Tytuł oryginału

JOYLAND

Copyright © 2013 by Stephen King

All rights reserved

Projekt okładki oraz ilustracja na okładce

Dark Crayon

Redaktor prowadzący

Michał Nalewski

Redakcja

Agnieszka Rosłan

Korekta

Grażyna Nawrocka

ISBN 978-83-8391-426-8

Warszawa 2025

Wydawca:

Prószyński Media Sp. z o.o.

ul. Rzymowskiego 28, 02-697 Warszawa

www.proszynski.pl

kontakt@proszynskimedia.pl

Donaldowi Westlake’owi

– 1 –

Miałem samochód, ale wtedy, jesienią 1973 roku, przeważnie chodziłem do Joylandu piechotą z Plażowego Pensjonatu pani Shoplaw w miasteczku Heaven’s Bay. Jakoś czułem, że tak trzeba. A nawet że tylko tak można. Z początkiem września plaża Heaven’s Beach prawie zupełnie opustoszała, co pasowało do mojego nastroju. To była najpiękniejsza jesień w moim życiu. Nawet po upływie czterdziestu lat mogę tak powiedzieć. I nigdy nie byłem bardziej nieszczęśliwy, tak też mogę powiedzieć. Ludzie uważają, że pierwsza miłość jest piękna i nigdy nie piękniejsza niż w momencie, kiedy ta pierwsza więź się zrywa. Słyszeliście pewnie z tysiąc piosenek country i popowych, które tego dowodzą; jakiemuś głupcowi złamano serce. A jednak to pierwsze złamane serce zawsze boli najbardziej, goi się najwolniej i pozostawia najbardziej widoczną bliznę. Co w tym pięknego?

– 2 –

Przez cały wrzesień i w pierwszych dniach października niebo nad Karoliną Północną było bezchmurne, a powietrze ciepłe nawet o siódmej rano, kiedy wychodziłem z mojego mieszkania na piętrze obok schodów zewnętrznych. Jeśli wyruszałem w lekkiej kurtce, to jeszcze przed pokonaniem połowy z pięciu kilometrów dzielących miasto od parku rozrywki zdejmowałem ją i zawiązywałem w pasie.

Pierwszy przystanek robiłem w piekarni U Betty, gdzie kupowałem dwa jeszcze ciepłe croissanty. Mój cień kroczył ze mną po piasku, długi na co najmniej sześć metrów. Mewy, zwabione zapachem croissantów zawiniętych w woskowany papier, z nadzieją krążyły mi nad głową. A kiedy wracałem, zwykle koło piątej (choć bywało, że zostawałem dłużej – nic nie czekało na mnie w Heaven’s Bay, miasteczku, które z końcem lata praktycznie zapadało w sen), mój cień szedł u mojego boku po wodzie. W porze przypływu drżał na jej tafli, jakby tańczył powolne hula.

Choć nie mogę być tego całkowicie pewien, myślę, że chłopiec, kobieta i ich pies byli tam od mojego pierwszego spaceru po tej plaży. Wzdłuż brzegu między miastem a radosnym, rozmigotanym kiczem Joylandu ciągnęły się domy letniskowe bogaczy. Większość po pierwszym weekendzie września była zamknięta na cztery spusty. Ale nie największy z nich, ten, który wyglądał jak zielony drewniany zamek. Chodnik z desek prowadził z jego szerokiego tylnego tarasu w miejsce, gdzie trawa nadmorska przechodziła w drobny biały piasek. Na końcu chodnika stał stół piknikowy osłonięty jaskrawozielonym parasolem plażowym. W jego cieniu siedział chłopiec na wózku inwalidzkim, w baseballówce na głowie, okryty od pasa w dół kocem nawet późnym popołudniem, kiedy temperatura przekraczała dwadzieścia stopni. Sądziłem, że miał może pięć lat, na pewno nie więcej niż siedem. Pies, Jack Russell terrier, zwykle leżał obok albo czuwał u jego stóp. Kobieta siedziała na ławie przy stole piknikowym i czasem czytała książkę, ale częściej tylko patrzyła na ocean. Była niezwykle piękna.

Idąc w jedną i w drugą stronę, zawsze machałem do nich ręką, a chłopiec machał do mnie. Kobieta nie, przynajmniej początkowo. Rok 1973 był rokiem embargo OPEC na ropę, rokiem, kiedy Richard Nixon ogłosił, że nie jest kanciarzem, rokiem śmierci Edwarda G. Robinsona i Noela Cowarda. To był stracony rok Devina Jonesa. Byłem dwudziestojednoletnim prawiczkiem z literackimi ambicjami. Miałem trzy pary dżinsów, cztery pary majtek, zdezelowanego forda (ze sprawnym radiem), sporadyczne myśli samobójcze i złamane serce.

Piękne, co?

– 3 –

Serce złamała mi Wendy Keegan i nie zasługiwała na mnie. Prawie całe życie mi zajęło, żeby dojść do takiego wniosku, ale znacie to stare powiedzenie: lepiej późno niż wcale. Ona była z Portsmouth w New Hampshire; ja z South Berwick w Maine. To znaczyło, że była praktycznie dziewczyną z sąsiedztwa. Zaczęliśmy „chodzić ze sobą” (tak się wtedy mówiło) na pierwszym roku studiów na Uniwersytecie New Hampshire – poznaliśmy się na imprezie integracyjnej dla pierwszego roku. Prawda, że to piękne? Jak w niejednej piosence.

Przez dwa lata byliśmy nierozłączni, wszędzie chodziliśmy razem, wszystko robiliśmy razem. To znaczy wszystko oprócz „tego”. Oboje odpracowywaliśmy czesne na uczelni, ona w bibliotece, ja w Commons, uniwersyteckiej stołówce. Zaproponowano nam, żebyśmy zostali na naszych stanowiskach przez wakacje 1972 roku, i oczywiście się zgodziliśmy. Pieniądze nie były rewelacyjne, za to możliwość bycia razem bezcenna. Sądziłem, że tak samo będzie latem 1973 roku, dopóki Wendy nie oznajmiła, że jej koleżanka Renee załatwiła im obu pracę w sklepie Filene’s w Bostonie.

