Tytuł oryginału: Gli arancini di Montalbano

Opieka redakcyjna: MARIA RACZKIEWICZ-ŚLEDZIEWSKA

Korekta: JULIA MŁODZIŃSKA

Projekt okładki: TOMASZ LEC

Skład i łamanie: PLUS 2, Witold Kuśmierczyk

Copyright © 2007 Arnoldo Mondadori Editore, S.p.A., Milano
Copyright © 2015 Mondadori Libri S.p.A., Milano
For the Polish edition
Copyright © 2025, Noir sur Blanc, Warszawa

Zgodnie z art. 4 Dyrektywy 2019/790/UE oraz odpowiednimi przepisami krajowymi, niniejszym zastrzegamy prawo do wyłączenia z eksploatacji tekstów i danych (TDM) dla celów innych niż badawcze, w odniesieniu do materiałów znajdujących się / w tej publikacji/ na tym nośniku/pliku. Wykorzystywanie tych materiałów w ramach działań TDM jest niedozwolone.

ISBN 978-83-7392-995-1

Oficyna Literacka Noir sur Blanc Sp. z o.o.
ul. Frascati 18, 00-483 Warszawa

Zamówienia prosimy kierować:
– telefonicznie: 800 42 10 40 (linia bezpłatna)
– e-mailem: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
– księgarnia internetowa: www.noir.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Próba generalna

Ta noc była naprawdę okropna; na zmianę nagłe porywy wiatru i gwałtowna ulewa, tak natarczywa, jakby miała podziurawić dachy. Montalbano wrócił do domu późno, był zmęczony, bo miał za sobą ciężki dzień, a co gorsza, czuł pustkę w głowie. Wyszedł na werandę; morze zalało plażę i podpływało niemal pod dom. Przepadła przechadzka. Mógł tylko pójść pod prysznic i od razu wylądować w łóżku, z książką w ręku. Łatwo to mówić! Kiedy wybierał książkę, z którą miałby zasypiać, dzieląc z nią łóżko i poświęcając jej ostatnie myśli, gotów był tracić na to nawet godzinę. Po pierwsze, musiał się zdecydować, jakiego rodzaju ma to być książka, bo lektura powinna być zgodna z nastrojem, jaki tego wieczora w sobie wyczuwał. Sięgnąć po esej historyczny mówiący o zdarzeniach ostatniego stulecia? Lepiej z tym uważać; przy dzisiejszej modzie na rewizję poglądów można natrafić na autora, który zechce ci wmawiać, że Hitler był w gruncie rzeczy figurą słono opłacaną przez Żydów, aby mogli oni, dzięki jego wyczynom, stać się opłakiwanymi przez cały świat ofiarami. Czytasz to i ponosi cię taka złość, że do rana nie możesz zmrużyć oka. Wobec tego – powieść kryminalna. Dobrze, ale jaka? Znowu jedna z tych angielskich, przeważnie pisanych przez kobiety, w których zdarzeniami kierują pogmatwane stany ducha, a te stany już po trzech stronach zaczynają cię nudzić. Wyciągnął rękę, żeby wybrać jedną z nich, taką, której jeszcze nie czytał, i właśnie w tym momencie zadzwonił telefon. Boże święty! Zapomniał odezwać się do Livii, pewnie więc ona dobija się teraz do niego, niepokojąc się, co z nim. Podniósł słuchawkę.

– Halo? Czy to komisarz Montalbano?

– Tak. Kto mówi?

– Mówi Genco Orazio.

Czego może chcieć od niego o tej porze Orazio Genco, ten siedemdziesięcioletni złodziej rutynowo okradający mieszkania? Montalbano czuł do niego sympatię, bo Orazio nigdy w swoim długim życiu nie pozwolił sobie na nic brutalnego, nie splamił się przemocą. A złodziej tę sympatię komisarza dobrze wyczuwał.

– O co chodzi, Orà?

– Muszę z panem pomówić, komisarzu.

– Coś się stało? Coś poważnego?

