Tytuł oryginału
Herr Arnes penningar

Copyright © Albert Bonniers förlag, Stockholm 1948
Copyright © 2023 for the Polish translation by Media Rodzina Sp. z o.o.

Projekt okładki
Urszula Gireń

Skład i łamanie
Andrzej Komendziński

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przedruk lub kopiowanie całości albo fragmentów książki – z wyjątkiem cytatów w artykułach i przeglądach krytycznych – możliwe jest tylko na podstawie pisemnej zgody wydawcy.

Media Rodzina popiera ścisłą ochronę praw autorskich.
Prawo autorskie pobudza różnorodność, napędza kreatywność, promuje wolność słowa, przyczynia się do tworzenia żywej kultury. Dziękujemy, że przestrzegasz praw autorskich, a więc nie kopiujesz, nie skanujesz i nie udostępniasz książek publicznie. Dziękujemy za to, że wspierasz autorów i pozwalasz wydawcom nadal publikować książki.

ISBN 978-83-8265-654-1

Media Rodzina Sp. z o.o.
ul. Pasieka 24, 61-657 Poznań
tel. 61 827 08 50
wydawnictwo@mediarodzina.pl

Konwersja: eLitera s.c.

I 

W tym czasie, gdy duński król Fryderyk II rządził Bohuslänem, mieszkał w Marstrand biedny sprzedawca ryb o imieniu Torarin. Był on słabowitym i wątłym mężczyzną. Jedną rękę miał bezwładną, dlatego nie nadawał się ani do łowienia ryb, ani do wiosłowania. Nie mógł zapewnić sobie utrzymania z pracy na morzu, jak wszyscy inni mężczyźni z archipelagu, dlatego jeździł po okolicy i sprzedawał solone oraz suszone ryby ludziom mieszkającym w głębi lądu. Nie było go w domu przez wiele dni w roku, nieustannie jeździł od wsi do wsi z ładunkiem ryb.

Pewnego lutowego dnia, gdy słońce chyliło się już ku zachodowi, Torarin jechał drogą prowadzącą z Kungshäll do parafii Solberga. Droga była zupełnie opustoszała i bezludna, ale nie oznaczało to, że Torarin był skazany na jazdę w milczeniu. Miał obok siebie na saniach wiernego przyjaciela, z którym mógł gawędzić. Był to mały czarny piesek o kudłatej sierści, którego Torarin nazywał Grimem. Grim zazwyczaj leżał nieruchomo z łbem wciśniętym między łapy i tylko mrugał w odpowiedzi na wszystko, co mówił jego chlebodawca. Ale gdy tylko usłyszał coś, co mu się nie spodobało, podnosił łeb do góry i zaczynał wyć przeraźliwiej niż wilk.

– Powiem ci, Grimie, mój psie – mówił Torarin – jakie wieści dziś usłyszałem. I w Kungshäll, i w Kareby mówiono, że morze zamarzło. Już od dłuższego czasu mamy ładną i spokojną pogodę, sam to przecież wiesz najlepiej, jako że codziennie jesteś na dworze, i mówią, że morze nie tylko zamarzło w zatokach i cieśninach, ale wzdłuż całego Kattegattu. Nie ma przejścia dla statków i łodzi między lądami, wszędzie jest tylko silny, twardy lód, tak że można po nim jechać saniami z końmi aż do Marstrand i do archipelagu Pater Noster.

Wszystkiego tego słuchał pies i nie wydawało się to wzbudzać w nim niezadowolenia. Leżał spokojnie i mrugał, spoglądając na Torarina.

– Nie zostało nam w saniach aż tak wiele ryb – powiedział Torarin, jakby chciał psa do czegoś przekonać. – Co powiesz na to, jeśli na następnym rozdrożu skręcimy i skierujemy się na zachód, w stronę morza? Przejedziemy obok kościoła Solberga w stronę zatoki Ödsmålskil, a stamtąd nie będziemy mieć do Marstrand więcej niż sto stai[1]. Byłoby wielką rzeczą choć raz móc wrócić do domu bez korzystania z łodzi albo promu.

Jechali przez rozległe wrzosowisko Kareby i choć pogoda była spokojna przez cały dzień, znad wrzosowiska nadleciał zimny powiew, czyniąc podróż nieprzyjemną.

– Ktoś mógłby to uznać za oznakę słabości, że wracamy do domu w środku najlepszego okresu pracy – powiedział Torarin, machając rękoma dla rozgrzewki. – Ale jesteśmy przecież w drodze od wielu tygodni, ty i ja, i przydałoby nam się posiedzieć trochę w domu, wygrzać się i wygonić zimno z ciała.

Jako że pies cały czas leżał spokojnie, Torarin coraz bardziej utwierdzał się w swoim pomyśle i ciągnął już weselszym głosem:

– Matka od wielu dni siedzi w domu sama. Na pewno za nami tęskni i chciałaby nas zobaczyć. Teraz zimą jest w Marstrand tak pięknie. Ulice i zaułki, Grimie, pełne są przyjezdnych rybaków i kupców. W karczmach każdego wieczoru odbywają się potańcówki. A ile się tam leje piwa! Nigdy nie dasz rady tego pojąć.

Gdy Torarin to powiedział, schylił się nad psem, by zobaczyć, czy ten go słucha.

A jako że pies nie spał i nie widać było po nim żadnych oznak niezadowolenia, Torarin skręcił w pierwszą drogę wiodącą na zachód, w stronę morza. Potrząsnął lejcami, by koń biegł jak najszybciej.

– Jako że będziemy przejeżdżać koło plebanii Solberga – powiedział Torarin – zajadę tam i zapytam, czy na pewno można dostać się po lodzie aż do Marstrand. Z pewnością będą to wiedzieć.

Torarin wyrzekł ostatnie zdania półgłosem, nie zastanawiając się wcale, czy pies go słyszy czy nie. Ale zaledwie skończył mówić, pies podniósł się w saniach i wydał z siebie przeraźliwe wycie.

Koń skoczył w bok, a Torarin odwrócił się wystraszony, by zobaczyć, czy nie gonią ich wilki. Ale gdy odkrył, że to Grim tak wyje, zaczął go uspokajać.

– Mój drogi – powiedział do psa – ileż to razy byliśmy razem na plebanii w Solberdze! Nie wiem, czy pan Arne wie, jak się sprawy mają z lodem, ale jednego jestem pewien, że otrzymamy tam dobrą kolację przed przeprawą przez morze.

Jednak jego słowa nie były w stanie uspokoić psa. Uniósł łeb do góry i wył coraz bardziej przerażająco.

Torarina zaczęło ogarniać nieprzyjemne uczucie. Było już niemal zupełnie ciemno, mimo to widział kościół w Solberdze z otaczającą go rozległą białą równiną, wciśnięty bezpiecznie między niekończące się lasy od strony lądu i zaokrąglone, bezleśne, skaliste pagórki od strony morza. Jadąc tak zupełnie sam przez tę rozległą, białą równinę, czuł się małym, nic nieznaczącym stworzeniem, podczas gdy od strony ciemnych lasów i opustoszałych pagórków zbliżały się najróżniejsze potwory i trolle, które po zapadnięciu zmroku odważały się wyjść na otwartą przestrzeń. Na całej zaś równinie nie miały na kogo się rzucić oprócz biednego Torarina.

Jednocześnie próbował uciszyć psa.

– Mój drogi, co masz przeciw panu Arne? Jest on najbogatszym człowiekiem w kraju. Pochodzi ze szlacheckiego rodu i gdyby nie został duchownym, na pewno byłby teraz wielkim przywódcą.

Ale nie dawał rady w ten sposób uciszyć psa. Wówczas skończyła się cierpliwość Torarina, chwycił psa za skórę na karku i zrzucił go z sań.

Gdy Torarin pojechał dalej, pies nie poszedł za nim, tylko został na drodze i wył, aż sanie przejechały pod ciemnym sklepieniem bramy i wjechały na podwórze plebanii otoczone czterema podłużnymi niskimi budynkami z drewna.

Przypisy

[1] Czyli około 13 km (przyp. tłum.).