– A co ze mną? – spytałem.

– Możesz przyjechać w odwiedziny – powiedziała. – Będę tęsknić jak szalona, ale szczerze mówiąc, Dev, trochę odpoczynku od siebie dobrze nam zrobi.

To sformułowanie bardzo często jest pierwszym gwoździem do trumny. Możliwe, że wyczytała tę myśl z mojej twarzy, bo wspięła się na palce i mnie pocałowała.

– Rozłąka umacnia uczucia. Poza tym, skoro będę miała własny kąt, może będziesz mógł u mnie nocować.

Mówiąc to, jednak nie patrzyła na mnie i ostatecznie ani razu u niej nie nocowałem. Za dużo współlokatorów, tłumaczyła. Za mało czasu. Oczywiście, tego rodzaju trudności można przezwyciężyć, ale jakoś nigdy tego nie zrobiliśmy, co powinno było mi coś powiedzieć; dziś, z perspektywy lat, mówi mi to wiele. Kilka razy byliśmy bardzo blisko „tego”, ale „to” nigdy się nie stało. Zawsze się wycofywała, a ja nie naciskałem. Boże drogi, byłem dżentelmenem. Później często się zastanawiałem, co by się zmieniło (na dobre lub na złe), gdybym nim nie był. Teraz wiem tyle, że kobiety rzadko sypiają z młodymi dżentelmenami. Wyszyjcie to na makatce i powieście sobie w kuchni.

– 4 –

Perspektywa kolejnego lata spędzonego na myciu mopem podłóg stołówki i ładowaniu brudnych talerzy do starych zmywarek niezbyt mi się uśmiechała, zwłaszcza że Wendy miała być o sto kilometrów na południe, w blasku świateł Bostonu, ale to była stała praca, której potrzebowałem, a nie miałem dla niej żadnej alternatywy. Aż tu nagle, pod koniec lutego, taka alternatywa dosłownie przyjechała do mnie na taśmociągu z brudnymi naczyniami.

Ktoś czytał „Carolina Living”, kiedy wcinał danie dnia, hamburger Mexicali z frytkami Caramba. Potem zostawił pismo na tacy i w ten sposób trafiło do mnie razem z naczyniami. Miałem je wyrzucić do kosza, ale tego nie zrobiłem. Zawsze to coś do poczytania, w dodatku za darmo (musiałem odpracowywać czesne, przypominam). Wsadziłem pismo do tylnej kieszeni i zapomniałem o nim do czasu, kiedy wróciłem do swojego pokoju w akademiku. Tam wypadło na podłogę, otwarte na dziale ogłoszeń, w chwili gdy zmieniałem spodnie.

Ktokolwiek czytał ten magazyn, zakreślił kilka ofert pracy… choć koniec końców musiał uznać, że żadna mu – albo jej – do końca nie odpowiadała; w przeciwnym razie „Carolina Living” nie wylądowałoby na taśmociągu z brudnymi naczyniami. Mój wzrok przyciągnęło ogłoszenie u dołu strony, mimo że nie było zakreślone. Pierwsza, wytłuszczona linijka zachęcała: PRACUJ BLISKO NIEBA! Jaki student anglistyki po przeczytaniu czegoś takiego nie byłby zaciekawiony? I jaki zdołowany dwudziestojednolatek, dręczony narastającą obawą, że traci swoją dziewczynę, nie byłby skuszony wizją pracy w miejscu o nazwie Joyland? W Krainie Radości?

W ogłoszeniu podany był numer telefonu i pod wpływem impulsu zadzwoniłem tam. Tydzień później w mojej skrzynce pocztowej w akademiku wylądował formularz podania o pracę. W załączonym liście poinformowano mnie, że jeśli chcę się zatrudnić w wakacje na cały etat (a chciałem), będę musiał wykonywać różnego rodzaju prace, głównie porządkowe i konserwacyjne, ale nie tylko. Wymagane było ważne prawo jazdy, poza tym czekała mnie jeszcze rozmowa kwalifikacyjna. Mogłem to załatwić w najbliższe ferie wiosenne, zamiast jechać na tydzień do rodzinnego Maine. Tyle że planowałem choć część tego tygodnia spędzić z Wendy. Może nawet w końcu zrobilibyśmy „to”.

– Jedź na tę rozmowę – poradziła Wendy, kiedy jej o tym powiedziałem. Nawet się nie zawahała. – Zawsze to jakaś przygoda.

– Być z tobą to byłaby przygoda – powiedziałem.

– Będzie na to mnóstwo czasu w przyszłym roku. – Stanęła na palcach i mnie pocałowała (zawsze stawała na palcach). Czy już wtedy spotykała się z tym drugim facetem? Chyba nie, ale założę się, że zwróciła na niego uwagę, bo chodził z nią na zajęcia z socjologii. Renee St. Claire niewątpliwie wiedziała, jak było, i pewnie powiedziałaby mi, gdybym zapytał – paplanie było specjalnością Renee, na spowiedzi ani chybi zamęczała księdza – ale pewnych rzeczy człowiek nie chce wiedzieć. Na przykład dlaczego dziewczyna, którą kochałeś całym sercem, tobie uparcie odmawiała, ale z tym drugim poszła do łóżka praktycznie przy pierwszej okazji. Nie jestem pewien, czy ktokolwiek w ogóle potrafi do końca wyleczyć się ze swojej pierwszej miłości; we mnie zadra tkwi do dziś. Gdzieś w głębi ducha wciąż się zastanawiam, co ze mną było nie tak. Czego mi brakowało. Jestem po sześćdziesiątce, mam siwe włosy i przeżyłem raka prostaty, ale wciąż chcę wiedzieć, dlaczego nie byłem wystarczająco dobry dla Wendy Keegan.

– 5 –

Pojechałem pociągiem o nazwie The Southerner z Bostonu do Karoliny Północnej (przygoda żadna, ale tanio), a potem autobusem z Wilmington do Heaven’s Bay. Rozmowę kwalifikacyjną prowadził Fred Dean, który był – między innymi – personalnym Joylandu. Po piętnastu minutach pytań i odpowiedzi oraz rzucie oka na moje prawo jazdy i wydaną przez Czerwony Krzyż licencję ratownika wręczył mi plastikową plakietkę na smyczy do zawieszenia na szyi. Widniało na niej słowo GOŚĆ, aktualna data i obrazek szeroko uśmiechniętego niebieskookiego owczarka niemieckiego, nieco podobnego do tego słynnego rysunkowego detektywa Scooby-Doo.

– Idź, pooglądaj, przejedź się na Carolina Spin – powiedział Dean. – Większość karuzeli jeszcze nie działa, ale ta tak. Powiedz Lane’owi, że się zgodziłem. To, co ci dałem, to przepustka na cały dzień, ale chcę, żebyś tu wrócił o… – Spojrzał na zegarek. – Dajmy na to o pierwszej. Wtedy powiesz mi, czy chcesz tę pracę. Mam jeszcze pięć wolnych miejsc, wszystkie to mniej więcej ta sama robota: Wesoły Pomocnik.

– Dziękuję panu.

Kiwnął głową z uśmiechem.

– Nie wiem, jak ci się tu spodoba, ale mnie Joyland w zupełności odpowiada. Jest może stary, może trochę się sypie, lecz to jeszcze dodaje mu uroku, tak przynajmniej sądzę. Przez pewien czas pracowałem w Disneyu; nie podobało mi się. Jest zbyt… sam nie wiem…

– Zbyt komercyjny? – podpowiedziałem.

– Właśnie. Zbyt komercyjny. Zbyt odpicowany i gładki. Dlatego kilka lat temu wróciłem do Joylandu. Nie żałuję. My działamy tu nieco bardziej spontanicznie, na wyczucie… trochę jak dawne objazdowe lunaparki. Zobacz, co o tym sądzisz. I, co ważniejsze, jak się tu czujesz.

– Mogę najpierw o coś spytać?

– Oczywiście.

Dotknąłem palcem mojej przepustki.

– Co to za pies?

Uśmiechnął się szerzej.

– Wesoły Pies Howie, maskotka Joylandu. Bradley Easterbrook założył Joyland i pierwowzorem Howiego był jego pies. Zdechł dawno temu, ale i tak będziesz go często widywał, jeśli zdecydujesz się tu pracować w wakacje.

Widywałem go… i zarazem nie widywałem. Łatwa zagadka, ale wyjaśnienie będzie musiało trochę poczekać.

– 6 –

Joyland był niezależnym parkiem rozrywki, nie tak wielkim jak Six Flags, a już na pewno nieporównanie mniejszym od Disney World, ale wystarczająco dużym, by robić wrażenie, zwłaszcza teraz, gdy Joyland Avenue, główna promenada, i Hound Dog Way, pasaż boczny, były prawie puste i wyglądały jak czteropasmowe autostrady. Słyszałem wycie pił mechanicznych i widziałem wielu robotników – największa ekipa roiła się przy Thunderballu, jednej z dwóch kolejek górskich – ale klientów nie było, bo lunapark otwierano dopiero piętnastego maja. Mimo to działało kilka punktów gastronomicznych, żeby robotnicy mieli gdzie kupić lunch, a przed wysadzaną gwiazdami budą wróżki stała starsza pani, która przyglądała mi się podejrzliwie. Z jednym wyjątkiem, wszystko było pozamykane na cztery spusty.

Tym wyjątkiem był Carolina Spin. Miał pięćdziesiąt dwa metry wysokości (tego dowiedziałem się później) i bardzo powoli się obracał. Przed nim stał mocno umięśniony facet w spranych dżinsach, łysiejących zamszowych butach umazanych smarem i podkoszulku na ramiączkach. Jego kruczoczarne włosy przykryte były przekrzywionym melonikiem. Za uchem tkwił papieros bez filtra. Gość wyglądał jak jarmarczny naganiacz ze starego komiksu gazetowego. Obok niego na skrzynce po pomarańczach stał otwarty kuferek z narzędziami i duże przenośne radio. The Faces śpiewali Stay With Me. Facet trzymał ręce w tylnych kieszeniach, kiwał się w rytm muzyki i kołysał biodrami. Przyszła mi do głowy absurdalna, ale doskonale wyrazista myśl: Jak będę dorosły, chcę wyglądać tak jak on.

Wskazał przepustkę.

– Freddy Dean cię przysłał, co? Powiedział ci, że wszystko inne jest pozamykane, ale że możesz się przejechać na diabelskim młynie.

– Tak, proszę pana.

– Przejażdżka na Spinie to znak, że cię przyjął. Lubi, żeby jego wybrańcy zobaczyli wszystko z lotu ptaka. Weźmiesz tę robotę?

– Tak myślę.

Wyciągnął rękę.

– Jestem Lane Hardy. Witaj na pokładzie, synu.

Uścisnąłem jego dłoń.

– Devin Jones.

– Miło mi.

Ruszył w górę pochylni prowadzącej ku niespiesznie obracającej się karuzeli, chwycił długą dźwignię, która wyglądała jak drążek zmiany biegów, i lekko pociągnął ją do siebie. Karuzela powoli znieruchomiała i jeden z barwnie pomalowanych wagoników (na każdym był wizerunek Wesołego Psa Howiego) zakołysał się przy miejscu załadunku pasażerów.

– Wsiadaj, Jonesy. Wyślę cię w przestworza, gdzie ptaki szybują, a widoki czarują.

Wgramoliłem się do wagonika i zamknąłem drzwiczki. Lane szarpnął nimi, żeby sprawdzić, czy się zatrzasnęły, opuścił poprzeczkę zabezpieczającą, po czym wrócił do swoich prymitywnych sterów.

– Gotów do startu, kapitanie?

– Tak sądzę.

– Siódme niebo czeka. – Mrugnął do mnie i pchnął dźwignię sterowniczą. Wielkie koło ruszyło i nagle zobaczyłem, że Lane patrzy na mnie z dołu. Starsza pani przy budzie wróżki też patrzyła. Zadarła głowę i osłaniała oczy dłonią. Pomachałem do niej. Ona do mnie nie.

Po chwili znalazłem się ponad wszystkim oprócz wymyślnych zakrętasów, spadków i wzniesień Thunderballa. Wzbijałem się w chłodne wczesnowiosenne powietrze i czułem się – głupie, ale prawdziwe – jakbym zostawiał wszystkie moje troski i zmartwienia tam, na dole.

Joyland nie był tematycznym parkiem rozrywki, dzięki czemu mógł mieć wszystkiego po trochu. Była w nim kolejka górska o nazwie Delirium Shaker i zjeżdżalnia wodna (Szust i Chlust Kapitana Nemo). Na zachodnim krańcu lunaparku znajdował się specjalny aneks dla małych dzieci, zwany Tuptusiową Wioską. Była też sala koncertowa, w której – tego także dowiedziałem się później – występowali głównie mało znani muzycy country albo rockmani, których szczyt sławy przypadł na lata pięćdziesiąte lub sześćdziesiąte. Pamiętam, że Johnny Otis i Big Joe Turner zagrali tam wspólny koncert. Musiałem zapytać Brendę Rafferty, główną księgową, a zarazem nieformalną opiekunkę Gwiazdeczek, co to za jedni. Bren uznała, że jestem dureń; ja, że ona jest stara; pewnie oboje mieliśmy rację.

Lane Hardy wwiózł mnie na samą górę i zatrzymał karuzelę. Siedziałem w kołyszącym się wagoniku, kurczowo ściskając poprzeczkę zabezpieczającą, i patrzyłem na zupełnie nowy świat. Ku zachodowi rozciągały się równiny Karoliny Północnej, niewiarygodnie zielone w oczach małolata z Nowej Anglii, który przywykł myśleć o marcu tylko jak o zimnym, błotnistym zwiastunie prawdziwej wiosny. Na wschodzie był ciemny, metaliczny błękit oceanu rozbijający się beżowymi impulsami o plażę, po której kilka miesięcy później miałem taszczyć moje zmaltretowane serce. Bezpośrednio pode mną widziałem pogodny bezład Joylandu – większe i mniejsze karuzele i kolejki, salę koncertową i budki z jedzeniem, kramiki z pamiątkami oraz Autobus Wesołego Psa, który woził klientów do pobliskich moteli i, oczywiście, na plażę. Na północy było Heaven’s Bay. Z punktu widokowego wysoko nad lunaparkiem (tam gdzie ptaki szybują, a widoki czarują) miasteczko wyglądało jak przytulne gniazdo z dziecięcych klocków, na którego krańcach odpowiadających czterem głównym stronom świata wznosiły się wieże kościelne.

Koło znów ruszyło. Opadając ku ziemi, czułem się jak ten dzieciak z opowiadania Rudyarda Kiplinga, który jechał na trąbie słonia. Lane Hardy zatrzymał karuzelę, ale nie raczył otworzyć mi drzwiczek wagoniku; bądź co bądź, byłem prawie tutejszym pracownikiem.

– Jak się podobało?

– Bardzo – powiedziałem.

– Taa, nie jest zła jak na karuzelę dla babć. – Przekrzywił kapelusz na drugi bok i obrzucił mnie badawczym wzrokiem. – Ile masz wzrostu? Metr osiemdziesiąt pięć?

– Metr dziewięćdziesiąt.

– Aha. Zobaczymy, jak ci się będzie podobało na Spinie w środku lipca, kiedy wciśniesz całe to swoje metr dziewięćdziesiąt w futro i będziesz musiał śpiewać Happy Birthday jakiemuś rozkapryszonemu smarkaczowi z watą cukrową w jednej ręce i rozpuszczającym się Reksio-Rożkiem w drugiej.

– Jakie futro?

Ale on już ruszył z powrotem do swojej maszynerii i nie odpowiedział. Może zagłuszyło mnie radio, w którym leciał Crocodile Rock. A może po prostu chciał, żeby moje przyszłe obowiązki jako członka kadry Wesołych Psów Joylandu były dla mnie niespodzianką.

– 7 –

Miałem ponad godzinę do ponownego spotkania z Fredem Deanem, więc niespiesznie poszedłem Hound Dog Way do baru na kółkach, który wyglądał, jakby cieszył się dużym powodzeniem. Nie wszystko w Joylandzie trzymało się psiej tematyki, ale wiele rzeczy owszem, włącznie z tą konkretną jadłodajnią, która nosiła nazwę Łapy Lizać. Mój budżet przeznaczony na tę krótką wyprawę za pracą był mocno napięty, ale uznałem, że mogę się szarpnąć i wydać parę dolców na chili doga oraz papierową torebkę frytek.

Kiedy przechodziłem obok budy wróżki, na drodze stanęła mi madame Fortuna. Chociaż to nie całkiem prawda, bo Fortuną była tylko od piętnastego maja do obchodzonego w pierwszy poniedziałek września Święta Pracy. Przez te szesnaście tygodni ubierała się w długie zwiewne spódnice, falbaniaste bluzki i szale ozdobione przeróżnymi kabalistycznymi symbolami. Nosiła wtedy kolczyki w postaci złotych kół, tak ciężkie, że rozciągały płatki jej uszu, i mówiła z mocnym cygańskim akcentem postaci z horroru z lat trzydziestych, takiego z osnutymi mgłą zamkami i wyjącymi wilkami.

Przez pozostałą część roku była bezdzietną wdową z Brooklynu, zbierała porcelanowe figurki i lubiła filmy (zwłaszcza łzawe, w których jakaś laska dostaje raka i pięknie umiera). Tego dnia wystroiła się elegancko, w czarny kostium i buty na niskim obcasie. Jej szyję okalał różowy szal, jedyny akcent kolorystyczny. Jako Fortuna miała na głowie burzę siwych loków, ale to była peruka, wówczas jeszcze przechowywana pod szklanym kloszem w jej małym domu w Heaven’s Bay. Jej prawdziwe włosy były krótko przystrzyżone i ufarbowane na czarno. Tylko jedno łączyło miłośniczkę Love Story z Brooklynu i Wróżkę Fortunę: obie uważały się za jasnowidzki.

– Pada na ciebie cień, młody człowieku – oznajmiła.

Spojrzałem w dół i zobaczyłem, że miała całkowitą rację. Stałem w cieniu Carolina Spin. Ona zresztą też.

– Nie tu, głupku. Na twoją przyszłość. Poczujesz głód.

Już czułem głód, i to silny, ale kanapka z baru Łapy Lizać miała go wkrótce zaspokoić.

– To bardzo interesujące, pani… hm…

– Rosalind Gold. – Podała mi rękę. – Ale możesz mi mówić Rozzie, jak wszyscy. Za to w sezonie… – Weszła w rolę, co znaczyło, że zaczęła mówić jak Bela Lugosi z biustem. – W se-ezonie jam jest… Fortuna!

Uścisnąłem jej dłoń. Gdyby nie tylko wczuła się w rolę, ale i ubrała w odpowiedni do niej kostium, na jej nadgarstku zabrzęczałyby złote bransoletki.

– Bardzo mi miło. – I, próbując naśladować jej akcent: – Jam jest… Devin!

Nieszczególnie ją to rozbawiło.

– Irlandzkie imię?

– Tak.

– Irlandczycy są melancholijni i wielu z nich ma dar widzenia. Czy masz go ty, nie wiem, ale poznasz kogoś, kto go ma.

Prawdę mówiąc, byłem pełen szczęścia… któremu towarzyszyło przemożne pragnienie, by spałaszować coś, co rzeczywiście byłoby łapy lizać, najchętniej ociekającego sosem chili. To wszystko coraz bardziej przypominało przygodę. Powiedziałem sobie, że pewnie spojrzę na to trochę inaczej, kiedy będę szorował sedesy pod koniec dnia pracy albo ścierał rzygi z siedzeń Wirujących Filiżanek, ale wtedy, w tamtej chwili, wszystko było tak, jak być powinno.

– Ćwiczysz na mnie rolę?

Wyprostowała swoje metr pięćdziesiąt kilka wzrostu.

– To nie rola, mój chłopcze. – Powiedziała „rooo-la” zamiast „rola”. – Żydzi to najlepsi jasnowidze na świecie. Wszyscy to wiedzą. – Porzuciła akcent. – Poza tym lepszy Joyland niż salon wróżbiarski na Drugiej Alei. Choć jesteś melancholijny, podobasz mi się. Wydzielasz dobre wibracje.

– Good vibrations, jedna z moich ulubionych piosenek Beach Boysów.

– Ale stoisz na krawędzi wielkiego smutku. – Zawiesiła głos, żeby podkreślić wagę swoich słów. Stara sztuczka. – I, być może, niebezpieczeństwa.

– Widzisz w mojej przyszłości piękną brunetkę? – Wendy była piękną brunetką.

– Nie – powiedziała Rozzie i dodała coś takiego, że mnie zatkało. – Ona należy do twojej przeszłości.

Ja-asne.

Była szarlatanką, nie miałem co do tego żadnych wątpliwości. Uznałem, że lepiej od Rozzie trzymać się z dala. Ruszyłem w stronę baru Łapy Lizać.

Nic z tego. Poszła ze mną.

– W przyszłości spotkasz małą dziewczynkę i małego chłopca. Chłopiec ma psa.

– Założę się, że wesołego. Pewnie wabi się Howie.

Zignorowała tę kolejną próbę obrócenia sytuacji w żart.

– Dziewczynka jest w czerwonej czapce, w ręku trzyma lalkę. Jedno z tych dzieci ma dar widzenia. Nie wiem które. To pozostaje przede mną ukryte.

Ledwo słyszałem tę część jej gadki. Myślałem o jej poprzednich słowach, wypowiedzianych bezbarwnym brooklyńskim akcentem: „Ona należy do twojej przeszłości”.

Jak się później dowiedziałem, madame Fortuna w wielu sprawach się myliła, ale rzeczywiście zdawała się mieć zdolności parapsychologiczne i tego dnia, kiedy byłem na rozmowie o pracę wakacyjną w Joylandzie, jej dar działał bez zarzutu.

– 8 –

Dostałem tę pracę. Pan Dean był szczególnie zadowolony z mojej licencji ratownika, którą wyrobiłem sobie w YMCA latem, kiedy skończyłem szesnaście lat. Nazywałem to lato moim Latem Nudy. Od tego czasu przekonałem się, że nuda ma wiele zalet.

Powiedziałem panu Deanowi, kiedy mam egzaminy końcowe, i obiecałem, że dwa dni po ostatnim będę w Joylandzie, gotów na przydział do zespołu i szkolenie. Podaliśmy sobie ręce i powitał mnie na pokładzie. Przez chwilę zastanawiałem się, czy zaproponuje, żebyśmy razem odstawili Szczek Wesołego Psa lub coś w tym stylu, ale on tylko życzył mi miłego dnia i wyszedł ze mną z gabinetu. Był niewysokim, szczupłym mężczyzną o przenikliwych oczach i sprężystym kroku. Kiedy tak stałem na małym ganku z pustaków przed biurem kadr, słuchając huku fal oceanu i wdychając wilgotne słone powietrze, znów wezbrał we mnie entuzjazm i już nie mogłem się doczekać lata.

– Jesteś teraz w branży rozrywkowej, młody panie Jones – powiedział mój nowy szef. – Nie kuglarskiej… nie całkiem, dziś działamy na innych zasadach… ale i nie tak bardzo od niej odległej. Wiesz, co to znaczy być w branży rozrywkowej?

– Nie, proszę pana, niezupełnie.

Jego oczy były poważne, ale na ustach błąkał się cień uśmiechu.

– To znaczy, że ćwoki muszą wychodzić z uśmiechem na twarzy… i, nawiasem mówiąc, jeśli kiedykolwiek usłyszę, że nazywasz klientów ćwokami, z miejsca wylecisz na zbity łeb, nie zdążysz okiem mrugnąć. Ja mogę tak o nich mówić, bo robię w tej branży, odkąd miałem mleko pod nosem. To wszystko ćwoki, identyczne jak wieśniacy z Oklahomy i Arkansas, łażący z wybałuszonymi gałami po wszystkich lunaparkach, w których pracowałem po drugiej wojnie światowej. Ludzie przychodzący tutaj może lepiej się ubierają i jeżdżą fordami zamiast rolniczych pikapów, ale Joyland zmienia ich w ćwoków z rozdziawionymi gębami. Jeśli nie, to znaczy, że nie spełnia swojego zadania. Ale dla ciebie są szaraczkami, Jones, ślicznymi, tłustymi, kochającymi zabawę królikami, które kicają od karuzeli do karuzeli i od gry do gry zamiast od nory do nory.

Mrugnął do mnie i ścisnął mi ramię.

– Szaraczki muszą wychodzić zadowolone, inaczej wszystko tu uschnie i rozsypie się w proch i pył. Widziałem, jak to się odbywa, i dzieje się to błyskawicznie. To jest park rozrywki, młody panie Jones, więc głaskaj szaraczków i jak już będziesz musiał pociągnąć któregoś za ucho, zrób to jak najdelikatniej. Krótko mówiąc, zabawiaj ich.

– Jasne – powiedziałem, chociaż nie bardzo wiedziałem, jak miałbym zabawiać klientów, szorując Diabelskie Fury (Joylandowy odpowiednik tradycyjnych samochodzików z wesołego miasteczka) czy czyszcząc zamiatarką Hound Dog Way po zamknięciu lunaparku.

– I nie waż się zostawić mnie na lodzie. Masz tu być w wyznaczonym dniu, pięć minut przed wyznaczoną porą.

– Jasne.

– To dwie najważniejsze zasady show-biznesu, chłopcze: zawsze wiedz, gdzie masz portfel… i stawiaj się tam, gdzie cię oczekują.

– 9 –

Kiedy wyszedłem pod wielkim łukiem z neonowym napisem JOYLAND WITA (teraz zgaszonym) na prawie pusty parking, Lane Hardy stał oparty o jedną z zamkniętych kas biletowych i palił papierosa, który wcześniej tkwił mu za uchem.

– W lunaparku już nie wolno palić – powiedział. – Nowa zasada. Pan Easterbrook mówi, że jesteśmy pierwszym parkiem rozrywki w Ameryce, który ją wprowadził, ale że nie będziemy ostatni. Dostałeś tę robotę?

– Tak.

– Gratulacje. Freddy zasunął ci gadkę o kuglarstwie i tak dalej?

– Mniej więcej.

– Powiedział ci o głaskaniu szaraczków?

– Uhm.

– Bywa upierdliwy, ale robi w show-biznesie od zawsze, wszystko widział, większość z tego dwa razy, i w tej sprawie się nie myli. Myślę, że podołasz, synu. Masz w sobie coś z kuglarza. – Machnął ręką, ukazując lunapark i jego atrakcje odcinające się na tle nieskazitelnie błękitnego nieba: Thunderball, Delirium Shaker, zawijasy i zakrętasy Zjeżdżalni Wodnej Kapitana Nemo i, oczywiście, Carolina Spin. – Kto wie, może to twoja przyszłość.

– Może – powiedziałem, choć wiedziałem już, jak moja przyszłość będzie wyglądać: miałem pisać powieści i opowiadania w rodzaju tych, jakie publikują w „New Yorker”. Wszystko zaplanowałem. Oczywiście, w planach miałem też ślub z Wendy Keegan i to, że będziemy mieli dwójkę dzieci, ale zaczekamy z tym do trzydziestki. Kiedy człowiek ma dwadzieścia jeden lat, życie to mapa drogowa. Dopiero w wieku dwudziestu kilku lat zaczyna podejrzewać, że przez cały czas patrzył na tę mapę odwróconą dołem do góry, a jako czterdziestolatek wie to na pewno. Kiedy dobija do sześćdziesiątki, możecie mi wierzyć, jest zagubiony jak cholera.

– Rozzie Gold wcisnęła ci te swoje bujdy z repertuaru madame Fortuny?

– Hm…

Lane zachichotał.

– Po co w ogóle pytam? Pamiętaj tylko, synu, że dziewięćdziesiąt procent tego, co mówi, to rzeczywiście bujdy. Pozostałe dziesięć… ujmę to krótko: powiedziała niektórym takie rzeczy, że włos im się jeżył.

– A tobie? – spytałem. – Jakieś sensacje, od których włos ci się zjeżył?

Uśmiechnął się szeroko.

– Prędzej znów ruszę w świat, żeby tułać się po wiochach z wędrownymi wesołymi miasteczkami, niż pozwolę Rozzie powróżyć mi z dłoni. Synek pani Hardy nie tyka plansz Ouija ani kryształowych kul.

„Widzisz w mojej przyszłości piękną brunetkę?”, zapytałem.

„Nie. Ona należy do twojej przeszłości”.

Przyglądał mi się uważnie.

– Co się stało? Muchę połknąłeś?

– Nie, nic.

– Bez takich, synu. Powiedziała ci prawdę czy bujdy? Na żywo czy z playbacku? Powiedz tatusiowi.

