Okładka

Strona tytułowa

Adam Bahdaj

Stawiam na Tolka Banana

Strona redakcyjna

Adam Bahdaj

Stawiam na Tolka Banana

© by Adam Bahdaj

© by Wydawnictwo Literatura

Okładka: Olga Reszelska

Korekta: Lidia Kabzińska Joanna Pijewska

Wydanie III w Wydawnictwie Literatura

ISBN 978-83-7672-080-7

Wydawnictwo Literatura, Łódź 2010

90-731 Łódź, ul. Wólczańska 19

handlowy@wyd-literatura.com.pl

tel. (0-42) 630-23-81

faks (0-42) 632-30-24

www.wyd-literatura.com.pl

ROZDZIAŁ PIERWSZY

1

– Luluniu, pani Tecia mówiła, że wczoraj znowu oglądałeś w telewizji jakiś kryminalny film – powiedziała pani Seratowiczowa.

Siedzieli na werandzie. Było duszno. Wielkie chmury wyłaniały się spoza linii dachów, zalewając czystą przestrzeń nieba.

– Amerykański – odparł po chwili chłopiec. – Straszna bzdura.

Pewien facet zastrzelił barmana z baru „Saroya” w Miami...

– Przecież prosiłam, żebyś nie oglądał tych filmów. Od ilu lat był dozwolony?

– Od szesnastu, ale koń by się uśmiał. Ten facet zastrzelił go tylko dlatego, że barman nie podał mu w porę szklaneczki whisky. Zupełna lipa. Czy można za to zastrzelić człowieka?

– Nie można, ale ja prosiłam cię...

– Wiem, mamo, tylko co miałem robić. Strasznie się nudziłem. I w ogóle film był zupełnie do kitu. Ten facet kochał się w jakiejś Meksykance, która tańczyła w tym lokalu. Nic nie robił, tylko kupował jej rozmaite brylanty i futra, a ona jednak wolała jednego toreadora, który podczas corridy zakatrupił byka. Ja też bym wolał, bo tamten ładowany facet był gangsterem i przemycał z Hongkongu narkotyki.

Pani Seratowiczowa westchnęła boleśnie.

– A ty na to patrzysz.

– Gdybym wiedział, że to taka bzdura, to nawet nie otworzyłbym telewizora. Świetny był tylko pościg za tym gangsterem przez pustynię w Nowym Meksyku. On nawiewał helikopterem, ale wysiadł mu silnik i musiał nająć mulników. Podobno muły mogą iść przez pustynię cały tydzień bez jedzenia i bez wody. Tak mówił Krzyś Sekociński, a on wszystko wie...

– Właśnie – podjęła głosem znużonym pani Seratowiczowa.

– Czy zamiast oglądać ten niedorzeczny film, nie mogłeś zadzwonić do Krzysia i zaprosić go do siebie?

– Już wolę oglądać takie filmy.

– Czego ty właściwie chcesz od Krzysia? Przecież to bardzo miły chłopiec.

– Za bardzo. Mama nawet nie wie, jaki on miły. Ja przy nim słowa nie mogę powiedzieć, bo on wszystko wie lepiej. On nawet wie, kiedy Napoleon przechodził koklusz i kto wynalazł maszynkę do wyrywania włosów z nosa. Genialny chłopiec, daję słowo, czyta już angielskie książki, a na obiad mówi: „lunch”. Kichać mi się chce, jak na niego patrzę. I w ogóle...

Pani Seratowiczowa uważniej spojrzała na chłopca.

– Przesadzasz, mój drogi. Krzyś jest świetnie ułożony i bardzo bym chciała, żebyś się z nim zaprzyjaźnił.

– Dziękuję. Zdaje mi się przy nim, że jestem matołem.

– On by cię podciągnął, zajął...

– Dziękuję – uśmiechnął się cierpko. – Zanudziłby mnie na cacy.

– Jak ty się wyrażasz?

– Przecież tak się mówi.

– To chyba jacyś chuligani używają takich zwrotów.

– Nie chuligani, tylko morowi chłopcy.

– I dziwię się bardzo... – zawahała się chwilę. Naraz ujęła dłoń chłopca i spojrzała mu w oczy: – Powiedz mi, mój drogi, dlaczego ty nie masz kolegów?

Chłopiec żachnął się.

– Mama by chciała, żebym miał kolegów, a jak kiedyś przyprowadziłem Antosia Fuflewicza, to przez dwa dni wietrzyła mama mieszkanie.

– Bo, delikatnie mówiąc, Fuflewicz nie mył sobie nóg.

– Nie mył nóg, ale za to morowy chłopiec. Żeby mama widziała, jak on gra w gałę.

– W co?

– No, w piłkę. Jest najlepszym napastnikiem i zawsze gra na prawym skrzydle.

– A ty, na jakim grasz skrzydle?

Przez jasną twarz chłopca przemknął cień rozpaczy.

– Mnie nigdy jeszcze nie wstawili do składu.

– Dlaczego?

Chłopiec wzruszył ramionami.

– Eee... – westchnął – mówią, że jestem patałach.

– Przecież nieźle grasz w tenisa.

– Tenis u nich się nie liczy, u nich najważniejsza gała.

Pani Seratowiczowa chciała ogarnąć go ramieniem. Chłopiec odsunął się gwałtownie.

– Co ci się stało?

– Nic. Mama i tak mnie nie zrozumie.

– A któż cię zrozumie lepiej ode mnie?

– Mama by chciała, żebym tylko siedział w domu i czytał książki... i dyskutował z Krzyśkiem... – Zagryzł wargę i twarz jego nagle stężała. – Dlatego chłopcy nie chcą się ze mną kolegować. Mówią, że jestem patałach, i nabijają się ze mnie.

– Bo szukasz zawsze nieodpowiedniego towarzystwa. Masz przecież miłych kolegów: Wiesia...

– Taki sam laluś jak ja. Może jeszcze gorszy. Nawet nie umie grać w tenisa.

– A Marek Stanisz?

– Łamaga i do tego skarży na kolegów. Pani Seratowiczowa rozłożyła szeroko ręce.

– Luluniu, widzę, że się nie rozumiemy. Masz takie dobre warunki. Ojciec przysyła ci najdroższe rzeczy, a ty stale chodzisz skwaszony. Czego ci jeszcze potrzeba?

Chłopiec cmoknął zniecierpliwiony.

– Właśnie! Niczego mi nie brak, a mama mnie nie rozumie.

– Może zaprowadzić cię do psychiatry? Pani doktor Sekocińska mówiła, że zna świetnego specjalistę.

Chłopiec żachnął się gniewnie.

– Tego jeszcze brakowało. Gdyby się chłopcy dowiedzieli, to dopiero ładnie bym wyglądał. Powiedzieliby, że mam szmergla w głowie.

– Co takiego?

– Mama by chciała, żebym był pośmiewiskiem.

– Przecież nikt się nie dowie, że byłeś u lekarza.

– To się mama myli. Oni zaraz skapują.

– Chłopcze, jak ty się wyrażasz – westchnęła żałośnie pani Seratowiczowa. Chciała jeszcze coś dodać, ale w tej chwili rozległ się dzwonek. – Pewno goście na brydża – powiedziała jakby do siebie.

Chłopiec spojrzał na nią z rozpaczą.

– Znowu brydż?

– Przecież wiesz, że w niedzielę zapraszam gości.

– Wiem – wyszeptał.

Nie spojrzawszy na matkę, skierował się w głąb domu. Minął wielki hall z palmami, przedpokój, zatrzymał się przy schodach. Zastanawiał się, co robić, lecz czuł, że na nic nie ma ochoty. Wolnym krokiem wspiął się na pierwsze piętro. Wszedł do swego pokoju.

Naraz ogarnął go żal. Uniósł dłonie do twarzy i zapłakał gorzko bez łez.

Chciał być inny. Nieraz, kiedy spojrzał w lustro, czuł wstręt do siebie. Patrzył – niby normalny chłopiec, wszystko na swoim miejscu

– oczy, usta, nos, a tymczasem całkiem nie to, co powinno być.

Wykrzywiał się do swego odbicia, pokazywał język i chętnie dałby sobie porządnego kuksańca, żeby przynajmniej coś się zmieniło.

Inni chłopcy mieli kolegów, mieli swoje kłopoty, zmartwienia, a on czuł tylko nudę. Nudzić umiał się za pięciu.

Najbardziej nudził się w niedzielę po południu, kiedy do matki przychodzili goście na brydża. Zjawiali się zwykle mecenas Dylewicz, redaktor Rząska i pani doktor Sekocińska, która wycinała mu kiedyś migdałki i od tego czasu uważa, że powinien być jej za to bezgranicznie wdzięczny.

– Lulusiu – szczebiotała – gdyby nie ja, do tej pory każdej zimy przechodziłbyś anginę, a tak, chwała Bogu, rośniesz i coraz większy z ciebie kawaler.

Zaciskał zęby, powtarzał, jak go matka uczyła:

– Dziękuję, pani doktor, rzeczywiście od tego czasu nie choruję na anginę ani na inną chorobę.

Mecenas Dylewicz poprawiał okulary, kręcił z podziwu głową.

– Ho, ho... jaki ten nasz Luluś rezolutny i jaki mądry. Mówię ci, chłopcze, zrobisz karierę.

Redaktor Rząska dodawał:

– Jeszcze nieraz będziemy o nim pisali w gazecie. Zobaczycie, państwo – i klepał chłopca po ramieniu.

Julka aż skręcało. Miał ochotę powiedzieć redaktorowi, że ma w nosie jego i jego gazetę, ale uśmiechał się cierpko i mówił przez zęby:

– Bardzo mi będzie miło, gdy pan kiedyś napisze o mnie.

Wiedział, dlaczego goście matki są dla niego tacy słodcy. Dzięki temu, że ojciec jest znakomitym specjalistą od budowy nowoczesnych cukrowni, stale przebywa za granicą i przysyła matce kupę forsy, matka może zapraszać gości na brydża, urządzać wystawne przyjęcia i częstować zagranicznymi trunkami. Ot, cała tajemnica. Sam by w to nie uwierzył, gdyby kiedyś nie usłyszał rozmowy mecenasa z redaktorem w łazience. Nie podsłuchiwał. Po prostu nie zamknęli drzwi, a on właśnie przechodził tamtędy.

– Tej Teresie przewróciło się w głowie – mówił szeptem mecenas Dylewicz. – Sama już nie wie, co na siebie włożyć i na jaki kolor ufarbować sobie włosy.

– Niech pan da spokój – zaśmiał się redaktor. – U kogo popijalibyśmy taki koniak i mielibyśmy taką wyżerkę.

– Swoją drogą, kuchnię to oni mają wyśmienitą... wyśmienitą, daję słowo.

Reszty rozmowy Julek nie usłyszał, bo odkręcono kran i szum wody wszystko zagłuszył.

Miał powiedzieć o tym matce, lecz był nieśmiały i nie chciał jej robić przykrości. Zrozumiał jednak, dlaczego był dla nich taki rezolutny i dlaczego będą o nim kiedyś pisali w gazecie.

2

Była lipcowa niedziela. Popołudnie. Na tarasie grali w brydża. Julek leżał u siebie, na górze. Nie było mu ani smutno, ani wesoło, tak jakby był, a właściwie go nie było. Po prostu okropnie się nudził i zdawało mu się, że wszyscy i wszystko nudzi się dokoła. Marzył o tym, żeby nagle coś się stało. Coś okropnego. A tu nic, tylko mucha łazi po suficie, a z werandy dochodzą głosy brydżystów: „Karo... pik... dwa trefle... dwa kara... dwa piki... pas... pas...” I osa brzęczy między szybami. A wszystko jakby na niby. Niby jest niedziela, niby ojciec wyjechał do Akry, niby mama zaprosiła gości, niby on jest Julianem Seratowiczem, ma trzynaście lat, przeszedł do siódmej klasy i pani doktor Sekocińska wycięła mu migdałki. Po co? Czy z migdałkami bardziej by się nudził? Chyba nie. Mógłby przecież mieć teraz anginę, a to byłoby zabawniejsze. Bolałoby go gardło, a wieczorem matka, zamiast iść z całym towarzystwem do teatru, grałaby z nim w warcaby lub w remi...

A tak nic mu się nie chciało, nawet zejść do kuchni po szklankę wody sodowej, ba, nawet myśleć, dlaczego mu się nie chce. I to było najokropniejsze. Pragnął jedynie, żeby się coś stało. Niestety, nic się nie chciało stać.

Wtedy pomyślał, że pójdzie do parku Skaryszewskiego. Będzie się wałęsał, będzie patrzył na bezchmurne niebo, na ludzi, drzewa... Może nareszcie coś przerwie tę piekielną nudę.

Zszedł na dół. Niestety, musiał przejść przez werandę, gdyż frontowe drzwi były zamknięte. Miał jednak nadzieję, że go nie zauważą, lecz gdy był już na schodach, usłyszał za sobą głos matki:

– A ty dokąd, Lulusiu?

– A... tak sobie – odparł, nie odwracając się.

– Jak to: tak sobie? Bez opowiedzenia?

– Młody człowiek chce się trochę przewietrzyć – zauważył mecenas Dylewicz, śmiejąc się ni w pięć, ni w dziewięć.

A pani doktor Sekocińska dorzuciła sponad wachlarza kart:

– Tak, tak, Tereso, jemu potrzeba trochę więcej ruchu.

– No, dobrze – zgodziła się matka. – Tylko uważaj na jezdni.

Tyle teraz wypadków.

Powiedział, że będzie uważał. Cóż mu to szkodziło. Mógł nawet dodać, że nie będzie pił w budce sodowej wody, bo można się zarazić jakąś chorobą, będzie unikał złego towarzystwa, ukłoni się spotkanym znajomym, nie włoży rąk do kieszeni ani nie podłoży nikomu nogi...

Szedł zamyślony. Nie spostrzegł, kiedy się znalazł na rondzie Waszyngtona, minął pomnik żołnierzy radzieckich i skierował się w główną aleję parku.

Był piekielny upał. Ludzie siedzieli na ławkach, patrzyli tępo przed siebie, jedli lody, milczeli. Dwaj żołnierze spacerowali z dziewczyną w różowej sukience. Pod ich twardymi podeszwami zgrzytał żwir, a dziewczyna szła na palcach, jakby za chwilę miała unieść się w powietrze. I szpaki szukały w trawie owadów. I było jeszcze nudniej niż w domu.

Szedł przed siebie, nie wiedząc, dokąd idzie. Naraz zatrzymał się. Przed nim wznosiła się wysoka siatka druciana, wokół ciągnęły się gęste krzaki i zarośla, wśród nich biegła wąska ścieżka. Zorientował się, że jest przy kortach tenisowych. Było zupełnie cicho, tak cicho, że słyszał szelest trawy i głuchy odgłos tenisowych piłek.

Naraz wyczuł, że ktoś skrada się w krzakach. Chciał się odwrócić. W tej samej chwili ktoś gwałtownym ruchem zarzucił mu na głowę kawał miękkiego materiału. Krzyknął, lecz głos utknął mu w gardle. Szarpnął się, ale ktoś zręcznym ruchem przydusił go do ziemi.

Po chwili ze zdumieniem usłyszał głos dziewczyny:

– Zaprowadzić go do meliny.

– Może go związać? – zapytał ten, który go trzymał.

– Nie trzeba – odparła dziewczyna. – Nie stawia oporu.

Schwycili go pod ramiona, unieśli i prowadzili w nieznanym kierunku. Na głowie miał cuchnący stęchlizną worek, pod stopami czuł miękki trawnik, a w głowie chaos.

Po chwili pomyślał, że to może kidnaperzy. Złapali go, żeby wyłudzić od rodziców okup. Wieczorem zadzwonią do domu i podadzą miejsce, w którym matka będzie musiała złożyć forsę. Ciekawe tylko, ile? Pewno ze sto tysięcy, a może i więcej. To zależy, na ile go ocenią. Matka, oczywiście, będzie się okropnie bała i nie zawiadomi policji. Dziwna sytuacja. Matka, jak gdyby nigdy nic, licytuje z panią doktor szlemika, a tu jej syn w rękach niebezpiecznych przestępców. Ładna historia!

Wtedy ogarnął go strach. Wyobraził sobie, że zaprowadzą go do ciemnej piwnicy i będą trzymali o chlebie i wodzie. Nogi się pod nim ugięły, poczuł, że się poci...

Zatrzymali się. Ktoś zerwał mu worek z głowy. Julek zamrugał odwykłymi od światła oczami. Nie chciał wierzyć... Przed nim stała dziewczyna: czternastka, może najwyżej piętnastka, jak to mówią chłopcy. I do tego bardzo ładna...

Stali naprzeciw siebie bez słowa. Naraz z boku usłyszał głos chłopca:

– Cegiełka, daj mu w ucho, żeby wiedział, z kim ma do czynienia. Czekał na cios. Może nareszcie dowie się, z kim ma do czynienia. Ale chłopiec, który miał go uderzyć, podsunął mu tylko pięść pod nos i powiedział:

– Szkoda się babrać, to mięczak. Dziewczyna uśmiechnęła się wzgardliwie.

– Nawet się nie broni.

A drugi chłopiec, który stał za nim, dodał:

– Grzeczny i potulny jak nowo narodzone niemowlę. Dziewczyna podeszła bliżej, wysunęła głowę do przodu, przy- mrużyła oczy i zapytała:

– Boisz się?

– Nie – odparł.

– Ale najadłeś się strachu?

– Nie.

– A wiesz, z kim masz do czynienia?

– Nie, ale bardzo chciałbym się dowiedzieć.

– To sobie zapamiętaj – z gangiem Karioki. A Karioka to ja.

– Bardzo mi miło – wydusił Julek z zaciśniętego gardła. Dziewczyna pokiwała z politowaniem głową.

– Miło, miło... Mogłabym kazać przefasonować ci tę twoją gładką buziuchnę. Babcia by cię nie poznała.

– Przepraszam – wtrącił nieśmiało – ale nie mam babci.

– Szczeniak – prychnął stojący za nim chłopak.

– I jeszcze się szarpie – dodał drugi z boku. – Mędrkuje.

– Wcale nie mędrkuję – żachnął się Julek – tylko... tylko bardzo mi się podobacie i chciałbym należeć do waszego gangu.

Roześmiali się, a Karioka podeszła jeszcze bliżej, złapała go za ramiączko szelek, naciągnęła je i puściła, aż zapiekło.

– Za słaby jesteś dla nas.

Uśmiechnął się gorzko, chciał coś powiedzieć, lecz w tej chwili zbliżył się z boku chłopiec, którego nazywali Cegiełką.

– Jakie szałowe szelki – powiedział z błyskiem w oczach. – Skąd je masz?

– Ojciec przywiózł mi z Paryża. Cegiełka gwizdnął z podziwu.

– Francuskie? Oryginalne?

– Mogę ci je dać, bo mam jeszcze jedne.

– Bez łaski – wtrąciła Karioka. – To my możemy ci wziąć, jeżeli nam się spodoba.

– Możecie, ale przyjmijcie mnie do gangu.

– Takich nam nie trzeba – zaśmiała się dziewczyna. – Na takich to my napadamy.

– To możecie na mnie jeszcze raz napaść, zabrać mi szelki, a potem przyjąć mnie do gangu – powiedział błagalnie.

– Masz babo placek! – jęknęła Karioka. – Nic nie rozumie. I co z takim robić?

– Musimy się naradzić – odezwał się chłopiec, który stał za Julkiem.

– Dobra – zgodził się szef gangu.

Skinęła na chłopców. Po chwili wyszli z szopy.

Został sam. Było ciemno, pachniało zeschłymi liśćmi. Nie wiedział, gdzie się znajduje. W melinie? Ale w jakiej?

Dopiero po chwili ujrzał w kącie wielką skrzynię na piach, a obok narzędzia ogrodnicze. Domyślił się, że jest w szopie za kortami, gdzie ogrodnicy przechowują narzędzia.

Właściwie wcale go to nie interesowało, gdzie się znajduje. Był natomiast ogromnie przejęty i ciekawy, co z nim zrobią. Do tej pory zachowywali się zupełnie przyzwoicie, ale kto to wie, co takim może strzelić do głowy. A nuż zechce im się przefasonować mu buziuchnę? Już coś o tym wspominali.

Było ich troje, a może więcej. W ciemności nie zdołał ich policzyć. Karioka, Cegiełka, ten, który stał cały czas za nim, i jeszcze jeden, którego nie widział. Ładny komplet, sztuka w sztukę. I dobrze im z oczu nie patrzyło. Aż dziw, że do tej pory tak się z nim cackali.

Najbardziej zainteresowała go dziewczyna. Skąd się wzięła między nimi? Ładna, szkoda gadać, i do tego szef gangu. Sensacja największego kalibru.

Spoza ściany dochodziły podniesione głosy. Kłócili się, co zrobić z jeńcem. Julek wspiął się na palce i drobnymi krokami zbliżył się do drzwi, lecz zanim trafił do szpary, zza paki usłyszał piskliwy głos:

– Nie ruszaj się! Mam cię na muszce.

Przez moment zdawało mu się, że ktoś woła do niego zza ściany, wnet jednak w kącie, za paką, ujrzał chłopca z wymierzonym w jego kierunku bębenkowcem.

– Ręce do góry – rozkazał malec. – A jak się ruszysz, to cię sprzątnę jak muchę.

Julek uniósł szybko ręce. Zrobiło mu się mdło. Czuł, że za chwilę upadnie, lecz z wielkim wysiłkiem opanował się. Nie wypadało. Chłopiec, który trzymał go na muszce, był chyba o połowę mniejszy od niego. Miał twarz dziecka i oczy błyszczące jak węgielki wbite w przyrumienione ciasto.

– Daj spokój – powiedział Julek. – Widzisz, że nie mam ochoty uciekać.

– Spróbuj ! – zaśmiał się chłopiec. – Sprzątnę cię jednym strzałem.

– Wcale nie chcę próbować.

Na chwilę zapanowała zupełna cisza. Julek słyszał tylko własny oddech, widział okrągły otwór lufy i czuł, że jest zupełnie mokry od potu.

Wreszcie chłopiec zapytał:

– Te szelki to naprawdę z Paryża?

– Z Paryża – odparł Julek z ulgą.

– To zdejmuj.

– Jak mogę zdjąć, skoro ręce trzymam do góry.

– To opuść, tylko gazem!

Bez szemrania spełnił jego życzenie. Szybko odpiął szelki.

– Rzuć! – rozkazał tamten.

Julek rzucił szelki w jego stronę. Chłopiec schwycił je w locie, zwinął pospiesznie i włożył za koszulę.

– A teraz możesz usiąść – zezwolił wspaniałomyślnie. – Tylko nie mów im o tych szelkach, boby mi zabrali.

– Bądź spokojny – odparł – na szelkach mi nie zależy. Sam chciałem wam oddać.

– Tak brać za darmo to niehonorowo.

Julkowi wydało się to nieco dziwne: wziąć – niehonorowo, a wymusić pod lufą – honorowo. Wnet jednak pomyślał, że nie zna jeszcze ich zwyczajów.

– Co oni ze mną zrobią? – zapytał spokojnie.

– To zależy.

– Od czego?

– Od humoru Karioki.

– A w jakim humorze jest dzisiaj Karioka?

Chłopiec nie zdążył odpowiedzieć, gdyż nagle zaskrzypiały drzwi, a do szopy wsypała się cała trójka. Pierwsza weszła Karioka. Była wysoka, smukła, zgrabna. Miała czarne włosy, twarz śniadą, wielkie, szare oczy. Ogromnie podobała się Julkowi. Pomyślał nawet, że chętnie poszedłby z nią do kina. W tej sytuacji nie śmiał jednak zaproponować spotkania. Ona tymczasem stanęła przed nim, uśmiechnęła się pogardliwie i zapytała:

– Jak się nazywasz?

– Julian Seratowicz.

– Gdzie mieszkasz?

– Na Dąbrówki.

– Klawo. A twój staruszek czym się zajmuje?

– Jest inżynierem, specjalistą od urządzeń i maszyn cukrowniczych.

– Aha... – Zamienili między sobą porozumiewawcze spojrzenia, jakby fakt, że ojciec jest specjalistą, wzbudził w nich podejrzenie.

– Może jaki dyrektor – zagadnął z respektem Cegiełka.

– Nie – odparł – tylko dobry specjalista...

– ...i zarabia mnóstwo forsy – dokończyła Karioka.

– Tak – powiedział bez namysłu. Postanowił być wobec nich szczery, żeby nie myśleli, że chce się wyłgać. – Przywozi mi rozmaite rzeczy. Mógłbym wam przynieść...

– Co? – wyrwał się ten trzeci, który stale stał za nim.

– Cicho, Cygan – ofuknęła go Karioka. Naraz podeszła do Julka i strzeliła mu pod nosem na palcach: – A amerykańską gumę do żucia masz?

– Nie, gumy nie mam, bo mi się skończyła, ale mogę wam przynieść aparat fotograficzny, który w ciągu minuty sam wywołuje zdjęcia.

– Buja – syknął z niedowierzaniem Cygan.

– Daję słowo – zaprotestował. – W ciągu minuty jest gotowe zdjęcie. Albo... mały aparat tranzystorowy... japoński... Dałbym wam chętnie, gdybyście mnie przyjęli do gangu.

Propozycja zrobiła piorunujące wrażenie. Zamilkli na chwilę. Zupełnie ich zamurowało. Było tak cicho, że słyszeli dochodzące z kortów uderzenia tenisowych rakiet i głuchy odgłos upadających piłek. Pierwszy odezwał się Cegiełka:

– Co nam szkodzi. Możemy go przyjąć.

– Nie – powiedziała stanowczo Karioka. – Nie znamy go. Mógłby nas sypnąć.

– Złoży przysięgę.

– Nie ma mowy – powtórzyła, przypatrując się badawczo jeńcowi. – Narobi szumu i wpadniemy. Nie mam do takich mięczaków zaufania.

– Ja... – zająknął się Julek – ja jeszcze nikogo nie sypnąłem.

Możecie mnie przyjąć na próbę.

– Co nam szkodzi – szepnął Cegiełka.

W oczach dziewczyny pojawił się groźny błysk.

– Kto tu decyduje, ty czy ja? Ja mu nie wierzę. Znam się na takich. Puści w domu farbę, i cześć.

– Mielibyśmy radio tranzystorowe – jęknął mały. – Japońskie, Karioka.

Karioka zlekceważyła jego uwagę. Pokiwała głową nad Julkiem i rzuciła mu prosto w twarz:

– Nas, chłoptasiu, nie przekupisz.

– Nie chcę was przekupić! – zawołał płaczliwie. – Mogę się z wami podzielić.

– Za słaby jesteś dla nas – powtórzyła z kpiącym uśmieszkiem.

– Umiesz się przeżegnać?

– Umiem – dodał zaskoczony.

– To przeżegnaj się i podziękuj Bozi, że ci tak gładko obleciało.

– Masz dobrą pamięć? – zagadnął z boku Cygan.

– Mam – jęknął Julek.

– To zapamiętaj sobie, że nas nie tak łatwo wykołować.

– A teraz zjeżdżaj! – rozkazała Karioka. – I nie pętaj się w tych okolicach, bo możesz mieć przykrości.

Wzięła go za ramię, pchnęła mocno w stronę drzwi. Nie opierał się. Wyszedł jak zmyty, a gdy uszedł kilka kroków, rozpłakał się.

3

Nie mógł powstrzymać płaczu. Poddał się. Płakał za siebie, za matkę, która w tej chwili rozgrywała szlemika, za ojca, który może na tarasie jakiegoś hotelu popijał coca-colę i zastanawiał się, co by przywieźć synowi w prezencie.

Niech już nic nie przywozi. I tak wszystko psu na buty, skoro Karioka nie chciała nawet japońskiego tranzystora. Chłopcom w klasie oczy na wierzch wychodziły, gdy im go pokazał, a Karioka nawet nie chciała obejrzeć.

Do końca życia zostanę patałachem – powtarzał w myśli. – I żadna porządna paczka nie przyjmie mnie do siebie. A niech tam! W nosie mam gang Karioki, w nosie mam aparat tranzystorowy i redaktora Rząskę. Na złość wszystkim zostanę największym patałachem pod słońcem, maminsynkiem. Niech się cieszą, skoro im na tym zależy. A ja mam wszystko w nosie, w nosie, w nosie...

Nagle usłyszał, że ktoś biegnie za nim i woła go. Obejrzał się. Zobaczył zbliżającego się Cegiełkę. Dopiero teraz mógł mu się lepiej przyjrzeć. Chłopiec biegł, utykając na jedną nogę. Zdawało się, że lekko podskakuje, nie zginając nogi w kolanie. Był chudy, kościsty, zaniedbany. Miał na sobie czarne, drelichowe spodnie, flanelową koszulę w kratę, białe tenisówki, a wszystko podarte, połatane, wyszarzałe. I twarz miał równie wyszarzałą i smutną. Tylko oczy, duże, jasnozłociste, błyskały czasem żywszym blaskiem.

– Poczekaj – zawołał, dobiegając.

Dyszał ciężko i uśmiechał się tajemniczo, lecz przyjaźnie. Julek ukradkiem otarł łzy. Nie mógł jednak powstrzymać gwałtownych spazmów. Cegiełka położył mu rękę na ramieniu.

– Nie becz, bracie, może uda się coś zrobić.

– Nie chcę – szarpnął się. – Niech się wypchają. Nie zależy mi na nich.

– Pogadam z nimi. Może cię i przyjmą. Tylko nie becz, bo gdyby cię teraz zobaczyli, to klapa, człowieku.

– Na niczym już mi nie zależy...

– To się tylko tak mówi – powiedział Cegiełka łagodnie. – My byśmy cię przyjęli, ale Karioka się uparła. Ale to da się zrobić. Tylko musisz jej pokazać, że z ciebie nie taki znowu mięczak.

– Mięczak jestem, i już – powtórzył z uporem. – Nic mnie nie obchodzi wasz gang. Mogę być patałachem, mięczakiem. Wolno mi.

Cegiełka złapał go mocniej za ramię.

– Pluń na to wszystko, to ci ulży.

Julek spojrzał na niego ze zdumieniem.

– No, pluń, na co czekasz? Zobaczysz, że to pomaga. Julek splunął z pasją.

– No, widzisz! – zawołał Cegiełka. – Już ci lepiej. Ja na twoim miejscu to bym się nie martwił. Masz taki wdechowy aparat fotograficzny i odbiornik na tranzystorach, masz francuskie szelki i jeszcze się łamiesz.

Naraz spojrzał z ukosa i zapytał:

– A gdzie podziałeś szelki?

– Zabrał mi ten mały.

– Filipek? To nie mogłeś palnąć go w ucho?

– Nie mogłem, bo trzymał mnie na muszce. Cegiełka gestem rozpaczy złapał się za głowę.

– Człowieku, uwierzyłeś, że to prawdziwa spluwa? Stary grat bez cyngla i bez bębenka. Ale cię nabrał. Cwaniak z tego naszego Filipka. Nie martw się, jutro będziesz miał szelki...

Julek wzruszył ramionami.

– Po co mi? Nie zależy mi na nich.

– Eee... – skrzywił się Cegiełka – tobie to na niczym nie zależy. Z ciebie dziwna sztuka, człowieku, masz wszystko i udajesz, że się nie cieszysz.

– Bo nie...

– Szelki będziesz miał, to ja ci mówię – powiedział Cegiełka w zamyśleniu. – Nie lubię, jak szczeniak robi takie kawały. Az Karioką to sam pogadam. Powiem, że z ciebie równy chłopak.

Julek patrzył na jego chudą, ogorzałą i brudną twarz i nie mógł zrozumieć, co ten chłopiec chce od niego.

Cegiełka tymczasem przymrużył oczy, uśmiechnął się pojednawczo.

– Spluń jeszcze raz i nie łam się, bo mi się kiszki przewracają, gdy patrzę na ciebie.

Julek zatrzymał się. Trzy razy splunął z pasją. Poczuł ulgę.

Uwierzył w czarodziejską siłę samego spluwania.

Cegiełka walnął go pięścią w bok.

– No, widzisz. Nie jest tak źle. Tylko zawsze trzeba trzymać fason.

– Chcesz, pójdziemy na lody – powiedział Julek.

– Nie. Lubię lody, ale po lodach bolą mnie zęby.

– To chodź na rurki z kremem.

– Na rurki, to co innego.

Poszli w kierunku ronda Waszyngtona.

– Kto to jest ta Karioka? – zapytał Julek.

– Taka jedna z Saskiej Kępy. Niedawno wyszła z przedszkola.

– Z przedszkola? – zdumiał się. – Przecież ona wygląda na czternastkę.

– Zgadłeś – stwierdził poważnie Cegiełka. – A przedszkole w naszym języku to taka buda specjalna dla trudnej młodzieży. Mieszka się w internacie, wyżerka na miejscu, a nauczyciele nic nie robią, tylko głowią się, żebyś był lepszy.

– Ty może też byłeś w przedszkolu?

– Mnie chcieli zamknąć w poprawczaku, ale nie było miejsca, więc dali mi kuratora.

Julka zupełnie zamurowało. Spojrzał z ukosa na Cegiełkę. Do tej pory zdawało mu się, że Cegiełka to po prostu Cegiełka, a tymczasem szedł z chłopcem, którego otaczała tajemnica.

– W poprawczaku? – powiedział po chwili. – To niemożliwe!

– Zupełnie możliwe – stwierdził rzeczowo Cegiełka. – I wcale nie mam do nich żalu, bo słusznie.

– A za co?

– Eee... – ociągał się chwilę. – Głupia sprawa. Maniek Kiziak powiedział, że mój stary to złodziej i alkoholik – zamilkł. Jego chuda twarz stężała, oczy przygasły. Szedł, kuśtykając miarowo.

– Głupia sprawa – powiedział jakby do siebie. – Może kiedyś ci powiem, ale teraz... za mało się znamy.

– Jeżeli nie chcesz, to nie mów

– Zresztą... mogę ci powiedzieć. Ten Maniek nazwał mnie kuternogą i natrząsał się ze mnie i z mojego starego. Byłem cięty na niego i nie wytrzymałem... Powiedziałem mu do słuchu, a wtedy on... Ale ty i tak tego nie zrozumiesz.

Uśmiechnął się gorzko. Przyspieszył. Szedł tak szybko i tak lekko odbijał się na chromej nodze, że Julek musiał pobiec, żeby się z nim zrównać.

– Powiedz, coś mu zrobił?

– Nie chciałem, ale coś mnie zaślepiło... zresztą nie mogłem inaczej... – wyszeptał. – Nie, jeszcze ci nie powiem, bo pomyślisz, że ze mnie okropny chuligan.

– Widzę, żeś morowy kolega.

– Jeszcze mnie nie znasz. Jak mnie poznasz, to będziesz mógł mówić.

Zamilkli. Długo szli bez słowa. Cegiełka westchnął głośno, Julek zawtórował mu westchnieniem. Wiedział, że jest mu ciężko, i chciał go pocieszyć. Zapytał więc zuchowato:

– Dawno macie ten gang?

– Nie, dopiero od kilku dni.

– A dlaczego wybraliście Kariokę na szefa?

– Szefa się nie wybiera. Szef jest, i kropka.

– To dlaczego ona jest szefem?

– Bo tak wypadło.

Julek nie zrozumiał, dlaczego właśnie tak wypadło, lecz nie zapytał, żeby Cegiełka nie pomyślał źle o nim. I tak już dostatecznie się poświęcił. Zamiast zostać w melinie i planować rozmaite napady, szedł z największym pod słońcem patałachem na rurki z kremem, on, którego mieli zamknąć w poprawczaku, on, który ma kuratora.

– Co to jest kurator? – zapytał nieśmiało. Cegiełka uśmiechnął się wyrozumiale.

– To taki facet, co martwi się za ciebie i chce koniecznie, żebyś się poprawił, a jak jest jakaś wsypa, to zaraz wali na milicję i tłumaczy, że to warunki rodzinne winne, a nie ty. W ogóle nieszczęśliwy człowiek.

– A ty jakiego masz kuratora?

– Pierwszorzędnego – odparł z uznaniem. – Panią Tułajową.

Znasz ją?

– Nie.

– Pierwszorzędna pani. Opiekuje się bezdomnymi i psami, kotami i trudną młodzieżą. Żal mi jej, bo strasznie się o mnie martwi i wciąż powtarza, że się zmarnuję... – przerwał nagle, gdyż uwagę jego zaprzątnął wielki napis na skrzyni z piaskiem.

Stanął jak wryty, chwilę pokręcił głową, potem świsnął przez zęby i wyszeptał z przejęciem:

– Już się zaczyna.

– Co się zaczyna? – zdumiał się Julek.

– Przeczytaj.

Na skrzyni widniały wielkie, nasmarowane kredą litery:

TOLEK BANAN NIE DA SIĘ
TOLEK BANAN JEST WSZĘDZIE
TOLEK BANAN CZUWA

– Co to znaczy? – zapytał Julek.

– Nie czytałeś o Tolku Bananie?

Wzruszył ramionami, jak gdyby chciał się wykręcić od odpowiedzi.

– Pisali o nim w „Expressie” – wyjaśnił Cegiełka, przysiadając na leżącym obok skrzyni stosie płyt kamiennych. – Zwiał z domu poprawczego i nigdzie nie mogą go znaleźć.

– Czy ma coś na sumieniu?

– Zrobił fantastyczny numer. Ty naprawdę nic nie wiesz? Nie, nic nie wiedział o Tolku Bananie ani o jego fantastycznym wyczynie. Tak się zawstydził, że nawet nic nie odpowiedział. Na szczęście Cegiełka zlitował się i zaczął opowiadać.

– Fantastyczny numer – powtórzył z przejęciem. – Nikt jeszcze nie zrobił czegoś podobnego. Wyobraź sobie – posłał pocztą stu rencistom i inwalidom po dziesięć patyków.

Julek wzruszył ramionami.

– Głupi kawał posłać biednemu renciście kilka zwykłych patyków. Cegiełka splunął zniecierpliwiony.

– Jeden patyk to tysiąc złotych, rozumiesz?

– Nie wiedziałem.

– To sobie zapamiętaj. Tak się mówi i tak jest. Więc Tolek Banan wybrał takich najbiedniejszych i zabawił się w Świętego Mikołaja. Nic nikomu nie powiedział, tylko wysyłał. A tamtym jakby ta forsa z nieba spadła. Wszyscy zachodzili w głowę, co to za milioner, aż wreszcie bomba wybuchła.

– No właśnie – przerwał mu Julek zniecierpliwiony – skąd ten Tolek miał tyle forsy? Cały milion!

Cegiełka uśmiechnął się wyrozumiale.

– Widzę, że liczyć to ty umiesz, ale założę się, że nigdy byś się nie domyślił, skąd on wziął te moniaki.

– Nie – przyznał ze skruchą.

– Ja też nie – pocieszył go Cegiełka – gdybym nie przeczytał w „Expressie”. Na pierwszej stronie o tym pisali. A było tak: jak Tolek Banan nawiał z poprawczaka, to prysnął nad morze pod Koszalin i tam najął się do roboty przy kopaniu buraków. Pewnego dnia leży sobie pod drzewem, a tu patrzy, do lasu zajeżdża luksusowa limuzyna, a z limuzyny wyskakują dwaj podejrzani osobnicy...

– Skąd wiedział, że podejrzani?

– Wtedy jeszcze nie wiedział, ale wnet się okazało, bo faceci wyciągnęli z bagażnika łopaty i zaczęli kopać w krzakach mogiłkę...

– Zabili kogoś!

– Nie przerywaj. Nikogo nie zabili, tylko po chwili, dawaj, ładować w tę mogiłkę kuferek, a Tolek wszystko widzi, bo siedzi w krzakach i nic nie robi, tylko kikuje. Zasypali pięknie, przyklepali, na wierzchu położyli świeżą darń, na drzewie wycięli jakieś znaki, a potem do limuzyny i setą walą z powrotem.

– A Tolek?

Cegiełka cmoknął zniecierpliwiony.

– Nie przerywaj, mówię ci. Tolek, bracie, wylazł z krzaków i, dawaj, odkopywać mogiłkę. Myślał, że w kuferku znajdzie jakiegoś nieboszczyka w kawałkach, a tymczasem oczom własnym nie chciał uwierzyć. Milion, bracie, równiutki milion, i to samymi pięćsetkami. Miał chłop fantazję, nie wziął z tego ani jednej złotówki, tylko zabawił się w Świętego Mikołaja dla inwalidów... A teraz to o nim już w pociągach harmoniści śpiewają, a moja ciotka dała na mszę, żeby go nie złapali.

– Poczekaj – wtrącił Julek. – Jednego nie mogę zrozumieć, dlaczego go szukają, skoro nie zabrał ani jednej złotówki, a wszystko rozesłał inwalidom i kalekom?

Cegiełka westchnął zniecierpliwiony.

– Wysłuchaj do końca. Przecież ta forsa nie była jego.

– A czyja?

– Właśnie to jest najciekawsze. Forsa nie była ani jego, ani tych osobników, bo oni zrobili szacher-macher w jakiejś spółdzielni w Szczecinie, a potem, gdy im milicja zaczęła deptać po piętach, prysnęli z forsą. – Cegiełka jeszcze raz spojrzał na skrzynię z piaskiem i na koślawe litery nakreślone pospiesznie kredą na deskach.

– Tak – szepnął z przejęciem – Tolek Banan jest w Warszawie, a my nic o tym nie wiemy.

4

Zapadał zmierzch, kiedy Julek Seratowicz wrócił do domu. Wszedł ostrożnie do ogrodu, okrążył klomb z różami, zajrzał na werandę. Była pusta... Na stoliku brydżowym leżały dwie rozrzucone talie kart, obok filiżanki z czarnym osadem fusów, popielniczka pełna niedopałków i blok z tajemniczymi drabinkami zapisu.

Pomyślał, że matka zapewne wyszła z gośćmi. Ucieszył się, gdyż w ten sposób uniknął pytań pani doktor Sekocińskiej i poklepywania redaktora Rząski.

Przemknął cichaczem przez obszerny hall i już miał się skierować na schody, gdy w kuchni usłyszał ciche pobrzękiwanie naczyń. Pani Tecia wróciła z wychodnego – przemknęła mu radosna myśl. Miał ochotę pogadać z gosposią.

Inżynier Seratowicz nazywał panią Tecię ministrem aprowizacji. Jej ministerstwo mieściło się w kuchni i spiżarni. Jeżeli pan redaktor Rząska tak bardzo zachwalał kuchnię Seratowiczów, była to jej zasługa. Nikt bowiem na Saskiej Kępie nie umiał tak upiec kurczaków i tak wspaniale zrobić karpia w galarecie, jak pani Tecia. I nikt nie umiał tak pięknie opowiadać o wypadkach drogowych, zabójstwach, a przede wszystkim o duchach. To właśnie ona wymyśliła pewnego upiora, który straszył ponoć na strychu domu Seratowiczów.

Miał to być duch pewnego esesmana, którego zastrzelono na ulicy Dąbrówki podczas zajmowania Saskiej Kępy. Od tego czasu pokutował na strychu za swe zbrodnie. Domowników unikał. Zjawiał się jedynie pani Teci, kiedy szła rozwieszać bieliznę. Był podobno w czarnym mundurze, stalowym hełmie, a zamiast oczu miał dwie ogniste swastyki.

Gosposia, zanim weszła na strych, ciskała weń okropnymi wymysłami: „Ty szwabie nieskrobany! Zbrodniarzu wojenny, ludobójco! Nie dość ci było polskiej krwi? Nie dość niewinnych ofiar? Zgiń, przepadnij!” – następnie żegnała się krzyżem i wkraczała na schody. Zdawało się, że bez tego hitlerowskiego upiora pani Tecia nie mogłaby żyć, tak się do niego przywiązała.

Julek zatrzymał się przy progu. Spojrzał w głąb kuchni. Pani Tecia stała przy kuchence gazowej, wielką łyżką mieszała w miedzianym kociołku.

Była to osoba po pięćdziesiątce, niska, pękata i – jak się Julkowi zdawało – podobna do Tadeusza Kościuszki. Twarz miała bowiem szlachetną, nos zadarty, a oczy prawie zawsze wpatrzone w niebo, jak Naczelnik, kiedy na Rynku Krakowskim składał przysięgę, że wypędzi wroga i będzie strzegł honoru...

Na widok chłopca uniosła łyżkę i zapytała z przekąsem:

– Podobno mama chce cię wysłać do psychiatry?

– Podobno – westchnął chłopiec.

– I zapłaci pewno pięćset złotych za wizytę.

– Nie wiem, ile zapłaci.

– Co taki psychiatra może ci powiedzieć?

– Nic.

– No właśnie, ciągną tylko pieniądze, a nic nie powiedzą. Skaranie boskie! Pięćset złotych daje się lekką rączką, a mnie to od dwóch lat nie podnosi się pensji.

Julek pomyślał, że gdyby to od niego zależało, dawno by jej podniósł, bo warta była tego. Ale nie po to przecież przyszedł do kuchni.

– Pani Teciu – zahaczył nieśmiało – czy pani czytała o Tolku Bananie?

– A jakże! – zawołała ożywiona. – Przecie w „Kulisach” przez trzy numery o nim pisali.

– Słyszałem, że w „Expressie” – sprostował.

– W „Expressie” też, ale w „Kulisach” to ho, ho... trzy długie artykuły. Nawet był wywiad z dwoma takimi, co dostali od niego po dziesięć tysięcy. Miał fantazję, co?

– Miał... Ale... czy to prawda? Pani Tecia natarła na Julka.

– Jakże nieprawda! Nawet było jego zdjęcie, kiedy przystępował do Pierwszej Komunii. Śliczny chłopaczek, a jakie spojrzenie. Już wtedy mu z oczu patrzyło, że daleko zajedzie...

– Zajechał, ale do poprawczaka – przerwał jej – a w ogóle, to szuka go podobno milicja.

– Co ty wygadujesz – oburzyła się. – To pewnie nieprawda. Jak by on mógł coś złego zrobić?... Podobno nawet jacyś uczeni zebrali się i mieli całą dyskusję: czy popełnił przestępstwo, czy nie popełnił. Kobiety z Grochowa chciały delegację do ministra sprawiedliwości wysyłać, żeby mu przebaczył. Ja bym mu przebaczyła. I niejeden inwalida modli się za niego.

W tym momencie za oknem dał się słyszeć ostry gwizd. Pani Tecia wbiła w sufit przerażone oczy. Myślała zapewne, że to duch esesmana daje znać o sobie.

Julek natomiast podbiegł do okna. Za ogrodzeniem ujrzał szczupłą postać Cegiełki.

Ucieszył się. Nie spodziewał się tak rychłej wizyty. Cegiełka czekał już na niego przy furtce. Ręce wbił w kieszenie, przygarbił się, wysunął do przodu głowę i patrzył po swojemu, trochę nieufnie i zaczepnie.

– Sie masz – przywitał Julka.

– Skąd wiedziałeś, gdzie mieszkam?

– Phi – uśmiechnął się tajemniczo. Po chwili dodał poważnie i rzeczowo: – Przyniosłem ci szelki. Filipek szarpał się trochę, ale go przycisnąłem i oddał.

Wyjął z kieszeni starannie zwinięte szelki.

– Dziękuję ci, ale naprawdę są mi niepotrzebne. Jeżeli chcesz, możesz je zatrzymać.

– Nie, Filipek mógłby pomyśleć, że dla siebie zabrałem. Zresztą, po co mi. Wolę pasek.

– Szkoda...

– Nie ma o czym gadać.

– I co słychać?

Cegiełka uśmiechnął się przyjaźnie.

– Dobrze jest. Gadałem z Karioką. Możesz przyjść jutro o dziesiątej...

Julek aż syknął z wrażenia. Chciał skakać, ściskać kolegę, lecz należało zachować spokój i godność. Zapytał więc drżącym głosem:

– Przyjęli mnie?

– Jeszcze nie, ale to się da zrobić. Trzeba tylko przegłosować.

– Myślisz, że wszyscy się zgodzą?

– Dlaczego nie. Ja już to załatwię. Julek wyciągnął rękę.

– Dziękuję ci.

– Nie ma za co – uścisnął mu mocno dłoń i rzucił pospiesznie:

– No to cześć! Walę, bo mi Franek Sałyga obiecał dwie tranzystorowe lampy.

– Robisz radio na tranzystorach?

– Tak... grzebię trochę.

– To ciekawe. Pokażesz?

– Jeszcze niegotowe.

Pani Tecia wychyliła się przez okno.

– Chodźcie, chłopcy, co tak stoicie w ciemności? Cegiełka cofnął się o pół kroku.

– Człowieku, nie mam czasu, muszę walić do Franka Sałygi.

– To poczekaj, odprowadzę cię.

– No chodźże już, Luluś – zabrzmiał z głębi kuchni zniecierpliwiony głos gosposi.

Chłopiec skinął Cegiełce, ruszył biegiem w stronę domu. Gdy stanął w kuchni, pani Tecia zapytała:

– Co to za jeden?

– Kolega – odparł niechętnie.

– Skóra i kości – westchnęła. – Nie wszystkim tak się dobrze powodzi, nie wszystkim. Dlaczego go nie zawołasz?

– Nie ma czasu.

Pani Tecia pokiwała głową.

– Aż żal na niego patrzeć.

Energicznym ruchem otworzyła lodówkę, wyjęła półmisek z pieczoną polędwicą i odkrajała kawał mięsa. Dodała jeszcze dużą pajdę chleba, zawinęła to wszystko w serwetkę.

– Poczęstuj go – powiedziała – bo tu się wszystko tylko marnuje. Julek wziął od niej zawiniątko.

– Dziękuję. Szkoda, że sam o tym nie pomyślałem.

Wybiegł na ulicę. Cegiełka stał oparty plecami o żelazne pręty ogrodzenia, podrzucał drobne kamyki i kopał je na drugą stronę jezdni.

– Cóżeś tak długo siedział?

– Gosposia mnie zawołała.

– Myślałem, że to ciotka albo babcia. – Naraz świsnął przez zęby i dodał: – Luksus, bracie, i komfort. Pewno ci czyści buty i myje uszy.

– Nie – zaprotestował żywo. – Buty sam czyszczę.

Naraz zrobiło mu się strasznie przykro. Spojrzał na kolegę, nie wiedział, jak mu dać wałówkę. Zawahał się.

– Odpływamy – rzucił tamten wesoło.

– Poczekaj – zatrzymał go. – Pani Tecia przysłała ci trochę... Cegiełka cofnął się gwałtownie.

– Nie jestem głodny.

– Nie szkodzi, zjemy na spółkę.

Cegiełka ruszył wolnym krokiem. Gdy odszedł spory kawałek, zawołał, nie odwracając się:

– Chodź, bo nie ma czasu!

Julek opuścił bezsilnie ręce. Było mu żal, że tak niezręcznie zaproponował koledze poczęstunek. W dłoni ściskał serwetkę z kanapką.

Cegiełka odwrócił się nagle. Usta miał mocno zaciśnięte, a oczy przymrużone. Patrzył wyzywająco.

– Idziesz? – zapytał.

– Chyba nie...

– To pamiętaj, jutro o dziesiątej pod kasztanem przy Klondike.

– Gdzie?

– Przy melinie, tam gdzieśmy cię złapali. – Uniósł dłoń do czoła.

– Cześć! Pamiętaj, o dziesiątej!