Tytuł oryginału

WHO WAS LEONARDO DA VINCI?

Text copyright © 2005 by Grosser & Dunlap.

Illustrations copyright © 2005 by True Kelley.

Cover illustration © 2005 by Nancy Harrison.

All rights reserved

Published by Grosset & Dunlap,

a division of Penguin Young Readers Group,

345 Hudson Street, New York, New York 10014.

GROSSET & DUNLAP is a trademark of Penguin Group (USA) Inc.

Printed in the U.S.A.

Opracowanie graficzne okładki: Ewa Wójcik

Redaktor prowadzący: Adrian Markowski

Redakcja i korekta: Michał Załuska

ISBN 978-83-8097-497-5

Warszawa 2016

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28

www.proszynski.pl

Dla Tanni Tytel – R. E.

Dla Eloise i Charlotte Lindblom – T. K.

Wstęp

Niektórzy są bardzo utalentowani… ale nikt nie może równać się z Leonardem da Vinci. W jego epoce nie brakowało geniuszy. Leonardo jednak wyróżniał się wśród nich.

Umiał rysować i malować lepiej niż ktokolwiek inny. Jeden z jego portretów, Mona Lisa, to najsłynniejszy obraz na świecie.

Leonardo był też uczonym próbującym zgłębić tajemnice przyrody, a także inżynierem i wynalazcą. Na niemal czterysta lat przed powstaniem pierwszego bicykla naszkicował projekt pojazdu zadziwiająco podobnego do współczesnych rowerów.

Był wspaniałym atletą. Wprawnym muzykiem. I był do tego przystojny (współcześni, którzy go opisywali, zawsze wspominali o jego urodzie).

lira da braccio Leonarda

„Chcę czynić cuda”, stwierdził. Często jednak ponosił porażki. I chociaż był miły i uprzejmy, prawie nikomu nie ufał. Był samotnikiem. Nigdy nie założył rodziny. Przez szesnaście lat nie miał nawet własnego domu.

Leonardo był we własnych oczach nieudacznikiem. Nigdy nie osiągał celów, które sobie założył. Jego największe dzieła pozostały niedokończone. Mimo wszystko, to, co udało mu się w ciągu sześćdziesięciu siedmiu lat życia osiągnąć, stanowi wzór doskonałości.

Rozdział 1

Niechciany chłopiec

Piętnastego kwietnia 1452 roku we włoskim miasteczku położonym wśród wzgórz urodził się chłopiec. Jego ojcem był zamożny kupiec ser Piero. Matka, Caterina, była ubogą wiejską dziewczyną. Nie znamy nawet jej nazwiska. Dziecku nadano imię Leonardo. Ponieważ miasteczko, z którego pochodził, nazywało się Vinci, stał się znany jako Leonardo da Vinci. To znaczy Leonardo z Vinci.

Rodzice Leonarda nie byli małżeństwem. Ojciec wstydził się dziecka i zostawił je matce. Ser Piero wziął ślub z inną kobietą, z kimś o wyższej pozycji społecznej, i założył nową rodzinę. Przeniósł się do tętniącego życiem wielkiego miasta, Florencji. Caterina też nie chciała zająć się dzieckiem. Opiekowała się nim tylko rok albo dwa. Potem również założyła swoją rodzinę.

Co więc się stało z małym Leonardem?

Ser Piero rozwiązał problem, zostawiając dziecko swoim rodzicom. Ale dziadkowie Leonarda byli starzy – dziadek miał już wtedy osiemdziesiąt pięć lat. Jak w tym wieku mogli się zajmować kilkuletnim dzieckiem? Mimo to przygarnęli wnuka. Karmili go, ubierali i dali mu dom. Ale niewiele więcej. Nikt nie kochał małego chłopca. Jedyną osobą, która okazywała mu zainteresowanie, był stryj, Francesco.

Francesco był rolnikiem i uwielbiał piękno wiejskich krajobrazów w okolicach Vinci. Lubił długie wędrówki po tutejszych wzgórzach porośniętych drzewkami oliwnymi.

Leonardo wędrował razem z nim. Właśnie podczas tych spacerów pokochał i nauczył się podziwiać świat przyrody. Zaokrąglone grzbiety pagórków. Srebrzyste liście drzew oliwkowych. Klucze lecących ptaków. I rozproszone w porannej mgle światło słońca.

Leonardo nie ruszał się nigdzie bez małego notatnika. Rysował w nim wszystko, co go zaciekawiło. Roślinę. Kaczki pływające w strumyku. Kwiaty. Owada. Krowy. Papier był bardzo drogi, ale Leonardo miał szczęście. Dzięki prowadzonym przez ojca interesom zawsze było go pod dostatkiem. To był jeden z najcenniejszych darów, jakie ser Piero dał synowi.

PERGAMIN I PAPIER

Pergamin robi się ze skór zwierząt, na przykład owiec, cieląt lub kóz. Skórę suszy się i garbuje, aż stanie się cienka, podobna do papieru. Pergamin jest znacznie mocniejszy od papieru. Jest również znacznie droższy.

Piękne modlitewniki i Biblie przepisywane ręcznie w średniowieczu powstawały na pergaminie. Dzisiaj pergaminu używa się bardzo rzadko.

Papier został wynaleziony w Chinach dwa tysiące lat temu, do jego wytwarzania stosowano wówczas korę morwy.

morwa

(Współcześnie najlepszy papier robi się z płóciennych szmat). Papier robiono, mocząc i rozbijając materiał, aż rozdzielił się na pojedyncze włókna. Tak przygotowane włókna mielono na papkę, którą wylewano na sito. Kiedy substancja wyschła, można ją było zdjąć z sita w postaci arkusza papieru. Do Europy papier trafił za pośrednictwem Arabów z Afryki Północnej. Pierwszą europejską papiernię wybudowano w Hiszpanii około 1150 roku.

Już jako mały chłopiec Leonardo przejawiał niesamowity talent do rysowania. Rysunki zdawały się same spływać mu spod palców. Jego króliki i ptaki nie wyglądały jak obrazki. Wyglądały jak żywe.

Leonardo doceniał piękno natury. Wiedział również, że jest niebezpieczna. Kiedy miał zaledwie cztery lata, okolicę spustoszył straszliwy huragan. Gospodarstwa rolne zostały zniszczone, wielu ludzi straciło życie. Później, kiedy Leonardo miał dziesięć lat, rzeka Arno zalała Florencję. Leonardo widział huragan i powódź na własne oczy i nigdy o nich nie zapomniał. Przez całe życie rysował poruszającą się wodę.

Powódź we Florencji

Woda stanowiła źródło życia dla zwierząt i roślin. Była też jednak żywiołem niosącym zniszczenie. Leonardo pragnął zrozumieć obie strony tej siły i okiełznać jej potęgę.

Ojciec musiał mieć świadomość talentu rysowniczego syna. Przecież wystarczyło rzucić okiem choćby na jeden szkic. Ser Piero twardo stąpał po ziemi. Wiedział, że Leonardo ma ograniczone możliwości życiowe. Ponieważ ser Piero nie ożenił się nigdy z Cateriną, Leonardo nie miał wstępu na uniwersytet. Nie mógł zostać prawnikiem czy kupcem jak ojciec. Nie mógł zostać lekarzem. Ale mógł znaleźć zatrudnienie w jednej z pracowni artystycznych we Florencji. Zawód artysty cieszył się uznaniem. Ser Piero postanowił więc zabrać Leonarda do wielkiego miasta. Tam załatwił mu mieszkanie i pracę u słynnego artysty. Był nim Andrea del Verrocchio. Ser Piero nie mógł uczynić dla syna niczego lepszego. Ta decyzja na zawsze odmieniła życie Leonarda.

CIĄG DALSZY DOSTĘPNY W PEŁNEJ, PŁATNEJ WERSJI

PEŁNY SPIS TREŚCI:

Wstęp

Rozdział 1. Niechciany chłopiec

Rozdział 2. Pracownia artystyczna

Rozdział 3. Szeroki świat

Rozdział 4. Przeprowadzka

Rozdział 5. Tułaczka

Rozdział 6. Rywalizacja między artystami

Rozdział 7. Damy Leonarda

Rozdział 8. Straty

Ważniejsze daty z życia Leonarda da Vinci

Wydarzenia na świecie

Bibliografia