– Bujdy, zdecydowanie. – Spojrzałem na zegarek. – Muszę złapać autobus o piątej, jeśli mam zdążyć na pociąg do Bostonu o siódmej. Lepiej już pójdę.

– E tam, masz kupę czasu. Gdzie zamieszkasz latem?

– Jeszcze nawet o tym nie pomyślałem.

– To radzę, żebyś w drodze na dworzec autobusowy zajrzał do pani Shoplaw. Dużo ludzi z Heaven’s Bay wynajmuje pokoje pracownikom sezonowym, ale ona jest najlepsza. Przez lata gościła wielu Wesołych Pomocników. Jej dom łatwo znaleźć; stoi na samym końcu Main Street, przy plaży. Wielki, pomalowany na szaro. Na ganku wisi szyld. Nie można go nie zauważyć, bo jest zrobiony z muszelek i część ciągle odpada. PLAŻOWY PENSJONAT PANI SHOPLAW. Powiedz jej, że ja cię przysłałem.

– Dobrze. Dzięki.

– Jeśli tam zamieszkasz, będziesz mógł przychodzić tu pieszo plażą, zaoszczędzisz na paliwie, żeby mieć pieniądze na coś ważniejszego, wypad na miasto w wolny dzień czy coś. Taki spacer po plaży to miły początek dnia. Powodzenia, synu. Cieszę się, że będziemy razem pracować. – Wyciągnął rękę. Uścisnąłem ją i jeszcze raz mu podziękowałem.

Skoro już podsunął mi ten pomysł, postanowiłem wrócić do miasta plażą. Oszczędziłbym sobie dwudziestu minut czekania na taksówkę, na którą tak naprawdę nie było mnie stać. Już dochodziłem do drewnianych schodów prowadzących w dół, na piasek, kiedy mnie zawołał.

– Hej, Jonesy! Chcesz wiedzieć coś, czego Rozzie ci nie powie?

– Jasne.

– Mamy tu pałac strachów o nazwie Straszny Dwór. Stara Rozula omija go szerokim łukiem. Nie znosi nagle wyskakujących straszydeł, izby tortur i nagranych głosów, ale tak naprawdę boi się, że rzeczywiście jest nawiedzony.

– Tak?

– Uhm. I nie ona jedna. Kilku ludzi, którzy tu pracują, twierdzi, że widziało ducha.

– Mówisz serio? – To było typowe pytanie, jakie człowiek zadaje, kiedy wpada w osłupienie. Mówił serio. Widziałem to po nim.

– Opowiedziałbym ci całą historię, ale przerwa mi się kończy. Muszę wymienić pantografy w Diabelskich Furach, a koło trzeciej przychodzą ludzie od kontroli bezpieczeństwa, żeby obejrzeć Thunderballa. Niemożliwi upierdliwcy, mówię ci. Spytaj Emmalinę Shoplaw. Wie o Joylandzie więcej ode mnie. Można powiedzieć, że jest jego badaczką. W porównaniu z nią jestem nowicjuszem.

– To nie żart? Mały gumowy kurczak, którym rzucasz we wszystkich nowych pracowników?

– Wyglądam, jakbym żartował?

Raczej nie, ale wyglądał, jakby dobrze się bawił. Nawet puścił do mnie oko.

– Czym byłby szanujący się park rozrywki bez ducha? Może sam go zobaczysz. Ćwokom się nie pokazuje, to na pewno. A teraz zmykaj, synu. Zaklep sobie pokój, nim złapiesz autobus do Wilmington. Potem mi podziękujesz.

– 10 –

Emmalina Shoplaw… Trudno było nie wyobrazić sobie rumianolicej gosposi z kart powieści Charlesa Dickensa, biuściastej jejmości, która krząta się po domu, powtarzając „Boże miłosierny!”, i podaje herbatę i babeczki, podczas gdy grający drugoplanowe role dobroduszni ekscentrycy patrzą na nią z aprobatą. Może nawet uszczypnie mnie pieszczotliwie w policzek, kiedy będziemy razem piec kasztany w trzaskającym ogniu.

Jednak rzeczywistość rzadko odpowiada naszym wyobrażeniom i kobieta, która mi otworzyła, była wysoka, po pięćdziesiątce, płaska jak deska i blada jak oszroniona szyba. W jednej ręce trzymała popielniczkę, a w drugiej dymiącego papierosa. Upięte grube pukle mysich włosów zasłaniały jej uszy. Ta fryzura upodabniała ją do podstarzałej księżniczki z baśni braci Grimm. Wyjaśniłem, dlaczego przyszedłem.

– Będzie pan pracował w Joylandzie, hę? Cóż, proszę wejść. Ma pan referencje?

– Nie mieszkaniowe… mieszkam w akademiku. Ale mam referencje zawodowe od mojego szefa w Commons. Commons to stołówka na Uniwersytecie New Hampshire, gdzie…

– Wiem, co to Commons. Urodziłam się w nocy, ale nie ostatniej nocy. – Wpuściła mnie do salonu, który ciągnął się przez całą długość domu i wypełniony był niepasującymi do siebie meblami. Na honorowym miejscu stał duży telewizor. Wskazała go. – Kolorowy. Moi lokatorzy mogą korzystać z niego i z salonu do dziesiątej wieczór w dni powszednie i do północy w weekendy. Czasem oglądam z nimi filmy albo sobotnie mecze baseballu. Jemy pizzę albo robię popcorn. Jest wesoło.

Wesoło, pomyślałem. To brzmiało obiecująco.

– Niech pan powie, panie Jones, pije pan, hałasuje? W odróżnieniu od wielu, uważam takie zachowanie za aspołeczne.

– Nie, proszę pani. – Trochę piłem, ale rzadko hałasowałem. Po piwie czy dwóch zwykle po prostu robiłem się senny.

– Pytanie, czy używa pan narkotyków, mijałoby się z celem, bo tak czy tak odpowiedziałby pan, że nie, prawda? Ale oczywiście takie sprawy zawsze z czasem wychodzą na jaw, a ja wtedy proszę lokatora, żeby poszukał sobie innego mieszkania. Nawet trawka odpada, rozumiemy się?

– Tak.

Przyjrzała mi się z uwagą.

– Nie wygląda pan na takiego, co pali trawkę.

– Bo nie palę.

– Mam miejsce dla czterech lokatorów i aktualnie tylko jeden pokój jest zajęty. Przez pannę Ackerley. Jest bibliotekarką. Wszystkie pokoje to jedynki, ale dużo ładniejsze niż w motelu. Panu dałabym pokój na pierwszym piętrze. Jest z łazienką i prysznicem, w odróżnieniu od tych na drugim piętrze. Są też zewnętrzne schody, bardzo dogodne, jeśli ma pan przyjaciółkę. Nie mam nic przeciwko przyjaciółkom, bo sama jestem całkiem przyjazna. To co, ma pan przyjaciółkę, panie Jones?

– Tak, ale latem będzie pracowała w Bostonie.

– Cóż, może pan kogoś pozna. Jak mówi piosenka: miłość jest wszędzie wokół nas.

Tylko uśmiechnąłem się na te słowa. Wiosną 1973 roku myśl, że mógłbym kochać kogoś innego niż Wendy Keegan, wydawała mi się zupełnie obca.

– Zgaduję, że ma pan samochód. Za domem są dwa miejsca parkingowe dla czterech lokatorów, więc każdego lata obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”. Pan jest pierwszy i myślę, że się pan nada. Jeśli stwierdzę, że jednak nie, to się pożegnamy. Czy to panu odpowiada?

– Tak, proszę pani.

– To dobrze, bo takie są zasady i już. Warunki wynajmu standardowe: czynsz za pierwszy i ostatni miesiąc plus kaucja na poczet ewentualnych szkód. – Wymieniła kwotę, która też mi odpowiadała. Moje konto w banku First New Hampshire Trust miało jednak na tym mocno ucierpieć.

– Przyjmie pani czek?

– Ma pokrycie?

– Tak, proszę pani, na styk.

Odrzuciła głowę do tyłu i roześmiała się.

– To go przyjmę, oczywiście, o ile nadal będzie pan chciał ten pokój po tym, jak pan go zobaczy. – Zgasiła papierosa i wstała. – À propos, na górze nie wolno palić… wymogi ubezpieczenia. Tu, na dole, też nie, kiedy mam lokatorów. Wymogi kultury. Słyszał pan, że stary Easterbrook wprowadza zakaz palenia w lunaparku?

– Słyszałem. Pewnie straci klientów.

– Może na początku. Potem może zyska nowych. Postawiłabym na Brada każde pieniądze. To szczwany lis, kuglarz z kuglarzy. – Miałem ją zapytać, co to właściwie znaczy, ale już zmieniła temat. – Obejrzymy pokój?

Rzut oka na pokój na piętrze wystarczył, bym się zdecydował. Łóżko było duże, i dobrze, a okno wychodziło na ocean – jeszcze lepiej. Łazienka śmiechu warta, tak mała, że siedząc na sedesie, musiałbym trzymać nogi pod prysznicem, ale studenci, których kiesy świecą pustkami, nie mogą wybrzydzać. A widok z okna był argumentem rozstrzygającym. Nie sądziłem, by bogacze mieli lepszy w swoich domach letniskowych na Beach Row. Wyobraziłem sobie, jak przyprowadzam tu Wendy, jak we dwoje podziwiamy widok, a potem… w tym dużym łóżku, wśród miarowego, sennego szumu fal…

„To”. Nareszcie „to”.

– Tu będzie dobrze – powiedziałem i poczułem, że palą mnie policzki. Nie mówiłem tylko o pokoju.

– Wiem. Ma pan to, kurczę, wypisane na twarzy. – Jakby znała moje myśli i kto wie, może je znała. Przybrała na usta wielki, szeroki uśmiech, który sprawił, że mimo swoich płaskich piersi i bladej skóry na chwilę upodobniła się do postaci z Dickensa. – Pańskie własne gniazdko. Nie Wersal, ale przynajmniej własny kąt. To co innego niż pokój w akademiku, prawda? Nawet jedynka?

– Tak – przyznałem. Myślałem o tym, że będę musiał namówić tatę, by wpłacił na moje konto następne pięćset dolców, żebym miał na życie, dopóki nie zacznę zarabiać. Ponarzeka, ale się zgodzi. Miałem tylko nadzieję, że nie będę musiał sięgać po argumenty typu „co zrobiłaby mama, gdyby żyła”. Umarła prawie cztery lata wcześniej, ale tata trzymał w portfelu jej zdjęcia i wciąż nosił obrączkę.

– Pierwsza praca, pierwsze mieszkanie – powiedziała pani Shoplaw, jakby trochę rozmarzona. – Świetna sprawa, Devin. Nie masz nic przeciwko temu, że będę cię nazywać Devin?

– Wolałbym Dev.

– Dobrze, oczywiście. – Rozejrzała się po pokoiku ze spadzistym sufitem (był pod okapem) i westchnęła. – Taki entuzjazm nie trwa długo, ale dopóki trwa, jest piękny. Nie ma to, jak poczuć się niezależnym. Myślę, że będzie ci tu dobrze. Masz w sobie coś z kuglarza.

– Jest pani drugą osobą, która mi to powiedziała. – Przypomniałem sobie rozmowę z Lane’em Hardym na parkingu. – Właściwie trzecią.

– I założę się, że wiem, kim były te pozostałe dwie osoby. Chciałbyś coś jeszcze zobaczyć? Łazienka jest skromna, wiem, ale lepsze to, niż walić kupę w ubikacji w akademiku, podczas gdy jacyś faceci pierdzą przy umywalkach i opowiadają bujdy o dziewczynach, które obłapiali zeszłego wieczoru.

Wybuchnąłem śmiechem i pani Emmalina Shoplaw zawtórowała mi.

CIĄG DALSZY DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI