Edmund Jezierski

W tundrach Sybiru

Powieść

Warszawa 2021

Spis treści

Rozdział I. Wezwanie

Rozdział II. Podróż

Rozdział III. Przy słupie granicznym

Rozdział IV. W Irkucku

Rozdział V. W kraju niedoli

Rozdział VI. Kartki z dziejów Syberii

Rozdział VII. Dalszy ciąg dziejów Syberii

Rozdział VIII. Dalszy ciąg dziejów Syberii

Rozdział IX. Rok 1863

Rozdział X. Zesłańcy z roku 1863

Rozdział XI. Podróż

Rozdział XII. Na osiedleniu

Rozdział XIII. Śmierć wygnanki

Rozdział XIV. Ucieczka

Rozdział I

Wezwanie

Stach Korewicz biegł do domu, jak tylko mógł najprędzej.

Idąc do szkoły, napotkał listonosza, który mu doręczył list od ojca. Radość go przejęła wielka, tak że zapomniał nawet o przykrości, jaką miał w gimnazjum z panem Koziawkowym za to, iż nie umiał na pamięć wszystkich słów z literą jat. Spieszył z listem, wiedząc dobrze, iż matka oczekuje go z niecierpliwością i niespokojnością.

Nareszcie nadszedł ten oczekiwany list... Przez pół roku nie było żadnej wiadomości od ojca... tak się tym martwili... Mamusia po całych nocach nie sypiała, wzdychała ciągle, a po zaczerwienionych jej oczach Stach z łatwością poznawał, że płakiwała często w tajemnicy.

Uspokoi się teraz trochę, pocieszy...

Pędzi więc jak wicher do domu, przeskakując po trzy schody naraz; dopadł nareszcie do drzwi mieszkania, roztworzył je na rozcież i już od progu zawołał:

– Mamusiu... list!... list od tatusia!...

Pani Korewicz, osoba jeszcze młoda, z obliczem, na którym troski i smutki życiowe piętno swe wyryły, porwała się z miejsca, pobladła... Wyciągnęła rękę i zdławionym głosem wyszeptała:

– Daj... daj...

Podał jej Stach kopertę pięcioma zaopatrzoną pieczęciami. Przed rozerwaniem ogląda ją bacznie, lecz cóż to nie widać na niej stempelka, że list ten przechodził przez ręce władz więziennych, że czytały go zimne, bezlitosne oczy wyszukujące w nim różnych ukrytych myśli...

Tysiące przypuszczeń snuje się po jej głowie... Czyżby?... Lecz na kopercie widnieje pismo męża... Energicznym ruchem rozrywa kopertę i czytać zaczyna. Przy pierwszych słowach mieni się jej w oczach, słania się, opada na fotel... Stach otacza ją troskliwie ramieniem, przytula do siebie, pytając:

– Mamusiu... co ci?...

– Nic... nic, synku... to radość – odpowiada mu pobladłymi wargami... Tatuś wolny... wolny nareszcie...

Najdrożsi moi,

Jestem wolny... Wolny nareszcie po dwunastu latach cierpień niewysłowionych. Przed tygodniem ogłoszono nam Najwyższy Manifest, na mocy którego kara katorgi została nam umorzona, a natomiast zamieniona została na karę osiedlenia w odległych miejscach Syberii. Zwolniono też nas zaraz od kajdan i taczek i pozwolono udać się do Irkucka, gdzie mamy oczekiwać na wskazanie nam miejsca osiedlenia. Nie dziwcie się, że objawiam taką radość, lecz i pomyślcie zarazem. Dwanaście lat spędzić w wilgotnych, zaduszonych kopalniach przykuty do taczek, w towarzystwie zezwierzęconych katorżników-zbrodniarzy i nie lepszych od nich dozorców, a potem naraz być uwolnionym od tego, poczuć się wolnym tak, jak wszyscy, móc oddychać pełną piersią... O, to może doprowadzić do szału... Prawda, że czeka mnie zesłanie... zesłanie zapewne w dalekie, śnieżne strony, lecz na wolności, choć względnej, żyć można... W katordze było to powolne konanie. Jedno tylko zatruwa mi tę chwilę... Nie ujrzę was, a przynajmniej nie tak prędko nastąpi ta błoga i radosna chwila... Mogę tylko korespondować z wami wprost, bez kontroli władz więziennych. A i to jest wielką ulgą. Można śmielej wypowiadać swe uczucia, swe myśli i wrażenia, i nie gnębi mnie przynajmniej ta myśl, że te wiersze listu mego przebiega zimne, podejrzliwe oko urzędnika państwowego, który w każdym słowie poszukuje czegoś nieprawomyślnego, czuje jakąś zbrodnię... O, to jest wielką ulgą...

Z katorgi nerczyńskiej zwolniono nas dwudziestu... reszta nie wytrzymała trudów... Tam, na ubogim cmentarzu katorżniczym, znajdują się ich mogiły bezimienne, zapomniane...

Natychmiast po uwolnieniu udaliśmy się do Irkucka, gdzie nas nader mile przyjęli rodacy dawniej tam zamieszkali. Po przybyciu na miejsce pośpieszyłem zaraz z napisaniem listu do Ciebie i z niecierpliwością oczekuję odpowiedzi. Pisz na ręce p. Songajłły, który już od dawna tu zamieszkuje, a on w razie, gdybym dalej wysłany został, list twój mi odeśle.

Nie uwierzycie, jak mnie pożera tęsknota... Wybuchnęła ona teraz ze zdwojoną siłą od razu, gdym poczuł się wolny... Brak mi was i na tym cierpię niezmiernie... Nieźle by się może złożyły warunki życia mego, gdybyście byli przy mnie. Ale trudno, pogodzić się trzeba z losem i cierpieć... Cóż Stach? Duży już musi być chłopak, choć w oczach moich jest zawsze tym malutkim dzieciątkiem, jakie zostawiłem w kołysce, wychodząc wtedy, przed trzynastu laty, z innymi do lasu... Nie mogę w żaden sposób wyobrazić sobie, że mam tak dużego syna, który już się uczy, który, być może, przejmie w spadku ideały moje i który... który, od czego strzeż go Panie, moje miejsce tu zajmie... To mnie najwięcej boli...

Rozpisałem się, lecz ta gawędka, choć listowna, z Wami, jest największym szczęściem moim...

Żegnam Was... Piszcie do mnie, pomnąc, że te listy Wasze przynoszą mi z sobą choć trochę ukojenia i spokoju, że wraz z nimi przybywa tchnienie Ojczyzny, piszcie obszernie i szczegółowo, gdyż listów Waszych nie będzie już przeglądało argusowe oko dozorcy więziennego.

Ściskam Was po milion razy, zawsze Was gorąco miłujący mąż i ojciec – Jan Korewicz.

Jednym tchem przebiegła ten list pani Korewicz. Na pożółkłych kartkach papieru znać było plamy, które gdzieniegdzie atrament rozpuściły...

Znała te plamy... to łzy...

Ucałowała też je z czcią i w jednej chwili w głowie jej zrodziło się postanowienie, które w jednym zamknęła słowie:

– Jadę...

Stach, który tatusia swego znał tylko z opowieści, zawsze ze wzruszeniem słuchał listów jego, postanawiając przy tym w głębi duszy pracować i uczyć się, ażeby z czasem pod każdym względem mu dorównać, na to postanowienie matki odrzekł również:

– I ja z tobą, mamusiu...

Przytuleni do siebie snuć poczęli nić wspomnień...

Roku nie miał jeszcze Stach wtedy, gdy w kraju całym straszliwa wybuchnęła zawierucha. Uciskany i gnębiony naród porwał za broń, by w rozpacznej walce zdobyć sobie wolność albo zginąć. Wir wypadków pociągnął i ojca jego... Na czele zebranej drużyny wyruszył do lasu, by walczyć z wrogiem... Głuche tylko nadchodziły wieści, że wraz z towarzyszami, ukryty w borach, walczył za przegraną sprawę, odnosząc nawet zwycięstwa... To znów przychodziły wieści, że tułał się po kraju w nędzy, o głodzie i chłodzie, ścigany, tropiony... Przyszła wreszcie wieść i o tym, że został ujęty po rozpaczliwej walce, ranny... Stawiony przed sądem wojennym, skazany został wraz z innymi na śmierć, lecz nadeszło ułaskawienie zamieniające karę śmierci na zesłanie do katorgi, na Syberię aż do śmierci... gorsze od niej...

I od czasu do czasu tylko biegły stamtąd głuche wieści, że żyje, że cierpi i że tęskni za swoimi...

Pani Korewicz po wysłaniu męża z całą energią pomimo swych lat młodych – liczyła dopiero dwadzieścia dwa lata – zabrała się do czynu, by choć cokolwiek z resztek zrujnowanego, konfiskowanego przez triumfujących wrogów, Rosjan, mienia ocalić dla syna... Udało się jej to...

I tak upłynęło dwanaście lat w mękach tęsknoty i myśli wiecznych o cierpieniach tego dalekiego i ukochanego... Od dwunastu lat to pierwsza wiadomość, choć trochę jaśniejsza, choć źdźbło radości niosąca, że chociaż on mniej cierpi...

– Jadę – wyrzekła raz jeszcze z energią, a Stach przywtórzył jej jak echo:

– I ja z tobą, mamusiu...

Ocknęła się, jakby ze snu, pani Korewiczowa i po chwilowym zastanowieniu rzekła:

– Nie, synku... Ta podróż nie dla ciebie... za słaby jesteś na to, a następnie musiałbyś porzucić nauki, tam przecież szkół nie ma...

– To cóż, mamusiu – oponował jej Stach – słaby nie jestem gdyż wszyscy mówią, że jestem najsilniejszy w klasie, choć jestem najmłodszy... A co do nauki?... Wiesz przecież dobrze, jak mnie w gimnazjum traktują, że jestem synem miatieżnika... jak mi nauka po rosyjsku z trudem idzie i gdyby nie twoja pomoc, nic bym zapewne nie umiał... Toż przecież i ty, i tatuś uczyć mnie możecie... Wszakżeś sama mi nieraz mówiła, że tatuś jest najmądrzejszy ze wszystkich, że wszystko wie i umie...

Tym argumentem zamknął Stach usta matce, która, nie chcąc mu odbierać tych jedynych promieni radości, że ujrzy ojca, postanowiła stanowczą rozmowę odłożyć na później...

Tymczasem rozpoczęła przygotowania do jak najszybszego wyjazdu.

Pragnąc zrobić mężowi niespodziankę, odpisała mu pod wskazanym adresem, w ogólnikowych słowach donosząc o wszystkim, krzepiąc i dodając odwagi, a jednocześnie zajęła się energicznie doprowadzeniem do porządku swoich interesów.

Wielkie wzburzenie wśród najbliższej rodziny wywołała wiadomość, że zamierza porzucić wszystko i jechać w dal, w mroźne stepy Syberii, na wygnanie do męża. Tłumaczono jej, perswadowano, wystawiano wszelkie niebezpieczeństwa i niewygody, na jakie w tak dalekiej podróży się narażała...

Na próżno...

Uparcie trzymała się swego, powtarzając:

– Jadę... muszę jechać, gdyż gnębi mnie myśl, iż on tam cierpi beze mnie... że mogę mu ulgę przynieść i pomoc...

Stronę jej trzymał tylko jeden stary dziadunio, niewidomy, były oficer, co jeszcze pod Napoleonem cesarzem wojował, a potem w 1831 roku piersią swą ojczyzny bronił.

– Jedź, dziecko – mówił – jedź, niech cię Bóg prowadzi... Święty jest zamiar twój... Podtrzymasz go, pokrzepisz i może od jakiego rozpacznego kroku powstrzymasz... Znam ja, co to wygnanie, znam i to, co to jest tęsknica... Jedź...

A z powagą i autorytetem dziadunia liczyli się wszyscy. I on przeszedł przeróżne koleje, poznał, co to jest wygnanie, nie obca mu była i Syberia, gdzie lat parę po rewolucji na zesłaniu spędził.

Gdy też on wziął stronę pani Korewiczowej, ucichli wszyscy i gorliwie koło załatwienia interesów pomagać zaczęli.

Szło przede wszystkim o to, ażeby szczupłe stosunkowo mienie w pewnych ulokować rękach, ażeby dochody z niego nie przepadały, a dochodząc do rąk ich, zapewniły im jakie takie wygody i życie spokojne na wygnaniu.

Stach, jak zaplanowała sobie pani Korewicz, pozostać miał u dziadków i w dalszym ciągu uczęszczać do szkół.

Projekt ten zaaprobowali wszyscy, lecz spotkał się on z jedną tylko opozycją, mianowicie – osoby interesowanej.

– Mamusiu – dowodził Stach – czy myślisz, że ja tu wytrzymam bez ciebie... Że mimo wszystkiego, co mi dadzą dziadkowie, nie będę tęsknić za tobą i tatusiem? Mamusiu, ja także chcę zobaczyć tatusia – przecież go nie znam wcale... A jak ty pojedziesz, to ja zachoruję z tęsknoty za wami i umrę...

Słowa te chłopiec wypowiedział z taką powagą i stanowczością, że pani Korewiczowa przeraziła się nie na żarty.

– Ech, fanaberie – dowodził jeden z wujaszków – rozpieściłaś chłopaka i teraz trudno odczepić mu się od spódniczki mamusi... Potęskni trochę i przyzwyczai się... Jedź sama...

Lecz pani Korewiczowa dobrze wiedziała, że słowa Stacha nie były pogróżkami. Wiedziała dobrze o całej mocy i potędze uczucia, jakim ku niej płonął – zatrwożyła się też nie na żarty.

Stronę Stacha trzymała i babcia, która na równi z matką znała dobrze chłopca.

I w tym wypadku kwestię całą rozstrzygnął głos dziadka.

– Weź go z sobą – rzekł – chłopiec w całej tej trudnej i dalekiej podróży będzie ci pomocą i obroną, i Jasiowi sprawisz radość. A co do nauk... Wiemy dobrze, co ona jest warta w obecnych gimnazjach, gdzie starają się w dziecku zabić wszystko, co polskie; gdzie chcą go wynarodowić i na swoją przeciągnąć stronę... Jan jest na tyle wykształcony, że wraz z tobą może naukę jego dalej prowadzić... Gdy przyjdzie czas na wyższe studia, wróci chłopiec do kraju... A może i wy z nim wrócicie... Przez ten czas pozna życie, zahartuje się i nauczy się walczyć z przeciwnościami.

W ten sposób sprawa wyjazdu Stacha rozstrzygnięta została.

Teraz cały czas poświęcono przygotowaniom. Zakupywano odzież ciepłą i zapasy, zaopatrywano się we wszystko niezbędne do dalekiej podróży oraz do życia w warunkach odpowiednich mroźnej Syberii.

Całe trzy tygodnie czasu zajęły te przygotowania do wyjazdu.

Pracy było nie mało. Przede wszystkim należało uregulować kwestię materialną. Szczupły swój kapitalik umieściła pani Korewiczowa za poradą braci w banku i procenty od niego miały być jej przesyłane do miejsca pobytu. Procenty te stanowić miały główną podstawę ich utrzymania, gdyż na pracę zarobkową wiele liczyć nie mogli.

W dwóch wielkich skrzyniach zamknięto wszystkie zakupy, przy czym nie zapomniano i o książkach tak cennych i drogich w dalekiej, obcej krainie.

Skończono nareszcie wszystko. Stach pożegnał się serdecznie z kolegami, zapewniając ich o tym, że nie omieszka pisać do nich z dalekich stron, prosząc zarazem, ażeby i o nim nie zapominali, przesyłając mu znów w dalekie strony wiadomości o szkole, o naukach, o wszystkim, co się tam działo.

– Moi drodzy – mówił im – choć będę mieć tam i mamusię, i tatusia, zawsze będę tęsknić za wami, zawsze mi będzie brak was... Proszę, piszcie do mnie listy... donoście mi o wszystkim... Przecież tu wrócę, wrócę do was, i na nowo zawiążemy nić przyjaźni... Otrzymując od was listy, będzie mi się zdawało, że jestem przy was, że z wami razem uczę się i bawię...

Koledzy zapewniali go, że o każdym, najdrobniejszym nawet szczególe donosić mu będą, a w tej chwili pożegnania niejednemu z nich łza w oku się zakręciła.

Stach nie krył się zupełnie ze swymi łzami.

Pomimo uroczystych zapewnień o swym męstwie rozpłakał się jak baba, lecz tego nie wstydził się wcale.

Załatwiono wreszcie wszystko, pożegnano się ze wszystkimi – nastąpił czas odjazdu.

Rozdział II

Podróż

W dniu 8 maja 1876 roku dworzec terespolskiej drogi żelaznej był świadkiem niezwykłej sceny. Zgromadził się na niej tłum osób odprowadzających dwie ze swego grona: matkę z synem.

Pani Korewiczowa, w czerń ubrana, ze smutnym na ustach uśmiechem żegnała się ze wszystkimi, może na zawsze...

Na pożegnanie przybyli wszyscy, najbliżsi i dalsi krewni i znajomi, nawet dziadunio polecił się przyprowadzić, chcąc w ostatniej chwili krzyżyk nad głową ukochanej wnuczki i prawnuka nakreślić.

Stacha kołem otoczyli koledzy...

Trzeba trafu, że dzień wyjazdu wypadł jednocześnie z dniem imienin jego. Obsypano go też darami, składając mu choć w ten sposób dowody miłości.

Gwar i rejwach na dworcu panowały wielkie, jak to bywa zwykle w czasie wyjazdu. Każdy mówił, krzyczał wprost, chcąc, żeby go inni usłyszeli...

Jeden z braci pani Korewiczowej biegał na wszystkie strony, załatwiając sprawę kupna biletów i wysyłki bagaży.

Załatwiono wreszcie wszystko. Dla wyjeżdżających znaleziono wygodny przedział, w którym dojadą aż do Brześcia. Tam przesiąść się trzeba do pociągu idącego do Moskwy.

Przebrzmiał donośnie dzwonek pierwszy. Zakotłowało się jeszcze bardziej na dworcu. Rozpoczęto pożegnania, przy czym w oczach prawie wszystkich łzy błyszczały...

Drugi dzwonek...

Ostatni uścisk; pani Korewiczowa wraz ze Stachem czym prędzej wsiadają do wagonu.

Przez okienko już widzą gromadkę żegnających ich...

Spośród nich wyróżnia się siwowłosa, zgarbiona postać dziadunia kreślącego drżącą dłonią krzyżyki w powietrzu...

Trzeci dzwonek...

Gwizdek, donośny świst parowozu i pociąg cały zadrgał, jakby nabierając życia. Chwila jeszcze a wagony poruszyły się na szynach, mknąc naprzód, przed siebie.

Przed oczami mignęły już tylko postacie żegnających, mignęły białe chustki, którymi powiewano na pożegnanie, do uszu dobiegł ostatni okrzyk:

– Do widzenia!... Zegnajcie... Wracajcie!... – aż wreszcie zniknęły sprzed oczu zabudowania stacyjne, znikli żegnający i pociąg całą silą pary pomknął w dal, przed siebie...

Pani Korewiczowa z trudem tłumiła płacz, który ją dławił...

Żal jej było porzucać swoich najbliższych, lecz w smutku swoim jedyną miała pociechę, że jedzie do tego, którego ukochała nade wszystko.

Stacha podobne przejmowały uczucia. Przytulony do matki, nie patrzał nawet na mnogie dary, jakimi go obsypano w dniu imienin.

Głaskał tylko matkę po głowie i drżącym, przerywanym przez tłumione łkania głosem powtarzał:

– Nie płacz, mamusiu... Nie płacz... Jedziemy do tatusia... Za parę tygodni ujrzymy go... będziemy z nim razem... Zobaczysz, jak będzie nam z nim dobrze...

Słowa te jego i dziecinna pieszczota kojąco wpłynęły na panią Korewiczową. Uspokoiła się, obtarła łzy j prowadzić z nim gawędę zaczęła.

Opowiadała mu o ojcu i choć już po raz nie wiadomo który słyszał tę opowieść, z jednakim słuchał jej zajęciem i wzruszeniem.

Ten ojciec, którego nie znał zupełnie, a o którym słuchał tylko opowieści wysławiające każdy czyn jego, każde słowo i ruch niemal, wydawał mu się czymś niezwykłym, jakąś istotą mistyczną...

Czcił go też i kochał bezgranicznie. Radował się szczerze i gorąco tym, że jedzie do niego, że ujrzy i pozna go nareszcie. Rozpytywał się matki o każdy szczegół odnoszący się do ojca, zarzucał ją pytaniami, na które ledwie zdążała dawać mu odpowiedzi.

W ten sposób sami nie spostrzegli się nawet, kiedy zajechali do Brześcia.

Tam musieli się przesiąść do pociągu idącego do Moskwy.

Stach z powagą, pomny na to, że pradziadek powierzył mu opiekę nad matką, zajął się sprawą bagaży oraz wyszukiwaniem najwygodniejszych miejsc.

Udało mu się to, gdyż służba pociągowa i stacyjna dziwnie przychylnie i życzliwie traktowała tego młodocianego podróżnika z taką pieczołowitością opiekującego się matką.

Załatwiono wreszcie wszystko, zajęli miejsca w pociągu, rozległ się gwizdek lokomotywy i pociąg pomknął naprzód, przez pola i lasy, przez wsie i miasta, wioząc ich w nieznane strony.

I w pociągu nie przestawał Stach ani na chwilę opiekować się swoją matuchną, jak ją zdrobniale nazywał. Troszczył się o posiłek dla niej, na każdej stacji nieomal przynosząc przysmaki, troszczył się o to, by wygodnie mogła się przespać, by nic jej nie zbrakło.

Zajmował ją rozmową, zabawiał, starając się usilnie wywołać uśmiech na jej usta.

Pani Korewiczowa z rozrzewnieniem przyjmowała te dowody jego miłości.

Uśmiechała się do niego i z zadowoleniem patrzyła na jego wysmukłą postać.

– Mój syn... mój chłopak!... – mówiły jej błyszczące miłością oczy i nie mogła bez wzruszenia pomyśleć o tym, z jaką radością i dumą patrzeć będzie na niego ojciec.

Pociąg tymczasem mijał jedną stację za drugą, jedno miasto za drugim.

Stach ciekawie przyglądał się widokom roztaczającym się z okien wagonu, okolicom i stronom nieznanym. Matka objaśniała go o nich, opowiadała mu o ważnych wypadkach dziejowych, które się na nich rozgrywały.

Ze wzruszeniem spoglądał na mury Smoleńska, miasta dawniej polskiego, o które tyle krwawych bojów stoczono z carami moskiewskimi. Z podobnym uczuciem spoglądał na pole Możajska, tak obficie zbroczone krwią francuską i polską w pamiętnym 1812 roku.

– Tu walczył dziadunio – objaśniała go pani Korewiczowa – tu bił się w szeregach cesarza Napoleona, pod księciem Józefem... o wolność Polski, którą im cesarz obiecywał...

Rozszerzonymi z ciekawości oczyma wpatrywał się Stach w przestrzeń, w to obszerne, puste pole, z widniejącymi w oddali kopułami cerkiewki.

I przymykał oczy, i jawiła mu się przed nimi wizja...

...Zwartym murem, z wysuniętą przed siebie błyszczącą linią bagnetów idą do boju zastępy posłuszne woli wodza swego, wielkiego cesarza...

Z drugiej strony na przeciwnika uderza konnica... Na zwinnych, lotnych konikach, z wzniesionymi do cięcia szablami, w barwnych mundurach, mkną do ataku ułani...

Dym, wrzask, kurzawa, mieszanina ludzi, koni, huk armat, grzechotanie salw karabinowych...

I znów zmienia się obraz...

Oddział ułanów prowadzi do boju dziadunio... Lecz nie ten, co teraz, siwy, zgarbiony, niewidomy, o kijku...

Inny... taki sam jak na portrecie, który wisi w bawialni... Wysmukły, o jasnym wąsiku, z błyskawicą w oczach, w świeżym jak z igły mundurze prowadzi swoich, końcem szabli wskazując im miejsce, gdzie uderzyć mają...

– Naprzód... naprzód!... – wyrywa się z ust młodego oficera.

Okrzyk ten powtarzają usta żołnierzy i mkną w ślad za wodzem...

– Jezus!... Maria!... – wyrywa się z ust Stacha i...

Otwiera oczy, czuje jakąś miękką dłoń głaszczącą go po głowie i słyszy słodki głos matki wołającej go po imieniu...

Długa upłynęła chwila, zanim wrócił do reszty przytomności, zanim uprzytomnił sobie, że znajduje się w wagonie...

– Co to, mamusiu?... co to? – zapytał wreszcie...

– Nic, synku – odrzekła mu pani Korewiczowa – śniło ci się widać coś niezbyt przyjemnego, zacząłeś krzyczeć przez sen, więc cię obudziłam...

Tu wspomniał Stach sen swój i zawołał:

– Ach, mamusiu, żebyś wiedziała, co mi się śniło...

I opowiedział jej pokrótce cały swój sen cudowny...

Przez ten czas pociąg zbliżył się do Moskwy. Zaczęli szykować się do opuszczenia wagonu. Pani Korewiczowa zatrzymać się miała w mieście tym przez dni parę. Posiadała listy polecające do paru wybitnych osób w Moskwie zamieszkałych, od nich zaś otrzymać miała listy do różnych osób na Syberii.

Gdy pociąg stanął na stacji, zajął się Stach bagażami, nie wypuszczając ani na chwilę spod opieki swej małej staruszki, jak matkę żartobliwie nazywał.

Zajechali do hotelu. Zbyt późno było, ażeby iść gdziekolwiek, zwłaszcza że i drogą byli porządnie znużeni.

Szczęście matce sprzyjało. Wszystkie osoby, do których miała listy, zastała w domu. Przyjęta przez nie nader życzliwie, otrzymała zapewnienie, że może liczyć na ich pomoc i poparcie. Dowodem tego był cały szereg listów polecających do różnych, bardzo wybitnych osób na Syberii.

Zadowolona z takiego wyniku, dobrze już po południu spotkała się w hotelu ze Stachem, który przez ten czas zwiedzał wszelkie osobliwości Moskwy, tego miasta na wpół azjatyckiego, a tak głośnego w dziejach Polski.

– Wiesz, synku – rzekła matka, całując go – że jeżeli tak dalej wszystko nam się powiedzie, to pojutrze będziemy mogli w dalszą wyruszyć drogę... Tak bym tego chciała...

– I ja, mamusiu – odrzekł z powagą Stach – ale ty nic a nic nie wypoczniesz, a przecież nas czeka tak strasznie długa podróż. Musisz wypocząć, gdyż sił ci zbraknie...

– Jestem dziś silna i wypoczęta – odrzekła mu matka – zresztą według rady pana Stankiewicza udamy się koleją do Niżnego Nowgorodu, a stamtąd pojedziemy wodą aż do Kazania. Będę więc mogła wypocząć.

I nie słuchając już dalszych wymówek Stacha, uściskała go gorąco i znów pobiegła na miasto, by załatwiać w dalszym ciągu interesy.

Późno w nocy wróciła do hotelu, zdyszana, zmęczona, lecz za to pełnym radości głosem oznajmiła Stachowi:

– Jutro przez cały dzień wypoczywamy, by nabrać sił, a pojutrze, skoro świt, ruszamy... Wszystko załatwiłam pomyślnie...

Ten jednodniowy wypoczynek, w czasie którego załatwiali tylko drobne sprawunki, pokrzepił ich siły dostatecznie tak, że o świtaniu dnia następnego śmiało w dalszą mogli puścić się drogę.

Rozdział III

Przy słupie granicznym

Pociąg mknął całą siłą pary przez okolice nadzwyczaj urozmaicone. Z okien wagonu podróżni coraz inny mogli obserwować krajobraz, coraz innym napawać się widokiem.

Między Moskwą a Niżnym Nowgorodem krajobraz był bardziej ożywiony i urozmaicony. Widać było pola uprawne, wioski zamożniejsze otoczone nieraz głuchą, zieloną ścianą borów.

Liczne rzeki przerzynały kraj, przez który pociąg przebiegał. Widać było na nich łodzie rybackie, na brzegach zaś wznosiły się chaty rybaków z suszącymi się przy nich sieciami...

Wreszcie i Niżnyj Nowgorod...

Oczy wpatrującego się w przestrzeń Stacha uderza nagle widok dość wyniosłego wzgórza, a na nim wznoszące się ruiny gmachu jakiegoś, jakby zamku...

Miasto samo nie przedstawiało nic ciekawego... Brudne, o szablonowym typie domów, podobne było do tysiąca innych miast prowincjonalnych...

Na ulicach tylko zwracał uwagę niezwykły ruch, przy czym przeważały wśród ludności jednostki o typie wybitnie wschodnim...

Pani Korewiczowa ze Stachem, znalazłszy się na stacji, przede wszystkim zajęła się sprawą bagaży...

Zaraz na początku obsiadła ją gromada ludzi w obdartych ubraniach, na wszelkie możebne tony wykrzykujących przeróżne nazwy hoteli...

Zatkała uszy, opędzała się, w czym Stach czynnie jej dopomagał, nie odnosiło to jednak pożądanego skutku...

Wybrała wreszcie jednego z tych przedstawicieli hoteli Niżnego Nowgorodu, o nazwie brzmiącej dość mile dla ucha, gdyż Hotelu Europejskiego.

Wnet odstąpiła cała czereda, a obdartus otrzymał ręczne pakunki i poniósł je do oczekującej przed dworcem dorożki, przyrzekając zaraz potem przywieźć resztę bagażu.

Po wyboistym bruku, w trzęsącej porządnie na połamanych resorach kibitce z trudem zajechali do tego, o tak szumnej nazwie, hotelu.

Oczekiwania zawiodły ich.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.

To jest bezpłatna wersja demonstracyjna ebooka. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji publikacji.