Zapraszamy na www.publicat.pl

Tytuł oryginału
A Mindfulness Guide for Survival

First Published in 2021 by Welbeck
An imprint of Welbeck Non-Fiction Limited, part of Welbeck Publishing Group
Copyright © Ruby Wax, 2021

Wszelkie prawa zastrzeżono. Żadna część tej publikacji nie może być powielana i rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób, elektronicznie, mechanicznie, poprzez fotokopiowanie, rejestrację lub inaczej, bez uprzedniej pisemnej zgody Wydawcy.

Autor i Wydawca dołożyli wszelkich starań, by spełnić wymagania dotyczące powielania materiałów chronionych prawem autorskim. Wszelkie ewentualne braki sprostują przy najbliższej możliwej okazji.

Tłumaczenie
PAULINA KIELAN. PRE-TEKST, www.pre-tekst.com

Menedżerka projektu
ALICJA KRAWCZAK-STRASZYŃSKA

Redaktorka prowadząca
JOANNA SZYMKOWIAK

Nadzór graficzny nad projektem / opracowanie projektu polskiej wersji okładki
AGATA CZOPERSKA

Redakcja
MARTA PAWLUS

Korekta
JOANNA SZYMKOWIAK

Skład
ELŻBIETA BARANOWSKA

Redaktor techniczny
ZBIGNIEW WERA

Polish edition© Publicat S.A. MMXXIII

Wykorzystywanie e-booka niezgodne z regulaminem dystrybutora, w tym nielegalne jego kopiowanie i rozpowszechnianie, jest zabronione.

All rights reserved

Wydanie I elektroniczne 2023

ISBN 978-83-271-2718-1

Konwersja: eLitera s.c.

jest znakiem towarowym Publicat S.A.

PUBLICAT S.A.

61-003 Poznań, ul. Chlebowa 24
tel. 61 652 92 52, fax 61 652 92 00
e-mail: office@publicat.pl, www.publicat.pl

DEDYKACJA

Dla Eda, Maxa, Maddy i Mariny

Podziękowania

Jak zawsze pierwsze podziękowania kieruję do mojej rodziny: Eda, Maxa, Maddy oraz Mariny, którzy wiedzą, że lepiej trzymać się z dala, gdy wpadam w szał pisania, ale po wszystkim wciąż mnie kochają.

Dziękuję Ajdzie Vucicevic z wydawnictwa Welbeck za to, że dostrzegła potrzebę, by opublikować tę książkę jak najszybciej z myślą o tych, którym ostatnie wydarzenia zafundowały ostrą jazdę i usiłują znaleźć hamulce.

Dziękuję również mojej agentce Caroline Michel – to dzięki niej moja praca ujrzała światło dzienne.

Chcę podziękować także niezrównanej redaktorce Belli Pollen. Gdyby nie ona, mało kto zdołałby cokolwiek zrozumieć z tego myślowego bałaganu. To dzięki niej moje chaotyczne wywody nabrały sensu.

Specjalne podziękowania należą się Garethowi Daunceyowi pracującemu nad aplikacją Mood (ang. nastrój), autorowi poniższego ćwiczenia opisanego na s. 130–131.

ĆWICZENIE: ŚLEDZENIE NASTROJU
Prześledź, jak zmienia się twój nastrój.

Weź 10 kredek w różnych kolorach i ułóż je według nastrojów, jakie ich barwy w tobie wywołują. Zdecyduj, które kolory są pozytywne i mają działanie motywujące oraz energetyzujące, a które wzbudzają negatywne myśli i przygnębienie. Jeżeli za najbardziej budujący uznasz żółty, nadaj mu numer 1. Zielonemu, który nie nastraja cię aż tak optymistycznie, możesz przypisać numer 4, a neutralnemu beżowemu – 5. Od 6 kolory będą coraz mroczniejsze aż do 10, czyli czarnego.

Na s. 131 zamieszczono przykładową kartkę z kalendarza z zaznaczonymi dniami miesiąca. Wzorując się na niej, przygotuj sobie podobną na ten miesiąc. Codziennie rano lub wieczorem oceń swój nastrój, wybierz kredkę o odpowiadającej mu barwie, po czym pokoloruj nią bieżący dzień w swoim kalendarzu.

Pod koniec tygodnia lub miesiąca przeanalizuj, jak zmieniały się kolory dni. Jeśli przez ponad tydzień twój nastrój określał kolor czarny, prawdopodobnie cierpisz na depresję.

Wprowadzenie

Gdyby kilka tygodni przed marcem 2020 r. ktoś oznajmił, że wkrótce większość ludzi na świecie nie będzie mogła opuszczać domów z powodu szalejącego wirusa, zapewne usłyszałby, że to wyjątkowo kiepski pomysł na scenariusz. A kiedy się przekonaliśmy, że to nie fikcja, a rzeczywistość, stało się jasne, że czeka nas pojedynek w samo południe z naszymi największymi lękami. Nikt nas nie ostrzegł ani nie poinstruował, jak postępować w takim przypadku, więc zamknęliśmy się w czterech ścianach i kryliśmy się w nich osamotnieni i przerażeni.

Jednym z powodów, dla których okazaliśmy się zupełnie nieprzygotowani na ten życiowy cios, było to, że nagle zostaliśmy zmuszeni do sprostania trudnym emocjom, niepewności, samotności, zmianom, frustracji i śmierci. Innymi słowy – smutnej rzeczywistości.

Nie zamierzam bawić się w gdybanie (już i tak uprawiamy je zbyt często, a niewiele nam z tego przychodzi), jednak bez wątpienia poradzilibyśmy sobie łatwiej, gdybyśmy stawili czoło faktom, a zwłaszcza własnej śmiertelności, nie tylko przed pandemią, ale w ogóle.

Fakty, o których mówię – w książce nazywam je wielką szóstką – powinniśmy wytatuować sobie w najbardziej widocznym miejscu na ciele, żeby nigdy nas nie zaskoczyły. Trzeba uczyć o nich w szkole (w sposób przystępny i przyjazny dzieciom). Rodziców należałoby pociągać do odpowiedzialności za to, że nie rozmawia się na ten temat w domu. Bo przecież chyba lepiej, aby powiedzieli nam łagodnie, lecz szczerze, że nasza rybka zmarła, i wyjaśnili, co to znaczy, niż udawali, że wybrała się na wakacje, prawda?

Oczywiście to nie tak, że nigdy w życiu nie słyszeliśmy o wielkiej szóstce. Bardziej chodzi o to, że wolimy za dużo o niej nie myśleć. No bo po co się denerwować i psuć sobie ładny dzień? Może nie chcemy spojrzeć prawdzie w oczy, gdyż obawiamy się, że odebrałoby nam to całą energię? Czy warto się wysilać, skoro nic nie trwa wiecznie? Po co się angażować, jeśli nic nie jest pewne? Jaki sens ma zaczynanie czegokolwiek, jeżeli wszystko może się skończyć w każdej sekundzie? Naturalnie doskonale zdajemy sobie sprawę, że wszystko się zmienia i kończy, że jesteśmy zdani tylko na siebie, a w końcu umrzemy i takie tam bla, bla, bla. Ale po co się w to wgłębiać, skoro jest tyle ciekawszych rzeczy na Netfliksie? Nasza kultura nie przepada za grzebaniem się w emocjach. Wolimy wepchnąć życiowe problemy do szafy, zamknąć ją na cztery spusty i zakopać klucz.

Niektórzy ludzie rozumują w ten sposób: „Nie wiem, w co ręce włożyć. Nie mam kiedy myśleć o umieraniu”. Próbujemy za wszelką cenę unikać nieprzyjemnych i bolesnych tematów, nie biorąc pod uwagę tego, że gdy rzeczywistość zapuka do naszych drzwi (a bez wątpienia to zrobi), przejedzie po nas niczym buldożer.

Już od dawna jesteśmy zbyt zajęci, by poświęcać czas na kłopotliwe fakty. Mamy napięte harmonogramy, nieprzekraczalne terminy i milion rzeczy do zrobienia, z których większość do niczego nie jest nam potrzebna. Ileż z tych terminów ustalamy sobie sami, bo potrzebujemy adrenaliny, chcemy mieć cel i czuć się ważni? Wszystko jest lepsze niż analizowanie własnych uczuć – rozpraszacze mile widziane.

Przed pandemią nie zwracaliśmy szczególnej uwagi na to, co się wokół nas dzieje. Tkwiliśmy z głową w cyberprzestrzeni i z nosem przyklejonym do ekranu. Za winowajcę można by uznać Microsoft Office. W informacjach o pakiecie 10 lat temu napisano: „Teraz miejsce pracy możesz wszędzie zabrać ze sobą”. To oznaczało koniec świata rzeczywistego, czasu dla siebie, możliwości znalezienia tego, co nas uszczęśliwia, przekonania się, jak chcemy przeżyć życie, czy poszukiwania jego sensu. Klątwa Microsoft Office się spełniła. Komputery towarzyszą nam w łóżku i kąpieli, na wakacjach i spacerach, podczas joggingu i jedzenia, w samolotach, pociągach, samochodach. Rejestrują narodziny dzieci i pogrzeby bliskich.

Mimo tych wszystkich urządzeń oszczędzających czas wciąż się spieszymy, bo musimy tyle nadgonić. Dlaczego nie zostawimy komputerom tego, do czego zostały stworzone, a sami nie zajmiemy się czymś przyjemniejszym, np. grą w Rummikuba, projektowaniem jurt czy czymkolwiek, co sprawia nam radość? Czemu to nie im wyznacza się nieprzekraczalne terminy? Z jakiej racji to my się wypalamy? Z pewnością jakiś sprytny programista dałby radę tak je zaprogramować, żeby to komputerom przepalały się kabelki.

Dziś to nie my mamy maszyny na każde zawołanie, lecz one nas. Cały czas tylko czekamy na piknięcie smartfona, żeby jak najszybciej piknąć w odpowiedzi. Przypomina to rodzaj osobliwej, niekończącej się rozgrywki tenisowej, w której umieramy z wycieńczenia z zerem punktów na koncie. W dodatku sami jesteśmy sobie winni. To my zgotowaliśmy sobie ten los. Utyskujemy, że nie mamy czasu dla siebie, a wybieramy życie w otoczeniu broni masowego rozproszenia.

Kiedy zdarzy nam się wyłączyć, natychmiast wpadamy w popłoch, że nikt nie wysyła nam powiadomienia i coś nas ominie. Wtedy głód rozproszenia uderza w nas najmocniej. A prawda wygląda tak, że boimy się mieć czas, bo zwyczajnie nie wiemy, co z nim zrobić. I nawet gdy narzekamy, że na nic nam go nie starcza, pędzimy od jednej rzeczy do drugiej w rekordowym tempie, a potem nie możemy się nadziwić, gdzie podziały się te miesiące i lata.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki