Copyright © Joanna Sykat

Copyright © Wydawnictwo Replika, 2014

Wszelkie prawa zastrzeżone

Redakcja

Monika Orłowska

Korekta

Joanna Pawłowska

Projekt okładki

Iza Szewczyk

Zdjęcie na okładce

Copyright © depositphotos.com/leonid tit

Copyright © depositphotos.com/maximkabb

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej

Dariusz Nowacki

Wszelkie wydarzenia, osoby i nazwy, które pojawiły się w książce,

są fikcyjne, a ich ewentualna zbieżność z rzeczywistością

może być tylko przypadkowa i niezamierzona.

Wydanie elektroniczne 2014

ISBN 978-83-7674-329-5

Wydawnictwo Replika

ul. Wierzbowa 8, 62-070 Zakrzewo

tel./faks 61 868 25 37

replika@replika.eu

www.replika.eu

Dziękuję Monice za wszelkie petki i Kamisie.

I za wnikliwe oko i czujność, które dały sobie radę

z tą szaloną książką.

Drogi Czytelniku,

Niniejsza książka stanowi zapis zwariowanego snu autorki i jej równie zwariowanej wyobraźni. Żeby tę wariackość oswoić, w razie potrzeby, proponuję skorzystać z zamieszczonego na końcu słowniczka.

Z życzeniami udanej lektury,

Autorka

Marta, wtorek 6.15

Przekręciła zamek w drzwiach. Postawiła na szafce ciężką torbę.

Lina z cichym miauknięciem zeskoczyła z parapetu. Usiadła na podłodze, patrząc na panią zmrużonymi oczyma. Nie podeszła. Obraziła się jak zwykle, małpa jedna.

– Linusia tęskniła, co? Biedna, biedna kociczka. – Marta wiedziała, że teraz obowiązkowo musi poużalać się nad rudzielcem, żeby ten łaskawie pozwolił jej się dotknąć i wreszcie bardzo, ale to bardzo długo przepraszać. Kocica ustosunkowała się do przymilności swojej pani puchatym tyłkiem.

– Pogadamy wieczorem, gdy oczywiście przypadkowo się zapomnisz i wskoczysz na łóżko. – Wkopała tenisówki pod wieszak i, zmęczona, przetarła twarz. – Wojtek kazał cię wygłaskać. – Ponownie zwróciła uwagę na Linę i delikatnie dotknęła jej karku, żeby sprawdzić, czy kotce zeszła złość choć z jednego włoska. Ruda minimalnie obróciła łepek. Ukazała właścicielce wyniosły profil. Zastrzygła uchem. Przepraszała się długo, małpa jedna, tłumiąc jeszcze w gardle delikatne pomruki radości, żeby sobie pani za wiele nie pomyślała. – No już, już, dobra Linka. – Marta coraz czulej głaskała kocicę. – Chodź, zobaczymy, czy twoje miseczki nie wyschły za bardzo. Przywiozłam ci pyszne mięsko od babci Buni.

– Wolałabym nowy kocyk. – Nieme słowa uniosły się znad głowy rudej i wprawiły Martę w osłupienie.

– Łapię poprzyjazdowego świra. Nic innego, tylko łapię poprzyjazdowego świra.

Kocica momentalnie odwróciła się do niej tyłem, a koniec ogona bardzo wyraźnie nadał: – I w dodatku jesteś głupia.

Łączność chwilowo została zerwana, bo Lina była kobietą temperamentną, której w przypływie humorów nie należało przeszkadzać. Marta nawet nie zamierzała. Siedziała na podłodze, dalej zaskoczona, tym razem głośno składając to na karb zmęczenia.

– Głupia do potęgi. – Kocie uszy wysłały obelżywy komunikat i przeniosły się na parapet, za zasłonę. To już oznaczało absolutny zakaz zbliżania się, głaskania, przemawiania. Zakaz czegokolwiek.

Marta nie skomentowała w żaden sposób swojej ułomności, starając się nawet o niej nie myśleć. Bo co, jeśli Lina jest telepatką? Parsknęła śmiechem, najpierw cicho, potem już zupełnie głośno, wyobrażając sobie, jak kotka produkuje obraźliwą odpowiedź… Tym razem czym? Wąsami?

Ruda do tej pory nie komunikowała. To znaczy, nie układała w słowa swoich myśli. Mruczała, częściej syczała i prychała, ale nie mówiła! Zżymała się po kociemu na pustą miskę, samotność czy wreszcie na matołkowatość właścicielki, która nie rozumiała jej wymiaukiwanego języka. Ale po ludzku? Do tej pory nigdy. Nawet w Wigilię nie dała się nakłonić do pogawędki. Rzuciła tylko ciężkim od inwektyw spojrzeniem i wyniosła się za zasłonę.

A teraz ciało stało się słowem – pomyślała Marta z rozbawieniem. Zaraz odezwie się do mnie paprotka. Odkurzacz poprosi o wymianę baterii albo… zaparzenie kawy. Majtki za nic nie pogodzą się kolorystycznie ze stanikiem, a zasłoikowane warzywa i owoce zaczną się domagać wolności. O właśnie! Trzeba rozpakować torbę od mamy. Z radością pochyliła się nad rozsuniętym zamkiem i ucieszyła oko kolorową zawartością twistów. Leżakujące grzecznie w zalewie pomidory, ogórki i gruszki niosły wspomnienia z dzieciństwa i świata, tak spokojnie, normalnie istniejącego prawie poza jej zasięgiem. Był w nim drewniany stół, który gromadził wokół siebie Bunię, Tadziusia, Wojtka, ciotkę Chanę i serwował najpyszniejszą pomidorówkę. Teraz za to wszystko musiała jej wystarczyć gałązka lipy i parę słoików z przecierem pomidorowym. Przymknęła oczy i zaciągnęła się aromatem włożonych za pasek zegarka kwiatów. Takie specyficzne perfumy. Dostępne raz w roku. Może przez tydzień albo dwa.

Powoli układała w spiżarce zapasy, spychając do tyłu genetycznie zmodyfikowane, pakowane próżniowo jedzenie. Kosmiczne żarcie, przemielone, przepasteryzowane do ostatniego włókienka, było łatwe w użyciu. Wystarczyło tylko je podgrzać i wycisnąć z torebki prosto do brzucha. Omijało kubki smakowe. Szybko syciło obojętny żołądek. Nie wymagało przerywania pracy. I było ekonomiczne pod każdym względem. Czas zakupowy skracał się do minimum, a wydatki związane z zastawą i kranówką były prawie żadne. Jednak Marta nie dała się całkowicie wkręcić w kosmiczną dietę. Talerz normalnej zupy, tak jak gałązka lipy za paskiem zegarka, był czymś niezbędnym. Namiastką normalności.

Zwinęła nieporządnie torbę i wcisnęła ją na półkę garderoby. Rozkręciła włosy z gumki. Zdjęła dżinsy i T-shirt. Zmęczenie, wywołane podróżami, powoli zaczynało dawać o sobie znać. Marta ominęła wzrokiem swoje odbicie w lustrze i poszła do łazienki.

Woda w wannie zapieniła się od wlanego do niej płynu. Po chwili urosła niemal po biały brzeg. Zachęciła do zanurzenia w pachnącą głębię. Zamknęła się nad ciałem tak samo jak powieki nad oczami Marty. Wyrwana z łóżka noc, a raczej jej część, spędzona w autobusie, nie pozwoliła odłożyć się na później.

Chwilę potem drzwi do łazienki uchyliły się. Wiktor! Od razu zauważyła jego oczy, którym wróciło pragnienie intymności sprzed kilku lat. Bez słowa wszedł do środka i zaczął szybko zdejmować z siebie ubranie. Marta uniosła się z wody, a spływająca z ciała piana była zapowiedzią dotyku. Nie przeciągali oczekiwania. Piana skleiła ich ramiona i podbrzusza. Skóra mężczyzny niosła w zapachu i dotyku nowość, a lata abstynencji podniecały. Zamykały mózgowi usta i pozbawiały wpływu na ciało. Kobieta przytulała się do partnera coraz mocniej… mocniej, aż poczuła ból. Obraz zaczął tracić na ostrości, choć próbowała przytrzymać go zaciśniętymi powiekami. Otworzyła oczy. Na brzegu wanny siedziała Lina i wpatrywała się w nią.

– Musiałaś, małpo jedna? – Marta spostrzegła zadrapanie na ramieniu. Szybkim ruchem nogi wystraszyła rudą. – Nie znasz delikatniejszych sposobów?

Kotka tym razem nie odezwała się, ale wymownym skierowaniem zadu w stronę właścicielki dała odczuć, co o tym myśli. Potrafiła dobitnie pokazać człowiekowi swoje zdanie. Miała… wymowne oczy i jeszcze bardziej wymowny tył. Gdyby mogła, zapewne wydmuchałaby z niego chmurkę z wyboldowanym Tell it to someone who cares.

Marta nie zwracała już uwagi na rudą, przypominając sobie resztki snu. Wiktor… Gdyby teraz pojawił się w drzwiach… Nie, nie kochała go już. Czas skutecznie obandażowuje uczucia. Czasem pogładzi jeszcze po ręce, dotknie czoła, a potem wypisze do codzienności, już nawet bez znieczulenia. Doula bólu. Jednak miłość a potrzeby ciała to dwie różne rzeczy. Fajnie, gdy się uzupełniają, ale przecież nie ma takiego wymogu, a że Marta nie brała pigułek, jej fizyczność dopominała się czasem o mężczyznę. Kiedy było już bardzo źle, przełamywała się do tabletki, która błyskawicznie leczyła z potrzeb tak emocjonalnych, jak i cielesnych. Oni potrafili wszystko obejść pidżejami, prochami i praniem mózgu, któremu ludzie poddawali się na własne życzenie. Pewnie gdyby regularnie faszerowała się obowiązkową witaminką, nie widziałaby tak ostro absurdów, które dopadały ją na każdym kroku. Bardzo szybko awansowałaby do samego serca Dome i prędko zapomniała, jak wygląda i pachnie pomidor. Może nie byłoby to takie złe. Świat zewnętrzny stałby się obojętny, a nawet wrogi. Skolonizowany milionem bakterii i nędzą społeczną. A Wojtek istniałby w najdalszym zakamarku pamięci, jako nie bardzo wiadomo kto.

Wojtek… Przysunęła do twarzy nadgarstek, ciągle jeszcze naperfumowany zapachem lipy, której gałązkę przywiozła wczoraj. Stamtąd. Leżące przy wannie szypułki były już przywiędnięte, ale wciąż przypominały świat, który kilkanaście godzin temu pozostał za murem. Pocałunki Wojtka dawno już wyparowały z policzków do pamięci, ale ta przyniesiona przez niego gałązka była z Martą tu i teraz. Zawsze przynosił jej kwiatki na pożegnanie. Nie zrywaj, prosiła, ale unosił tylko te swoje ciemne brwi i mówił z dezaprobatą: „Przecież to dla ciebie!”. No i przyjeżdżała do domu ze stokrotkami, firletkami, rumiankami i czymkolwiek kwitnącym, co zaplątało się w palce chłopaka. A potem wrzucała przywiędłe płatki i listki do dzbanuszka, który stał przy oknie. Taki pamiątkarski sentyment do wszystkiego, co w jakiś sposób wiązało się z Wojtkiem. Już zaczynała tęsknić. Żałować, że znowu tak krótko. Że tylko w jedną noc mogła się do niego przytulać.

Brr. Woda wychłodziła się niemal całkowicie. Piana zniknęła, odsłaniając ciało Marty, pokryte gęsią skórką. Kobieta sięgnęła po ręcznik. Wytarła się i narzuciła szlafrok. Właśnie zapinała na nadgarstku zegarek, gdy przypomniała sobie o pidżeju. Powinna była założyć go zaraz po powrocie.

– Lina! Znowu zdjęłaś pidżeja! Gdzie on jest? – Zwiedzała pomieszczenia, zaglądając pod stoły i łóżka. Nie było. Nigdzie tego dziadostwa nie było. Zastanowiła się chwilę i odsunęła zasłonę, za którą kocica miała legowisko. – Jest! – ucieszyła się jedynie z faktu znalezienia szpiega. Gdyby go zgubiła, miałaby kłopoty. Dlaczego? Jak? Gdzie? Tysiąc papierów do podpisania. Badania wariograficzne i kto wie co jeszcze przed wydaniem kolejnej bransolety.

– Wzrosło stężenie alergenów niewiadomego pochodzenia. Zlokalizuj ich źródło i weź tabletkę. – Pidżej momentalnie zareagował na wetknięte za niego lipowe gałązki. Nie dało się go wyłączyć, wyciszyć. Można było tylko rzucić nim o ścianę i starać się nie słyszeć wygenerowanych elektronicznie słów: – Poza tym, w normie. Ciśnienie: sto dwadzieścia na osiemdziesiąt, temperatura: trzydzieści sześć, sześć, stężenie cukru we krwi…

Bransoletkowa pielęgniarka, cholerne biżuteryjne kapo, zatoczyła łuk i wylądowała pod szafą w przedpokoju.

– Niebezpieczny wzrost ilości roztoczy i kurzu. Weź tabletkę – chrypiał pidżej, leżakując w splątanych nitkach brudu, bez nadziei na to, że właścicielka dostosuje się do jego zaleceń.

– Może zamiast tabletki wystarczyłoby użyć mopa. Oszczędzić i procha, i wątrobę – odgryzła się dopływającemu z przedpokoju głosowi i wróciła jeszcze myślą do snu.

Wiktor… Nie widziała go od prawie sześciu lat. To wtedy dosłownie zaczął znikać. Tabletkowo awansował do sektora A i nirwany niepamięci o swojej rodzinie. Żadna, żadna kobieta nie byłaby ani tak silna, ani tak skuteczna jak te przeklęte pigułki. Mogłaby zawładnąć mężczyzną, jego stroną fizyczną i emocjonalną, ale nie dokonać bezinwazyjnej lobotomii. Wyrżnąć tabletkowym skalpelem szare komórki niemal do ostatka.

Nieważne. Było, minęło. Nie ma co do tego wracać. Ale dlaczego taki sen? Dlatego że wczoraj była u Wojtka i po raz kolejny zatęskniła za pełną, normalną rodziną? Dlatego że wybór zabezpieczonego finansowo bytu dla siebie i dla niego znów wydał jej się błędny?

Ogarnęło ją zniechęcenie. Gałązka lipy miała za chwilę zwiędnąć, a do zapachu przywiezionej koszulki Wojtka mózg miał się przyzwyczaić raptem za parę dni. Potem zostawało już tylko codzienne odliczanie do kolejnej wizyty w normalność, odmierzane dwunastkami w pracy i samotnymi wieczorami, które umiała przeżyć tylko dzięki wspomnieniom i humorzastej rudej. Parę lat temu jeszcze było normalnie. Ot – miasto, lepsza praca, dwoje dorosłych. Wybór był jak najbardziej oczywisty. A potem dzień pracy wydłużył się. Ludzie, zamiast ze sobą, zaczęli rozmawiać z komputerami. Wtedy Marta pojęła, że raczej należało wspólnie klepać biedę nad talerzem swojskiej pomidorówki niż w samotności przeliczać pieniądze i zagryzać je syntetyczno-ekonomicznym jedzeniem w towarzystwie pidżeja. A gdy państwo w państwie otoczono ekranami i zamknięto pod kopułą przed szkodliwym promieniowaniem i następstwami pór roku, pomyślała już bardzo obrazowo, że kogoś po prostu pojebało. Nie zastanowiła się, jakim cudem osłonięto tak gigantyczną powierzchnię. Dużo ważniejsze wydawało się to, dlaczego ktoś, pokazując ludziom marchewkę pracy, systematycznie odcinał ich od świata, życia i emocji. I dlaczego ludzie się na to zgadzali.

Marta przypomniała sobie, jak Wiktor zaczął pomału znikać. Chłopak z tej samej co ona pipidówki, szybko zaaklimatyzował się w nowej rzeczywistości. Przynosił z pracy coraz to lepsze telefony i gadżety, usiłując zachwycić nimi partnerkę. Później swoje zachwyty zaczął dzielić z kolegami. A chwilę potem to już była równia pochyła.

Jeszcze tylko niecałe dwa lata! I będę mogła wrócić do siebie. Leżeć pod jabłonką i patrzeć na niezmrożone pleksą niebo. Mieć na co dzień Wojtka, warzywa, owoce, drewniany stół… Kiedyś znów będzie normalnie – pocieszała się, wciągając na siebie świeże dżinsy i bluzkę. Czerwoną. Dla poprawienia nastroju.

Ruda ósemkowała wokół nóg właścicielki, pomrukując wcale przymilnie.

– Jesteś głodna?

Kocica popatrzyła na nią, jakby chciała powiedzieć: „Nie, chodziło mi raczej o twój lakier do paznokci. Ten w kolorze wściekłej śliwki, którego nigdy nie używasz. Ale, oczywiście, może być też puszka”. Poprowadziła swoją panią do lodówki.

Marta wyłożyła na spodek mięsne kawałeczki i zalała je sosem.

– Czasem miałabym ochotę się poczęstować – zwierzyła się Linie. – Pachnie i, założę się, smakuje o niebo lepiej niż to gówno w torebkach.

Ruda wyjadała miskę prędko, jakby w obawie, że właścicielka faktycznie da jej kuksańca w bok i uzupełni swoje menu czymś, co przynajmniej ma aromat. Można było powiedzieć, że Lina miała fart. Nad żarciem dla kotów i psów faktycznie nie popastwiono się w żaden sposób. Puszki i chrupki były dokładnie takie same od lat... tyle że w świecie zewnętrznym. Marta zaprowiantowywała rudą u swoich rodziców i w sklepie niedaleko rodzinnego domu. Tu, w Dome, nie zawracano sobie głowy zwierzętami, bo pod pleksiglasowym dachem po prostu nie było dla nich miejsca. Przenosiły groźne choroby, były siedliskiem alergenów i przez to solą w oku coraz większej liczby ludzi. W perfekcyjnym, sterylnym świecie były bardziej niż zbędne. W następstwie zbędne stały się schroniska, lekarze weterynarii i oczywiście puszki czy saszetki z jedzeniem.

Dzięki Bogu, w normalnym świecie normalni ludzie ciągle chcieli mieć sierściatych przyjaciół. U niej, z tęsknoty za Wojtkiem, pojawiła się Lina. Marta nie mogła znieść ciszy mieszkania, więc, łamiąc wszelkie zasady, przywiozła ze sobą w plecaku rudą kulkę, która ugryzła ją na powitanie. W ogóle cały swój niemal pięcioletni żywot kocica prowadziła bardziej gryźliwie niż mruczanie, ale jednak była. Po prostu była.

Teraz wylizywała miskę do czysta, a za chwilę miała zaanektować kocyk na parapecie i obserwować panią do momentu aż ta, w drodze do pracy, zniknie za zakrętem. Również powrót właścicielki Lina śledziła z tego strategicznego miejsca, obdarzając Martę wyniosłym, a zarazem czujnym spojrzeniem.

– Idę, ruda. Pilnuj domu!

Kocica zastrzygła uchem na wciąż te same słowa i oczekiwała trzaśnięcia drzwiami, które jednak nie nastąpiło. Przeciągająca się cisza wygoniła ją w końcu zza zasłony. Na wyprężonych łapkach przeszła do przedpokoju i ogarnęła sytuację jednym spojrzeniem.

Jej właścicielka siedziała nieruchomo pod ścianą. Obok niej, na podłodze, leżała opieczętowana niebiesko koperta.

Marta, 11.30

Parę godzin później Lina mogła swoim zwyczajem przyczaić się za zasłoną, uwidocznić nad ramą okienną uszy i oczy i obserwować panią, która wreszcie wyszła z domu. Do tej pory Marta tylko raz podniosła się z podłogi. Musiała zapalić. Nogi, zamiast kolan, miały w sobie watę. Żołądek podchodził do gardła żółcią. Napoczęta paczka leżała na półce pod lustrem. Trzęsące się palce kobiety nie mogły wyjąć papierosa. Zdenerwowana, rozerwała opakowanie. Nikotynowe tutki potoczyły się po blacie szafki. Parę spadło na podłogę. Marta sięgnęła po najbliżej leżący papieros. Uchwyciła lewą dłonią prawy nadgarstek, ale płomień zapalniczki i tak nie mógł trafić do tytoniu. Bliska łez, osunęła się znów po ścianie. Przygarbiła plecy, a potem przewróciła się na bok, przyciągając kolana do klatki piersiowej. Gdyby mogła, zaczęłaby się teraz połykać. Jak tamten wąż na polnej drodze, rozjechany przez auto. Wijąc się z bólu, sięgnął ogona, który coraz głębiej znikał między szczękami. Więc szkoda. Szkoda, że nie mogła się połknąć. Połknąć siebie i strachu, który nie pozwalał oddychać. Ani nawet zapalić papierosa, ciągle trzymanego między palcami. Przerażenie tamowało myśli kobiety tak skutecznie, że zapragnęła tabletki. Musiała wziąć proszek, żeby się ogłuszyć i znieczulić. Żeby dać radę wstać z podłogi i pójść na wyznaczone spotkanie.

Podniosła się i zrobiła parę kroków. Kolana dalej miały w sobie nieprzyjemną miękkość zamiast kości, a palcom trudno było się uchwycić ściany czy framugi. Łatwiej było uwiesić się na otwartych drzwiach spiżarni i rozdygotaną dłonią przegarniać paczki i torebki. Parę z nich spadło na podłogę. Jednorazówki wody przeżyły kontakt z ziemią; grawitacja podkopułowa nie czyniła krzywdy swoim. Słoik z przecierem nie miał już takiego szczęścia. Sok opryskał spodnie i stopy Marty, popłynął pomidorowym strumieniem pod kuchenne meble. Rozpłakała się, nie mając nawet siły sprzątać czerwonawych bryzgów. Aluzja do jej życia była paskudnie widoczna. Słoik z pomidorami był namiastką świata, do którego miała wrócić za dwadzieścia cztery miesiące. Jeszcze zamkniętego, oddzielonego szkłem, ale bliskiego niemal na wyciagnięcie ręki. Teraz… miało nie być już w ogóle nic. Ani tego, co w tym momencie, ani tym bardziej tego, co za pół roku. Marzenia wsiąkały w fugi, odpływały pod meble. Odpływały też z głowy kobiety, przegonione na chwilę tabletką. Potem jeszcze jedną i kolejną, po której można już było zapalić papierosa. Uspokoić się do reszty gorzkawym ciepłem.

Teraz wolno szła ulicą, a znajome widoki wywoływały w niej coś więcej niż zwyczajową niechęć. Wszystko to popieprzone – powtórzyła w myślach za bohaterem Seksmisji. Czy reżyser mógł przypuszczać, że ustrój, który przedstawił pod sprytną pokrywką fantastycznych realiów, sprawdzi się niemal w stu procentach? Że fantastyka stanie się rzeczywistością? Że nawet te przysłowiowe lampy w podłodze…?!

Stuknęła lekko czubkiem buta w mleczny kwadrat, wtopiony w chodnik. W sumie akurat takiemu oświetleniu nie można było nic zarzucić. Estetyczne, przyjemne dla oka i dające wrażenie przestrzeni nawet w wąskich, wysoko zabudowanych ulicach. Dobrze, więc takie lampy były na plus. Ale zdecydowanie nie można było tego powiedzieć o sztucznej trawie i szpalerach drzew, w których zamiast płynących soków tkwiły światłowody. Rośliny wyglądały nieskazitelnie przez cały rok. Nie trzeba było przycinać im gałęzi czy tępić szkodników. Nie obsiadywały ich też srające ptaki i przede wszystkim nie można było ich nazwać wylęgarnią alergenów. Marta wolała jednak świat, w którym natura miała coś do powiedzenia i gdzie nie przypisywano jej wyłącznie negatywnych aspektów. Gdzie widać było dynamikę nieba, a nie jednolitą, przydymioną taflę. I wreszcie gdzie rok dzielił się na cztery względnie zrównoważone pory roku, a nie jedną. Klimatyzowaną. Zawsze tak samo szarą. Dlaczego pozwoliłam się w to wkręcić? Dlaczego pozwoliłam sobie wmówić, że to jedyny słuszny wybór? – myślała, idąc w kierunku sektora A. Przecież to równia pochyła, droga donikąd… Właściwie: płatne więzienie.

– Dzień dobry. Proszę o identyfikator. – Strażnik zatrzymał ją tuż przed wejściem do sektora B. – Pozwolenie? Przepustka? – sugerował inne opcje.

– Mam tylko to. – Wysunęła z torebki opieczętowany niebiesko róg koperty.

Cerber o nic już nie pytał. Usunął się czym prędzej z drogi i przykładając swój kciuk do czytnika, przepuścił kobietę.

Pierwsza wewnętrzna część miasta. Taka, która generowała na koncie minimum dwa zera więcej przy miesięcznej wypłacie. Może i rekompensowało to życie w oszklonej puszce, ale nie dla Marty. Pracownikom sektora B nie wolno było już wychodzić na zewnątrz. Ten pogardliwy przywilej darowany był tylko sektorowi C. To w nim mieszkała „biedota”, najtańsza siła robocza, jedną nogą utytłana w przerażającą pozarzeczywistość. Marta bała się jak ognia braku kontaktu z Wojtkiem, więc pracowała niezbyt gorliwie, byle tylko nie zasłużyć na awans. I w takim przypadku zapracowała sobie na coś znacznie gorszego. Na niebieską pieczątkę.

Próbowała uspokoić oddech, ale płuca napełniały się powietrzem w minimalnej części. Działanie tabletek zaczęło słabnąć, a kolejnych nie mogła już wziąć. Musiała być w pełni świadoma, żeby obiektywnie ocenić to, co czekało na nią w budynku COP-u. Żeby móc odpowiednio zareagować lub właśnie tej reakcji uniknąć. Spojrzała na pidżeja. Do wyznaczonego terminu miała jeszcze ponad czterdzieści minut. Nerwy podgryzały umysł i paznokcie, które były bardziej niż krótkie. Gdy Marta była mała, Bunia smarowała jej rączki mydłem. Teraz na nerwy działały inne sposoby.

Rozejrzała się wokół i oparła o wnękę w murze. Stopy same skrzyżowały się w kostkach. Pocierały jedna o drugą. Palce rąk także znalazły sobie zajęcie. W kieszeni bluzy wyszukały paczkę papierosów i chciwie dobrały się do jednego z nich. Kobieta przymknęła oczy i zaciągnęła się głęboko. Po chwili wydmuchała dym prosto w niebo, przytrzymując rękę z papierosem przy twarzy. Fajkowy wdech. Wydech. Gorzkawy pocałunek życia, koiciel nerwów, jak zwykle spełnił swoje zadanie. Nainhalowana nikotyną uspokajała się z wolna, choć szczupłym policzkom nie wróciły rumieńce. Skóra Marty pobladła, a cienki, długi nos wydawał się jeszcze dłuższy. Stopy ciągle były niespokojne. Podrygiwały, ocierały o siebie zewnętrzną warstwę spranych tenisówek, w których właścicielka chodziła cały rok.

Gdy z papierosa został już tylko filtr, zdusiła go o ścianę, znacząc na elewacji ciemny ślad. Jakby ptak nasrał na te idealności – ucieszyła się złośliwie. Oni jej na niebiesko, ona im na czarno. Marna to była zemsta. Żenująca. Ale Marta taki już miała charakter. Musiała się po swojemu odgryźć. Wtrącić trzy grosze. Zawisnąć ratlerkiem na gardle brytana.

Ponownie spojrzała na pidżeja. Szpicel był dzisiaj grzeczny i poza parametrowym raportem nie dawał o sobie znać. Skrupulatnie odmierzał czas, poganiając pikselkami. Zrobiło się późno. Kobieta oderwała się od ściany i ruszyła w kierunku sektora A. Teraz zaczęło się jej spieszyć. Chciała mieć tę wizytę już za sobą. Poznać jej powód. Wiedza i najgorsza nawet prawda zawsze są lepsze niż niepewność. I strach przed nią.

Kolejnemu strażnikowi pokazała od razu kopertę z pieczątką. Mężczyzna, podobnie jak jego poprzednik, przepuścił ją bez pytań i sprawdzania tożsamości. Niebieski glejt musiał być ponad wszelkimi formalnościami.

Budynek COP-u, Centrum Obsługi Pracownika, do którego zaprosiła ją pieczątka, wcale nie był niebieski jak policyjny mundur[1]. Cały z czarnego czy tylko przyciemnianego szkła, miał przedziwną architekturę, nad którą Marta jednak nigdy się nie zastanawiała. Przychodziła tu tylko podpisać umowę. Wtedy ważniejszy był biały świstek papieru niż czerń budynku.

Teraz przyjrzała mu się dobrze. Niski, bardzo długi, od razu kojarzył się z trumną. Górna fasada, nieco wystająca poza dolną część, ześlizgiwała się na nią łukiem, który przygniatał wejście. Przygniatał też od razu człowieka, zamierzającego wejść do środka. Jeśli COP miał przerażać, wywierać odczucie nacisku i niemożności złapania oddechu, to te założenia sprawdzały się jak najbardziej.

Popatrzyła na niebo, w którym nie było ratunku, i weszła do budynku. Kontrastowo jasne przestrzenie wcale jej nie uspokoiły. To rzeczywiście była trumna. Czarno lakierowana, wewnątrz rozświetlona lampami i marmurami. Bez jednego okna. Nawet bez drzwi. Trumienne odczucia potęgował bezruch, brak kogokolwiek i czegokolwiek. Marta miała wrażenie, że jest ostatnim człowiekiem na ziemi. Rozglądała się wokół, próbując wyłowić choćby jeden szczegół, który mógłby zaprzeczyć tej martwości. Nic. Kompletnie nic. Żadnego przełącznika w ścianie. Kratki! Wentylatora! Nawet miejsca, w którym można by usiąść.

Strach znów dopadł żołądka kobiety. Ogarnął kolana. Opłynął krwiobiegiem ciało, powodując szum w głowie. Zaraz zemdle… – Nie zdążyła dokończyć myśli ani na szczęście zemdleć, bo przeciwległa ściana rozsunęła się i ukazała przestronne biuro. Mężczyzna siedzący za stołem nie podniósł wzroku. Nie zapytał o imię, nazwisko. Powiedział tylko krótko: – Proszę wejść.

Weszła więc, ściskając w ręku kopertę. Urzędnik jakby wcale jej nie dostrzegał. Rozkładał tyko jakieś dokumenty na blacie, oznaczając miejsca, którym najwyraźniej należał się autograf.

– Proszę usiąść – powiedział po chwili. – I podpisać tam, gdzie postawiłem kropkę.

Niepewnie podniosła do oczu pierwszą zadrukowaną kartkę, strącając przy tym elegancki długopis. Schyliła się, żeby go podnieść. Do tej pory nie widziała oczu mężczyzny. Lekko prześwitujący przez jasne włosy czubek głowy był jedynym szczegółem, który zobaczyła. A teraz buty. Korespondowały ze sztywną postacią. Ułożone równo obok siebie, jakby oblekały stopy manekina, a nie żywego człowieka. Wypastowane czubki zdawały się śledzić każdy ruch Marty, niedostępny dla oczu mężczyzny. Miała wrażenie, że patrzą na nią, hipnotyzują...

Skupiła uwagę na trzymanym w ręku długopisie i wycofała się spod biurka. Przysunęła do siebie kartki.

– Co to jest?

– Akta potrzebne do rozwiązania z panią umowy o pracę.

– Nie sygnujemy kciukiem? – zapytała zdziwiona.

– Kciuk też będzie – zapewnił beznamiętnie. – Tymczasem proszę długopisem.

Marta przebiegła wzrokiem kartki. Rzeczywiście, blabla o rozwiązaniu umowy, konieczności opuszczenia mieszkania, niedotrzymaniu warunków kontraktu…

– Chwileczkę – zastanowiła się głośno. – Jakie niedotrzymanie warunków kontraktu?

Mężczyzna podniósł wreszcie głowę. Palcami zdjął z monitora screen i zawiesił go przed oczami kobiety. Przez rzędy liter widziała tylko zarysy twarzy i złożone dłonie. Wiedziała, że wpatruje się w nią, ale litery przesłaniały jego tęczówki, co robiło upiorne wrażenie. Skupiła się więc na sensie, który niosły wyświetlone słowa. Serce kobiety przyspieszyło, a nad ustami pojawiły się kropelki potu. Umysł zaczął pracować na zdwojonych obrotach. Skąd wiedzieli o Wojtku?! Fakt, wychodziła na zewnątrz za często, każdorazowo jednak zachowywała wszelkie środki ostrożności. Wymykała się po zmroku, a przejście nie było w żaden sposób strzeżone czy choćby tylko nadzorowane. Pidżej zostawał w domu, sprytnie zamontowany na kocim tyłku. Nie mieli prawa się zorientować! Chcieli ją blefem zmusić do podpisania wyroku na siebie?

– Nie rozumiem. To jakaś bzdura. – Pokręciła głową. – Nie podpiszę. – Odłożyła długopis i odsunęła kartki.

– No tak. Zapomniałbym. W sektorze nie wolno trzymać zwierząt. – Wyciągnął z komputera kolejnego asa. – A parametry życiowe kota naprawdę różnią się od norm analitycznych człowieka. Pokazać pani raport zdrowotny kota? – Cyniczny głos docierał zza screenu.

Umysł Marty gonił w piętkę. Nie odzywała się, zrozpaczona, że jej plan rozbił się o niebieską pieczątkę. Urzędnik także milczał, wpatrując się nieruchomo w twarz kobiety. Gdyby nie mruganie, pomyślałaby, że to komputerowo wygenerowany obraz. Po chwili ciszy mężczyzna zawiesił jej przed oczami kolejne informacje. Z niedowierzaniem patrzyła na rzędy dat, cyferek i adresów sklepów.

– Przecież to żaden dowód. – Odsunęła się od screenu i skrzyżowała ręce na piersiach. – Żad… Zaraz. Dlaczego przegląda pan wyciąg z mojego konta? To bezprawne!

Jakby nie usłyszał pytania. Rozciągnął tylko przed nią kolejną tabelę.

– Tutaj mamy adres. Zawsze ten sam, na który były wysyłane zakupy. I zawsze ten sam, pod którym spędzała pani zbyt częste urlopy. Taaak. – Pogładził podbródek. – Zdjęcia, zapiski w komputerze… Czy w tej kwestii ma pani jeszcze jakieś wątpliwości?

Nie miała. Siedziała bez ruchu, tępo wpatrzona przed siebie. Płacz i strach szturmowały jej gardło, a ona nie mogła ich przełknąć. Myślała, że jest mądrzejsza od systemu, że może sobie sprytnie poukładać życie, wyznaczać urlopy od nieznośnej podkopułowej codzienności.

– A odpowiadając na pani pytanie – zwinął niepotrzebne już screeny i znowu podsunął w jej stronę zadrukowane kartki – nie robimy nic bezprawnego. Zostając naszym pracownikiem, wyraziła pani zgodę na niemal pełny monitoring.

Patrzył teraz na nią. Literki nie przesłaniały mu już tęczówek i Marta wstrząsnęła się. Wąskie, bardzo jasne oczy dostrzegały każdą jej myśl i drgnienie twarzy. Nieruchome, tak samo jak dłonie czy stopy, niosły skojarzenie ze zwierzęciem, które obserwuje ofiarę. Nie odezwała się, do reszty zastraszona. Urzędnik chyba nie wymagał już od niej kwestii mówionych. Stuknął tylko w QR code, opatrzony jej nazwiskiem, i złożył dłonie.

Zrozumiała. Nie zeskanowała go, podpisując umowę. Była przekonana, że zawiera jakieś mniej istotne informacje, dane firmy, cokolwiek. Ale nie. To był skręcony na nią sznur, który własnoręcznie założyła sobie na szyję.

– Mamy zatem jasność? Tak? To proszę teraz wszystko podpisać i przyłożyć swój kciuk do screenu z elektronicznymi wersjami.

Wykonała polecenie, a potem zapytała:

– To co będzie teraz?

Wiktor, 16.45

Nie mógł się skupić. Literki na monitorze żyły własnym życiem i, choć ułożone w słowa, wcale nie wyglądały jak one. Wiktor czytał te same zdania po dziesięć razy i nie był w stanie zrozumieć ich sensu. Poluzował kołnierzyk koszuli, napił się wody, a potem zwilżył nią chusteczkę i przemył twarz. Nie pomogło. Nic nie pomagało. I to już od paru dni, a może tygodni? Podobnie jak tekstu, nie potrafił też ogarnąć w głowie kalendarza. Dni płynęły zbyt wolno, a może zbyt szybko. Mieszały się ze sobą. Bez zerknięcia w terminarz nie umiałby ot tak, z kapelusza, podać nazwy bieżącego dnia. Ale czy te nazwy były naprawdę ważne, skoro każdy dzień wyglądał tak samo? Nawet niedziela od paru lat była już czarna. Wreszcie ujednolicona z tygodniem pod porzekadło: „świątek, piątek czy niedziela”. Kalendarz przestał wabić czerwienią. Nie zaznaczał już kolorowo świąt, nie oferował przyjemności oczekiwania na długi weekend. Stał się tylko miejscem, które zapisywało deadline’y, podliczało bilanse minionych dni i podganiało słynnym już: What’s your goal for today?

Właśnie. To: What’s your goal for today. Kiedyś motywujące do ponadracjonalnego wyznaczania sobie celów. Do pełnego zaangażowania w ich realizację, byle tylko wykonać plan, wpakować kolejnego goala do pełnej sukcesów cefałki. Teraz… motywowało tylko do tego, żeby jakoś przeżyć dzień. Spisać prędzej listę crapów czy fuck-upów niż osiągniętych goali i móc pójść do siebie na te parę godzin.

Dla Wiktora wszystko ostatnio było jednym wielkim syfem. Coś, co kiedyś sprawiało przyjemność i dawało poczucie dobrze inwestowanego czasu i puchnącego konta, teraz niosło wszystko oprócz satysfakcji. Angielski, który był językiem obowiązującym w biurze, drażnił. Wszystkie te coole i what a fuckin’ crapy doprowadzały do szewskiej pasji. Kazały zapominać, że jeszcze niedawno sam ekscytował się brzmieniem tych słów i upychaniem ich do każdego fragmentu rozmowy czy korespondencji okołobiurowej.

Drażnił też poganiacz niewolników – workflow. Internetowa platforma tasków i obowiązków pozwalała na kontrolę i wielce efektywną eksploatację pracownika. Z workflowem, zwanym wuefką, nie można się było nudzić. Właściwie to trzeba się było nieźle nagimnastykować, żeby wykonać wszystkie taski i nie dać się platformie zbyt często zaznaczyć jako idle. Parę leniuszków dziennie było przewidzianych na sik i papierosa. Jedzenie (woreczek witaminowej i wyskoproteinowej papki) spożywało się już przy komputerze, żeby nie tracić potrzebnego na pracę czasu.

Mężczyzna biegał kursorem po wuefce, usiłując pracować, a przynajmniej stwarzać takie pozory. Ale pozory pozostawały pozorami od jakiegoś czasu. Spis zadań po stronie Done nie narastał, za to lista z To do zwiększała się imponująco.

– Thank you for your cooperation. – Wiktor został wylogowany z systemu, co oznaczało koniec roboczego dnia. Dużo wcześniej niż zwykle.

Na monitorze uwidocznił się teraz self-evaluation chart, w który Wiktor niezbyt dokładnie wklepał dzisiejsze osiągnięcia. Następnie aplikacja przerzuciła go do comba, w którym jak co dzień musiał ocenić swoje samopoczucie. Rozwinął pasek z opcjami. Krótkie opisy zaznaczone były też na kolorowo, żeby pracownikowi uświadomić ważność zaznaczanych odpowiedzi. Satisfied and highly motivated, alive and kicking były zielone. So-so wpadało jasną zielenią w pomarańcz, dunno było pomarańczową oznaką tego, że coś jest nie do końca tak. Natomiast overworked i intensywnie czerwone depressed stanowiły już serious problem. Kłamać się nie dało. Combo każdego pracownika poddawane było cotygodniowej analizie razem z danymi, które sczytywał pidżej, Personal Guard, któremu oprócz źle wymawianej nazwy nie dało się niczego zarzucić.

Wiktor nie mógł w sobie obudzić dawnego entuzjazmu nawet potrójnymi porcjami tabletek. Wściekły, zaznaczył po raz kolejny czerwoną opcję. Feedback pojawił się na ekranie od razu. Jeszcze do wczoraj była to jakaś umoralniająca gadka o konieczności dbania o siebie, utrzymywania odpowiedniej liczby godzin snu oraz podkreślenie, jaką nobilitacją jest praca dla Dome. Dziś wyświetlił się już suchy komunikat o udzieleniu dwutygodniowego, bezpłatnego urlopu w celu podniesienia motywacji. Pracownik został także poinformowany, że na czas urlopu może wychodzić poza sektory, i pouczony, gdzie ma się udać w celu dopełnienia formalności i otrzymania tabletki, która miała dezaktywować nanoczipa na te dwa tygodnie.

Dlaczego dopiero teraz wygląda to jak typowe science fiction? – Wiktor opuścił głowę na blat stołu i sięgnął do kieszeni po kolejną porcję tabletek.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Słowniczek

Dostępne w wersji pełnej

Przypisy

[1] Ang. cop – potocznie: gliniarz, policjant.