Tytuł oryginału:
Marrying Off Mother and Other Stories

Copyright © Gerald Durrell, 1991
For the Polish edition
Copyright © by Oficyna Literacka Noir sur Blanc sp. z o.o. w Warszawie
For the Polish translation
Copyright © 2026, Noir sur Blanc, Warszawa

ISBN 978-83-8403-060-8

Opracowanie redakcyjne
Maria Raczkiewicz, Aleksandra Kubis

Korekta
Joanna Rososińska, Ewelina Kapelewska

Projekt okładki
Katarzyna Kaczmarek

Niektóre fragmenty tej książki mogą wydawać się współczesnemu czytelnikowi anachroniczne. Wydawnictwo świadomie nie dokonuje w nich zmian. Poprawianie treści z dzisiejszej perspektywy ingerowałoby w autentyczność oryginału i mogłoby dawać czytelnikowi niezgodny z prawdą/fałszywy obraz zmian, które zaszły w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat w obyczajowości i kulturze.

Zamówienia prosimy kierować:
– telefonicznie: 800 42 10 40 (linia bezpłatna)
– e-mailem: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
księgarnia internetowa: www.noir.pl

Oficyna Literacka Noir sur Blanc Sp. z o.o., 2025
ul. Frascati 18, 00‐483 Warszawa

Konwersja do formatu ePub 3: eLitera s.c.

Zgodnie z art. 4 Dyrektywy 2019/790/UE oraz odpowiednimi przepisami krajowymi, niniejszym zastrzegamy prawo do wyłączenia z eksploatacji tekstów i danych (TDM) dla celów innych niż badawcze, w odniesieniu do materiałów znajdujących się w tej publikacji niezależnie od formy jej udostępnienia. Wykorzystywanie tych materiałów w ramach działań TDM jest niedozwolone.

Panna młoda. Kobieta, która perspektywę szczęścia
ma już za sobą.

Ambrose Bierce, Diabli dykcjonarz,
przeł. Mateusz Kopacz

Teeny i Halowi

T.B.M.I.L. oraz T.B.F.I.L.

T.B.S.I.L.I.T.W.

Z całą moją miłością

Gerry

Słowo przedwstępne

Wszystkie te historie są prawdziwe, czy raczej – jeśli chcemy zachować ścisłość – powinniśmy stwierdzić, że jedne są prawdziwe, drugie zaś mają w sobie jądro prawdy i otoczkę zmyślenia. Niektóre osnute są na moich własnych doświadczeniach, inne były zasłyszane – i spożytkowałem je dla osobistych celów, co dobrze oddaje powiedzenie: „Nigdy nie rozmawiaj z autorem, jeśli nie chcesz znaleźć się w jego tekście”.

Która z zebranych tu historii jest prawdziwa w całości, a która tylko w części, tego, rzecz jasna, nie zamierzam wam zdradzać. Mam jednak nadzieję, że okoliczność ta nie zniechęci was do obcowania z nimi.

Gerald Durrell

1

Esmeralda

Wśród regionów pięknej Francji istnieje też i taki, na samą myśl o którym oko smakosza zasnuwa mgiełka rozmarzenia, policzki powlekają się rumieńcem, kubki smakowe ulegają pobudzeniu, a ślina napływa do ust. Region ów nosi urokliwą nazwę Périgord. To tutaj kasztany i orzechy osiągają zadziwiającą wielkość, to tutaj poziomki wydzielają aromat tak intensywny jak buduar kurtyzany. Skórka tutejszych jabłek, gruszek i śliwek skrywa soczysty miąższ, mięso kurcząt, kacząt i gołębi jest jędrne i delikatne, masło żółte jak promienie słońca, zaś śmietanka na wierzchu maselnicy tak gęsta, że da się na niej postawić lampkę wina. Oprócz owych dobrodziejstw Périgord może nas uraczyć jeszcze jednym znakomitym rarytasem, jakim jest zagrzebana w ilastej glebie okolicznych dębowych lasów trufla – ten grzyb troglodyta, żyjący pod powierzchnią leśnej ściółki, czarny niczym kot wiedźmy i o zapachu tak upojnym jak wszystkie aromaty Arabii.

W tej to rozkosznej części świata natrafiłem na małą uroczą osadę, gdzie zatrzymałem się w niewielkim hoteliku o nazwie Pod Trzema Gołębiami. Mój gospodarz, Jean Pettione, był jowialnym jegomościem, którego facjata za sprawą wina przybrała rudobrunatną barwę słodkiego jabłka. O tej porze roku – a była to jesień – lasy mieniły się całą paletą barw, od złota po brązy. Aby się nimi nacieszyć, uprosiłem pana Pettione, by przygotował mi coś na piknik, a następnie wybrałem się swoim samochodem na przejażdżkę po okolicy. Zaparkowawszy auto, zagłębiłem się w las, by napawać się feerią barw i osobliwie magicznymi kształtami rosnących wszędzie muchomorów. Na chwilę przysiadłem na zwalistym pniu wiekowego dębu, aby się posilić, a gdy tylko skończyłem, w plątaninie zwiędłych paproci o barwie imbiru rozległ się szelest i oto wychynęła z nich sporych rozmiarów świnia. Była równie zdumiona moim widokiem, jak ja jej nieoczekiwanym pojawieniem się. Wpatrywaliśmy się w siebie z zaciekawieniem.

Na oko ważyła jakieś sto kilogramów. Miała gładką różową skórę pokrytą brzoskwiniowym meszkiem, a także kilka ozdobnych, prawie ponętnych czarnych plamek, umieszczonych przez naturę z dbałością o szczegół podobną tej, z jaką zwykły się nimi ozdabiać siedemnastowieczne damy. W małych złocistych oczkach czaiły się mądrość i coś łobuzerskiego. Uszy miała oklapnięte niczym skrzydła kornetu zakonnicy, a spomiędzy nich dumnie wyzierał ryj, pokryty subtelnymi zmarszczkami – jego koniec przypominał jedno z owych wiktoriańskich narzędzi do udrażniania instalacji kanalizacyjnych. Błyszczące kopyta cechowała elegancja, ogon zaś był niczym cudowny, podkręcony różowy znak zapytania – siła napędowa niosąca zwierzę poprzez życie. Wbrew temu, co można by sądzić, stworzenie roztaczało wokół siebie nie tyle aurę prosięcia, ile raczej jakiś subtelny aromat przywodzący na myśl okryte kwieciem wiosenne łąki. Nigdy wcześniej nie czułem, by świnia wydzielała podobny zapach. Wytężałem pamięć, żeby przypomnieć sobie, kiedy po raz ostatni czułem podobnie upojny, magiczny aromat – i w końcu mnie olśniło. Zjeżdżałem kiedyś w dół hotelową windą w towarzystwie jakiejś powabnej damy, która roztaczała wokół siebie dokładnie taką samą woń, jak teraz nieznajoma świnia. W pewnej chwili spytałem ową damę, czy nie zechciałaby uchylić rąbka tajemnicy i podać mi nazwy swych zniewalających perfum, na co ona odparła, że zwą się Joy.

Dziś mam już za sobą wiele osobliwych życiowych doświadczeń, jednak nigdy wcześniej – aż do tamtego pamiętnego dnia – nie miałem szczęścia napotkać w dębowych lasach Périgordu równie pokaźnej i przyjaźnie nastawionej świni, która wydzielałaby tak osobliwy, miły powonieniu aromat.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Nakładem naszego wydawnictwa ukazały się
następujące książki Geralda Durrella:

MOJA RODZINA I INNE ZWIERZĘTA

2019

MOJE PTAKI, ZWIERZAKI I KREWNI

2020

OGRÓD BOGÓW

2021

ZAPISKI ZE ZWIERZYŃCA

2022

ZŁAPCIE MI GEREZĘ

2024

GROCH Z KAPUSTĄ

2025