Zajrzyj na strony:

Zajrzyj na strony:

www.nk.com.pl

Znajdź nas na Facebooku
www.facebook.com/WydawnictwoNaszaKsiegarnia

I. Chata Maruszy

Eri nigdy nie bała się Lasu.

Wielu ludzi ze wsi odczuwało strach, wchodząc między stare omszałe drzewa na zachodnim skraju puszczy. Nie nazywali jej inaczej niż Lasem. Był on wielki, ciągnął się od ich osady aż do podnóża Mrocznych Gór. Gdyby ktoś chciał go przemierzyć, musiałby iść przez wiele dni i nocy. Nie znalazł się jednak żaden taki śmiałek, ludzie bowiem bali się panującego w Lesie wiecznego półmroku, tajemniczych i groźnych odgłosów, które można było usłyszeć, gdy ktoś zapuścił się zbyt daleko w głąb leśnej gęstwiny. Starsi mieszkańcy wsi mówili, że tak się działo zawsze, choć niektórzy twierdzili, że dopiero od czasu, gdy zamieszkała w nim Marusza. Co prawda często korzystali z usług wiedźmy, która potrafiła niejedno – a to wyleczyć z kurzej ślepoty, a to odczynić urok, zamówić chorobę czy dać amulet od złego oka – ale zarazem odczuwali przed nią respekt. Jak zresztą przed każdym z wiedzących. I dlatego, gdy mieli sprawę do wiedźmy, chętnie wysyłali do niej rudowłosą Eri, małą córkę cieśli, która bez obaw zapuszczała się między posępne drzewa Lasu i wędrowała ścieżką do chaty Maruszy.

Zawsze uważano ją za dziwne dziecko, prawie za odmieńca. Eri była inna choćby dlatego, że jako jedyna we wsi miała rude włosy. Dziwnie też się zachowywała, często zamyślała i nie chciała się bawić z innymi maluchami. Lubiła za to zwierzęta, które okazywały jej zdumiewające posłuszeństwo. Wypytywała często dorosłych o różne rzeczy i chciwie słuchała opowieści Hany, starszej i doświadczonej kobiety, która kiedyś służyła na książęcym dworze i niejedno widziała i wiedziała. Stara służąca chętnie opowiadała o dawnych czasach i snuła wieczorami legendy o czarownikach i rycerzach zmagających się z groźnymi smokami. Eri z ciekawością słuchała tych historii, szeroko otwierając jasnozielone oczy. Szczególnie interesowały ją wiedźmy i chciała wiedzieć o nich wszystko, aż zdziwiona Hana powiedziała do jej ojca, cieśli Stanisa, że Eri chyba jest wiedząca. Ojciec nie ucieszył się z tej wieści, przeciwnie – wyglądał na zmartwionego. „To przez to chodzenie do Maruszy – powiedział. – Powinienem jej tego zabronić”. Nic jednak nie uczynił, gdyż przyszła kolejna wiosna i musiał wyruszyć na wędrówkę w poszukiwaniu pracy. W ich wiosce cieśla nie miał zbyt wiele roboty i Stanis w domu przebywał jedynie zimą, przez resztę roku przemierzał okoliczne krainy, niekiedy zapuszczając się naprawdę daleko, aż do Kraju Nord, na północy. Każde miejsce było dobre, jeśli potrzebowano tam cieśli.

Gdy ojciec wędrował po obcych krajach, w domu zostawała mama z Eri i jej dwoma braćmi, starszym Janisem i młodszym Miszką, zupełnie malutkim, narodzonym zeszłej jesieni. Mama dziewczynki, nawet jeśli zgadzała się z Haną, to niczego po sobie nie dawała poznać. I nie zabraniała córce odwiedzin u Maruszy. Eri raz usłyszała, jak mówi do starej służącej: „Cokolwiek zostało jej przeznaczone, nie w naszej mocy jest się temu przeciwstawiać”. Hana przytaknęła, a potem w zamyśleniu długo przyglądała się dziewczynce, która właśnie zaganiała do obórki upartego koziołka. Zwierzę, zwykle krnąbrne i złośliwe, na dźwięk jej głosu łagodniało i dało się prowadzić bez oporu.

Eri nie bała się ani Lasu, ani wiedźmy, ponieważ wiedziała, że Marusza to dobra szeptucha, która pomaga ludziom w potrzebie. A ci potrafili się odwdzięczyć. Tego dnia niosła w kobiałce dary dla Maruszy. Każdy w podzięce ofiarował, co miał najlepszego. Kowalowa – osełkę słonego masła za spędzenie kurzajek z dłoni jej najstarszego syna; Tejasa, żona garncarza – gomółkę sera utartego z rutą za odpędzenie choroby od jałówki; pasterz Witalij – garnuszek owczego mleka za wygojenie skaleczonej łapy psa; a Midro, pierwszy we wsi gospodarz – kawałek boczku podwędzanego w jałowcowym dymie za uleczenie z bolesnej kolki. Ale Eri uważała, że najlepszy smakołyk przygotowała jej mama – ogromny słodki kołacz za rozpędzenie dziecięcej gorączki, na którą zapadł jej młodszy braciszek.

Zdarzyło się to przed dwoma dniami. Eri zauważyła, że pod wieczór mały Miszka, który cały dzień marudził i płakał, zrobił się naraz czerwony, a potem siny. Dotknęła jego czoła i aż się przeraziła, tak było gorące. Mama też się przestraszyła, a gdy gorączka nie przechodziła, zawołała na pomoc sąsiadki: starą Hanę i Druszę, żonę owczarza. Kobiety doradzały różne sposoby: a to, by okadzić dziecko dymem z palonych ziół, piołunu i rumianku, a to, by obłożyć liśćmi łopianu lub wykąpać w mleku prosto od krowy. Ale nic te zabiegi nie pomagały i z Miszką było coraz gorzej, płakał coraz głośniej. Wtedy Hana powiedziała, że trzeba tu szeptuchy. Była już jednak głęboka noc i nawet Eri nie odważyłaby się wejść do Lasu, aby powiadomić Maruszę o nieszczęściu. Może poszedłby Janis, tylko pracował akurat u owczarza i przebywał ze stadem daleko na połoninach, u podnóża Mrocznych Gór.

Lecz wiedźma tajemnym sposobem wiedziała o wszystkim. Gdy sąsiadki bezradnie opuściły ręce, rozległo się pukanie do drzwi i po chwili na progu chałupy stanęła Marusza. Miała na sobie bury podróżny płaszcz z kapturem, skrywającym jej długie, ciemne jak skrzydło kruka włosy, a w ręku trzymała sękaty kostur, na którego końcu powiewały pasemka przędzy powiązane w dziwne, pewnie magiczne węzełki. Odsunęła kaptur, ukazując młode jeszcze oblicze o żywych, szafirowych oczach. Spojrzała surowo na kobiety załamujące z rozpaczy ręce nad kołyską Miszy.

– Odejdźcie! – rozkazała. – Tu trzeba innych sposobów.

Podeszła do kołyski, pochyliła się nad chłopcem i dotykając jego rozpalonego czoła, powiedziała coś cicho, po czym z uwiązanej przy pasie sakiewki wyjęła buteleczkę z zielonego szkła i wlała odrobinę znajdującej się w niej mikstury do ust chorego dziecka. Lek zadziałał niemal natychmiast, Miszka przestał płakać, jego buzia wypogodziła się i po chwili już słodko spał. Sąsiadki pokiwały z uznaniem głowami.

– Wielką masz moc, szeptucho – powiedziała Hana z podziwem. – Prawdziwe to szczęście dla nas, że mieszkasz tak niedaleko.

Marusza nic na to nie odrzekła, skinęła tylko głową, a gdy kobiety wyszły z chałupy, odciągnęła mamę Eri do kąta i rozmawiały tam dłuższą chwilę, spoglądając przy tym na dziewczynkę, która nucąc pod nosem, kołysała braciszka. Eri nie słyszała, o czym mówią, ale widziała, że wiedźma ma bardzo poważną twarz, a jej mama ukradkiem ociera łzy w kącikach oczu. Bardzo ją to zdziwiło, bo przecież Misza wyglądał na całkiem zdrowego i słodko spał z paluszkiem w buzi. Potem Marusza stanęła na środku izby, wsparła się na kosturze i dłuższą chwilę patrzyła uważnie na Eri, nie przejmując się tym, że dziewczynka zaczęła się peszyć. Później, nie żegnając się, wyszła w noc.

Mały Misza wyzdrowiał tak szybko, że następnego dnia nikt nie pamiętał o jego chorobie – tylko mama wydawała się bardzo smutna, zwłaszcza gdy spojrzała na Eri. Po dwóch dniach wręczyła jej koszyk z darami dla Maruszy i kazała iść do Lasu. Gdy dziewczynka, dźwigając wcale nielekką kobiałkę, szła ścieżką wiodącą na skraj puszczy, stała wciąż przed chałupą i patrzyła za nią, osłaniając oczy od słońca. Eri wydawało się, że mama płacze. Dopiero dużo później zrozumiała dlaczego.

Szła teraz zarośniętą ścieżką między szumiącymi głucho wiekowymi dębami i klonami, wśród których tu i ówdzie wyrastały poskręcane, obsypane białym kwieciem akacje. Chata Maruszy stała na małej polanie w głębi lasu – dostrzegła ją, gdy minęła wielki, porośnięty mchem kamień, który przypominał przygarbionego, dumającego na skraju drogi starca. Chałupa wiedźmy była bardzo stara. Ściany z surowych, niemalowanych bali zarosły gęstym bluszczem, dach pokryto wiązkami tataraku i wikliny, dawno zszarzałymi od deszczu i wiatru, skrzypiące drzwi nie miały żelaznych zawiasów, wisiały na skórzanych pasach, zamykane na prosty skobel. Kiedyś mieszkała tu stara miejscowa szeptucha Agłaja. Po jej śmierci leśna chatynka stała pusta, aż kilka lat temu – Eri już była na świecie – zajęła ją Marusza, wiedźma, która zjawiła się nie wiadomo skąd. Ludzie ze wsi szybko się jednak do niej przyzwyczaili, ponieważ okazała się uczynna, a jej lecznicze czary były skuteczne.

Przed chatą na pniaczku siedział gnomek Kołatek, odźwierny i pomocnik szeptuchy, bardzo miłe stworzenie, podobne trochę do wyrośniętego krecika, o brązowej, pomarszczonej twarzyczce i bystrych czarnych oczkach. Eri uśmiechnęła się na jego widok – z zafrasowaną miną oglądał swoje narzędzie pracy, drewnianą kołatkę, której stukotem zawiadamiał wiedźmę o przybyciu gościa. Teraz marszczył śmiesznie nos i strapiony drapał się po włochatym uszku. Przed chwilą próbował poruszyć kołatką, ale nie wydała żadnego dźwięku. Pokręcił z rezygnacją głową, sięgnął do kieszeni żółtego kubraczka i wyciągnął niewielki nożyk.

– Będę musiał wystrugać sobie nową – powiedział, wcale niezdziwiony pojawieniem się dziewczynki. – Dobrze, że przyszłaś, ona czeka na ciebie. – Wskazał uchylone drzwi.

Wewnątrz chaty jak zwykle pachniało miętą i macierzanką. Na ścianach i u powały wisiały pęczki suszonych ziół, które Eri pomagała Maruszy zbierać wiosną. Później szeptucha robiła z nich wywary i maści na rozmaite dolegliwości i choróbska dokuczające mieszkańcom wsi. Tymi lekami były wypełnione butelki i słoje ustawione w równych rządkach na półkach pod oknami. Ale dziś gospodyni nie krzątała się przy ogromnym glinianym piecu w kącie, gdzie zazwyczaj gotowały się w kociołkach jej lecznicze odwary. Przeciwnie, pochylała się nad wielkim stołem, zajmującym środek izby. Trzymała w dłoniach niezwykłą rzecz: czarną, kulistą i posępnie połyskującą.

Eri widziała kiedyś podobny przedmiot. Latem zeszłego roku przeciągał przez ich wieś rycerz z dwiema córkami, bardzo pięknymi i strojnie ubranymi pannami. Każda miała na szyi sznur z takimi kulkami, przypominającymi korale z jarzębiny, ale większe, śnieżnobiałe i lśniące własnym światłem, jakby w każdej kuleczce uwięziono promyk bladego zimowego słońca. Mama powiedziała wtedy zadziwionej Eri, że to perły, cenne klejnoty pochodzące z morza.

Perła, którą trzymała Marusza, była inna. Przede wszystkim bardzo duża, wręcz olbrzymia, ledwo się mieściła w dłoniach szeptuchy. No i była czarna, choć też świeciła – jednak nie ciepłym blaskiem słońca, lecz zimno jak błyskawica w burzową noc. Dziewczynka wpatrywała się zafascynowana w kulę, którą Marusza ostrożnie umieściła w głębokim koszyku wyściełanym gałgankami, motkami wełny i skrawkami mięciutkiego króliczego futerka. Na jej zwykle pogodnym obliczu malowało się zatroskanie, a gładkie przedtem czoło było zmarszczone. Marusza popatrzyła na Eri z powagą.

– Cieszę się, że już jesteś – powiedziała. – Nie mamy zbyt wiele czasu. Oni niedługo tu będą.

Eri nic nie rozumiała. Kto miał tu przybyć i po co? Nie śmiała pytać, ale widziała wyraźnie, że szeptucha jest bardzo przejęta. Usadowiła kulę w miękkim gnieździe w koszyku i przywołała dziewczynkę.

– Wiesz, co to jest? – zapytała.

Eri pokręciła głową. Wpatrywała się w kulę, która lśniła coraz intensywniej i dziewczynce wydawało się, że dostrzega wewnątrz niewyraźny, ledwo widoczny ruch, podobny do śmignięcia ryby pod powierzchnią ciemnej wody.

– Ale o smokach słyszałaś?

Każdy słyszał o smokach. Stara Hana wszak często opowiadała dzieciom o zamierzchłych czasach, gdy smoki były tak liczne jak gwiazdy na niebie. Według starych podań smoki żyły na ziemi jeszcze przed ludźmi i uważały się za władców świata. Gdy pojawili się ludzie, rozgorzała wielka wojna, którą ludzkie plemiona wygrały przy pomocy czarowników. Pokonane smoki opuściły zasiedlone przez człowieka krainy i, jak głosiły legendy, odleciały za morze. Hana z upodobaniem snuła zwłaszcza opowieści o rycerzu Trygławie, dzielnym pogromcy smoków, broniącym przed nimi kobiet i dzieci. Trygław kochał śliczną księżniczkę Bitis, którą porwał podstępny smok Dragulon, aby ją więzić w niedostępnej wieży w odległej krainie. Eri zawsze bardzo wzruszały opowieści o nieszczęsnym rycerzu szukającym ukochanej po całym świecie.

– Smoków nie ma od dawna – zauważyła. – Odeszły po tym, jak Trygław pokonał Dragulona i odnalazł swoją Bitis.

Szeptucha, do tej pory bardzo poważna, uśmiechnęła się nieznacznie.

– Tak, smoki odeszły – potwierdziła. – Też tak myśleliśmy w Zamku o Czterech Wieżach…

Eri na te słowa poczuła ucisk w żołądku. O Zamku o Czterech Wieżach Hana również wspomniała, choć niechętnie. Miała w nim siedzibę Wielka Rada, stanowiąca zgromadzenie najpotężniejszych czarnoksiężników. „Tam odprawiają swoje tajemne obrzędy i im mniej my, zwykli ludzie, o tym wiemy, tym dla nas lepiej” – powiedziała Hana tonem ucinającym dyskusję i Eri bała się dopytywać.

– Aż do dnia, gdy pewien stary gnom, penetrując jaskinie w Mrocznych Górach w poszukiwaniu cennych minerałów, znalazł to. – Marusza wskazała spoczywającą w koszyku czarną, opalizującą kulę. – Podejdź i dotknij – zachęciła dziewczynkę.

Kula była gładka, wręcz śliska. Eri spodziewała się, że poczuje chłód kamienia, ale nie, przeciwnie, odczuła ciepło. Dotykając ostrożnie czarnej powierzchni, odniosła wrażenie, że nieruchoma przecież kula leciutko drży. Nieprzenikniona granatowa czerń rozjaśniła się na chwilę, jakby rozświetlona od środka, i Eri znowu zdawało się, że w środku coś się poruszyło. Pochyliła się jeszcze bardziej, ale kula, jakby spłoszona jej bliskością, ściemniała z powrotem do granatowej czerni. Dziewczynka poczuła nagły przypływ lęku.

– Ten stary gnom bez trudu odgadł, co znalazł – ciągnęła swą opowieść Marusza. – I bardzo się wystraszył. Początkowo chciał wrzucić znalezisko do najgłębszej przepaści w Mrocznych Górach, ale potem się rozmyślił. Postanowił przynieść to, co znalazł w jaskini, do Zamku o Czterech Wieżach i powierzyć czarodziejom.

Im dłużej Eri wpatrywała się w kulę i słuchała szeptuchy, tym bardziej zaczynała rozumieć.

– Maruszo, czy chcesz powiedzieć, że to jest…

Wiedźma westchnęła ciężko i powiedziała:

– Tak, Eri, ten gnom znalazł smocze jajo. To, którego dotykasz.

Dziewczynka pisnęła i odskoczyła od koszyka, z przestrachem wpatrując się w czarną kulę. Wydawała się jej jeszcze groźniejsza niż przedtem.

– Zebrała się Wielka Rada Czterech Wież. Lecz czarodzieje i wiedźmy nie potrafili dojść do porozumienia, co mają zrobić z tak nieoczekiwanym i niebezpiecznym prezentem. Jedni żądali, aby jajo wrzucić do ognia i zniszczyć, inni chcieli je wykorzystać do sporządzenia wyjątkowo silnych amuletów i mikstur, w rodzaju wody życia – smoki, jak pewnie wiesz, są obdarzone długowiecznością – ale najbardziej podejrzanie zachowywał się jeden potężny mag z wielkiego i starodawnego rodu czarodziejów, którego pradziad uczestniczył w wojnie ze smokami. Nazywał się Widukind. Z początku nic nie mówił, a potem – gdy inni kłócili się coraz zacieklej – zaproponował, aby na razie nic nie robić, a decyzję podjąć następnego dnia.

Wiedźma przerwała opowieść i pieszczotliwie pogładziła jajo. Najwyraźniej wcale się go nie bała.

– Byłam na tej radzie i bacznie obserwowałam Widukinda. Kiedy przemawiał, zauważyłam w jego oku błysk chciwości. Bardzo mi się to nie spodobało, ponieważ wiedziałam, do czego zmierza. Pragnął mieć smocze jajo wyłącznie dla siebie!

– Ale dlaczego? – wyrwało się Eri. – Chciał je przerobić na te mikstury?

Wiedźma nie odpowiedziała. Zaniepokojona jakimś odgłosem z zewnątrz wyprostowała się i zaczęła nasłuchiwać z palcem na ustach. Teraz i Eri usłyszała daleki, stłumiony przez puszczę pogłos, przypominający wycie wilka.

– Są coraz bliżej – mruknęła Marusza, po czym sięgnęła na półkę po puzderko, wyjęła z niego szczyptę szarego proszku i rzuciła za siebie przez lewe ramię, szepcząc jakieś słowa. Po chacie rozniósł się zapach piołunu.

– No, trochę jeszcze pobłądzą – powiedziała. – Nie, Widukindowi wcale nie zależało na wodzie życia. On wiedział, że ze smoczego jaja można mieć o wiele większe pożytki.

Skrzypnęły drzwi i do chaty zajrzał Kołatek z przestrachem w oczach.

– Maruszo, są niedaleko! – zawołał drżącym głosem.

– Wiem, Kołatku – odparła łagodnie Marusza. – Niedługo pójdziecie. Weź worek, który ci przygotowałam.

Gnomek skinął głową i wrócił na podwórze. Eri czuła się coraz bardziej nieswojo, tak jakby lęk Kołatka i jej się udzielił. Wiedźma raz jeszcze sypnęła szczyptą proszku i kontynuowała opowieść:

– Widukind znał bowiem największą tajemnicę smoczego plemienia. Oto ten, kto będzie przy narodzinach smoka i nada mu imię, zdobędzie nad nim nieograniczoną władzę. Taki smok będzie mu we wszystkim posłuszny, a przecież wiesz z dawnych legend, Eri, jaki potrafi być z niego nieprzyjaciel rodzaju ludzkiego. Ktoś, kto zdobyłby władzę nad smokiem, mógłby zapanować nad światem. I to właśnie zobaczyłam w oczach Widukinda. Ten czarownik nade wszystko na świecie pragnął władzy i dlatego chciał mieć posłusznego sobie smoka!

Z miejsca na tyłach chaty, gdzie znajdowała się drewutnia, dobiegły hałasy, ale wiedźma nie zwróciła na nie uwagi. Eri pomyślała, że to widocznie Kołatek wykonuje jej polecenia. Marusza popatrzyła z czułością na jajo i jeszcze raz pogładziła je delikatnie, po czym starannie przykryła kawałkiem króliczego futerka.

– Smok to stworzenie rozumne i – tak jak człowiek – może być dobry albo zły, nic nie jest z góry przesądzone. Lecz Widukind to zły czarownik i takiego też wychowałby sobie smoka. Nie mogłam na to pozwolić. Gdy narada dobiegła końca, magowie oddalili się na spoczynek, a smocze jajo, pilnowane przez dwa gnomy, zostało w sali Wielkiej Rady Czterech Wież. Udałam się tam w środku nocy, rzuciłam na strażników czar głębokiego snu i… ukradłam jajo. Kiedy się oddalałam z nim ukrytym w kobiałce, zauważyłam, że do sali zmierza Widukind. Czarownik wpadł na ten sam pomysł, tyle że się spóźnił. Jeszcze tej nocy uciekłam z zamku, wiedząc, że Widukind nigdy nie przestanie mnie szukać… mnie i smoczego jaja. Długo wędrowałam po świecie, szukając odpowiedniej kryjówki. W końcu osiedliłam się w waszym Lesie, mając nadzieję, że Widukind nie wpadnie na mój trop w tej głuszy, tak daleko od Czterech Wież. Niestety, moja Eri, właśnie mnie odnalazł.

Gdzieś w środku puszczy, całkiem niedaleko, rozległo się przeciągłe wilcze wycie – dziwne i straszne, z metalicznym poświstem, jakby nie dobywało się z gardła zwierzęcia, lecz ze spiżowego rogu. Dziewczynka wzdrygnęła się, ogarnięta coraz większym lękiem. Spojrzała pytająco na Maruszę, która zachowywała niewzruszony spokój.

– To wuki, żelazne wilki, sługi Widukinda – wyjaśniła. – Po mojej ucieczce z Czterech Wież czarnoksiężnik rozesłał je po całym świecie, aby mnie tropiły. Niedawno dotarły do tej krainy i weszły do Lasu. Długo zwodziłam je swoimi czarami, ale są zbyt liczne, a magia Widukinda jest zbyt potężna. Dłużej ich nie powstrzymam.

Sięgnęła po kobiałkę z jajem i wręczyła koszyk zaskoczonej Eri. Smocze jajo, mimo że spore, było zadziwiająco lekkie.

– Pójdziesz z nim przez Las, a potem dalej, Kołatek cię poprowadzi. Musicie dotrzeć do mojej siostry Ewanny, dobrej wróżki, która wam pomoże. Trzeba zrobić wszystko, aby uchronić smoka przed Widukindem. On wie, że nie zostało mu zbyt wiele czasu, ponieważ smok niedługo się wykluje.

Dziewczynka oniemiała, zaskoczona i zdumiona. W głowie miała zupełny mętlik i w pierwszej chwili nie mogła wykrztusić ani słowa, bezradnie wodząc wzrokiem od Maruszy do trzymanej w ręce kobiałki. Wiedźma zdawała się nie zwracać na nią więcej uwagi, sięgnęła po stojący w kącie kostur i zaczęła dowiązywać do niego nowe pasemka przędzy, mrucząc coś pod nosem.

– Ale ja… nie mogę nigdzie iść! – wydusiła z siebie w końcu Eri. – Powinnam wracać do domu, czekają na mnie mama i bracia…

Marusza odłożyła kostur i popatrzyła smutno na Eri.

– Twoja mama wie, że nie wrócisz.

Do chaty znowu zajrzał Kołatek, coraz bardziej podenerwowany. Na plecach niósł wypchany worek i przytroczony kołczan ze strzałami, a na ramieniu – łuk.

– Są coraz bliżej! – pisnął. – Musimy uciekać, bo zaraz będzie za późno!

Kołatek, widząc, że Eri wciąż stoi w miejscu i nie bardzo wie, jak postąpić, złapał ją za rękę i pociągnął za próg. Na zewnątrz było już tyle dymu, że ledwo widzieli ścianę Lasu na skraju polany. Ale Kołatek najwidoczniej wiedział, gdzie iść, nie puszczał bowiem ręki dziewczynki i pewnie kierował się ku drzewom, między którymi kłębiła się magiczna mgła. W ten sposób wiedźma osłaniała ich ucieczkę, ukrywając oboje przed wzrokiem wuków. Nim weszli do puszczy, Eri obejrzała się w stronę chaty Maruszy, ledwo widocznej zza siwego oparu – i wydawało się jej, że widzi krążące wokół niej szare cienie, pobłyskujące zimnym metalem. Mocniej ścisnęła pałąk kobiałki. W uszach cały czas pobrzmiewały jej słowa szeptuchy: „Ten, kto będzie przy narodzinach smoka i nada mu imię, zdobędzie nad nim nieograniczoną władzę”.

Wchodzili z Kołatkiem coraz głębiej w Las.

II. Kamienni ludzie

Wuk stał nieruchomo na szczycie skały i wył do księżyca.

Jego ponury, brzmiący spiżem głos odbijał się w puszczy dalekim echem. Z głębi Lasu odpowiadały mu wycia innych wuków. Żelazny wilk poruszył się i spojrzał, jak się Eri zdawało, wprost na kępę leszczyn obrosłych wiciokrzewem, w której się skryli z Kołatkiem. Czerwone ślepia gorzały w ciemności jak para głowni wyciągniętych z ogniska. Stwór przy każdym ruchu chrzęścił metalicznie, bo zamiast sierści miał żelazne kolce, połyskujące matowo w świetle księżyca. Dziewczynka skuliła się jeszcze bardziej, czując, jak serce głośno łomoce jej w piersi. Przycupnięty obok niej Kołatek położył palec na ustach i ostrożnie pochylił liściastą gałązkę, chcąc ich lepiej osłonić przed ognistym wzrokiem wuka. Lecz to właśnie zwróciło uwagę bestii, która jednym susem zeskoczyła ze skały i znalazła się niepokojąco blisko.

Przerażony gnomek złapał Eri za ramię i pociągnął za sobą w głąb kępy. O mało nie krzyknęła z bólu, gdy nagle odgięta witka chlasnęła ją po policzku. Zacisnęła jednak zęby i tylko mocniej chwyciła za pałąk kobiałki z jajem.

– Ciiii… – tchnął jej do ucha Kołatek. – Jak nas zauważy, zginiemy.

Wuk się przyczaił i czekał. Nie widzieli go zza ściany zieleni, poza tym w Lesie zrobiło się ciemno. Noc zapadła bardzo szybko, wcześniej niż zwykle; Eri zastanawiała się, czy nie była to kolejna magiczna sztuczka Maruszy. Wuk, widać zniecierpliwiony daremnym oczekiwaniem, zaczął się kręcić wokół ich kryjówki. Słyszeli wyraźnie jego oddech, z metalicznym poświstem dobywający się z gardzieli. Zataczał coraz ciaśniejsze koła, raz po raz przystawał i wsuwał paszczę między gałązki wiciokrzewu. W końcu zatrzymał się na dobre i zaczął rwać leszczynowe witki, chwytając je żelaznymi szczękami tuż przy ziemi. Eri poczuła, że Kołatek przysunął się do niej i sięgnął do kieszeni. W bladej księżycowej poświacie błysnęło ostrze noża.

Dziewczynkę ogarnęła rozpacz. Gnomek, choć tak dzielny, nie mógł jej obronić swoim nożykiem do drewna, nie przed taką bestią. Żelazny wilk cierpliwie wycinał pędy, torując sobie drogę. Był coraz bliżej. Kołatek sapnął z desperacją i wysunął się do przodu – między listowiem widzieli już czerwone ślepia potwora. Jeszcze kilka ruchów obrośniętego żelazną szczeciną łba i wuk znajdzie się tuż przy nich. „Maruszo, ratuj!” – pomyślała Eri, zamknęła oczy i z całej siły przycisnęła do piersi kobiałkę.

W tym momencie wuk się zatrzymał i zamarł. Coś się działo u podnóża skały. Dobiegały stamtąd dziwne odgłosy, ni to chrumkania, ni to mlaskania. Bestia też je usłyszała, przez chwilę tkwiła w bezruchu, jakby niepewna, co powinna zrobić, po czym wycofała się z hałasem. Eri, zaskoczona, otworzyła oczy.

– To pewnie dziki – szepnął Kołatek. – Musimy stąd uciekać, on zaraz wróci.

Chwycił ją za rękę i ostrożnie wypełzli spomiędzy zarośli. Kołatek przyłożył palec do ust i wskazał skałę. Cały czas dobiegały stamtąd niepokojące odgłosy, porykiwania wuka i zwierzęce kwiki.

– Wuki mają znakomity wzrok i słuch, ale węch kiepski – zauważył. – Gdyby nas wyczuł, dziki by go nie odciągnęły.

Weszli między drzewa. Pociemniało, ponieważ bujne listowie dębów i klonów nie przepuszczało księżycowych promieni. Kołatek prowadził ich sobie tylko znaną ścieżką, bezbłędnie odnajdując drogę w gęstniejących ciemnościach. Eri dreptała za nim posłusznie, ściskając oburącz koszyk ze swoim podopiecznym. Wsunęła rękę pod królicze futerko i ostrożnie pogładziła kulisty kształt. Jajo było ciepłe i przyjemne w dotyku. W miarę jak się oddalali od wciąż grasującego przy skale wuka, strach, który towarzyszył jej od chwili opuszczenia chaty Maruszy, powoli topniał. Jednak niebezpieczeństwo wcale nie minęło. Gnomek co rusz się zatrzymywał i nasłuchiwał pilnie, po czym przyśpieszał. W końcu szli w takim tempie, że dziewczynka z trudem dotrzymywała mu kroku.

W pewnej chwili Kołatek przystanął na dłużej. Nasłuchiwał z wytężoną uwagą, przykładając dłoń do ucha. Z oddali dobiegło ich znajome metaliczne wycie.

– Idzie za nami i zwołuje kamratów – powiedział z niepokojem. – Niedobrze, bardzo niedobrze.

Eri znowu poczuła w piersi zimne ukłucie strachu.

– Co teraz zrobimy, Kołatku? – szepnęła.

Gnomek rozejrzał się uważnie dookoła. Co prawda było już tak ciemno, że dziewczynka z trudem dostrzegała własną wyciągniętą rękę, ale jej towarzyszowi zdawało się to nie przeszkadzać. Stara Hana mówiła kiedyś, że gnomy i skrzaty widzą w ciemności znacznie lepiej od ludzi, prawie tak dobrze jak koty. Teraz Eri się przekonała, że to prawda, gdyż Kołatek bez wahania skręcił w prawo. Szli kilkadziesiąt kroków gęstym niskopiennym zagajnikiem, wolno, bo musieli odginać chłoszczące ich po twarzach gałązki, aż wyszli na niewielką polankę, pośrodku której widniał ogromny głaz, prawdziwy skalny olbrzym, większy nawet od chałupy Midra, u podnóża porośnięty gęsto mchem. Biały kamień odbijał blask księżyca i Eri zauważyła, że stercząca na łączce skała kształtem przypomina zgarbionego, drzemiącego starca, któremu zdarzyło się przysnąć na ławie. Podobny głaz zalegał przy polanie, na której znajdowała się chata Maruszy.

Kołatek podszedł do kamienia i zaczął oczyszczać z mchu ten jego fragment, który mógłby być kolanem siedzącej sylwetki.

– Co robisz, Kołatku?! – zawołała Eri, oglądając się z lękiem za siebie. – Powinniśmy uciekać, te bestie zaraz tu będą!

– Nie zdążymy – odparł gnomek, skrobiąc coś szybko swoim kozikiem na oczyszczonym kawałku skalnej bryły. – Muszę go obudzić, to nasz jedyny ratunek.

Eri patrzyła na niego z przerażeniem. Czyżby Kołatek ze strachu postradał zmysły? Słyszała, że ludzie ogarnięci paniką tracą rozum i robią rzeczy niemające sensu. Jeśli mu się teraz coś podobnego przydarzyło, to… Nie chciała nawet o tym myśleć. Kołatek niewzruszony skrobał dalej nożem po kamieniu, mamrocząc pod nosem. Dostrzegła, że chaotyczne początkowo kreski zaczęły się łączyć w dziwne znaki, przypominające trochę te, które widziała na niektórych przedmiotach w chacie Maruszy.

– My, starsze istoty, nazywamy ich kamanami – mówił gnomek, ni to do siebie, ni to do Eri, nie przerywając skrobania. Naga skała pokrywała się skomplikowanymi, niezrozumiałymi dla niej znakami. – „Kaman” można przetłumaczyć jako „kamienny człowiek”. Ludzkie legendy też o nich wspominają, jako o kamulcach. To stworzenia stare jak świat, niektórzy mówią, że razem z nim powstały. I w miarę jak świat się starzał, starzały się i one. Musiały ustąpić innym istotom, gnomom, smokom, skrzatom, trollom, ludziom… Ponieważ nienawidziły wszystkiego, co nie pochodziło od kamienia i skały, bogowie skazali kamanów na zagładę. Legendy mówią, że ognisty kamień płynący w ich żyłach zastygł podczas wielkiej wody, potopu, który nawiedził Ziemię przed wieloma wiekami. Zatopieni w wodzie, która zagasiła ich ogniste serca, zastygli w głazy i już więcej się nie przebudzili z kamiennego snu. Można ich spotkać tu i ówdzie, jak zalegają ciężko w ziemi, o ile ludzie ich nie porozbijali w poszukiwaniu budulca na zamki i drogi, dlatego najwięcej zostało ich po lasach.

Słuchała opowieści gnomka z niedowierzaniem. Hana nic nie wspominała o żadnych kamanach czy kamulcach. Z drugiej strony, stara służka mogła po prostu nie znać tej legendy, a może Eri nie zdążyła jej jeszcze wysłuchać.

– To powinno wystarczyć – oświadczył Kołatek i się wyprostował. – Kto ma dostęp do wiedzy, może kamana na krótko przebudzić. Ale trzeba bardzo uważać, bo to dziki stwór, wrogi wszystkiemu, co nie przynależy do kamiennego świata.

Wycie dobiegające z głębi puszczy stawało się coraz głośniejsze. Towarzyszył mu łomot wielu ciężkich łap tratujących leśne poszycie. Do wuka, którego spotkali przy skale, dołączyły inne bestie. Eri poczuła dreszcz zgrozy.

– I ty potrafisz tego… kamana obudzić? – zapytała z niedowierzaniem. – I jak nam to pomoże?

Gnomek nastroszył uszka i skrzywił się z obrzydzeniem. Gnająca przez leśne ostępy horda wuków wprawiała w drżenie ziemię i drzewa. Przez Las toczył się narastający grzmot, zapowiadający spiżową nawałę. Gnomek pośpiesznie nakreślił kilka ostatnich kresek i odskoczył od skały.

– Marusza mnie nauczyła, jak to zrobić! – krzyknął do Eri i wskazał przeciwległy skraj polany. – Biegnij w tamtą stronę, prosto przed siebie, aż do rzeki. Dogonię cię.

W zwartej masie młodniaka majaczyła wąska przecinka prowadząca w głąb puszczy. Najpewniej wydeptały ją leśne zwierzęta.

– A ty? Co będzie z tobą? – zapytała. Wydawało się jej, że tam, skąd przyszli, widzi odległe jeszcze ogniki czerwonych ślepi, błyskające między pniami drzew.

– Idź. – Kołatek obejrzał się nerwowo. – Nic mi się nie stanie – zapewnił. – Wypowiem tylko zaklęcie i pobiegnę za tobą. Śpiesz się, Eri, one zaraz tu będą!

Dziewczynka odwróciła się i tuląc koszyk do piersi, co sił w nogach pobiegła ku przecince w oddali. Strach dodawał jej skrzydeł. Powietrze wypełnił ogłuszający tupot nadbiegających wuków, musiały być naprawdę blisko. Kiedy dotarła do zagajnika, przystanęła i zerknęła za siebie. Kołatek krok za krokiem cofał się w jej kierunku z prawą ręką wzniesioną i coś krzyczał, ale jego głos ginął w hałasie czynionym przez żelazne wilki, których szare sylwetki dostrzegła między drzewami na skraju polany. Najbardziej jednak zadziwiające rzeczy działy się ze skałą – dziewczynka nie mogła uwierzyć własnym oczom, widząc, jak głaz dygoce, jakby pragnąc się wyrwać z objęć ziemi. Jego górna część, przypominająca barki i głowę pochylonego człowieka, wyraźnie się podnosiła. Ze skały sypały się mchy i porosty, kaman prostował się stopniowo, wznosząc ku niebu i obracając na boki nieforemny łeb. Eri stała jak wmurowana, patrząc na kamiennego kolosa wynurzającego się z ziemi i stającego na dwóch słupowatych nogach. Był naprawdę wielki, przewyższał największe drzewa. W gruzłowatym łbie pękły dwie szczeliny i rozszerzyły się w otwory wypełnione płynnym ogniem, który rzucał w noc strugi czerwonego światła. Potwór uniósł prawą łapę i uderzył się w kamienną pierś. Głuchy huk przetoczył się przez Las. A potem zapadła cisza – wuki, które wypadły już na polanę, stanęły jak wryte, tłocząc się bezładnie za przewodnikiem. Bestie patrzyły niemo na kamana, a on powoli obracał ku nim swą grubo ciosaną, szpetną skalistą głowę.

– W las, Eri, w las! – usłyszała gorączkowy szept. To był Kołatek, który niepostrzeżenie zjawił się przy niej. – Zaraz się zacznie, uciekajmy.

Nie musiał tego dwa razy powtarzać. Pomknęli oboje przecinką, gnomek przodem, zręcznie omijając przeszkody – korzenie i zdradliwe wykroty – a Eri tuż za jego plecami. Cisza na polance urwała się po chwili jak ucięta nożem. Wycie żelaznych wilków mieszało się z rykiem kamana przypominającym grzmot wodospadu. Słyszeli trzask miażdżonych spiżowych ciał i huk kruszonej skały.

Kołatek zatrzymał się na moment, nasłuchując.

– Głupie bydlęta! – mruknął, nie kryjąc pełnego satysfakcji uśmieszku. – Z przebudzonym kamulcem można postępować wyłącznie w jeden sposób: omijać go z daleka.

Eri też przystanęła, z trudem łapiąc powietrze. Nocne biegi po lesie były okrutnie męczące, poza tym koszyk z jajem, tak początkowo lekki, coraz bardziej jej ciążył.

– Już niedaleko – pocieszył ją Kołatek, widząc, jak walczy z zadyszką. – Nie musimy tak pędzić, wuki mają teraz inne zajęcie.

Dziewczynka postawiła koszyk na ziemi i sprawdziła, czy jajo tkwi wygodnie w miękkim kokonie. I wtedy pomyślała o mamie i jej łagodnych, mądrych oczach, o małym Miszce, który pewnie słodko spał w kołysce, o ojcu, mającym wrócić na zimę, i dobrym starszym bracie Janisie. Poczuła, że coś ją mocno ściska za serce.

– A dokąd właściwie idziemy? – zapytała.

Gnomek machnął ręką, wskazując przed siebie.

– O, tam, słyszysz, jak szumi rzeka? Na brzegu mam ukrytą łódkę, dalej popłyniemy.

– Nie o to pytam… Chciałabym wrócić do domu! Do mamy, do braci! Czekają na mnie! Ja nie mogę tak sobie po prostu pójść…

Kołatek ujął ją za rękę i delikatnie, ale stanowczo pociągnął za sobą. Znowu szli przecinką w stronę rzeki.

– Nie możesz wrócić do wioski – powiedział poważnym tonem. – Marusza powierzyła ci smocze jajo i powinnaś go strzec jak źrenicy oka. Jeśli mały smok dostanie się w moc Widukinda, stanie się wielkie nieszczęście. Wuki wiedzą, że masz jajo i pójdą za tobą wszędzie. Naprawdę chcesz je sprowadzić do waszej osady? Te bestie nie znają litości… sama widziałaś! Ciężko mi to mówić, ale im dalej odejdziemy od wioski, tym dla twoich bliskich będzie lepiej. Uchronisz ich przed gniewem Widukinda.

Nie mogła nie przyznać mu racji, gnomek przemawiał bardzo rozsądnie. Gdyby wróciła do domu, sprowadziłaby tam za sobą wuki, a może i samego czarownika. Kto się oprze żelaznym wilkom, skoro nawet Marusza nie potrafiła ich przegnać? Żal i tęsknota znowu ścisnęły serce dziewczynki. Pod powiekami poczuła łzy. Czy kiedykolwiek jeszcze zobaczy mamę, braci i ojca? Czy kiedyś zdoła wrócić do domu?

Szli nadal przecinką, aż nagle Kołatek z sobie tylko znanych powodów skręcił w prawo. Weszli między wysokie drzewa, które wnet zaczęły się przerzedzać. W oddali błysnęło lustro wody, posrebrzone światłem księżyca. Odgłosy walki na polanie dawno ucichły, odeszli zbyt daleko. Słyszeli teraz delikatny szmer płynącej wody. Po kilkunastu krokach znaleźli się na brzegu.

Rzeka była w tym miejscu tak szeroka, że z ledwością dostrzegali ciemną linię drzew na przeciwległym brzegu. Kołatek rozejrzał się uważnie, jakby niepewny, czy trafili we właściwe miejsce.

– Poczekaj tu na mnie – powiedział do Eri. – Pójdę po łódkę i zaraz wrócę.

W tym momencie nad Lasem przetoczył się głuchy, dudniący grzmot i wzniósł się słup czerwonego ognia, rzucając na drzewa i rzekę upiorną poświatę. Eri drgnęła i przestraszona przytuliła się do Kołatka. Gnomek pogłaskał ją uspokajająco po głowie.

– To kaman – wyjaśnił. – Czasem wybucha, gdy nie daje sobie rady w walce. Niszczy wtedy i siebie, i swoich wrogów.

Odsunęła się nieco i spojrzała na niego z podziwem.

– Ty wszystko wiedziałeś! – wykrzyknęła.

– Raczej Marusza, bo nauczyła mnie zaklęcia – odparł. – Nie wiemy, czy wszystkie wuki zginęły, więc lepiej się stąd czym prędzej oddalmy. Na szczęście one nie potrafią pływać, są za ciężkie.

Powiedziawszy to, zniknął w gęstwinie. Noc powoli dobiegała końca, niebo bladło i głęboka czerń przechodziła w szarość. Eri usiadła na pochylonym pniaku podmytym przez nurt rzeki i położyła sobie kobiałkę na kolanach. Ogarnęło ją nagłe, przemożne zmęczenie. Zamknęła oczy, starając się przypomnieć sobie dom rodzinny, obejście, zwierzęta, które tak lubiła, mamę pochyloną nad dzieżą z rozrobionym ciastem, Miszkę, dokazującego w pieluszkach, starszego brata Janisa, strugającego dla niej lalkę, wreszcie ojca, po powrocie z wędrówki wyciągającego z uśmiechem gościniec, piękne czerwone korale… Na policzkach poczuła znowu gorące łzy. I bolesny ucisk, tam, w środku, gdzie biło jej udręczone serce.

Usłyszała cichy plusk i stuknięcie. Ocknęła się i zobaczyła Kołatka, który nieopodal przybijał do brzegu niedużą płaskodenną łódką. Musiał wcześniej ukryć ją w pobliskich zaroślach.

– Hej, Marusza dobrze to wymyśliła. Jak popłyniemy rzeką, tak łatwo nas nie odnajdą! – zawołał. – Na co czekasz, Eri? Wsiadaj, proszę.

Dziewczynka położyła rękę na piersi, tam, gdzie drżało jej małe serce ściskane niezmierzoną tęsknotą.

– Nie wiedziałam, że to tak boli – powiedziała, z trudem tłumiąc szloch.

Gnomek popatrzył na nią smutno.

– Wiem, Eri, ja też tęsknię za Maruszą…

Pomógł jej usadowić się na małej ławeczce na dziobie łodzi, po czym, ciężko westchnąwszy, odbił od brzegu. Eri postawiła koszyk obok siebie i dotknęła jaja. Miała wrażenie, że w środku coś się poruszyło, po czym lękliwie zamarło. Pochyliła się nad kobiałką.

– Nie bój się – szepnęła. – Nie oddam cię Widukindowi.

Kołatek zanurzył wiosła w wodzie. Szarówka dobiegającej kresu nocy przechodziła w pierwsze blaski przedświtu. Płynęli w dół rzeki, a wschodzące słońce oświetlało im drogę.

III. Skrzat Bajazy

Czarownik pojawił się we śnie.

Ciemnowłosy mężczyzna o złej, zaciętej twarzy patrzył na nią groźnie spod krzaczastych brwi. Stał na tarasie kamiennej wieży, otoczony skłębionymi chmurami, niebo nad nim rozświetlały czerwone błyskawice. Głuche grzmoty towarzyszyły jego słowom.

– Nie uciekniesz przede mną, mała Eri – mówił, z gniewem szarpiąc swą gęstą kruczoczarną brodę. – Gdziekolwiek się udasz, moje wuki cię dopadną, choćby miały iść za tobą na kraj świata. Nie uciekniesz, jesteś tylko małą, przerażoną dziewczynką! Myślisz, że ten śmieszny gnomek cię obroni? Zapamiętaj to sobie: nikt nie oprze się mojej mocy. Będzie dla ciebie lepiej, jak oddasz mi jajo, a wtedy nic złego cię nie spotka. Zwróć mi mojego smoka, a ocalisz życie! Póki jeszcze czas…

Kiedy wypowiadał te słowa, patrzył na nią złowrogo czarnymi jak smoła, głęboko osadzonymi oczami. Eri miała wrażenie, że ten straszny, palący wzrok przeszywa ją na wylot. Wzdrygnęła się i przebudziła z krzykiem.

Kołatek odłożył wiosła i pogładził ją po rozpalonym czole. Dziewczynka, zmęczona nocnymi przygodami, spała na ławeczce przytulona do kobiałki, którą kurczowo obejmowała, jakby broniąc jej przed niewidzialnym wrogiem.

– On do mnie przyszedł! – krzyknęła. – Przyszedł we śnie i żądał, abym oddała mu jajo. Groził mi i ostrzegał! Mówił też o tobie…

Gnomek się zasępił i podrapał po bródce.

– To naprawdę potężny czarodziej, skoro potrafił się zakraść do twojego snu – powiedział, nie kryjąc zaniepokojenia. – Widocznie jakieś wuki ocalały po spotkaniu z kamulcem i doniosły mu o nas. Niedobrze, będzie nam trudniej uciekać.

Mimo wszystko starając się jej dodać otuchy, jeszcze raz pogładził ją po włosach i uśmiechnął się krzepiąco, choć przychodziło mu to z najwyższym trudem.

– Groził ci, bo na razie jest bezsilny, dlatego chciał cię nastraszyć. Wuki zgubiły trop i nieprędko nas odnajdą. I moja w tym głowa, żeby nas nigdy nie odnalazły. Ale dziś na pewno nie musimy się niczego obawiać. Popatrz. – Wskazał przed siebie ręką.

Słońce stało już dość wysoko. Rzeka, szeroko rozlana, płynęła przez urokliwą krainę, rozległą trawiastą równinę usianą gdzieniegdzie niewielkimi wzgórkami. Brzegi po obu stronach były płaskie, pozbawione wzniesień, mieli więc doskonałą widoczność. Daleko na północy widzieli nawet niewyraźny zarys górskiego pasma. Trawiaste brzegi żółciły się wesoło, porosłe gęsto kaczeńcami, których słodkawy zapach dochodził aż na środek rzeki. Eri się obejrzała, w nadziei, że tam, skąd przypłynęli, zobaczy choć skrawek Lasu, za którym był przecież jej ukochany dom rodzinny, ale nic innego nie dostrzegła, tylko aż po horyzont łagodnie sfałdowaną równinę.

– Las opuściliśmy jeszcze przed świtem, kiedy spałaś – wyjaśnił Kołatek. – Teraz jesteśmy w Arkadii, krainie pasterzy.

Eri pochyliła głowę, aby nie widział, że jej oczy zaszkliły się łzami. Ćmiąca w głębi serca tęsknota wciąż piekła i bolała. Dobry gnomek był jednak zbyt spostrzegawczy.

– Na frasunek dobry poczęstunek! – zawołał raźno. – Nie jesteś aby głodna?

Rzeczywiście, dopiero teraz poczuła nieprzyjemne ssanie w żołądku. O tej porze w domu dawno byłaby po śniadaniu. Znowu poczuła łzy pod powiekami.

– O, tam będzie dogodna przystań! – zawołał Kołatek i chwycił za wiosło. – Przy tym potężnym głazie.

Wiosłował żwawo, kierując łódkę w stronę lewego brzegu, ku niewielkiej zatoczce, z plażą w kształcie wydłużonego półksiężyca, wysypaną czystym rzecznym piaskiem. Na brzegu, częściowo zanurzony w wodzie, leżał olbrzymi głaz, przypominający okrągły bochenek chleba, tyle że w środku rozcięty i pokruszony, jakby próbował się nim raczyć jakiś wygłodniały kaman. Przybili po prawej stronie kamienia. Piasek wokół był zasłany kawałkami drewna naniesionego przez rzeczny nurt.

– Wspaniale, mamy z czego rozpalić ognisko – ucieszył się Kołatek, wyskakując z łódki. Złapał ją za dziób i wyciągnął na brzeg. Eri sięgnęła po kobiałkę i zeskoczyła na piasek, zadowolona, że wreszcie będzie mogła rozprostować nogi. Od siedzenia na ławeczce w łodzi trochę jej zdrętwiały. Kołatek w tym czasie uwijał się jak w ukropie, zbierając na ognisko ułomki suchego drewna. Kiedy uznał, że wystarczy, przyniósł z łodzi swój worek. Dobył z niego żelazny kociołek oraz jakieś woreczki i paczuszki, po czym skoczył z kozikiem w stronę pobliskiej kępy krzaków. Wrócił po chwili z trzema grubszymi patykami, z których zmajstrował naprędce trójnóg. Podwiesił pod nim kociołek napełniony wodą z rzeki i sięgnął z kolei po krzesiwo. Dość długo uderzał krzemieniem o żelazo, wreszcie, gdy hubka zaczęła się tlić, wetknął ją w kłębek suchej trawy podłożony pod stos drewienek i już po chwili zaczęły wyskakiwać w górę pierwsze, jeszcze nieśmiałe ogniki.

Teraz zajął się woreczkami i paczuszkami wypakowanymi z plecaka. Były tam suszone warzywa, zasolony boczek, gomółki wędzonego sera, kasza i suchary. Dobrze ich Marusza wyposażyła na tę podróż. Kołatek znalazł sobie kawałek deski, wypłukał go w rzece i przemienił w stół. Pokroił boczek i marchewkę, dosypał suszonego grochu i wraz z trzema miarkami kaszy wrzucił do kociołka. Ognisko buzowało żywo, zupa się gotowała i w powietrzu rozszedł się smakowity zapach. Eri poczuła, że jest naprawdę głodna.

– Podjemy zupy, to od razu humor się nam polepszy – pogadywał gnomek, mieszając zawartość kociołka drewnianą kopystką. – A potem na rzekę i dalej w drogę…

Eri przysiadła na dużym pniaku zakopanym w piasku plaży, być może przeniesionym tu przez rzekę aż z Lasu, i troskliwie opatuliła smocze jajo. Gdy go dotykała, miała wrażenie, że emanuje ciepłym spokojem, jakby tkwiący w środku smoczek smacznie sobie spał, niczym się nie przejmując. Ten bijący od jaja spokój i jej się udzielił.

– A gdzie właściwie się udamy? – zapytała, zaglądając jeszcze raz do kobiałki, którą miała na kolanach, i upewniając się, że jajo jest dobrze otulone.

Kołatek z frasunkiem poskrobał się po głowie trzonkiem kopystki.

– Ewanna mieszka w Lyrie. To kraj graniczący z Arkadią. Gdybyśmy wysiedli z łodzi tutaj i poszli lądem wprost na zachód, doszlibyśmy w cztery, może pięć dni. Tylko że, widzisz, on…

– Widukind? – zapytała. – On też o tym wie?

– Owszem. – Kołatek wrócił do mieszania zupy. Jej zapach stawał się wprost nie do wytrzymania. – Ma dość żelaznych wilków, aby puścić je w pogoń za nami na cztery strony świata. Z pewnością pierwsze watahy dotarły już do Arkadii. To równina porośnięta trawą, bez wielkich lasów i rzek, dobra do wypasu owiec i bydła. Żadnych przeszkód i kryjówek, tam wuki w mig by nas dognały…

– Czyli nie możemy iść przez Arkadię?

Gnomek z powagą skinął głową.

– Tak, musimy płynąć dalej rzeką.

– Czyżbyście, moi podróżni, wybierali się do Szen, kraju waranów, ogrów, trolli i innych najpaskudniejszych stworzeń żyjących na tym świecie?

Podskoczyli, jakby ktoś ich żgnął płonącą głownią – Eri o mało nie strąciła z kolan kobiałki z jajem, a Kołatek prawie wywalił kociołek z zupą do ogniska. Rozglądali się z przestrachem dookoła. Tajemniczy głos dobiegał chyba zza rozłupanego głazu, tak w każdym razie uważał gnomek, bo sięgnął po nóż i stanął w bojowej pozie twarzą do skały, zarazem dając znak dziewczynce, aby wycofała się w stronę łódki.

– A pokaż no się który! – krzyknął ostro.

Za głazem istotnie coś zaszurało. Po chwili zza załomu skały nieśmiało wyszedł osobnik mierzący niespełna dwa łokcie¹, odziany w zielony płócienny kubraczek, dość połatany, nie mniej sfatygowane porcięta, które kiedyś były żółte, i w powiązane sznurkami trzewiki. Miał okrągłą, czerstwą, lecz mocno wymizerowaną twarz okoloną jasną bródką i niebieskie, roześmiane oczy. Całość postaci wieńczyła spłowiała czerwona czapeczka.

– A, to tylko krasnal – powiedział Kołatek i odetchnął z ulgą.

Domniemany krasnal odparował z kwaśną miną:

– Wypluj to słowo, mój panie. Skrzat jestem, uczciwy skrzat domowy, a nie żaden tam krasnal czy inny światowy wyciruch.

Po tym oświadczeniu niezrażony bojową postawą gnomka skrzat podszedł do ogniska, pożądliwie pociągnął nosem i z troską poprawił przekrzywiony trójnóg z kociołkiem. – Ta zupa już jest gotowa. Można się poczęstować?

Złapał za porzuconą kopystkę, zaczerpnął z kociołka i podmuchawszy mocno, z nieskrywaną rozkoszą wlał zawartość łyżki do szeroko otwartych ust. Mlasnął przy tym głośno, przymykając oczy z wielce zadowoloną miną.

– Za dobrą polewkę z kaszą mogę pójść z wami choćby do Szen – powiedział i ostrożnie zestawił kociołek z trójnogu na ziemię.

– No proszę, jak to się potrafi rządzić, zwłaszcza nie swoim! – rzucił ze złością Kołatek. – A pozwolił ci ktoś posmakować tej polewki, co?

Skrzat zrobił urażoną minę i odwrócił się, jakby chciał odejść. Ale Eri, która go sobie dobrze obejrzała, poczuła do małego człowieczka sympatię. Wydawał się całkowicie niegroźny i chyba naprawdę był głodny. Co właściwie robił na tym pustkowiu? Skrzaty zwykle trzymają się ludzkich obejść, gdyż tam mogą liczyć na pożywienie, jakie zostawiają im na progu gospodynie w zamian za pilnowanie spichrza przed myszami i domu przed złodziejami.

– Tak nie można, Kołatku – odezwała się Eri z przyganą i podeszła do ogniska. – Moja mama zwykle w takich sytuacjach mawia, że tam, gdzie dwóch się pożywi, starczy i dla trzeciego. Zapraszamy do nas, panie skrzacie.

Gnomek wzruszył ramionami, sięgnął do worka, wyciągnął dwie glinianie miseczki, nalał do nich zupy, jedną zatrzymał sobie, drugą podał dziewczynce. Mimo że czuła się coraz bardziej głodna, wyciągnęła ją w stronę skrzata, lecz ten grzecznie odmówił.

– Dziękuję, łaskawa pani, ale mam własną – rzekł, po czym sięgnął do płóciennej sakwy wiszącej u jego pasa i wyjął drewnianą miseczkę i łyżkę. Bez ceregieli nalał sobie zupy.

Rozsiedli się dookoła ogniska i każdy w milczeniu jadł swoją porcję. Zupy w kociołku było sporo, starczyło jeszcze na solidną dokładkę. Na drugie danie – słońce stało tak wysoko, że właściwie jedli już nie śniadanie, lecz obiad – gnomek zaserwował po kawałku podwędzanego sera z pszennym sucharem. Tym razem nie próbował w poczęstunku pominąć niespodziewanego gościa.

Gdy skrzat zaspokoił pierwszy głód, odezwał się przepraszającym tonem:

– Wybaczcie mi, jeśli was wystraszyłem. Zwykle tego nie robię. Nazywam się Bajazy i jestem, a raczej byłem, skrzatem domowym. Obecnie bez przydziału.

– Co porabiasz na tym pustkowiu? – zapytał znad swej miseczki Kołatek. Po minie gnomka było widać, że skrzat nadal nie wzbudza w nim zachwytu. – Skrzaty domowe nie włóczą się po świecie, nie leży to w ich naturze i obyczajach.

Bajazy ze smakiem pochłaniał resztkę zupy, przegryzając serem z sucharem.

– Macie świętą rację, panie gnomie – powiedział z pełnymi ustami. – Nie lubimy wędrować po świecie, wolimy ciepłe chaty z pełną spiżarnią. Ale co ma zrobić biedny skrzat, kiedy musi iść precz? Kazali się wynosić, to poszedłem.

– Wiedziałem! – zawołał Kołatek. – To wygnaniec, renegat! Pewnie okradał jakąś spiżarnię…

Eri pokręciła z dezaprobatą głową.

– Wstydź się, Kołatku! Nie można tak o nikim mówić! Przecież nic o Bajazym nie wiemy.

Skrzat skłonił się jej głęboko.

– Dziękuję za dobre słowo. Widzę, że muszę opowiedzieć, co mi się przydarzyło. Uczynię to z wielką niechęcią, do tej pory bowiem wspomnienie tego dostatniego domu i zacnej pani Giweny wyciska mi łzy. – Przetarł piąstką kąciki oczu. – Choć, gdy pomyślę o tym arcyłotrze Teofilu, to miałbym chęć złapać za większy kozik niż ten, który ma pan Kołatek.

– Może by tak do rzeczy? – wtrącił gnomek. Wsypał na dłoń ostatnie okruszki sera i wrzucił je do ust.

Złość chyba mu już przeszła, bo wyciągnął się na boku i podparł dłonią głowę. Leżał tak wygodnie na piasku, popatrując na przybysza spod przymkniętych powiek. Eri pomyślała, że sytość sprzyja poprawie humoru. I ona odczuwała przyjemny ciężar w brzuchu. Oparła brodę o pałąk kobiałki z jajem i spojrzała z ciekawością na skrzata.

– Opowiedzcie, panie Bajazy, jak to z wami było – poprosiła.

Skrzat westchnął ciężko, sięgnął do sakwy, wyjął z niej kapciuch i fantazyjnie wygiętą fajeczkę. Długo ją rozpalał od wyciągniętej z ogniska nadpalonej gałązki.

– Trudno mi o tym mówić – zaczął. – Sami rozumiecie, nie są to przyjemne wspomnienia. W tamtych czasach byłem naprawdę kimś. Bo skrzat na stałej posadzie to nie byle kto. I to jeszcze we młynie! Musicie wiedzieć, że pani Giwena była żoną młynarza Kleona, najbogatszego gospodarza we wsi. Niczego im nie brakowało, a i mnie przy nich. Zawsze miałem dostatek kaszy, i to ze skwarkami, kubeczka mleka też mi moja pani nie żałowała, a czasem nawet wina. Dobre u nich miałem życie…

– To po coś w świat łaził, zamiast u młynarza na przypiecku siedzieć, skoro tam ci się tak dobrze działo? – odezwał się napastliwie Kołatek. Gdy Eri zgromiła go wzrokiem, zamilkł i opuścił głowę.

Bajazy pykał nieśpiesznie fajeczkę, z melancholią zapatrzony przed siebie.

– Tak, to było dobre życie – rzekł w końcu, ni to do nich, ni to do siebie. – Do roboty przykładałem się jak należy, strzegłem spichrza i myszy goniłem pilnie, nic mi gospodarz nie mógł zarzucić. Na komorę gospodyni też miałem baczenie i żaden złodziejaszek nigdy nie zwędził bodaj chusteczki, łyżeczki czy innego domowego statku. I tak mijał rok za rokiem… aż przyszły te piekielne szczury, nie wiadomo skąd i dlaczego. Namnożyło się ich jak szarańczy, nie dawałem sobie z nimi rady, podobnie jak inne skrzaty ze wsi – co wypędziliśmy z jednej strony, to właziły drugą. Potrafiły wyczyścić komory i spichrze do gołych desek, nie zostawiając ni ziarenka. Narobiły we wsi wielkich szkód i wtedy któryś z gospodarzy wpadł na pomysł, żeby sprowadzić kompanię do pomocy, wiecie, takie wędrowne krasnale, ladaco wielkie, ale naprawdę te szczury nas przemogły, jeszcze dzień i zbiory przepadłyby z kretesem. Tak i przyszli, we dwunastu, a wśród nich ten Teofil. Dostał przydział do młynarza, niby mnie do pomocy. No i pomagał, że hej! Ja się dniami i nocami uganiałem za szczurami, a ten w kuchni u pani Giweny siedział, niby to pilnując spiżarni, a tak naprawdę to trajlując, ile wlezie. Czasem podsłuchałem, jak opowiadał, jaki to z niego niezwyczajny krasnal, bywalec i dworak, co to na dworze książęcym roki całe przesiedział i na ucztach bajarzy, minstreli i innych śpiewaków oglądał. I o damach dworskich prawił, o ich urodzie i strojach, i pani Giwenie wmawiał, że od tamtych stokroć piękniejsza. I tak się cały czas przymilał, chwaląc jej piękność i ogładę… a ja ze wszystkich sił walczyłem ze szczurami i nie dawałem rady, bo ten dworski łachudra nic mi nie pomagał! Ciągle ino siedział w kuchni i łasował smakołyki, bo mu gospodyni na wszystko pozwalała, tak ją swym gadaniem omamił. Nie raz i nie dwa chodziłem do gospodarza Kleona ze skargą na obiboka, ale go zawsze pani Giwena brała w obronę, mówiąc, że bardzo przy domowych komorach zajęty. A przecież do domu szczury nie zachodziły, wszystkie siedziały w spichrzu i we młynie, bo tam miały najlepsze zboża i kasze. Dopóki stawało mi sił, jakoś je odpędzałem, ale w końcu, pewnej nocy…

Zamilkł i zajął się czyszczeniem fajeczki, która mu całkiem wygasła. Eri z Kołatkiem czekali na dalszy ciąg opowieści, lecz skrzat uparcie milczał, z irytującym świstem przedmuchując cybuch.

– No i co? – Gnomek nie wytrzymał. – Wziąłeś obiboka za kaftan i wyrzuciłeś na zbity pysk?

Bajazy pokręcił przecząco głową. Jego okrągłą i zwykle pogodną twarz wykrzywił brzydki grymas, jakby nawiedziło go wyjątkowo przykre wspomnienie.

– Gorzej. Tak byłem zmęczony nieustannym czuwaniem, że… zasnąłem. Wtedy przyszły te piekielne szczury i oczyściły spichlerz mego gospodarza do cna! Wyjadły wszystko, do ostatniego ziarenka! A ja… a mnie…

Opuścił głowę i ukrył twarz w dłoniach. Usłyszeli stłumiony szloch.

– Nie ma większej hańby dla domowego skrzata niż dopuszczenie do takiej katastrofy… Ale ja już naprawdę nie miałem sił.

Kołatek, od pewnego czasu słuchający opowieści z coraz większym zainteresowaniem, podniósł się z piasku, podszedł do skrzata i poklepał go uspokajająco po ramieniu.

– No już dobrze, kolego – mruknął. – My wierzymy, że to nie twoja wina. I że się bardzo starałeś.

– Tak im powiedziałem, ale mi nie dali wiary. – Bajazy wciąż nie opuszczał rąk zakrywających twarz. – Kazali iść precz. Wiecie, co to znaczy dla domowego skrzata?

Eri pomyślała, że nic dobrego, sądząc po stanie, w jakim się znajdował nieszczęsny Bajazy. Swobodna wędrówka najwyraźniej mu nie służyła.

– Na moje miejsce nastał ten łajdus Teofil – odezwał się wreszcie, opuszczając ręce. Oczy miał zaczerwienione od płaczu. – A ja poszedłem, gdzie oczy poniosą. Początkowo przystałem do krasnali z jego kompanii, ale towarzystwo mi nie odpowiadało, to nędzne drapichrusty, a nie uczciwe skrzaty. Najmowali się do pilnowania komór i składów, a potem sami je okradali. Tfu, zaraza na takich gagatków! Opuściłem ich i próbowałem znaleźć sobie nowy dom. Ale czasy po tej szczurzej pladze nastały ciężkie, ludzie skąpili jadła i nie chcieli skrzatów. W paru miejscach udało mi się zaczepić, ale zawsze po kilku dniach dziękowano mi za służbę, mimo że się starałem jak mogłem. Głód w okolicy nastał taki, że liczono każdą garsteczkę zboża. W końcu trafiłem do Arkadii, za poradą pewnego starego skrzata, który twierdził, że przy pasterzach łatwiej się wyżywić. Nie do końca to prawda. Owszem, sera, mleka nie skąpią, ale kaszę mają tylko dla siebie. A ja bez dobrej kaszy żyć nie mogę!

Spojrzał na nich bezradnie. Minę miał tak żałosną, że Eri gotowa była poprosić Kołatka, aby podzielili się z nieszczęsnym skrzatem swoim zapasem kaszy. Tymczasem gnomek patrzył na Bajazego i marszczył czoło w głębokim namyśle.

– A tutaj to jakżeś się znalazł? – zapytał.

Skrzat obejrzał się za siebie i wskazał brzeg, łagodnie przechodzący w łąkę porośniętą wysoką trawą i ziołami.

– Ćwierć dnia marszu stąd obozują owczarze na pastwisku. Siedziałem z nimi od pół roku i pomagałem pilnować owiec, ale ta ich żętyca do cna mi się przejadła. No i wczoraj przy wieczerzy poprosiłem pasterzy o odrobinę kaszy… a kiedy jak zwykle nie dali, to podziękowałem za służbę. Przelała się czara mej goryczy. Od razu poszedłem w stronę rzeki, bo na brzegu łatwiej o jakąś okazję. W tych okolicach bywają rybacy, myślałem, że do nich przystanę. I kiedy siedziałem za tym kamieniem i zastanawiałem się, gdzie się dalej obrócić, przypłynęliście wy. Początkowo myślałem, że się nie pokażę, ale kiedy zaczęliście warzyć tę polewkę, to dłużej nie mogłem zdzierżyć. Pół roku bez kaszy to dla mnie za wiele!

Eri uśmiechnęła się pod nosem, tak rozbrajająco szczere wydały się jej wyznania Bajazego. Kołatek zaś wciąż o czymś rozmyślał, w zadumie skubiąc wargę.

– Byłeś kiedyś w Szen? – zapytał niespodziewanie.

Skrzat spojrzał na niego zaskoczony, najwyraźniej nie wiedząc, o co może chodzić gnomkowi.

– Tak, kiedyś, dawno temu, gdy byłem bardzo młody – odpowiedział, a w jego głosie zabrzmiała obawa. – Nie polecam tego miejsca. No wiecie, te wszystkie ogry, trolle, wije, warany i inne paskudy… I nie mają tam dobrej kaszy. Na waszym miejscu bym się tam nie pchał. A wy chcecie tamtędy podróżować? Właściwie dlaczego?

Spoglądał pytająco to na Kołatka, to na Eri. Prawdę mówiąc, ona także chciałaby wiedzieć, czy ich droga musi koniecznie wieść przez to okropne Szen. Gnomek nie zwracał na nich uwagi, usiadł w kucki i wyrównał dłonią piasek przed sobą. Zakreślił na nim palcem nieregularny owal.

– To są Bory Fandoriańskie, które twoi ziomkowie, Eri, nazywają po prostu Lasem. Płynie przez nie rzeka… – Przekreślił owal pionową falistą linią. – Rozmaicie ją nazywają, w Arkadii jest znana jako Warenna. No właśnie, Arkadia. – Do obszaru Lasu gnomek dodał u góry drugi, bardziej wydłużony owal. – To kraj położony na północ od Borów, ciągnie się wzdłuż Warenny. Na zachodzie graniczy z Lyrie… – Z lewej strony do kształtu oznaczającego Arkadię dorysował mały kwadrat i patrzył zasępiony na tak nakreśloną mapę.

– Ale, jakem rzekł, przez Arkadię iść nie możemy. Za blisko Borów Fandoriańskich, wuki z pewnością skręcą na zachód, aby przeciąć nam drogę. Musimy płynąć dalej, aż do… – Pociągnął linię oznaczającą rzekę daleko na północ, do punktu, w którym gwałtownie skręcała na wschód – …aż do Szen!

Teraz dorysował u góry wielki prostokąt, graniczący i z Arkadią, i z Lyrie.

– Mój plan jest taki: dotrzemy do Szen, a potem pójdziemy jego południową granicą w stronę Lyrie, omijając Arkadię. I unikając grasujących w niej wuków!

Spojrzał na nich triumfalnie. Eri milczała, przyznając mu w duchu rację, Bajazy zaś z zasępioną miną studiował narysowaną na piasku mapę. Popatrywał przy tym spod oka to na podróżników, to znów na kobiałkę, którą dziewczynka cały czas trzymała przy sobie. Wreszcie, tknięty nagłym skojarzeniem, wykrzyknął:

– A więc to tak! Wy nie podróżujecie, wy uciekacie!

Kołatek jednym ruchem ręki zamazał piaskową mapę.

– A jeśli nawet, to co? – zapytał ostro.

Skrzat wzruszył ramionami. Nie wyglądał na specjalnie przejętego.

– Chciałbym tylko wiedzieć, przed czym i dlaczego.

Dziewczynka i gnomek porozumieli się wzrokiem. Skrzat sprawiał sympatyczne wrażenie, wydawał się roztropny i prawdomówny. Przede wszystkim jednak był już kiedyś w Szen i mógł im się przydać w dalszej drodze. Potrzebowali pomocy, i to bardzo. Musieli komuś zaufać.

Opowiedzieli mu. O wszystkim. O wiosce Eri, o Maruszy, smoczym jaju, knowaniach Widukinda, napaści wuków i nocnej ucieczce przez Las. I na koniec o drodze do Ewanny.

Bajazego najbardziej zaciekawiło smocze jajo.

– Mogę zobaczyć? – zapytał nieśmiało.

Eri odkryła wnętrze kobiałki i podsunęła ją skrzatowi. Zajrzał do niej z wyraźną obawą, a potem, zachęcony przez dziewczynkę, dotknął czarnej, opalizującej kuli.

– Ciepłe! – zawołał, po czym pogładził jajo ostrożnie. – Chyba drży, jakby się czegoś wystraszyło.

– Wuki muszą być blisko – mruknął Kołatek, a głośniej dodał: – Za długo tego postoju, czas w drogę, jest już dobrze po południu.

Odruchowo zastrzygł uszami, bo wydało mu się, że z oddali dobiega ponure metaliczne wycie. Musiało to jednak być złudzenie, bo gdy się wsłuchał uważniej, nie zarejestrował nic podejrzanego. Tak czy siak, zrobiło się późno i należało zwijać obóz.

– No to jak będzie, panie skrzacie? Przyłączycie się do nas?

Bajazy westchnął i z powagą pogładził się po bródce. Tych dwoje bardzo go ujęło swoją gościnnością, przy czym on także uważał, że smocze jajo w żadnym razie nie powinno wpaść w ręce Widukinda. W dodatku i tak nie miał nic lepszego do roboty, bo do skąpych pasterzy wracać nie zamierzał.

– Niech tak będzie – rzekł uroczyście. – Choć muszę z góry uprzedzić, że my, skrzaty, naprawdę nie jesteśmy stworzone do włóczęgi i przygód…

Więcej nie zdołał powiedzieć, bo Eri objęła go za szyję z radosnym piskiem. Kołatek ograniczył się do męskiego uścisku dłoni.

– Jak dotrzemy do Ewanny, to ptasiego mleka ci u niej nie zabraknie – zapewnił skrzata. – To można szeptucha, ma dwór o stu komnatach, będziesz miał czego pilnować do końca życia.

To sobie powiedziawszy, nie zwlekając dłużej, zgodnie wzięli się do likwidowana obozowiska. Umyli w rzece naczynia, zasypali ognisko i załadowali pakunki do łodzi. Gnomek i skrzat ruszali się żwawo, tylko Eri co chwila przystawała i spoglądała na rzekę, na południe, tam, skąd przypłynęli. Myślała o tym, że z każdym dniem będzie coraz dalej od domu, mamy, taty, małego Miszy, Janisa i… Maruszy. Czy kiedykolwiek wróci? Czy jeszcze kiedyś zobaczy dobrą szeptuchę? Do tej pory nie zastanawiała się nad tym zbytnio, zajęta ucieczką, lecz teraz wspomnienia natrętnie wracały.

– Kołatku – odezwała się nieśmiało, siedząc już w łodzi. – Co się stało z Maruszą?

Gnomek się skrzywił, jakby ktoś przeszył jego serce rozpalonym szydłem. Potrząsnął głową, odpędzając złe myśli.

– Czy ona… uciekła? Może zdoła nas dogonić?

Pogłaskał czule dziewczynkę po rudych włosach i odwrócił głowę. Nie chciał, by widziała jego łzy.

– Nie myśl o tym, Eri. Co się stało, to się nie odstanie. Nas czeka długa droga do Ewanny.

Poczuła w środku bolesne dotknięcie lodowego palca. Nie na takie słowa czekała. Skuliła się i przygarnęła do siebie kobiałkę. Wsunęła dłoń pod futerko, delikatnie dotykając jaja.

– Mam tylko ciebie, maleńki – szepnęła cichutko.

Kołatek złapał za burtę i zepchnął łódź na wodę, wskakując do środka. Bajazy zanurzył wiosła w wodzie i zaczął miarowo popychać łódkę silnymi ruchami. Szybko płynęli ku środkowi rzeki, unoszeni bystrym nurtem.

Po jakimś czasie w miejscu, gdzie obozowali, wyszły na brzeg trzy żelazne wilki. Uważnie obwąchały wygaszone ognisko i inne pozostałości po biesiadzie. Potem przez dłuższą chwilę patrzyły na rzekę, wreszcie zawróciły i z powrotem skryły się w wysokiej trawie łąk Arkadii.

IV. Burza

Czarna plamka, którą dostrzegli daleko na niebie, początkowo wcale ich nie zaniepokoiła.

Dzień zapowiadał się naprawdę piękny. Choć słońce mocno przygrzewało, przyjemnie chłodził ich lekki wietrzyk wiejący od południa, prosto w plecy. Bajazy i Kołatek, siedzący obok siebie na ławce, wiosłowali zgodnie i żwawo. Płynęli szybko, bo z wiatrem. Gnomek, któremu pływanie łodzią najwidoczniej nie było obce, pilnie baczył, aby trzymali się środka rzeki, gdzie nurt był najsilniejszy. Eri siedziała grzecznie na dziobie i podziwiała krajobrazy Arkadii. Wciąż mijali równinę porośniętą trawą i krzewami, kilka razy dostrzegli stada owiec i kóz, spędzone przez pasterzy na brzeg, do wodopoju. Na widok owczarzy pilnujących zwierząt Bajazy wzdrygał się ze wstrętem, pewnie na wspomnienie kiepskiego jadła, jakim go częstowali.

Dwa razy minęli też duże kutry rybackie. Wąsaci i brodaci rybacy, stare rzeczne wygi, ze zdumieniem patrzyli na kruchą łupinkę, w której siedziała dziewczynka w towarzystwie gnoma i skrzata. Żeglarze machali do nich i coś wołali, wskazując niebo, ale Kołatek tylko mocniej napierał na wiosło, udając, że niczego nie widzi. Eri wiedziała, dlaczego gnomek stroni od ludzi. Bał się wysłanników Widukinda, którzy w ślad za wukami mogli dotrzeć nad Warennę. Bajazy za to zdawał się nie obawiać nikogo, wesoło pracował wiosłem, pogwizdując pod nosem.

– Płynęlibyśmy szybciej, gdybyś zaopatrzył łódkę w żagiel – rzekł do Kołatka, wskazując kolejny rybacki kuter z wielkim skośnym żaglem, który mijał ich z lewej strony. – Nie musielibyśmy wiosłować.

– Nie starczyło czasu, by o tym pomyśleć, wypadki trochę nas… zaskoczyły – odparł gnomek. Przysłonił oczy dłonią i pilnie wpatrywał się w manewrującą obok nich łódź. Skręcała ostro do brzegu, ludzie na pokładzie zwijali gwałtownie żagiel, a jeden machał rękami i coś krzyczał, pokazując na północ. Kołatek, tknięty niedobrym podejrzeniem, spojrzał we wskazanym kierunku.

I zdrętwiał z przerażenia. Czarna plamka, którą widział niedawno, przemieniła się w wielką, skłębioną chmurę. Rozrastała się w zastraszającym tempie i pożerała coraz rozleglejszy obszar nieboskłonu. Wiatr raptownie zmienił kierunek i poczuli na twarzach ostry i mokry podmuch.

– Do brzegu, skrzacie, do brzegu! – krzyknął Kołatek zduszonym głosem.

Bajazy też zerknął szybko na niebo, zbladł i natychmiast naparł na wiosło. Łódka zaczęła opornie skręcać. Kołatek nakazał Eri, aby usiadła na dnie łodzi i mocno trzymała kobiałkę. Dziewczynka zrozumiała, że to nie przelewki. Objęła koszyk ramionami, czując na twarzy pierwsze bryzgi wody. Rzeczne fale, do tej pory spokojne i leniwe, podniosły groźnie grzywy i chlasnęły o burty. Bajazy i Kołatek wiosłowali jak szaleni, krzycząc coś do siebie. Nic nie słyszała, ich głosy ginęły w poświście wzmagającego się wiatru. Ściemniało się coraz bardziej, czarna chmura pokryła większą część nieba, zasłaniając słońce. Gdzieś daleko przed nimi upiornie błysnęło i przez rzekę przetoczył się głuchy grzmot. Stracili brzeg z oczu, widzieli tylko otaczającą ich zewsząd wzburzoną wodę.

– Kołatku, nie zdążymy! – zawołał Bajazy. – Zawróćmy łajbę i uciekajmy na południe, byle dalej od tej burzy!

– Za późno! – ryknął gnomek, przekrzykując wichurę. – Płyńmy z nurtem, to nasza jedyna szansa!

Wzburzone fale były coraz większe, do wnętrza łódki chlustała woda. Kołatek wiosłował zapamiętale, rozpaczliwie usiłując utrzymać dziób łodzi pod wiatr, Bajazy zaś porwał za kociołek i zaczął wybierać z dna wodę, której było coraz więcej. Eri, zmartwiała ze strachu, czuła, że jej serce trzepoce jak ptak schwytany w sieć. Czyżby to miał być koniec? Ich wędrówka dobiegła kresu i spoczną wszyscy na dnie rzeki? Ogarnął ją wielki żal, bo tak pragnęła dotrzymać słowa i ocalić małego smoka… Chciała też wrócić do domu, do mamy, taty i braci… Mocniej ujęła koszyk i uniosła go wyżej, chroniąc przed zalaniem wodą. Skrzat nie nadążał z jej wybieraniem, choć pracował jak szalony.

Kołatek też przegrywał. Nie mogło być inaczej, ponieważ ich łódka była naprawdę mała, niewiele większa od czółna. Przemokli do suchej nitki, bo fale stawały się coraz większe i bez przeszkód wlewały się do wnętrza. Poziom wody w łodzi sięgnął ćwierci wysokości burty. Tonęli.

– Ratunku! Pomocy! – krzyknął rozpaczliwie Kołatek. Lecz nikt jego wezwania nie słyszał.

Otaczała ich całkowita ciemność, rozświetlana na mgnienie białymi zygzakami błyskawic. Eri otoczyła ramionami koszyk i przymknęła oczy, przekonana, że nadeszło to co nieuchronne. „Wybacz, maleńki, że cię nie ocaliłam” – pomyślała, wsuwając do środka rękę i dotykając gładkiej skorupy. Wyczuła palcami nieznaczne drżenie, jakby tkwiące w środku smoczę też ogarnęła trwoga.

W tym momencie łódka się zatrzymała. Tak jakby ktoś uchwycił ją mocarną ręką, w ostatniej chwili ratując przed zatopieniem. Rozszalałe fale wokół zdawały się uspokajać, ścichło również opętańcze wycie wiatru. Eri usłyszała, jak Kołatek z kimś rozmawia. Czym prędzej otworzyła oczy.

Łódka tkwiła w kuli światła, tak jasnego, że dziewczynka przez chwilę mrugała gwałtownie, zupełnie oślepiona. Dopiero gdy zmrużyła oczy, zorientowała się, że znajdują się w środku świetlnej sfery, mierzącej może dwadzieścia pięć, najwyżej trzydzieści łokci. Wewnątrz niej woda była gładka niczym stół, choć na zewnątrz burza szalała w najlepsze, a po rzece przewalały się bałwany wielkie jak kamulce. Jednak docierając do granicy świetlnej sfery, rozpływały się bez śladu, niczym grudki masła rzucone na rozgrzaną patelnię. Eri patrzyła na to zafascynowana, nie wierząc własnym oczom.

– Tak, pani, jesteśmy od Maruszy – mówił do kogoś Kołatek, wychylony przez burtę. Za jego plecami ciekawie wyciągał szyję skrzat Bajazy. – Burza zaskoczyła nas na środku rzeki i gdyby nie ty, byłoby po nas.

Eri wstała z ławki i spojrzała na wodę za burtą. O mało nie krzyknęła, tak zdumiewający ujrzała widok. Obok łodzi unosiła się na powierzchni rzeki istota, którą znała z opowieści starej Hany: pół kobieta, pół ryba, władczyni głębin. Bardzo ładna, smukła i kształtna, białowłosa, o owalnej, urzekająco pięknej twarzy i wielkich niebieskich oczach, którymi patrzyła na nich z sympatią. Na widok małej dziewczynki w jej wzroku pojawiło się coś ciepłego, a zaraz potem gniew. Lecz bynajmniej nie na nich się złościła.

– Widukind najwidoczniej zapomniał, czyja to rzeka – powiedziała surowo. – Płyńcie za mną, to nic się wam nie stanie.

Poruszyła zgrabnie ramionami, obróciła się i nim zdążyli otworzyć usta, śmignęła w głąb wody, srebrzyście łyskając rybim ogonem. Po chwili wynurzyła się przed dziobem łodzi, wskazując ręką przed siebie. Kołatek złapał za wiosła, Bajazy – za kociołek i bez zwłoki popłynęli za kobietą-rybą. Burza wciąż szalała wokół, ale nie była w stanie przemóc świetlistej strefy, jaką roztaczała wokół łódki tajemnicza wybawczyni.

– Dobry los naprawdę nam sprzyja, skoro zesłał tę majkę na pomoc! – Kołatek westchnął z ulgą. Skrzat przytaknął i wylał za burtę kolejny kociołek wody. Prawie całą udało mu się wybrać.

– Majkę? Myślałam, że to syrena – powiedziała Eri, patrząc, jak kobieta-ryba płynie przed nimi, miarowo rozgarniając wodę silnymi ramionami. Świetlista strefa przemieszczała się wraz z nią.

– Majki to boginki rzeczne lub jeziorne – wyjaśnił Bajazy. Skończył wylewanie wody i z ulgą przysiadł na ławeczce. – Syreny żyją w morzach i oceanach.

Nie płynęli długo. Przed nimi w ciemnościach zaczął majaczyć zarys brzegu. Po kilku chwilach ujrzeli biały piasek plaży, szuwary i nieduże drzewa. Płynąca wciąż przed nimi majka uczyniła dłonią kolisty ruch – i świetlisty krąg powiększył się, obejmując swym zasięgiem niewielką wyspę.

– Tu mieszkam – wyjaśniła boginka. – Nie mogę uciszyć burzy, ale na tej wyspie będziecie bezpieczni. Na brzegu znajdziecie ścieżkę, zaprowadzi was do mojego domu.

Powiedziawszy to, zniknęła w głębi rzeki, znowu pokazując im srebrzysty rybi ogon. Czub łodzi zazgrzytał o piasek, Kołatek wyskoczył na brzeg i zaczął wyciągać ją z wody. Bajazy pomagał mu, złapawszy za burtę z drugiej strony. Eri też wyszła na brzeg i pomyślała z ulgą, że dobrze jest chodzić po czymś, co się bez przerwy nie kołysze. Natychmiast sprawdziła, co z jajem – ale nie wyczuła pod skorupą żadnego ruchu. Być może smoczątko smacznie zasnęło, gdy tylko poczuło się bezpieczne.

Eri rozglądała się z ciekawością po miejscu, w którym wylądowali. Niewielką zatoczkę otaczała ściana lasu, niezbyt gęstego i raczej niewysokiego, właściwie zagajnika. Między drzewami biegła zaczynająca się na plaży ścieżynka, którą dziewczynka od razu zauważyła. Obejrzała się na towarzyszy – Kołatek i Bajazy, zabezpieczywszy łódkę, rozprawiali o czymś z ożywieniem.

– Mówię ci, że to sama Warenna – perorował gnomek. – To ona, bez dwóch zdań. Nikt inny nie odważyłby się przeciwstawić Widukindowi.

– O czym rozmawiacie? – zapytała Eri, podchodząc bliżej. Kołatek sięgnął do łódki, wyciągnął z niej swój worek i zarzucił go na ramię.

– O naszej wybawicielce – wyjaśnił. – Moim zdaniem to Warenna, Pani Rzeki. To jej imię nosi ta rzeka.

Bajazy przytaknął skwapliwie.

– I mnie się tak zdaje. Pasterze opowiadali nieraz, że czasem można ją ujrzeć, jak pływa o zmierzchu, doglądając swych włości. Mieliśmy wielkie szczęście, że była w rzece w czasie burzy. A to pewnie wyspa Idiko, na której mieszka. Tu jej moc jest najsilniejsza i jeśli wzięła nas pod opiekę, niczego nie powinniśmy się obawiać.

Skrzat miał rację – otoczona świetlistą sferą wyspa stanowiła oazę spokoju na rzece wciąż ogarniętej burzą. Poza linią światła widzieli spienione bałwany i gromy bijące w skotłowaną wodę. Zaczynał też padać deszcz, którego pojedyncze krople czuli na twarzach.

– Chodźmy stąd – powiedział Bajazy. – Mam wrażenie, że im dalej od brzegu, tym bezpieczniej.

Bez słowa przyznali mu rację. Ruszyli przez zagajnik gęsiego. Prowadził Kołatek, w środku szła Eri z koszykiem, pochód zamykał Bajazy. Narzekał, że tytoń całkiem mu przemókł i nie będzie mógł się uraczyć wieczorną fajeczką. Gnomek radził mu dobrodusznie, aby poszukał w zastępstwie suchych dębowych liści i nimi nabił fajkę, na co skrzat bardzo się obruszył. Najwyraźniej uważał, że liście dębu nie mogą się równać z tytoniem, nawet przemokniętym…

Dróżka wiodła przez niskopienny las, gęsto przetykany kwieciem. Zwykle kwiaty w lesie nie rosną, zwłaszcza róże i chryzantemy, ale widocznie dla Warenny nie było rzeczy niemożliwych. Majki dysponowały całkiem sporą mocą magiczną, jak pouczył Eri gnomek, podkreślając, że znajdują się w samym centrum posiadłości Pani Rzeki. Ścieżka kończyła się na niewielkiej polanie z jeziorkiem graniczącym z grupą wysokich skał. W jednej z nich zobaczyli wejście do wydrążonej w skale pieczary, wyraźnie obramowane winoroślą.

W tej samej chwili, gdy wkroczyli na polanę, u wejścia do groty ukazał się stwór ze dwa razy większy od dorosłego mężczyzny, przypominający stojącego na dwóch nogach jaszczura, tyle że pokrytego rybią łuską. Rybi też miał pysk, tak paskudny, że Eri aż krzyknęła z przestrachu na jego widok.

– Nie ma się czego bać, to pewnie wodnik, sługa Warenny – wyjaśnił uspokajająco gnomek.

– Trzeba przyznać, że niezbyt jest urodziwy – dorzucił Bajazy.

Wodnik uśmiechnął się szeroko paszczą pełną drobnych, ale na oko bardzo ostrych zębów, i szerokim gestem zaprosił ich do środka. Eri nadal czuła przed nim pewną obawę, ale widząc, że jej towarzysze nie zwracają na stwora specjalnej uwagi, weszła za nimi do wnętrza pieczary.

W środku, w obszernej i rzęsiście oświetlonej jaskini ozdobionej licznymi stalaktytami czekała na nich majka Warenna. Siedziała na krześle, odziana w powłóczystą błękitną suknię ozdobioną delikatną koronką. Wyglądała olśniewająco, z wiankiem polnego kwiecia na długich włosach, spływających bujną białą falą na piersi. Spod sukni wystawały zgrabne trzewiczki, co Eri spostrzegła ze zdumieniem, spodziewała się bowiem rybiego ogona.

– Na lądzie przybieram ludzką postać – wyjaśniła Warenna łagodnym głosem, widząc zaskoczenie dziewczynki. – Rybi ogon bardzo przydaje się w wodzie, na lądzie nogi są lepsze. Witajcie w moim domu, przyjaciele Maruszy i opiekunowie smoka.

Kołatek i Bajazy skłonili się dwornie, kładąc dłoń na piersi, a i Eri, za ich przykładem, wdzięcznie dygnęła.

– Jak widzę, pani, wieści rozchodzą się szybko – zauważył gnomek.

Warenna z powagą skinęła głową.

– Wiem, co się zdarzyło w Borach Fandoriańskich, doniesiono mi też o gnomku i dziewczynce płynących rzeką w małej łódce oraz o ich niezwykłym podopiecznym… i o żelaznych wilkach, które wyszły z puszczy i rozbiegły się po całej Arkadii. Niewiele się przede mną ukryje w miejscach, przez które przepływa moja rzeka.

Gnomek jeszcze raz skłonił się majce głęboko.

– Wiemy o tym, pani, i bardzo dziękujemy za ratunek. Gdyby nie ty, niechybnie utonęlibyśmy! Ocaliłaś nam życie.

– Dobrze, że byłam w tej okolicy. – Boginka zmarszczyła brwi, jakby sobie o czymś przypominając. – Doszły mnie wieści, że Widukind opanował Cztery Wieże i obalił Wielką Radę. Bardzo wzrósł w siłę, skoro odważył się na zakłócenie spokoju mego królestwa. Ta straszna nawałnica, jak się pewnie domyślacie, to jego sprawka.

Eri, usłyszawszy imię czarownika, pomyślała, że to wszystko wygląda bardzo dziwnie. O co właściwie chodzi Widukindowi?

– Nie rozumiem – odezwała się. – Przecież gdyby nasza łódź zatonęła, straciłby smocze jajo! Dlaczego zatem zesłał burzę? Nie chce już smoka?

Boginka uśmiechnęła się z uznaniem.

– Bardzo trafne pytanie, moja Eri. Widukind pragnie tego smoka, ale zarazem się go obawia. Wie doskonale, że jeśli nadasz smokowi imię, zdobędziesz nad nim władzę i w przyszłości wykorzystasz to przeciwko niemu. Widocznie doszedł do wniosku, że jeśli nie będzie mógł zdobyć jaja, zniszczy je… No właśnie, a gdzie ono jest?

Dziewczynka podeszła do Warenny i odkryła wnętrze kobiałki, ukazując smocze jajo. Boginka ujęła w obie dłonie opalizującą czarną kulę i ostrożnie wydobyła ją z koszyka. Patrzyli z zapartym tchem, jak trzyma jajo tuż przy twarzy, wpatrując się z uwagą w pobłyskującą mrocznymi ognikami skorupę.

– Już niedługo – powiedziała Warenna po chwili, odkładając jajo i delikatnie moszcząc je w koszyku. – Wkrótce się wykluje… Wiesz już, jak chcesz go nazwać?

Eri pokręciła przecząco głową.

– Powinnaś zdecydować, zostało ci tylko kilka dni. Pomyśl nad tym, to bardzo ważne. – Rzekłszy to, Warenna wskazała obszerny stół stojący nieco z boku. – A teraz, moi drodzy, posilcie się trochę. Burza nie ucichnie do rana, zostaniecie tu na noc. Rano postanowimy, co dalej czynić.

Dwaj słudzy boginki zastawiali już stół smakowitymi daniami. Oczywiście byli to wodnicy, tyle że znacznie mniejsi od strażnika stojącego przy wejściu, przez co nie tak paskudni. Potrawy w każdym razie podawali znakomite: zupę grzybową, śmietankowe polewki, słodkie kołacze, kozie i owcze sery, wielkie ryby rzeczne, z linem i sandaczem na czele; nie brakło też owoców i jarzyn, pieczystego z zajęcy i bażantów, a na koniec przyniesiono kopiastą michę kaszy ze skwarkami, co wywołało u Bajazego niemalże wybuch płaczu. Z radości oczywiście.

Biesiadowano długo i smacznie. Boginka wypytywała ich o dotychczasową drogę i dalsze zamiary. Po namyśle pochwaliła plan Kołatka, aby do Lyrie udać się przez Szen, omijając Arkadię. Choć, gdy o tym mówił, jej gładkie czoło pokryło się zmarszczkami. Widzieli, że dobra majka martwi się o nich. Doskonale zdawała sobie sprawę, jak niebezpiecznym miejscem jest Szen.

– To nie będzie łatwa podróż – powiedziała. – Mała dziewczynka, skrzat i gnomek, choć dzielni, mogą sobie nie poradzić. Hmm, trzeba wam kogoś do pomocy i obrony…

Eri, która właśnie zamierzała odgryźć spory kęs makowego kołacza, zamarła i przełknęła ślinę.

– Myślisz o tym wielkim wodniku, który nas przywitał? Jest taki straszny!

Boginka sięgnęła po kiść winogron i uszczknęła jeden owoc. Włożyła go do ust i zaprzeczyła z uśmiechem.

– Nie, miałam na myśli kogoś innego. Poznacie go jutro… Moim zdaniem to sympatyczny człowiek. Choć niektórym może się wydać trochę dziwny.

Wodnicy donosili wciąż nowe frykasy, ale goście już nie chcieli jeść. Nawet Bajazy odłożył łyżkę, zostawiając sporo kaszy na talerzu. Eri poczuła się naraz bardzo zmęczona. Przeżycia ubiegłej nocy i dzisiejszego dnia dały się jej we znaki, z trudem stłumiła ziewnięcie. Gospodyni dostrzegła to i przywołała sługę, który zaprowadził dziewczynkę w głąb pieczary.

Znajdowały się tam wykute w ścianie wnęki przysłonięte wzorzystymi kotarami, za którymi ustawiono grubo zasłane łóżka. Wodnik z ukłonem wskazał dziewczynce jedną z tych sypialni i się oddalił. Eri postawiła kobiałkę obok posłania, sprawdziła, czy jajo jest suche i wygodnie usadowione, po czym zdjęła buty i sukienkę i z ulgą wyciągnęła się w czystej pościeli. Mimo zmęczenia trochę się bała zasnąć, bo znowu mógł przyjść do niej Widukind, aby dręczyć ją we śnie i domagać się jaja. Nie miała pewności, czy moc Warenny zdoła ją przed tym obronić. Zamierzała nawet czuwać tak długo, na ile starczy jej sił, ale gdy tylko dotknęła głową poduszki, oczy same się jej zamknęły i zapadła w głęboki, mocny sen.

Czarownik tym razem nie przyszedł.

V. Zbój Wergiliusz

Ranek okazał się znacznie lepszy od wieczoru.

Po długim i spokojnym śnie Eri obudziła się wypoczęta i w doskonałym nastroju. Łóżko było wygodne, a pościel – mięciutka. Dziewczynka ziewnęła serdecznie i przeciągnęła się, czując w całym ciele przyjemną błogość. Kiedy odsunęła kotary osłaniające łóżko, zobaczyła, że na zewnątrz jest już dzień – w tej części jaskini znajdowały się wybite w skale okna i jeden z wodników otwierał właśnie drewniane okiennice, przez które wpadało do środka słoneczne światło. Drugi – czekał cierpliwie z miską i dzbankiem pełnym ciepłej wody. Kiedy Eri umyła twarz i ręce, uprzejmie podał jej lniany ręcznik. Uśmiechnął się przy tym szeroko, pokazując garnitur ostrych jak igły zębów, ale dziewczynka nie czuła przed nim żadnej obawy. W świetle dnia nie wydawał się taki straszny.

Jej towarzyszy nie było w sypialni obok, usłyszała za to ich wesołe głosy dobiegające z jadalni. Poszła tam zaraz z kobiałką, sprawdziwszy uprzednio, czy wszystko w porządku z jajem.

Kołatek i Bajazy, siedząc przy znowu suto zastawionym stole, spożywali śniadanie w towarzystwie Warenny. Przed każdym stał talerz ze słuszną porcją jajecznicy, obok skrzata – dodatkowo miska z parującą kaszą. Ucieszyli się na widok Eri, a boginka wskazała jej wolne nakrycie. Dziewczynka dygnęła nieśmiało.

– Siadaj, moja Eri, i jedz do syta – powiedziała Warenna. Była ubrana znacznie skromniej niż poprzedniego wieczoru, w prostą jasnoniebieską suknię bez ozdób, ale wciąż wyglądała zachwycająco pięknie. – Długa droga przed wami i potrzebujecie nabrać sił.

– Właśnie mówimy o tym, jak dalej podróżować – wyjaśnił Kołatek.

Eri zanurzyła łyżkę w jajecznicy ze szczypiorkiem, bardzo smakowicie pachnącej.

– Skoro nasłana przez czarownika burza się skończyła, to pewnie dalej popłyniemy rzeką – powiedziała z pełnymi ustami. Jajecznica była znakomita.

Boginka pokręciła głową z poważną miną.

– Widukind udowodnił, że jest naprawdę bardzo potężny. Na rzece nie będziecie bezpieczni, a ja nie zdołam was zawsze ochronić. Następnym razem moja moc może nie wystarczyć. Poza tym nie popłynęlibyście zbyt daleko, trzy mile² za Idiko rzeka skręca na wschód, wy zaś, aby dotrzeć do Lyrie, musicie udać się na zachód.

Kołatek sięgnął po placek z jagodami, ugryzł kawałek i przytaknął.

– Tak i mnie się wydawało, pani. Trzeba nam porzucić łódź i dalej iść lądem. Co o tym sądzisz, Bajazy?

Zapytany przez dłuższą chwilę nie odpowiadał, gdyż rozkoszował się kaszą ze skwarkami – wcinał ją z takim zapałem, jakby na całym świecie nie było smaczniejszej potrawy.

– Owszem, kraina Szen jest niedaleko od tego miejsca – powiedział, przełknąwszy ostatnią łyżkę, i popatrzył z żalem na pustą miskę. – Piechotą dwa, może trzy dni. Czy mógłbym dostać na drogę trochę tej przepysznej kaszy?

Warenna uśmiechnęła się z rozbawieniem, widząc łakomy wzrok skrzata.

– Zaopatrzę was jak należy, nie obawiajcie się, panie Bajazy. Moi słudzy właśnie przygotowują dla was prowiant na drogę.

Przy stole zapadła cisza: goście kończyli posiłek, a Warenna przyglądała się im z zatroskaną miną. Pierwszy wstał od stołu Kołatek. Skłonił się gospodyni i rzekł do skrzata:

– Chodźmy opatrzyć łódkę. Będzie nam jeszcze potrzebna, bo musimy się dostać na zachodni brzeg rzeki.

Bajazy podniósł się ze stołka z pewną niechęcią. Gościnna majka nie skąpiła jadła i na stole pozostało jeszcze sporo smakołyków. Obrzucił je żałosnym spojrzeniem, ale bez sprzeciwu poszedł za gnomem w kierunku wyjścia z jaskini. Eri także wstała, przekonana, że za chwilę wyruszą w drogę. Chwyciła kobiałkę z jajem i chciała pobiec za towarzyszami, ale boginka ją powstrzymała.

– Zaczekaj chwilę – powiedziała. – Musimy porozmawiać.

Zaprowadziła dziewczynkę pod ścianę i usiadły razem na wygodnej ławie. Warenna przez chwilę przypatrywała się Eri łagodnym spojrzeniem.

– Marusza wytłumaczyła ci, jak ważne jest nadanie smokowi imienia? – zapytała wreszcie.

Dziewczynce stanęła przed oczami scena w chacie szeptuchy, gdy Marusza mówiła o tym, że kto nada smokowi imię, ten zyska nad nim nieograniczoną władzę. Na to wspomnienie znowu poczuła pod powiekami łzy. „Kochana Maruszo, czy żyjesz? Czy kiedyś się dowiem, co cię spotkało?”.

Warenna, widząc poruszenie i zatroskanie Eri, pogładziła ją delikatnie po dłoni.

– Powinnaś wiedzieć, moje dziecko, że nadanie imienia to nie wszystko. Ważne jest także, jakie to będzie imię. Bo imiona, tak jak ludzie i inne rozumne stworzenia, mogą być dobre lub złe. Trzeba z nimi uważać. Jeśli nadasz smokowi nieodpowiednie imię, może się okazać, że w przyszłości, mimo twych najlepszych chęci, wyrośnie z niego zły smok, który przysporzy światu wielu nieszczęść.

Słysząc to, Eri zmartwiała z przerażenia. O tym Marusza nic nie mówiła! Czy ona, mała dziewczynka, potrafi nadać smokowi dobre imię? A może Warenna zna takie imię? Spojrzała z nadzieją na boginkę, ale ta uśmiechnęła się przepraszająco i rozłożyła bezradnie ręce.

– Choć bardzo bym chciała ci pomóc, niestety nie potrafię – powiedziała. – Ty sama musisz dokonać wyboru, takie są prawa ludzi i smoków. Mogę ci jednak coś doradzić. Sięgnij w głąb swego serca, Eri, i znajdź tam to, co dla ciebie najdroższe, co najbardziej kochasz. I wtedy właściwe imię przyjdzie do ciebie samo i będzie dobre, bo i ty jesteś dobra. Marusza nieprzypadkowo wybrała właśnie ciebie, dobrze wiedziała, komu powierza smocze jajo. Pamiętaj o jednym: nie możesz zwlekać. Nadaj mu imię w chwili, gdy jajo pęknie i mały smok wyjrzy na świat. To się stanie niedługo, za parę dni, musisz być bardzo uważna. Widukind też o tym wie i za wszelką cenę będzie chciał cię uprzedzić. Czekają cię ciężkie dni, pełne trudu i niebezpieczeństw.

Warenna z czułością pogłaskała dziewczynkę po głowie, po rudych warkoczykach i policzkach, bladych mimo dobrze przespanej nocy. Nie kryła niepokoju i Eri wydawało się, że w jasnych oczach boginki dostrzega łzy. Wstały z ławy i poszły w stronę wyjścia z pieczary. Kiedy znalazły się na polance, Warenna się zatrzymała, sięgnęła do kieszeni i pokazała dziewczynce małą, okrągłą muszelkę.

– Kiedy odejdziecie od rzeki, nie będę mogła was chronić. Z jednym wyjątkiem. Gdybyście się znaleźli w potrzebie i naprawdę nie byłoby innego wyjścia, rzuć tę muszelkę za siebie i powiedz głośno: „Warenna”. Wtedy rzeka przybędzie na pomoc, nawet jeśli znajdziecie się wiele dni drogi od jej brzegów.

Położyła muszelkę na dłoni dziewczynki i zacisnęła ją w piąstkę.

– Dobrze to schowaj i nie zgub. I pamiętaj, możesz jej użyć tylko raz, w ostatecznej potrzebie.

Eri ostrożnie wsunęła cenny podarunek do kieszonki na piersi.

– To taki jednorazowy czar? – zapytała.

– Można tak powiedzieć. – Boginka w zamyśleniu westchnęła smutno. Nie była pewna, czy ta dzielna mała dziewczynka zdaje sobie sprawę z ogromu niebezpieczeństw, które na nią czyhają. – A teraz chodźmy, twoi towarzysze są już przy łodzi. Czas ruszyć w drogę.

Poszły ścieżką przez zagajnik. Powietrze po nocnej burzy było świeże i chłodne, przepojone zapachem kwiatów, tak mocnym, że aż kręciło się w głowie. Szły powoli, rozkoszując się tą cudowną wonią. Zatrzymywały się przy co ładniejszych kwiatach. Warenna urwała piękną czerwoną różę i wplotła ją Eri we włosy. O smoczym imieniu i muszelce więcej nie rozmawiały, uznały bowiem, że wszystko zostało powiedziane.

W zatoczce, przy łódce zepchniętej już na wodę, zastały krzątających się Kołatka i Bajazego. Pomagał im wielki wodnik, ten sam, który wczoraj strzegł wejścia do pieczary. Ładował do łodzi ogromny wór z prowiantem, wbrew wyraźnie niezadowolonemu gnomkowi, który protestował, gwałtownie wymachując rękami.

– O, dobrze, że jesteście! – zawołał na widok Warenny i Eri. – Pani – zwrócił się do boginki – twój sługa nie rozumie, że ten worek jest dla nas za ciężki. Nie uniesiemy go nawet we dwóch z Bajazym!

Warenna zdecydowanym gestem nakazała wodnikowi kontynuować pracę.

– Nie martw się, ten wór poniesie ktoś znacznie od was silniejszy. Wędrówka przez Szen potrwa wiele dni, potrzebujecie dużo prowiantu.

Kołatek z kwaśną miną wskazał wodnika.

– Chcesz, aby ten potwór wyruszył z nami w drogę? Zaiste, samym wyglądem odstraszy każdego wroga…

Boginka, upewniwszy się, że łódka została odpowiednio zaopatrzona, poleciła wodnikowi, by się oddalił. Stwór kiwnął rybią głową i posłusznie poczłapał w głąb leśnego zagajnika.

– Nie, nie o nim myślałam. Swego nowego towarzysza poznacie już niedługo, musicie przemierzyć parę mil w dół rzeki. Popłynę z wami i wskażę drogę. Ruszajcie bez zwłoki, dogonię was za chwilę.

Eri z kobiałką usadowiła się tak jak przedtem, na dziobie. Skrzat Bajazy przysiadł obok wielkiego wora, a gnomek, odepchnąwszy łódź od brzegu, wskoczył do niej. Stojąca obok rzeki boginka pomachała im i zniknęła w trzcinach. Po chwili usłyszeli głośny plusk i Warenna, przemieniona w majkę, pojawiła się przy łodzi. Pokazała gestem, aby podążali za nią, omijając wyspę z lewej strony.

Dzień zapowiadał się pogodny – stojące wysoko słońce wesoło odbijało się w falach, drobnych i łagodnych, znowu dął wiatr z południa i rzeka niosła ich wartko i bez oporów; Kołatek się nie przemęczał i tylko od czasu do czasu zanurzał wiosła w wodzie. Być może tę łatwość żeglugi zawdzięczali Pani Rzeki, która płynęła przed nimi, od czasu do czasu nurkując. Gdy znikała w głębinach na dłużej, wcale ich to nie martwiło, wiedzieli, że boginka czuwa nad nimi.

Eri, bacznie obserwująca okolicę, zauważyła, że krajobraz po obu stronach ulega stopniowej przemianie. Tak charakterystyczne dla Arkadii rozległe kwietne łąki coraz częściej ustępowały lasom i gęstym zagajnikom, także wzgórza stały się rzadsze, za to wyższe. Na niektórych szczytach królowały grupy nagich, posępnych skał przypominających kamienne zamki. Kraina wyraźnie zatracała swe łagodne oblicze, stawała się dzika i surowa.

– Jesteśmy blisko północnej granicy Arkadii – wyjaśnił Bajazy, widząc zaciekawienie Eri. – Zbliżamy się do Szen.

Kołatek odłożył wiosła i wskazał przed siebie.

– Patrzcie, rzeka skręca!

Istotnie, Warenna, która wiła się leniwie przez Arkadię zakolami, ale konsekwentnie z południa na północ, raptownie zbaczała na wschód. Zobaczyli przed sobą rozległe zakole, obramowane z obu stron ścianami z białego wapienia, niczym ogromnymi kamiennymi wrotami. Rzeka wpływała do wielkiego wąwozu najeżonego pułapkami na lekkomyślnych żeglarzy. Widzieli przed sobą skalne progi, ostre zęby kamiennych raf, a z oddali dobiegał huk wody zderzającej się z zaporami.

Tuż przed dziobem łodzi wynurzyła się majka i złapała za burtę.

– Płyniemy do brzegu, natychmiast! – krzyknęła. – Pomogę wam!

Machnęła silnie ogonem i łódź zaczęła skręcać. Warenna płynęła szybko, ciągnąc ją za sobą, brzeg był coraz bliżej. Podpływali do zbocza wysokiego wzniesienia, na którego szczycie rosła kępa drzew, klonów i buków. Kołatek u jego podnóża wypatrzył niewielką polankę, opadającą tuż nad wodę – mogli tam bez trudu przybić i wysiąść na brzeg. Majka także dostrzegła to dogodne miejsce, ponieważ mocno pchnęła łódkę w tamtą stronę.

– Zacumujcie tutaj i wejdźcie na szczyt wzgórza, zaraz do was dołączę – powiedziała i tyle ją wydzieli.

Ostatni odcinek drogi pokonali za pomocą wioseł, co nie było trudne, gdyż przy samym brzegu nurt rzeki bardzo osłabł. Wysiedli z łodzi, a gnomek starannie przywiązał ją do sterczącego z wody pniaka – co prawda dalej mieli podróżować lądem, ale zostawiali w łódce przytaszczony przez wodnika wór, istotnie tak ciężki, że Kołatek z Bajazym nie byli w stanie nawet go przesunąć. Nie zastanawiali się jednak nad tym dłużej, uznali bowiem, że to sprawa Warenny. Wzięli swoje rzeczy i ruszyli pod górę.

Zbocze okazało się mniej strome, niż się z początku wydawało, ale musieli się wdrapać dość wysoko. Wchodzili na wzgórze w zwykłym porządku, to znaczy z Kołatkiem w straży przedniej, z Eri pośrodku i Bajazym pilnującym tyłów. Nieźle się przy tym zasapali, na szczęście nie trwało to zbyt długo. Kiedy dotarli na płaski szczyt, z ulgą rozsiedli się między drzewami.

– Nie jestem skrzatem górskim, tylko domowym, nie dla mnie takie wspinaczki – poskarżył się Bajazy, ocierając pot z czoła.

Także Eri brakowało tchu, ale nie narzekała. Przede wszystkim sprawdziła, co z leżącym w kobiałce jajem – dobrze zapamiętała słowa boginki o bliskim terminie narodzin smoka. Lecz smoczę niczym nie zdradzało, że chce opuścić bezpieczną skorupę.

– Jeśli ci ciężko, to może ja poniosę koszyk? – zaofiarował się Kołatek. – Przynajmniej przez część drogi.

Dziewczynka uśmiechnęła się do niego z wdzięcznością.

– Dziękuję, ale nie trzeba. Jajo jest lekkie, naprawdę, wcale mi nie ciąży. Tylko, podobnie jak Bajazy, nie nawykłam do chodzenia po górach.

– Ba, kiedy Szen to górzysta kraina – odezwał się Bajazy. Zdjął trzewiki i starannie przewijał onucki. Krzywił się przy tym boleśnie, widocznie poobcierał sobie pięty.

Niespodziewanie dobiegł ich z góry podejrzany szelest, jakby nagle poruszył się ktoś siedzący wysoko na gałęzi w koronie jednego z drzew. Zadarli głowy i zobaczyli, jak liście na okazałym klonie, pod którym siedzieli, rozsuwają się i z gęstwiny wynurza się przerażające brodate oblicze o wyłupiastych oczach i groźnie nastroszonych brwiach. Siedzący na drzewie osobnik zmarszczył czoło, spiorunował ich wzrokiem i, nabrawszy głęboko powietrza, wyrecytował dobitnie:

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Łokieć – dawna jednostka długości, mierzona od łokcia do końca dłoni (ok. 60 centymetrów). [wróć]

Mila – dawna jednostka długości, równa tysiącu podwójnych kroków dorosłego człowieka (ok. 1500 metrów). [wróć]

© Copyright by Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, Warszawa 2018

Text © copyright by Jacek Inglot 2018

Projekt okładki i ilustracje Anita Graboś

Redaktor prowadzący Anna Garbal

Opieka redakcyjna Magdalena Korobkiewicz

Redakcja Katarzyna Szroeder-Dowjat

Korekta Przemysław Komenduła, Krystyna Lesińska, Roma Sachnowska

Korekta plików po konwersji Irmina Garlej

ISBN 978-83-10-13700-5

www.naszaksiegarnia.pl

Wydawnictwo NASZA KSIĘGARNIA Sp. z o.o.
05-075 Warszawa-Wesoła, ul. Apteczna 6
e-mail: naszaksiegarnia@nk.com.pl
tel. 22 643 93 89

Konwersję wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.