– Komisarzu, nie wiem. Nie potrafię panu tego wyjaśnić. Przytrafiło mi się coś dziwnego i nie daje mi to spokoju. Dobrze by było, żeby pan o tym usłyszał.

– Chcesz do mnie przyjechać?

– Zgadł pan, chciałbym.

– Ale jak? Czym przyjedziesz?

– Rowerem.

– Rowerem? Nabawisz się zapalenia płuc, to pewne. A w dodatku dojedziesz gdzieś nad ranem.

– Nie mogę inaczej.

– Skąd teraz do mnie dzwonisz?

– Z budki. Spod pomnika poległych.

– To tam na mnie czekaj. Nie wychodź z budki, przynajmniej masz dach nad głową. Wsiadam do samochodu i za kwadrans podjadę. Czekaj cierpliwie.

Trwało to dłużej niż kwadrans, bo Montalbano, zanim wyszedł z domu, wpadł na dobry pomysł: zaparzył kawę i wlał do termosu. Orazio, kiedy już siedział w aucie obok komisarza, wypił od razu pełen plastikowy kubek.

– Trochę przemarzłem – usprawiedliwiał się. Oblizał usta; było mu dobrze na świecie.

– Warto by jeszcze zapalić.

Montalbano podsunął mu paczkę papierosów, podał ogień.

– Czego jeszcze chcesz ode mnie, Orà? Zerwałeś mnie z łóżka i w taką noc przygnałeś tutaj tylko dlatego, że zachciało ci się kawy i papierosa?

– Komisarzu, ja w taką noc wybrałem się kraść.

– I ja teraz mam cię za to aresztować?

– Powiem to panu, jak należy, komisarzu; ja tylko wymyśliłem, że w taką noc dobrze by było spróbować kradzieży.

– Ale ci się odechciało?

– W tym rzecz, odechciało mi się.

– Czemuż to?

– Zaraz to panu wytłumaczę. Kiedyś, parę lat temu, chodziłem tylko na wille nad morzem, bo ledwo nastawała jesień, to właściciele z nich się zabierali. Ale już się to zmieniło.

– Jak mam to rozumieć?

– Tak, że wille już nie stoją puste nawet w zimie. Już w nich mieszkają okrągły rok, bo mają samochody, a samochodem i tak jadą sobie, gdzie chcą i kiedy chcą. Teraz już na jedno wychodzi, czy się kradnie w mieście, czy w willach.

– To gdzieś się wybrał tej nocy?

– W jedno miejsce tu, w mieście. Zna pan warsztat, gdzie naprawiają auta? Ten u Giugiù Loreto?

– Przy szosie do Villaseta. Pewnie, że znam.

– Tam nad warsztatem są dwa mieszkania.

– Przecież tam muszą mieszkać biedacy! Co od nich wyniesiesz? Zajeżdżony czarno-biały telewizor?

– Komisarzu, nie ma pan racji, daruje pan. Nie zgadnie pan, kto się tam zaszył. Tanino Bracceri! W jednym mieszkaniu siedzi on, Tanino. A jego to pan na pewno dobrze zna!

Znał Tanina Bracceriego – i to jak! Bracceri miał jakieś pięćdziesiąt lat i ze sto kilogramów: samo gówno i zjełczały tłuszcz! W porównaniu z nim spasiony na ubój wieprzek wypadał jak tancerz, jak prezenter mody. Był obrzydliwcem, lichwiarzem, o którym mówiono, że często każe sobie spłacać dług w naturze. Jego ofiary muszą mu przysyłać swoje nieszczęsne dzieci, chłopców albo dziewczęta, bo płeć nie miała dla niego znaczenia. Montalbano jak dotąd nie przyłapał go na gorącym uczynku, a chętnie by to zrobił, nikt jednak nigdy nie złożył na niego rzeczowego doniesienia. Sam pomysł, że Orazio Genco okradnie mieszkanie Tanina Bracceriego, spotkał się z entuzjastyczną aprobatą stróża porządku i doktora nauk prawniczych, komisarza Montalbano.

– Ale go nie okradłeś: dlaczego? Może nawet bym cię za to nie aresztował.

– Powiem, jak było. Wiedziałem, że Tanino chodzi zawsze spać o tej samej porze, równo o dziesiątej. I że w drugim mieszkaniu na tym samym piętrze mieszka stare małżeństwo. Mało się ruszają z domu, nikt ich nie widuje na mieście, żyją jak na wyspie. Emeryci, i on, i ona. Nazywają się Di Giovanni. Szedłem tam na pewniaka, bo wiedziałem, że Tanino codziennie łyka proszki na sen, bez nich nie umie zasnąć. Podjechałem pod warsztat, chwilkę odczekałem, rozglądałem się, ale wyszło na to, że na ulicy nie widać o tej porze żywego ducha. Otworzyłem sobie boczną bramkę do warsztatu i bez ceregieli wpakowałem się do środka. Na schodach nie było światła. Zaświeciłem latarką, ruszyłem cicho na górę. Na podeście już wyjąłem narzędzia, ale zobaczyłem, że drzwi do Di Giovannich są uchylone. Pewnie się starzy zagapili i nie zamknęli. Niedobrze, pomyślałem, bo przy otwartych drzwiach mogą przecież usłyszeć moje chrobotanie. Przyciągnąłem drzwi i nawet chciałem je po cichu domknąć. Ale na drzwiach była przyczepiona kartka, jak taka wywieszka „zaraz wracam”, tylko z innym napisem.

– Z jakim? Coś tam przeczytał?

– Teraz już nie pamiętam. Jedno słowo to chyba było: „generalska”.

– Ten Di Giovanni jest generałem?

– Nie wiem, może jest.

– Wal dalej.

– Przyciągnąłem pomalutku drzwi, ale mnie podkusiło, że przecież są otwarte, więc można by tam wejść. Nie odmówiłem sobie. W przedpokoju było ciemno, i tak samo w jadalni i w salonie. Ale w sypialni się świeciło. Wsunąłem głowę w drzwi i mnie zatkało. Tam, na ich małżeńskim łóżku, leżała kobieta, staruszka, była całkiem ubrana i martwa.

– Skąd ta pewność, że ona leży martwa?

– Komisarzu, miała złożone na piersi ręce, w nich różaniec, a brodę podwiązaną chustką, jak należy, żeby się jej usta nie otwarły. Oczy, ma się rozumieć, miała zamknięte. Nie koniec na tym! Przy łóżku, w nogach, stało krzesło, a na nim siedział mężczyzna. Był odwrócony plecami do drzwi. Płakał, biedaczysko. Był to pewnie jej mąż.

– Orà, no nie powiodło ci się, trudno. Ten stary pewnie czuwał przy zmarłej żonie.

– Tak myślałem. A on naraz chwycił coś, co trzymał na kolanach, i przyłożył sobie do głowy. To był rewolwer, komisarzu!

– Mój Boże! I coś ty zrobił?

– Nic nie zdążyłem zrobić. Zastanawiałem się, ale on się na szczęście rozmyślił i opuścił rękę z rewolwerem, pewnie mu w ostatniej chwili zabrakło odwagi. Wycofałem się na palcach, żeby mnie nie usłyszał, do przedpokoju i zaraz wyszedłem z domu. Ale bramkę za sobą zatrzasnąłem z całej siły, huknęło, jakby ktoś strzelił z armaty. Pomyślałem, że mu przez to przejdzie ochota, żeby sobie coś zrobić. No i zaraz zadzwoniłem do pana.

Montalbano na razie nie miał mu nic do powiedzenia, dał sobie trochę czasu do namysłu. Pewnie wdowiec w tej chwili już zdążył do siebie strzelić. A może jeszcze tam siedzi i bije się z myślami. Coś jednak, bądź co bądź, trzeba było przedsięwziąć. Zdecydował się, zapalił silnik.

– Gdzie jedziemy? – spytał Orazio.

– Pod warsztat Giugiù Loreta. Gdzie zostawiłeś rower?

– Tu niedaleko. Ale może stać, nic mu nie będzie, przyczepiłem go łańcuchem do słupka.

Montalbano zatrzymał samochód pod samym warsztatem.

– Zamknąłeś bramkę za sobą, prawda?

– Zamknąłem, jak poszedłem zatelefonować.

– Jak ci się zdaje, prześwieca trochę światła przez okiennice?

– Chyba nie. Jakoś światła nie widzę.

– Posłuchaj, Orà. Wysiadaj, otwórz sobie bramkę na nowo, wejdź do środka i sprawdź, co się tam dzieje. Zrób to tak, żeby nikt cię nie usłyszał; cokolwiek zobaczysz, masz być cicho.

– A pan?

– Ja postoję na straży.

Orazio wybuchnął śmiechem, zakrztusił się od tego. Kiedy się uspokoił, wysiadł z auta, przeszedł na drugą stronę ulicy, w mgnieniu oka poradził sobie z bramką wejściową i zamknął ją za sobą. Już nie padało, ale na odmianę wiatr wiał mocniej. Komisarz zapalił papierosa. Po niecałych dziesięciu minutach Orazio Genco wyszedł z domu, zatrzasnął bramkę, przebiegł przez ulicę i wsiadł do auta. Cały się trząsł, i to bynajmniej nie z zimna.

– Zabierajmy się stąd – powiedział.

Montalbano posłuchał go bez słowa i ruszył z miejsca.

– Co się z tobą dzieje? – spytał.

– Dostałem za swoje, nieźle mną trzepnęło.

– Powiedz, co ci się stało.

– Nic mi się nie stało. Drzwi od mieszkania dalej były otwarte, światło w sypialni ciągle się świeciło. No to podszedłem. Komisarzu, ta zmarła już nie była martwa.

– Co ty pleciesz, Orà!

– To, co plotę. Teraz zmarły był on, generał. Leżał na łóżku, jak wcześniej jego żona, miał różaniec i głowę obwiązaną chustką.

– Był zakrwawiony?

– Żadnej krwi nie było, komisarzu. Zmarły wcale do siebie nie strzelił.

– A co żona? Wcześniej była zmarła, a teraz co z nią?

– Siedziała na krześle, w nogach łóżka, miała rewolwer przyłożony do głowy i płakała.

– Orà, robisz ze mnie wariata, prawda?

– Komisarzu, po co by mi to było?

– Posłuchaj, odwiozę cię do domu. Nie przejmuj się rowerem, i tak byś nie mógł jechać, za zimno na to.

Czy dwoje starych ludzi, mąż i żona, mogą robić w nocy, co tylko przyjdzie im do głowy? Czy mogą przebierać się za Indian, chodzić na czworakach, zwisać głową w dół z sufitu? Mogą – oczywiście. A wobec tego? Gdyby nie Orazio Genco, gdyby go nie zaniepokoiło to, co zobaczył, to on, komisarz Montalbano, nic by o tej historii nie wiedział i przespałby spokojnie te trzy nocne godziny, jakie jeszcze pozostały mu do rana; a tymczasem wiercił się w łóżku i przewracał z boku na bok, wzdychał i stawał się coraz bardziej przygnębiony. Trudna rada, miał do czynienia ze sprawą, której nie rozumiał; był, podobnie jak Orazio Genco, pod uchylonymi drzwiami i musiał je jakoś otworzyć, żeby wejść do środka i odkryć, o co w tym wszystkim chodzi, co mogą znaczyć te tajemnicze ceremonie.

– Fazio! Prędko, do mnie! – zawołał, wchodząc do biura.

Pech chciał, że ranek tego dnia był gorszy niż noc, jeszcze bardziej ponury i zimny.

– Panie komisarzu, Fazia nie ma – odpowiedział Gallo, stając w drzwiach.

– Czemuż to go nie ma?

– W nocy była strzelanina, zabili jednego z Sinagrów. Na to się zanosiło, wie pan, jak z nimi jest: raz jeden z tej rodziny, raz jeden z tamtej.

– Augello pojechał razem z Faziem?

– Tak, komisarzu. Zostaliśmy tylko we trzech: ja, Galluzzo i Catarella.

– Posłuchaj, Gallo, wiesz, gdzie jest warsztat Giugiù Loreta?

– Wiem.

– Nad warsztatem są dwa mieszkania. Jedno należy do Tanina Bracceriego, w drugim mieszka para emerytów. Muszę o nich wszystko wiedzieć. Ruszaj, dowiaduj się.

– No to tak, komisarzu: on nazywa się Di Giovanni Andrea, ma osiemdziesiąt cztery lata, jest na emeryturze, urodził się w Vigacie. Ona, Zaccaria Emanuela, urodziła się w Rzymie, ma osiemdziesiąt dwa lata, też jest na emeryturze. Nie mają dzieci. Trzymają się na uboczu, ale nie żyją w biedzie, bo cały dom należy do niego, do Di Giovanniego, odziedziczył go po ojcu. Sprzedał jedno mieszkanie Tanino Bracceriemu, a sobie zatrzymał drugie i warsztat, który wynajmuje Giugiemu Loreto. Przedtem mieszkali w Rzymie, piętnaście lat temu przenieśli się tutaj.

– On jest generałem?

– Kto?

– Jak to kto? Ten Di Giovanni był generałem?

– Nic takiego! Był aktorem. Oboje byli aktorami, i mąż, i żona. Giugiù powiedział mi, że w salonie mają pełno fotografii z przedstawień teatralnych i ról filmowych. Opowiadali mu, że występowali z największymi sławami, ale zawsze jako aktorzy – chwileczkę, rzucę okiem, mam to gdzieś zapisane – więc jako aktorzy charakterystyczni. Najwidoczniej nie chcieli wyjść z wprawy. Albo powtarzali sobie stare sceny, które grywali kto wie kiedy. A może wracali do sceny, która cieszyła się największym powodzeniem w całej ich karierze, po której zebrali najwięcej braw...

Nie, nie, nic takiego. Chyba nie o to chodzi, zamiana ról w takiej scenie nie miałaby żadnego sensu. A przecież jakieś wyjaśnienie całej tej sprawy istnieje, i Montalbano chce je poznać. A kiedy się przy czymś upiera, wali głową w mur, ale nie ustępuje. Teraz musi tylko znaleźć jakiś pretekst, żeby porozmawiać z Di Giovannimi.

Drzwi stuknęły mocno o ścianę, jak zawsze gdy wchodził Catarella, a komisarz poderwał się z fotela i po raz kolejny z trudem zapanował nad mimowolną agresją.

– Catarè, wbijałem ci do głowy tysiąc razy...

– Proszę pana komisarza o wybaczenie, panie komisarzu, bo drzwi mi znów uciekły z ręki.

– O co chodzi?

– Chodzi, panie komisarzu, o Genco Orazia, złodzieja, który mówi, że musi osobiście porozmawiać z pańską osobą. Jest gotów poddać się w pana ręce.

– Oddać się, Catarè, oddać się w ręce policji. Niech wejdzie.

– Z góry panu powiem, że tej nocy nie zmrużyłem oka – zaczął Orazio Genco, wchodząc.

– Tak jak ja, jeśli już o tym mamy mówić. Z czym znowu przychodzisz?

– Panie komisarzu, pół godzinki temu siedziałem przy kawie z kolegą, którego karabinierzy przymknęli i wpakowali na trzy lata. Powiedział mi: „Nie złapali mnie na niczym, nawet nie próbowali. I tak bez próby, bez wykazania mi gorących uczynków... Żeby choć próbowali mi coś dowieść...”. No i od tej „próby” zaraz mi przejaśniało w głowie, przypomniałem sobie, co było napisane na kartce u starych na drzwiach. Było tam napisane: „Próba generalna”. Ręczę za to, dobrze pamiętam. To dlatego wydało mi się, że on pewnie jest generałem.

Montalbano podziękował Oraziowi Genco i odesłał go do domu. Wkrótce potem pokazał się w drzwiach Fazio.

– Komisarzu, podobno mnie pan szukał?

– Szukałem cię. Popędziłeś z Mimì w sprawie tego zabójstwa – w porządku. Ale chciałem tylko jedno od ciebie usłyszeć: czy to możliwe, że ani ty, ani wicekomisarz Augello nie jesteście tak dobrzy, żeby dawać mi znać, kiedy znowu mamy zabitego?

– Co też pan mówi, komisarzu. Gdyby pan wiedział, ile razy dzwoniliśmy do pana do Marinelli! A pan nie odpowiadał. Coś się stało? Wyłączył pan telefon?

Nie, nic takiego, nie wyłączył telefonu. Tylko nie było go w domu. Musiał pomagać złodziejowi. Stał na straży, kiedy ten robił swoje.

– Wiesz co, Fazio? Lepiej mi powiedz, co z tym zabójstwem.

Sprawa tego zabójstwa zabrała mu wiele czasu, zajmował się nią do piątej po południu. Dopiero potem przypomniał sobie nagle o sprawie Di Giovannich.

I się zaniepokoił. Napisali na drzwiach, że u nich odbywa się próba generalna. Mogło to znaczyć, że dzień później odbędzie się premiera. Jak może w ich wydaniu wyglądać takie przedstawienie? Wystawią to, co próbowali poprzedniej nocy? Dojdzie do prawdziwej śmierci i prawdziwego samobójstwa? Ta myśl nie dawała mu spokoju. Poszukał ich numeru w książce telefonicznej.

– Halo, to mieszkanie państwa Di Giovannich? Mówi komisarz Montalbano.

– Tak, tu Andrea Di Giovanni. Słucham, o co chodzi?

– Chciałbym z panem porozmawiać.

– Jest pan komisarzem, ale czego?

– Policji.

– Aha. A co policja może ode mnie chcieć?

– Nic ważnego, zapewniam pana. Chodzi o mnie, o rzeczy, które ciekawią mnie osobiście, całkiem prywatnie.

– Cóż by to było takiego?

Szczęśliwie przyszedł mu naraz do głowy pewien pomysł.

– Dowiedziałem się, zresztą całkiem przypadkowo, że państwo byliście aktorami.

– Istotnie, byliśmy.

– A ponieważ pasjonuje mnie teatr i kino, chciałbym wiedzieć...

– Niech pan do nas wstąpi, kiedy pan chce, panie komisarzu. W tym mieście nie ma jednej osoby, powtarzam panu, ani jednej, która miałaby pojęcie o teatrze.

– Najdalej za godzinę będę u was. Jeśli wam to odpowiada...

– Może pan przyjść o każdej porze.

Ona sprawiała wrażenie nieopierzonego jeszcze pisklęcia, które wypadło z gniazda, a on – wyłysiałego i na wpół oślepłego psa bernardyna. W mieszkaniu panował idealny porządek. Poprosili, żeby zajął miejsce w fotelu, a sami usiedli blisko niego na kanapie, pewnie tam, gdzie codziennie oglądali telewizję, bo telewizor stał naprzeciw. Montalbano przyjrzał się uważnie pierwszej z brzegu fotografii, których setka pokrywała całe ściany, i powiedział: „To chyba Ruggero Ruggeri w Rozkoszy uczciwości Pirandella?”. Od tej chwili potoczyła się lawina nazwisk i tytułów: Sem Benelli w Żartach przy kolacji, znowu Pirandello i Sześć postaci w poszukiwaniu autora, Ugo Betti i Trąd w pałacu sprawiedliwości. Wszystko to przeplatane Ruggerim, Riccim, Maltagliatim, Cervim, Melnatim, Viarisiem, Besozzim... Takie gorączkowe pędzenie przed siebie trwało ponad godzinę – Montalbano na koniec był jak ogłuszony, a starzy aktorzy uszczęśliwieni i odmłodniali. Nastąpił antrakt, w czasie którego komisarz z ochotą zgodził się na szklaneczkę whisky, zakupionej z pewnością przez pana Di Giovanniego na tę uroczystą okazję. Potem z kolei rozmowa zeszła na kino, którego starzy nie znali już tak dobrze. Jeszcze mniej interesowali się telewizją.

– Ogląda pan, panie komisarzu, to, co nam podtykają? Te piosenki, tę rozrywkę? Bo na teatr odważają się tylko wtedy, kiedy umiera kolejny papież, a tak to wypada, że można się popłakać!

W końcu wyczerpał się temat widowisk i Montalbano musiał wreszcie zadać pytanie o to, co mu kazało pojawić się w tym domu.

– Dzisiaj w nocy – powiedział z uśmiechem – już tutaj byłem.

– Tutaj, komisarzu? To znaczy gdzie?

– Na waszym podeście. Wezwał mnie pan Bracceri w pewnej swojej sprawie, która, jak się okazało, nie była tego warta. Zobaczyłem, że wasze drzwi są uchylone, pewnie przez nieuwagę, więc pozwoliłem sobie je zamknąć.

– To pan zrobił? Wreszcie wiemy, kto.

– Tak, ja. I przepraszam, jeśli przy tym narobiłem trochę hałasu. Przyznam się też, że coś mnie zaintrygowało. Na waszych drzwiach była przyczepiona pinezkami kartka z napisem: „Próba generalna”.

Uśmiechał się przy tym, chciał sprawić wrażenie rozbawionego.

– Czego to była próba?

Ale oni oboje stali się naraz poważni i jeszcze bliżej przysunęli się do siebie.

W najbardziej naturalny, pewnie tysiące razy powtarzany sposób, wzięli się za ręce i popatrzyli sobie w oczy. Wreszcie Andrea Di Giovanni powiedział:

– To była próba naszej śmierci.

A kiedy Montalbano, nieporuszony, milczał, stary aktor dodał:

– Nie jest to rola z jakiejś sztuki, niestety! – I z kolei odezwała się stara aktorka:

– Kiedy się pobraliśmy, ja miałam dziewiętnaście lat, a on dwadzieścia dwa. Zawsze byliśmy razem, nigdy nie przyjmowaliśmy angaży w różnych zespołach. Nawet przez to przymieraliśmy często głodem. A kiedy zestarzeliśmy się i już nie podejmowaliśmy pracy, przenieśliśmy się tutaj, do Vigaty.

On wszedł jej w słowo:

– Od jakiegoś czasu już się przyplątują choroby. Wiek musiał zrobić swoje, tak to sobie tłumaczyliśmy. Ale w końcu daliśmy się zbadać. I wyszło na jaw, że oboje mamy chore serca. Kiedy przyjdzie rozłąka, stanie się to nagle, i tego nie unikniemy. Dlatego zabraliśmy się do tych prób. Kto odejdzie pierwszy, nie pójdzie sam w zaświaty.

– Gdyby można umrzeć razem, w tej samej chwili, byłoby to jak łaska – powiedziała żona. – Ale takiej łaski trudno się spodziewać.

Myliła się. Osiem miesięcy później Montalbano przeczytał w lokalnej gazecie parę krótkich zdań. Ona zmarła pogodnie we śnie, a on, kiedy po przebudzeniu zobaczył, co się stało, pobiegł do telefonu, żeby wezwać pogotowie. Jednak w połowie drogi między łóżkiem a telefonem serce odmówiło mu posłuszeństwa.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

W wydaniu papierowym dostępne są następujące książki
z cyklu o komisarzu Montalbano:

SKRZYDŁA SFINKSA

2013

ŚLAD NA PIASKU

2013

POLE GARNCARZA

2014

WIEK WĄTPLIWOŚCI

2015

ŚMIERĆ NA OTWARTYM MORZU

2016

TANIEC MEWY

2017

UŚMIECH ANGELIKI

2020

ŚWIETLNE OSTRZE

2021

KSZTAŁT WODY

2007 / 2021

PIES Z TERAKOTY

2022

GŁOSY NOCY

2022

ZŁODZIEJ KANAPEK

2023

GNIAZDO ŻMIJ

2023

MORZE BŁOTA

2024

GŁOS SKRZYPIEC

2024

Zarówno te, jak i pozostałe tytuły z serii,
dostępne są w formie e-booków na noir.pl