Zapraszamy na www.publicat.pl

Tytuł oryginału
The Legion

Projekt serii
MARIUSZ BANACHOWICZ

Projekt okładki
KRZYSZTOF CHODOROWSKI

Fotografia na okładce
© Stephen Mulcahey/ Arcangel Images

Koordynacja projektu
PATRYK MŁYNEK

Redakcja
BIURO USŁUG WYDAWNICZYCH „DINA”

Korekta
IWONA WYRWISZ

Skład
AD FONTES

Copyright © 2010 Simon Scarrow
First published in 2010 by Headline Publishing Group
All rights reserved.

Polish edition © Publicat S.A. MMXV, MMXXVI (wydanie elektroniczne)

Wszystkie postaci – oprócz znanych postaci historycznych – są fikcyjne, a jakiekolwiek podobieństwo do osób żyjących lub zmarłych jest całkowicie przypadkowe.

Wykorzystywanie e-booka niezgodne z regulaminem dystrybutora, w tym nielegalne jego kopiowanie i rozpowszechnianie, jest zabronione.

Utwór nie może być wykorzystywany do szkolenia sztucznej inteligencji, w tym do tworzenia treści naśladujących jego styl. Nieprzestrzeganie tego zakazu jest naruszeniem praw autorskich i grozi konsekwencjami prawnymi.

ISBN 978-83-245-8194-8

jest znakiem towarowym Publicat S.A.

PUBLICAT S.A.

61-003 Poznań, ul. Chlebowa 24
tel. 601 167 313
e-mail: office@publicat.pl, www.publicat.pl

Oddział we Wrocławiu
50-010 Wrocław, ul. Podwale 62
tel. 71 785 90 40
e-mail: ksiaznica@publicat.pl

Konwersja do formatu ePub 3: eLitera s.c.

SIMON SCARROW

CYKL ORŁY IMPERIUM

Brytania

ORŁY IMPERIUM (42–43 rok n.e.)

PODBÓJ (43 rok n.e.)

POLOWANIE (44 rok n.e.)

ORŁY I WILKI (44 rok n.e.)

POŚCIG (44 rok n.e.)

Rzym i prowincje wschodnie

PRZEPOWIEDNIA (Rzym, 45 rok n.e.)

REBELIA (Judea, 46 rok n.e.)

CENTURION (Syria, 46 rok n.e.)

Basen Morza Śródziemnego

GLADIATOR (Kreta, 48–49 rok n.e.)

LEGION (Egipt, 49 rok n.e.)

PRETORIANIN (Rzym, 51 rok n.e.)

Powrót do Brytanii

BRACIA KRWI (51 rok n.e.)

KOHORTA (51 rok n.e.)

BRYTANIA (52 rok n.e.)

Hiszpania

NIEPOKONANY (54 rok n.e.)

Powrót do Rzymu

DZIEŃ CEZARÓW (54 rok n.e.)

Kampania na wschodzie

KREW RZYMU (Armenia, 55 rok n.e.)

ZDRAJCY RZYMU (Syria, 56 rok n.e.)

WYGNAŃCY RZYMU (Sardynia, 57 rok n.e.)

Brytania: kłopotliwa prowincja

HONOR RZYMU (Brytania, 59 rok n.e.)

ŚMIERĆ CESARZOWI (Brytania, 60 rok n.e.)

POŻOGA (Brytania, 60 rok n.e.)

PIEŚŃ OSTATNIEJ KRÓLOWEJ (Brytania, 61 rok n.e.)

Ahmedowi (przywódcy Aniołów) i Mustafie (Wybrańcowi)

Jak zwykle przekazuję wyrazy wdzięczności mojej żonie Carolyn za to, że pilnie studiowała tekst, gdy pracowałem nad tą powieścią, i cierpliwie znosiła moje zatracenie w pisaniu. Dziękuję też mojemu ojcu Tony’emu za dodatkową ocenę gotowej pracy. Większość szczegółów tła tej opowieści znalazłem podczas wypraw do Egiptu i podróży Nilem. Dziękuję Ahmedowi i Mustafie za podzielenie się wiedzą o ich fascynującym kraju. Tylko nieliczne kraje tego świata mają równie bogate dziedzictwo i historię, nic więc dziwnego, że mieszkańcy Egiptu są tak dumni ze swojej ojczyzny.

.

STRUKTURA DOWODZENIA RZYMSKIEJ ARMII

STRUKTURA RZYMSKIEGO LEGIONU

W XXII Legionie – podobnie jak we wszystkich innych w tym czasie – służyło około pięciu i pół tysiąca ludzi. Centurią, podstawową jednostką taktyczną liczącą osiemdziesięciu żołnierzy, dowodził podoficer zwany centurionem (centurio), jego zastępcą był option (optio). Centuria dzieliła się na ośmioosobowe drużyny – każda zajmowała jedno pomieszczenie w koszarach albo jeden namiot podczas kampanii. Sześć centurii tworzyło kohortę, a dziesięć kohort legion, z tym że stan osobowy pierwszej kohorty był dwukrotnie większy niż pozostałych. Każdemu legionowi towarzyszyła jazda składająca się ze stu dwudziestu ludzi podzielonych na cztery szwadrony. Pełnili oni rolę kurierów i zwiadowców. Hierarchia wojskowa przedstawiała się następująco:

Legionem dowodził legat (legatus legionis). Mógł nim zostać jedynie ekwita, czyli przedstawiciel ówczesnej arystokracji, rzadziej ktoś z senatorskiego rodu, jak to miało miejsce w jednostkach stacjonujących poza Egiptem. Pełnił swą funkcję nie dłużej niż pięć lat – w tym czasie starał się odnieść znaczące sukcesy militarne, które stanowiłyby solidne podwaliny pod przyszłą karierę polityczną.

Prefektem obozu (praefectus castorium) zostawał zwykle jeden z doświadczonych legionistów, wcześniej będący dowódcą pierwszej kohorty legionu. Awans był ukoronowaniem kariery zwykłego zawodowego żołnierza.

Starszych oficerów legionu nazywano trybunami wojskowymi (tribuni militi). Zazwyczaj byli to ludzie dwudziestokilkuletni, dopiero rozpoczynający służbę w szeregach armii – zdobywali doświadczenie potrzebne do objęcia niższych stanowisk w administracji cywilnej. Zupełnie inaczej wyglądała sytuacja starszego trybuna (tribunus laticlavius) – w przyszłości miał on objąć ważny urząd państwowy lub dowodzić własnym legionem.

Trzon legionu stanowiło sześćdziesięciu niezwykle zdyscyplinowanych i znakomicie wyszkolonych centurionów (setników). Na ten stopień awansowano wybranych żołnierzy, którzy wykazali się talentami organizacyjnymi i wielką odwagą na polu walki. Pierwszą centurią pierwszej kohorty dowodził najstarszy i najbardziej doświadczony centurion (primus pilus).

Na czele każdego z czterech szwadronów jazdy (ala) stał dekurion (decurio) – miał on szansę na osiągnięcie stopnia dowódcy jazdy jednostki pomocniczej (magister equitum).

Option, zastępca centuriona, odpowiadał za sprawy administracyjne i wykonywał niektóre obowiązki dowódcy. Zwykle awansował dopiero wtedy, gdy ginął jego przełożony.

Prości legioniści zaciągali się do wojska na dwadzieścia pięć lat. Teoretycznie w armii mogli służyć jedynie obywatele Rzymu, ale wstępowali do niej także mieszkańcy podbitych ziem – podpisując kontrakt, otrzymywali rzymskie obywatelstwo.

Na samym dole hierarchii wojskowej znajdowali się żołnierze kohort pomocniczych rekrutowani zazwyczaj w najodleglejszych prowincjach Rzymu. Walczyli w szeregach jazdy i lekkiej piechoty, a także wykonywali wszelkiego typu prace specjalistyczne. Obywatelstwo rzymskie dostawali dopiero po dwudziestu pięciu latach służby.

KRÓTKA NOTKA O RZYMSKIEJ FLOCIE

Rzymianie podchodzili do wojowania na morzach z dużą nieufnością, więc dopiero za panowania Augusta (27 r. p.n.e.–14 r. n.e.) doszło do stworzenia pierwszych zalążków marynarki wojennej. Jej siły podzielono na dwie floty stacjonujące w Misenum i Rawennie. Mniejsze eskadry stacjonowały także w Aleksandrii i innych ważniejszych portach basenu Morza Śródziemnego. Ponadto okręty floty patrolowały największe rzeki imperium, takie jak Dunaj, Ren i co chyba zrozumiałe, Nil.

Każdą flotą dowodził prefekt. Od ludzi piastujących te stanowiska nie wymagano żadnego doświadczenia żeglarskiego ani bojowego, ponieważ pełnili role administratorów.

W przypadku pozostałych oficerów daje się zauważyć ogromny wpływ greckich tradycji żeglarskich. Dowódców eskadr nazywano nawarchami, każdy z nich miał pod rozkazami dziesięć okrętów. Na stopień nawarchy, podobnie jak centuriona w legionach, można było awansować. Jeśli któryś z nawarchów zapragnął przenieść się do legionów, automatycznie zostawał centurionem. Najstarszego nazywano navarchus princeps i był odpowiednikiem starszego centuriona w legionach. Do jego zadań należało także służenie radą prefektowi, gdy zachodziła taka potrzeba.

Poszczególnymi okrętami dowodzili trierarchowie. Podobnie jak nawarchowie byli to awansowani marynarze, a do ich zadań należało dbanie o to, by okręty zachowywały ciągłą sprawność bojową. Mimo to trudno porównywać ich do dzisiejszych kapitanów. Trierarchowie zajmowali się kwestiami żeglarskimi, ale gdy dochodziło do walki, dowodzenie jednostką przejmował centurion odpowiedzialny za legionistów stacjonujących na pokładzie. Z tego też powodu używam w książce greckiego nazewnictwa zamiast angielskich odpowiedników, które mogłyby być bardzo mylące.

Najpopularniejszymi jednostkami floty były w opisywanym okresie niewielkie okręty patrolowe zwane liburnami. Pływały one pod żaglami albo były napędzane wiosłami. Na pokładzie każdej z nich stacjonował niewielki kontyngent piechoty morskiej. Jednostkami podobnej klasy były biremy – nieco tylko większe i lepiej przystosowane do udziału w bitwach morskich. Największe okręty, czyli tak zwane trzy-, cztero- i pięciorzędowce, były rzadziej spotykane w opisywanych przeze mnie czasach i stanowiły relikty rzymskiej floty w czasach świetności.

.

ŚRÓDZIEMNOMORSKA CZĘŚĆ CESARSTWA RZYMSKIEGO

RZYMSKA PROWINCJA EGIPT W I W. N.E.

ROZDZIAŁ PIERWSZY

Dowódca bazy zaopatrzeniowej floty w Epichos przerwał śniadanie, by spojrzeć na optiona dowodzącego poranną zmianą wart. Od świtu mżyło – był to pierwszy deszczyk od wielu miesięcy – więc opończa stojącego w progu podoficera lśniła od niewielkich kropelek, jakby wyszyto ją miniaturowymi klejnocikami.

– O co chodzi, Septimusie? – zapytał oschle trierarcha Filipus, maczając kęs chleba w stojącej przed nim misie wypełnionej sosem garum.

Przywykł do tego, że po porannym obchodzie posterunków niewielkiego fortu wracał do swojej kwatery, by spożyć tam w spokoju pierwszy posiłek.

– Melduję posłusznie, panie, że zauważono jakiś okręt. Płynie wzdłuż wybrzeża, prosto na nas.

Filipus musiał zaczerpnąć tchu, by ukryć rosnącą irytację.

– Okręt, powiadasz? Mam rozumieć, że wartownik zobaczył jakąś jednostkę płynącą jednym z najbardziej uczęszczanych szlaków morskich naszego imperium i uznał, że to tak nietypowe zdarzenie, iż warto przerwać mi śniadanie?

– To okręt wojenny, panie. Kieruje się prosto na wyjście z zatoki. – Option meldował dalej tym samym obojętnym tonem, ignorując sarkazm przełożonego. W ciągu dwóch lat wspólnej służby przywykł już do przycinków trierarchy.

Z początku Filipus wydawał się wniebowzięty niespodziewanym awansem. Wcześniej dowodził smukłą liburną należącą do flotylli stacjonującej w Aleksandrii. Popadał tam w zgorzknienie, zdając sobie sprawę, że młody oficer może tylko pomarzyć o promocjach, skoro jego okręt rzadko kiedy opuszcza port. Przejęcie niewielkiej bazy zaopatrzeniowej w Epichos wydawało mu się więc wybiciem na niezależność, dlatego w pierwszym odruchu zaplanował, że zaprowadzi tutaj idealny porządek. Miesiąc mijał za miesiącem, lecz nikt nie doceniał jego wysiłków, a ludzie, którymi dowodził, nie mieli wiele do roboty – od czasu do czasu zaopatrywali przepływające okręty wojenne albo przyjmowali jednostki kurierskie, które zawijały do tej niewielkiej zatoczki w drodze do Egiptu. Jedynym stałym zajęciem było wysyłanie patroli w górę delty Nilu, aby przypominać tubylcom, że żyją pod czujnym okiem rzymskich panów.

I tak Filipus spędzał czas, dowodząc półcenturią marynarzy i tak samo licznym oddziałem żeglarzy, mając do dyspozycji jedną starą biremę o wdzięcznej nazwie Anubis, dawniej należącą do floty, którą Kleopatra wsparła swojego kochanka Marka Antoniusza w jego wojnie z Oktawianem. Po porażce pod Akcjum okręt ten został przejęty przez rzymską flotę i stacjonował w Aleksandrii do chwili, gdy oddelegowano go do Epichos, by tu dokonał żywota wciągnięty na plażę zatoczki, opodal niewielkiego fortu zbudowanego z cegieł z mułu.

Co za okropne miejsce, pomyślał Filipus. Okolice delty Nilu były płaskie jak stół i nijakie, a sporą część brzegu zatoczki porastały mangrowce, wśród których widać było czasem krokodyle, choć przeważnie leżały na wodzie sztywne jak palmowe pnie, czekając cierpliwie, aż potencjalna ofiara podejdzie na tyle blisko, by mogły ją schwytać. Trierarcha, który tak rozpaczliwie pragnął akcji, musiał się zadowolić nadzorem załadunku sucharów, wody, olinowania i płótna żaglowego za każdym razem, gdy zawijał tutaj jakiś okręt. Nie były to czynności, dla których warto przerywać posiłek.

– Okręt wojenny, powiadasz? – Filipus odgryzł kęs chleba i przeżuł go dokładnie. – Cóż, to pewnie jakiś patrol.

– Nie sądzę, panie – zaprzeczył option Septimus. – Sprawdziłem rejestry. Wynika z nich, że przez najbliższy miesiąc nie powinno tutaj być żadnych naszych jednostek.

– Widocznie wysłano go z nieplanowaną misją – zbył go Filipus. – A kapitan chce uzupełnić zapasy przed wyruszeniem w morze.

– Mam postawić ludzi pod broń?

Trierarcha spojrzał ostro na podwładnego.

– Dlaczego miałbyś to robić?

– Tak mówi regulamin. Jeśli w polu widzenia pojawi się niezidentyfikowana jednostka, należy podnieść alarm w całym garnizonie.

– Ale to nie jest niezidentyfikowana jednostka, nieprawdaż? To okręt wojenny, a tylko my nimi dysponujemy w tym rejonie Morza Śródziemnego. Nie ma więc mowy o tym, by był niezidentyfikowany, zatem nie widzę potrzeby niepokojenia ludzi, optionie.

Septimus wszakże nie odpuszczał.

– Dopóki nie mamy oficjalnego potwierdzenia, każda jednostka powinna być traktowana jako niezidentyfikowana, tak mówi regulamin, panie.

– Regulamin? – Filipus wydął wargi. – Posłuchaj mnie, optionie, jeśli dostrzeżesz jakieś oznaki wrogości, możesz ogłosić alarm, ale na pewno nie wcześniej. Pójdziesz teraz i powiadomisz kwatermistrza o nowym gościu, przekażesz, że personel magazynu ma być gotowy na jak najszybsze zaprowiantowanie tej jednostki. A ja dokończę w spokoju śniadanie. Odmaszerować.

– Tak, panie. – Option stanął na baczność, zasalutował, odwrócił się przepisowo i odmaszerował wzdłuż krótkiej kolumnady w kierunku wyjścia z kwatery dowódcy.

Filipus westchnął ciężko. Czuł się nieswojo, że tak naskoczył na tego żołnierza. Septimus był dobrym podoficerem, bardzo sumiennym, choć czasami brakowało mu rozumu. Miał też rację w kwestii regulaminu, tego samego, którego trierarcha trzymał się kurczowo zaraz po przybyciu do fortu, zanim nie opadła fala entuzjazmu, z jakim przyjął możliwość dowodzenia bazą.

Przełknął ostatni kęs chleba, osuszył do końca pucharek rozwodnionego wina, a potem przeszedł do sypialni. Zatrzymał się tam przy kołkach wbitych w ścianę, by sięgnąć po napierśnik i hełm. Trzeba będzie powitać dowódcę nadpływającej jednostki, potem sprawdzić, czy zostanie należycie obsłużony, aby powiedział co trzeba po powrocie do Aleksandrii. Dopóki trierarcha ma czystą kartotekę, dopóty istnieją szanse na kolejny awans i zostawienie za sobą niechlubnego epizodu w Epichos.

Filipus dopiął pasek pod brodą i poprawił hełm. Następnie przełożył przez ramię pas z mieczem i wymaszerował z kwatery. Fort był niewielki, każdy z jego murów liczył niespełna pięćdziesiąt kroków. Wysokie na dziesięć stóp mury z mułowej cegły nie stanowiłyby wszakże zbyt wielkiej przeszkody dla ludzi, którzy zdecydowaliby się na zaatakowanie bazy. Rozeschnięte ściany ledwie się trzymały, więc rozbicie ich nie zabrałoby wiele czasu. Tyle dobrego, że nie grozi nam żaden atak, pocieszył się w myślach Filipus. Rzymska flota rządziła na morzach, a najbliższy wróg lądowy, królestwo Nubii, znajdował się o setki mil na południe. Jedynym realnym zagrożeniem wydawali się więc arabscy bandyci, którzy od czasu do czasu atakowali odizolowane przyczółki w dolnym biegu Nilu.

Kwatera trierarchy znajdowała się na samym końcu fortu, pomiędzy spichlerzem a magazynami. Sześć baraków koszarowych otaczało uliczkę biegnącą ku bramie środkiem umocnionego czworokąta. Dwaj wartownicy stanęli na baczność, widząc nadchodzącego dowódcę. Wysunęli przepisowo włócznie, gdy mijał ich posterunek, udając się za mury. Mimo że niebo było czyściuteńkie, nad wodami zatoki snuły się pasemka mgły gęstniejące przy linii mangrowców na tyle, że gąszcz zarośli i palm wydawał się z tej perspektywy widmowy. Podobne widoki bardzo niepokoiły trierarchę, gdy przybył do fortu. Potem jednak, w miarę upływu czasu, przywykł do porannych zamgleń, tak częstych dla delty Nilu.

Pomiędzy fortem a mangrowcami ciągnęła się szeroka plaża, z drugiej strony umocnień piaszczysta łacha przechodziła stopniowo w skalisty półwysep, który długim łukiem wrzynał się w morze, tworząc na wodach zatoczki naturalny falochron i dogodne kotwicowisko. Na wprost fortu spoczywała na piasku birema. Główny szkutnik spędził wiele miesięcy na remontowaniu starego okrętu, teraz wraz ze swoimi czeladnikami wymieniał zbutwiałe deski poszycia, smołował dno kadłuba i zakładał nowe olinowanie na maszt. Na obu burtach przy dziobie odnowiono wymalowane oczy. Wydawać się mogło, że weteran bitwy pod Akcjum gotów jest w każdej chwili wyruszyć w morze, ale Filipus wątpił, by dane mu było wziąć jeszcze udział w walce. W pobliżu burty Anubisa zaczynał się liczący kilkadziesiąt kroków surowy pomost, przy którym mogły zacumować wpływające do portu jednostki.

Było już gorąco, mimo że słońce nie zdołało się jeszcze wznieść ponad poziom mgły, trierarcha liczył więc, że formalne powitanie będzie krótkie i już za kilka chwil pozbędzie się niewygodnego pancerza. Ruszył żwawo pokrytym kurzem traktem, który prowadził do wieży obserwacyjnej. Budowlę tę wzniesiono na skalistym naturalnym falochronie. Druga wieża, nieco większa, znajdowała się na końcu półwyspu. Jej załoga strzegła wejścia do zatoczki. Na jej murach zamontowano cztery skorpiony, a przy każdym umieszczono spory żarnik, aby każda wroga jednostka, która spróbuje pokonać wąski kanał, naraziła się na nieunikniony pożar.

Gdy Filipus dotarł do wieży obserwacyjnej i zanurzył się w półmrok strażnicy, zobaczył na ławach trzech marynarzy. Siedzieli spokojnie, rozmawiając półgłosem. Zajadali przy tym chleb, przegryzając go suszonymi rybami. Zerwali się z miejsc i zasalutowali, gdy tylko zauważyli, kto stoi w wejściu.

– Spokojnie, chłopcy – rzucił Filipus z uśmiechem na ustach. – Który z was meldował o nadpływającym okręcie wojennym?

– Ja, panie – odezwał się jeden z marynarzy.

– Świetnie, Horionie, prowadź zatem.

Marynarz odłożył chleb do cynowej menażki, potem przeszedł na drugi koniec pomieszczenia, by wspiąć się po stojącej w kącie drabinie. Trierarcha podążył za nim na platformę. Stanął obok żarnika sygnalizacyjnego gotowego do podpalenia w razie potrzeby. Nad głową miał spadzistą strzechę z palmowych liści. Wartownik, który zastąpił jakiś czas temu Horiona, spoglądał w morze znad podniszczonej balustrady. Filipus dołączył do niego, by przyjrzeć się uważniej jednostce sunącej ku wejściu do portu. Załoga właśnie zaczynała luzować żagiel. Na czerwonej jak wino płachcie koźlej skóry rozpościerały się skrzydła złotego orła. Jeszcze chwila i za burty wysunęły się rzędy wioseł, których pióra natychmiast zniknęły pod powierzchnią falującej spokojnie wody. Kilka uderzeń serca później wydano rozkaz i długie drzewca uniosły się, przesunęły łagodnym łukiem do przodu i tam opadły, by popchnąć dziób okrętu ku portowi.

Filipus odwrócił się do Horiona.

– Z której strony przypłynęli, zanim skręcili w kierunku lądu?

– Z zachodu, panie.

Trierarcha skinął głową do swoich myśli. Zatem płyną z Aleksandrii. To wydało mu się dziwne, ponieważ najbliższa wizyta okrętu floty przypadała dopiero na przyszły miesiąc, kiedy to miały nadejść nowe polecenia i rzecz jasna, skrzynia z żołdem. Filipus przyglądał się jednostce, gdy mijała wieżę strzegącą wejścia do portu i płynęła przez spokojne wody prosto na przystań. Widział wyraźnie szeregi żeglarzy i marynarzy stojących przy burtach, kiedy okręt docierał do środka zatoczki. Na kasztelu dziobowym zauważył oficera w hełmie zwieńczonym pióropuszem. Człek ten stał nieruchomo, z rękami opartymi o reling, i spoglądał na pomost oraz wznoszące się za nim fortyfikacje.

W tym właśnie momencie w bramie fortu zrobiło się lekkie zamieszanie. Trierarcha zauważył Septimusa, kwatermistrza i kilku pomniejszych urzędników, którzy maszerowali żwawo w kierunku przystani.

– Lepiej będzie, jeśli dołączę do tego komitetu powitalnego – mruknął.

Zerknął po raz ostatni na przepływający opodal okręt, z podziwem omiatając wzrokiem smukły kadłub sunący na tle gęstych mangrowców, a potem obrócił się na pięcie, by zejść po drabinie.

Zanim dotarł na kraniec pomostu, jednostka zbliżyła się już do przystani. Trzej oficerowie i towarzyszący im żeglarze, idący na spotkanie gości, usłyszeli wyraźnie kolejny rozkaz, po którym wszystkie wiosła znalazły się w wodzie, by zwiększonym oporem zatrzymać okręt.

– Wciągnąć wiosła!

Drewno załomotało głośno, gdy wioślarze wykonali polecenie. Liburna płynęła nadal, choć wolno, a ludzie stojący przy sterze ustawili ją równolegle do pomostu. Filipus widział już wyraźnie oficera stojącego na kasztelu dziobowym. Był wysoki, barczysty, ale o wiele młodszy, niż sądził. Obserwował ze spokojem trierarchę, gdy ten zaczął wydawać rozkazy żeglarzom przygotowującym cumy. Kiedy okręt zrównał się z pomostem, ludzie ustawieni na dziobie rzucili liny, by pomocnicy Filipusa mogli je umocować i przyciągnąć smukły kadłub do uplecionych z trzciny odbijaczy, którymi chroniono pomost przystani. Wtedy rzucono kolejną linę, tym razem z rufy liburny, i moment później okręt został solidnie zacumowany.

Oficer zszedł wtedy z kasztelu i pomaszerował przez pokład w kierunku trapu opuszczanego właśnie przez członków załogi. Obok furty ustawiła się już drużyna żołnierzy, drągal machnął do nich ręką, gdy opuszczał okręt. Filipus wyszedł mu naprzeciw, wyciągając przyjaźnie rękę.

– Jestem dowódcą tej bazy zaopatrzeniowej – dodał, gdy się przedstawił ze stopnia i imienia.

Oficer uścisnął mu przedramię, zadziwiająco mocno, a potem skłonił uprzejmie głowę.

– Centurion Macro przydzielony do aleksandryjskiej flotylli. Musimy porozmawiać. Najlepiej w twoich kwaterach.

– Porozmawiać? Czy coś się stało?

– Kazano mi rozmówić się z tobą na osobności. – Oficer wskazał głową ludzi tłoczących się na pomoście. – Nie przy wszystkich. Prowadź, proszę.

Filipus skrzywił się, widząc taki brak manier u oficera. Człowiek ten musiał niedawno przybyć z Rzymu i dlatego wciąż jeszcze spoglądał z góry na miejscowych żołnierzy, co było powszechną praktyką w takich przypadkach.

– Dobrze, centurionie. Chodź za mną.

Trierarcha odwrócił się, by poprowadzić gościa w stronę lądu.

– Chwileczkę – poprosił centurion Macro, a potem spojrzał na marynarzy czekających przy trapie. – Wy tam! Do mnie!

Zbiegli po trapie i uformowali szyk za swoim dowódcą. Było ich dwudziestu, same chłopy na schwał, a każdy doskonale uzbrojony. Filipus zmarszczył brwi. Spodziewał się wymiany kilku uprzejmości, a może i plotek, zanim poleci kwatermistrzowi wydać wszystko, czego załoga tej jednostki może potrzebować. A tu proszę, taki afront na samym wstępie. Co takiego ma mu do powiedzenia ten oficer, że muszą rozmawiać w zaciszu kwatery? Zastanawiając się nad tym, trierarcha poczuł niepokój. Czyżby został omyłkowo wmieszany w jakąś aferę albo spisek? Skinął ręką oficerowi, nakazując mu iść za sobą, i poprowadził cały oddział w stronę brzegu. Potem zwolnił kroku, dopóki nie zrównał się z centurionem, by wyszeptać pytanie:

– Możesz mi powiedzieć, o co chodzi?

– Tak. Zaraz. – Oficer obrzucił go wzrokiem i uśmiechnął się pod nosem. – Nie przejmuj się, trierarcho, to nic takiego. Muszę ci zadać kilka pytań.

Ta odpowiedź nie uspokoiła Filipusa. Milczał, dopóki nie zeszli na ląd i nie dotarli do bramy fortu. Wartownicy wyprężyli się dumnie, gdy mijali ich oficerowie i idąca za nimi eskorta.

– Domyślam się, że nie obsługujecie zbyt wielu jednostek – rzucił centurion Macro.

– To prawda – odparł Filipus, mając nadzieję, że gburowaty gość okaże się bardziej rozmowny, niż sądził. – Od czasu do czasu pojawia się tu rutynowy patrol albo cesarski kurier. Poza tym zawijają tutaj tylko statki uszkodzone przez zimowe sztormy. Epichos to typowe zadupie. Nie zdziwiłbym się, gdyby namiestnik Aleksandrii kazał zlikwidować tę bazę.

Oficer zerknął na niego.

– Ciekaw jesteś, co mnie tu sprowadza?

Trierarcha wzruszył ramionami.

– To chyba oczywiste.

Gdy znaleźli się za murami, centurion Macro przystanął i rozejrzał się ciekawie. Wokół panował idealny spokój. Większość żołnierzy była w koszarach. Wartownicy z nocnej zmiany kończyli posiłek bądź szykowali się już do snu. Tylko kilku marynarzy siedziało na zydlach przed barakami, grając w kości albo rozmawiając półgłosem. Gość chłonął te widoki z niekłamanym zainteresowaniem.

– Masz tu ciepłą posadkę, trieracho. Siedzisz sobie na uboczu, przez nikogo nie niepokojony, ale mniemam, że nie brakuje ci zaopatrzenia.

Filipus przytaknął.

– Mamy wystarczająco dużo ziarna i części zamiennych. Ostatnimi czasy mało kto ich potrzebuje.

– Znakomicie – mruknął centurion Macro, po czym odwrócił się do optiona dowodzącego sprowadzonym oddziałem. – Zaczynaj, Karimie.

Tamten skinął głową, rzucając przez ramię:

– Brać ich!

Czterej ostatni marynarze dobyli mieczy i ruszyli w kierunku wartowników pilnujących bramy, którzy zaskoczeni nagłym obrotem sprawy, zdążyli się tylko odwrócić, zanim zostali poszatkowani dziesiątkami szybkich cięć. Żaden nawet nie zdołał nawet pisnąć. Przerażony Filipus przeniósł wzrok na centuriona Macro, gdy ostatni z wartowników zwalił się na ziemię.

Gość zaśmiał mu się w twarz. Moment później trierarcha zauważył nagły ruch i poczuł ból w trzewiach, jakby ktoś walnął go w brzuch z całej siły. Po drugim uderzeniu zabrakło mu tchu. Spojrzał w dół i zobaczył dłoń tamtego zaciskającą się na rękojeści noża. Tylko cal klingi wystawał spomiędzy fałd tuniki, tuż poniżej napierśnika. Tkanina barwiła się na jego oczach soczystym szkarłatem. Centurion przekręcił broń w ranie, rozrywając jeszcze bardziej przekłute organy. Filipus zaczerpnął w końcu tchu, potem chwycił obiema rękami dłoń wrażającą mu w bebechy żelazo.

– Co?... Co ty robisz?...

Gdy oficer wyszarpnął ostrze, trierarcha poczuł, że krew wycieka z rany szerokim strumieniem. Nogi ugięły się pod nim, padł na kolana, spoglądając na centuriona w niemym przerażeniu. Później przeniósł wzrok za bramę, na leżących tam wartowników i jednego z napastników, który stanąwszy na trakcie, trzykrotnie uniósł miecz w górę. To musi być umówiony sygnał, pomyślał Filipus. Moment później od strony liburny dobiegł dziki wrzask. Ludzie ukryci za nadburciem zeskakiwali na pomost. Trierarcha zauważył, że kwatermistrz próbował dobyć broni, zanim zarąbano go, podobnie jak zaskoczonego optiona i towarzyszących im żeglarzy. Wszyscy zginęli, zanim sięgnęli po miecze. Napastnicy ruszyli tymczasem biegiem w kierunku brzegu i otwartych na całą szerokość bram fortu.

Filipus oparł się plecami o ścianę strażnicy, gmerając przy paskach, zdołał zdjąć napierśnik. Pozwolił pancerzowi opaść na piach, skupiając się na zaciskaniu rany. Oficer, który go dźgnął, stal opodal. Schował już sztylet, poganiał właśnie ludzi wbiegających do fortu i zabijających każdego, kto stanął na ich drodze. Trierarcha przyglądał się temu, konając. Ci ludzie wyrzynali jego podwładnych. Tych, którzy grali przed chwilą w kości, tych, którzy wychodzili z baraków wywabieni odgłosami walki, wszystkich jak leci. Zduszone wrzaski dobiegające z zabudowań uświadomiły Filipusowi, że tam także trwa rzeź. W końcu w alejce została tylko garstka obrońców, którzy zdołali chwycić w porę za broń i walczyli, choć nie mogli dorównać wrogowi umiejętnościami ani zawziętością. Oni także polegli po krótkiej chwili.

Centurion powiódł wzrokiem po forcie, potem skinął głową, nie kryjąc satysfakcji. Na koniec spuścił wzrok na rannego trierarchę.

– Ktoś ty?... – wycharczał Filipus.

– A jakie to ma znaczenie? – Oficer wzruszył ramionami. – Za chwilę umrzesz. Tylko to powinno cię teraz interesować.

Filipus pokręcił głową, zaczynał już zauważać, że traci ostrość wzroku, złowrogie cienie zawężały mu pole widzenia. Zawróciło mu się w głowie, krew buchała na palce, w których tracił czucie. Oblizał wargi po raz ostatni.

– Kim?...

Stojący nad nim człowiek rozpiął paski, by zdjąć hełm, i przykucnął obok dogorywającego trierarchy. Miał czarne kręcone włosy, policzek i czoło zdobiła mu długa blizna. Był masywnie zbudowany, ale bardzo sprawny. Bez wysiłku utrzymywał tę trudną pozycję. Spoglądał spokojnie w oczy Filipusa.

– Jeśli pocieszy cię świadomość, czyja ręka zadała ten cios, wiedz, że jestem Ajaks, syn Telemacha.

– Ajaks... – powtórzył trierarcha, a potem przełknąwszy ślinę: dodał: – Dlaczego?

– Dlatego, że jesteś moim wrogiem. Rzym jest moim wrogiem. Będę zabijał Rzymian, dopóki sam nie polegnę. Tak to wygląda. Gotuj się na śmierć.

Wstał, by dobyć miecza. Filipus wybałuszył oczy ze strachu.

– Nie! – wycharczał, unosząc zakrwawioną dłoń.

– Przecież i tak już nie żyjesz. Umrzyj chociaż godnie.

Trierarcha zamarł na moment, po czym opuścił dłoń i odchylił głowę, odsłaniając gardło. Zacisnął dłonie w pięści, zamknął powieki. Ajaks cofnął rękę, wymierzył w punkt znajdujący się tuż nad obojczykiem ofiary i wbił w niego miecz z całych sił. Gdy wyszarpnął ostrze, trysnęła świeża krew. Filipus otworzył oczy, dolna szczęka opadła mu mocno, zacharczał, zanim wykrwawił się na śmierć. Nogi jeszcze zadrżały mu spazmatycznie, potem znieruchomiał. Gladiator wytarł broń w rękaw tuniki martwego trierarchy i wsunął ją do pochwy z metalicznym zgrzytem.

– Karim!

Jeden z jego ludzi, człek o ciemnych rysach południowca, przytruchtał na wezwanie.

– Tak, panie?

– Weź pięciu ludzi i przeszukaj te budynki. Dobij rannych i pozbądź się tych, których przeoczyliśmy. Ciała wywieziemy na środek zatoki i porzucimy w pobliżu mangrowców. Krokodyle zajmą się resztą.

Karim skinął głową, spojrzał gdzieś za plecy dowódcy i wyciągnąwszy dłoń, zawołał:

– Spójrz!

Ajaks odwrócił się natychmiast. Gdzieś za murem fortu w bezchmurne niebo unosiła się smuga dymu.

– To załoga wieży obserwacyjnej. Dają sygnały. – Gladiator rozejrzał się pospiesznie, po czym wskazał dwóch przybocznych. Najpierw przemówił do muskularnego Nubijczyka: – Hepitusie, weź swój oddział i biegnijcie do wieży. Zabijcie załogę i ugaście jak najprędzej ogień. Ty, Kantusie, zajmij się drugim posterunkiem, tym na końcu cypla.

Czarnoskóry potaknął, po czym odwrócił się, rycząc na swoich ludzi, by poszli za nim. Razem wybiegli za bramę. Drugi z wywołanych miał ciemną karnację, był aktorem w Rzymie, zanim trafił na arenę za uwiedzenie żony prominentnego i mściwego senatora. Uśmiechnął się do Ajaksa i wybył z fortu na czele drugiego oddziału. Gladiator przepuścił biegnących, a potem sam ruszył szybkim krokiem w kierunku drewnianych stopni wiodących na szczyt muru. Tam zniknął w strażnicy i moment później pojawił się na jej dachu. Przyjrzał się z góry fortowi i otaczającemu go terenowi, zwracając baczniejszą uwagę na rzeczkę uchodzącą opodal mangrowców do zatoki, jej koryto wiło się, znikając w głębi lądu. Następnie przeniósł wzrok na półwysep, gdzie ludzie Hepitusa szturmowali posterunek i gasili rozpalony przy nim ogień. Smuga szarego dymu zaczynała się z wolna rozpływać.

Ajaks rozmyślał o sytuacji, drapiąc się po zarośniętym policzku. On i jego ludzie uciekali przed rzymską pogonią od kilku miesięcy. Zaszywali się w odizolowanych zatoczkach, wpatrując się z obawą w horyzont i szukając na nim śladów wroga. Gdy kończyły im się zapasy, wracali na szlaki żeglugowe, by złupić kolejny frachtowiec, albo najeżdżali jakąś nadbrzeżną wioskę. Dwa razy natknęli się na rzymskie okręty wojenne. Za pierwszym razem wróg ruszył w pościg i nie odpuścił Ajaksowi i jego ludziom aż do zmroku. Dopiero pod przykrywką ciemności udało im się zmienić kurs i zgubić prześladowców. Za drugim razem gladiator obserwował ze skalistej wysepki dwa przepływające opodal okręty, które minęły niewielką zatoczkę i liburnę zamaskowaną w niej liśćmi palmowymi.

Napięcie wywołane tak długą ucieczką zaczynało dawać się we znaki jego wyznawcom. Nadal byli lojalni i wykonywali każdy rozkaz bez szemrania, ale był świadom, że zaczynają tracić nadzieję. Człowiek nie wytrzyma zbyt długo, żyjąc w nieustannej obawie przed schwytaniem i ukrzyżowaniem. Musiał dać im nowy cel, jak wtedy, gdy walczyli podczas buntu niewolników na Krecie. Przyjrzał się raz jeszcze bazie zaopatrzeniowej i kiwnął głową z satysfakcją. Właśnie zdobył drugi okręt, a do tego całe góry sprzętu i jedzenia, którego wystarczy na wiele miesięcy. Ten fort będzie idealną kryjówką, z której będzie mógł kontynuować walkę ze znienawidzonym imperium.

Ajaks spochmurniał, gdy przypomniał sobie rozmiary szkód poczynionych przez Rzym jemu i ludziom, którzy za nim podążali. Lata poniewierki w niewoli i niebezpieczeństwa areny. Rzym musi za to wszystko zapłacić, uznał. Dopóki ci ludzie nie wypowiedzą mu posłuszeństwa, będzie prowadził ich do walki ze wspólnym wrogiem.

– To na razie wystarczy – wymamrotał pod nosem, oceniając stan zdobytego fortu. – Tak, jest lepiej, niż myślałem.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki