Spis treści

Karta redakcyjna

OPOWIADANIA Z TRZMIELOWEJ GÓRY

O tym, co się Kmoterkowi przydarzyło po drodze

O tym, jak Jęczek się przechytrzył

PÓŁPANCERZE PRAKTYCZNE

Półpancerze praktyczne

Trio

Raport

Klasztor pod niezwykłym wezwaniem

Odwrót strategów

Śmiertelna walka

Scena w piekle

Defilada

Bajokowie

Z pamiętnika Piotrusia

Nowy rok na przestrzeni wieków

O jednym ślimaku, który miał pecha

Biurokratylia

Rzecz o złych rzemieślnikach

Mity

Bajeczka

Anonim

Opowiadania ludzi poważnych

Teatr wszech czasów

Opowiadania dziecinne

Uwagi historyczne

SŁOŃ

Słoń

Z ciemności

Imieniny

Chcę być koniem

Cichy współpracownik

Dzieci

Proces

Łabędź

Mały

Lew

Przypowieść o cudownym ocaleniu

Monolog

Żyrafa

O księdzu proboszczu i orkiestrze strażackiej

Żal

* * *

Pomnik żołnierza

Tło epoki

W szufladzie

Fakt

Wyznania o Zygmusiu

Przygoda dobosza

Spółdzielnia „jeden”

Peer Gynt

List z domu starców

Ostatni husarz

Koniki

Poezja

Droga obywatela

Z gawęd wuja

Pastor

Życie współczesne

Zdarzenie

W podróży

Sztuka

Zakochany gajowy

Wiosna w Polsce

Sjesta

Weteran piątego pułku

Sceptyk

Kronika oblężonego miasta

Złote myśli i sentencje

WESELE W ATOMICACH

Muchy do ludzi

O nagości

Spotkanie

Na stacji

Odjazd

Niżej

Rękopis znaleziony w lesie

Profesor Robert

Podanie

Przygoda w czasie ferii

Wina i kara

Losy hrabiego

Oda do kotlecika

Przejażdżka

Kto jest kto?

Wesele w Atomicach

Wspomnienia z młodości

OPOWIADANIA Z PODWIECZORKU PRZY MIKROFONIE

Alfabeta

Zboczeniec

Szwagier zadżumionych

W południe

Oszczędność

Nowicjusz

Perła

List do szwecji

Maharadża

Walka z upałami

Tytani myśli

Archeologia

Wielbłąd

Prośba

Kulturysta

Punktualność

Groch

Potomek

Autorytet

Jaś niewypał

Peace

Synek

Pies

Serce ojca

Rydze

Podniebnym szlakiem

Winda

Niech żywi nie tracą nadziei...

Zupa

Udój

Świnia przyzakładowa

Twardy sen

Spór o starożytność

Zimowa dolegliwość

Kamikaze

Brutal

Zaklinacz

Identyfikacja

Organizatorzy

Moralność

Wystawa

Uchwała

Obcy

Antoni

Tajemnice zaświatów

Ofiara sztuki

Hawaje

Dąb

Tajna misja

Czekoladki dla prezesa

Śledztwo

Bohater

Rajd

Pyton Podhala

Bal maskowy

Tatuaż

Przed sezonem

Obrót bezgotówkowy

Złodziej

Pomnik wieszcza

Łyżwy

Kapelusz

Reprezentacja

Gość

Karp

Beczka śmiechu

Kultura na co dzień

Języki obce

Wilki

Poeta

Przypisy

Opieka redakcyjna: MARIA RACZKIEWICZ-ŚLEDZIEWSKA

Korekta: BEATA WYRZYKOWSKA

Projekt okładki: WITOLD SIEMASZKIEWICZ

Ilustracja na okładce: Copyright © 2024 The Estate of Feliks Topolski. All rights reserved

Copyright © 1992 by Diogenes Verlag AG, Zürich
All rights reserved
Copyright© 2025 by Noir sur Blanc, Warszawa
For all Polish language editions
All rights reserved

Zgodnie z art. 4 Dyrektywy 2019/790/UE oraz odpowiednimi przepisami krajowymi, niniejszym zastrzegamy prawo do wyłączenia z eksploatacji tekstów i danych (TDM) dla celów innych niż badawcze, w odniesieniu do materiałów znajdujących się / w tej publikacji/ na tym nośniku/pliku. Wykorzystywanie tych materiałów w ramach działań TDM jest niedozwolone.

ISBN 978-83-7392-989-0

Oficyna Literacka Noir sur Blanc Sp. z o.o.
ul. Frascati 18, 00-483 Warszawa

Zamówienia prosimy kierować:
– telefonicznie: 800 42 10 40 (linia bezpłatna)
– e-mailem: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
– księgarnia internetowa: www.noir.pl

Konwersja: eLitera s.c.

O TYM, CO SIĘ KMOTERKOWI PRZYDARZYŁO PO DRODZE

Kmoterek był niegdyś kierownikiem sklepu Samopomocy Chłopskiej w Trzmielowej Górze. Był, ale już nie jest. A dlaczego już nie jest – o tym posłuchajcie.

Chodziły słuchy, że Kmoterek, jako sklepowy, chowa co rzadsze i tańsze towary dla swoich krewniaków albo przyjaciół. Musiał się z tym dobrze uwijać, bo o jaki tylko towar zapytaliście w sklepie Samopomocy w Trzmielowej Górze, zawsze Kmoterek odpowiadał: „Już nie ma” albo „Już brakło”. Rozgniewało to w końcu trzmielowian i postanowili przyłapać Kmoterka na gorącym uczynku.

Szczególnie byli na niego zawzięci: dziadek Łubień, drugi brat Skrzypaczek, młody Stasio Wyrwa i Andrzej, zwany Gwizdkiem. Pewnego razu przechodzili w czterech koło sklepu i zauważyli, że przed drzwiami stoją konie i wóz Jęczka, który jest szwagrem Kmoterka.

– Oho! – powiedział dziadek Łubień. – Zobaczymy, co też szwagrowie kombinują. Chłopcy, schowajmy się.

Schowali się za płotem i patrzą, co będzie dalej. Po chwili ze sklepu wyszedł sam Kmoterek, niosąc wielką butlę oleju, i ostrożnie rozejrzał się dokoła. Nie zauważywszy nikogo, zamknął sklep na kłódkę, wsadził butelkę na wóz, przykrył słomą, wsiadł i już zbierał lejce, kiedy dziadek Łubień wyprowadził swoich na drogę.

– A dokąd to? – zapytał uprzejmie.

– A tak sobie – odparł na to Kmoterek.

– Podwieźcie nas trochę – powiada dziadek Łubień.

– Ano, siadajcie.

„Cholera – myśli sobie Kmoterek – wiedzą, że jadę do Jęczka, swego szwagra, bo to jego konie i wóz. No, ale to jeszcze nic nie znaczy. Zawsze mi wolno jechać do szwagra”.

Dziadek Łubień tymczasem mrugnął do chłopaków, że on poprowadzi całą sprawę. A do Kmoterka zwrócił się głośno:

– Chciałbym kupić trochę oleju. Jak tam, znajdzie się w sklepie choć pół litra?

Kmoterek rozłożył bezradnie ręce.

– Iiii, skąd zaś! Ja sam staram się o towar, jak tylko mogę, ale cóż, nie przysyłają. Nie ma oleju.

Dziadek Łubień chrząknął i wyciągnął ze słomy pękatą butelkę z olejem.

„Cholera – myśli sobie Kmoterek – wszystko widzieli. Alem wpadł”.

– Ładny olej – powiada dziadek Łubień. – Będzie chyba z pięć kilo.

„Ciasny gwint! – myśli Kmoterek – jeżeli teraz szybko nie wynajdę jakiego sposobu, to wpadłem razem ze szwagrem. No, spróbujemy”.

– Widzicie, dziadku – powiada – ten olej ja zawsze wożę przy sobie. To jest moje lekarstwo, doktor mi przepisał. Wiecie, mam jakieś zadry w żołądku i kazał mi zażywać olej.

– No, no – dziadek Łubień pokręcił głową – sześćdziesiąt pięć roków żyję i jeszcze nie słyszałem, żeby komuś kazali zażywać olej.

„A niech to pioruny – myśli Kmoterek. – Widzę, że trzeba się będzie rzeczywiście napić tego świństwa. Nie ma innej rady”.

– Ano widzicie, dziadku – powiada – jeszczeście i tego doczekali.

Mówiąc to, podniósł butelkę i pociągnął z niej tęgi łyk. Skrzywił się nieco, ale spokojnie odstawił olej z powrotem.

– No i jak? Lepiej wam? – zapytał Skrzypaczek.

„Nigdy w życiu nie piłem czegoś tak szkaradnego” – pomyślał Kmoterek. Ale głośno powiedział:

– Oczywiście, od razu czuję, jak mi się polepszyło.

– Hm – zaczął znowu dziadek Łubień. – A dużo wy dziennie wypijacie tego lekarstwa?

„Aha, chytryś, bracie – pomyślał Kmoterek. – Jak ci teraz powiem, że niewiele, to będziecie mieli dowód, że wiozę ten olej do szwagra. Alem się wpakował”.

– Tak koło pięciu kilo – rzekł i znowu pociągnął z butelki. – Wyśmienite – odsapnął. – A może i wy spróbujecie?

Odmówili. Konie szły powoli, ale Kmoterek zaczął je jeszcze umyślnie powstrzymywać. Chciał jak najdłużej jechać do Jęczka, bo zdawało mu się, że znajdzie jakiś sposób, żeby się pozbyć albo pasażerów, albo oleju.

Ale już po chwili dziadek Łubień odezwał się do niego przymilnie:

– Coś źle wyglądacie, pewno wam znowu zadry w żołądku dokuczają. A może byście tak znowu łyknęli tego oleju? To wam dobrze zrobi.

– To nic, samo przejdzie.

– Ale napijcie się – wtrącił Gwizdek. Był to chłopak znany z krewkości i skłonności do bójek. Kmoterek spojrzał na jego szerokie bary i zgodził się.

– Ano, napiję się.

Napił się. Czuł, jak mu coś ciężko bulgocze w brzuchu.

– Lepiej? – zapytał dziadek Łubień z tym samym przymilnym uśmiechem.

– Lepiej – odrzekł Kmoterek, któremu się teraz odbiło, a w duszy pomyślał: „Niech was wszyscy diabli!”.

Gwizdek przesiadł się na przód, koło Kmoterka, i jeszcze ze trzy razy zagadywali go chórem, żeby się napił dla poratowania zdrowia. Za czwartym razem Kmoterek zeskoczył z wozu i pomknął do przydrożnych krzaków. Czekali długą chwilę, aż wyszedł stamtąd bladozielonawy. Dziadek Łubień wychylił się ku niemu z wozu i rzekł z troską:

– Ale was męczą te zadry w żołądku, tacyście bladzi, napijcie się jeszcze.

– Już niedużo – wtórował mu Gwizdek, potrząsając butelką. – Jeszcze tylko ze cztery kilo.

Odtąd co kilkadziesiąt metrów Kmoterek zeskakiwał z wozu i chował się w przydrożnych krzakach, skąd wychodził coraz to bledszy. A dziadek Łubień z chłopakami wołali:

– Hej, Kmoterek, co wy tam robicie?

– Hej, Kmoterek, do szwagra jeszcze daleko, starczy na całą drogę!

– Hej, Kmoterek, rany, jak wy wyglądacie, napijcie się szybko.

I Kmoterek pił tłusty, ciężki olej z obawy przed wykryciem jego kumoterskich kombinacji, z obawy przed szerokimi barami Gwizdka. Ale żołądek spekulanta też ma swoje granice wytrzymałości. Toteż z którejś kolejnej wycieczki w krzaki Kmoterek już nie powrócił. Odszukali go w samym środku leszczynowego zagajnika, jak jęczał i klął na przemian. Ale do wozu, na którym znajdowała się butla z olejem, za nic w świecie nie chciał wrócić.

Zostawili go więc i spokojnie zajechali do Jęczka. Oddali mu wóz i konia, a dziadek Łubień rzekł:

– Coś mi się widzi, Jęczku, że twój szwagier cię oszukał. Całą drogę pił ten twój olej, strasznie widać jest łakomy. Ledwieśmy trochę uratowali. Jak się jutro zgłosisz do spółdzielni, to może trochę dostaniesz.

Kmoterka wyrzucono ze sklepu i wytoczono mu proces w sądzie. Od tego czasu podobno nigdy nie jada placków na oleju.

A w sklepie spółdzielczym w Trzmielowej Górze nie brakuje już żadnych towarów.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki