Odnowiona nadzieja

Robert Barron

Odnowiona nadzieja

Eseje o misji Kościoła

Przełożyła Dominika Krupińska

Wydawnictwo W Drodze, Poznań 2023

Tytuł oryginału

Renewing ou Hope. Essays for the New Evangelization

Copyright © 2020

The Catholic University of America Press

All rights reserved

© Copyright for this edition by Wydawnictwo W drodze, 2023

Redakcja naukowa – prof. UAM dr hab. Cezary Kościelniak

Redaktor prowadząca – Ewa Kubiak

Redakcja – Paulina Jeske-Choińska

Korekta – Lidia Kozłowska, Paulina Jeske-Choińska

Konsultacja tłumaczenia rozdziału ósmego – dr Natasza Lisowska

Skład i łamanie – Aleksandra Wawrzyniak

Redakcja techniczna – Józefa Kurpisz

Projekt okładki i layoutu – Krzysztof Lorczyk OP

Fotografia na okładce – DAVID RODRIGO | unsplash.com

Fotografia (s. 2) – ADAM KRING | unsplash.com

ISBN 978-83-7906-519-6 (wersja drukowana)

ISBN 978-83-7906-520-2 (wersja elektroniczna)

Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów W drodze sp. z o.o.

Wydanie I

ul. Kościuszki 99, 61-716 Poznań

tel. 61 850 47 52

sprzedaz@wdrodze.pl

www.wdrodze.pl

Spis treści

Słowo wstępne

Słowo wstępne

Nie ma co do tego wątpliwości: ks. bp Robert Barron, biskup pomocniczy Los Angeles1, jest utalentowanym popularyzatorem Dobrej Nowiny. Apostolat Word on Fire, jak również cykle programów Katolicyzm i Pivotal Players rozsławiły jego nazwisko w Stanach Zjednoczonych. Przyciągając na równi wierzących i niewierzących, ludzi młodych, pracowników Google, ustawodawców w Kongresie i wszystkich, którzy natrafiają na jego filmiki wideo na YouTube, bp Barron doskonali sztukę przekazywania tego, co w katolicyzmie najlepsze.

Biskup Barron posiada talent sięgania po skomplikowane idee i upraszczania ich. Podaje przykłady ze współczesnej kultury, sztuki czy żywotów świętych, by odpowiedzieć na to, czym żyją mężczyźni i kobiety naszych czasów. Podjąwszy apel trzech ostatnich papieży, by zaangażować się w nową ewangelizację, głosi naukę o Jezusie w nowych mediach.

Te umiejętności wyrastają z głębokiej formacji intelektualnej. Przez dwadzieścia lat, jako wykładowca seminaryjny i rektor Uniwersytetu St. Mary of the Lake (Seminarium Mundelein), bp Barron kształtował i formował umysły oraz życie duchowe licznych kapłanów, posługujących dziś w parafiach Stanów Zjednoczonych i całego świata. Będąc niezmiennie krytykiem „uproszczonego katolicyzmu”, odsłania on swoje zdolności intelektualne w książce Odnowiona nadzieja. Eseje o misji Kościoła.

W lipcu 2017 roku bp Barron podzielił doświadczenie wielu z nas: opóźniony lot i spóźnienie na przesiadkę. Z tego powodu nie mógł być obecny na zjeździe liderów katolickich, który odbywał się w Orlando na Florydzie. Musiał wygłosić swoje przemówienie inauguracyjne ze studia za pośrednictwem satelity. Słuchając, jak bp Barron zajmuje się zjawiskiem „nieprzynależących” – ludzi, którzy nie wyznają żadnej religii – w kontekście nowej ewangelizacji, zapoznałem się ze sformułowanym przez niego rozpoznaniem i krytyką trzech przeszkód, stanowiących jednocześnie punkt wyjścia do ewangelizacji: scjentyzmu, kultury „e tam” (tzn. relatywizmu) oraz kultury autokreacji.

W niniejszym zbiorze esejów odkrywamy, że bp Barron nie tylko reaguje na potrzebę ewangelizowania „nieprzynależących”, lecz także angażuje się w debatę teologiczną w sprawie skomplikowanych zagadnień, takich jak prostota Boga. Jego celem jest zawsze ewangelizacja. Barron odsłania przed czytelnikiem bogactwo i rolę Tradycji, szczególnie św. Tomasza z Akwinu. Święty Tomasz nie jest dla niego człowiekiem przeszłości, lecz teologiem, filozofem i świętym, który może wejść w spór z dzisiejszą kulturą, podsuwając odpowiedź intelektualną na ideologie takie jak scjentyzm i relatywizm, proponując obiektywność jako antidotum na kulturę autokreacji i otwierając drogę do dialogu z filozofami okresu nowoczesności, takimi jak Jacques Derrida, w kwestii problemu daru. Biskup Barron ukazuje, jak istotne znaczenie ma dzisiaj tradycja teologiczna.

Ale Barron nie ogranicza się do św. Tomasza. W niniejszej książce widzimy, że podejmuje refleksję również nad wpływem wywieranym przez Hansa Ursa von Balthasara. Barron często odwołuje się do estetyki szwajcarskiego teologa w swoich popularnych pracach, ale tutaj, w piątym rozdziale, Jak von Balthasar zmienił moje myślenie, napotykamy opis jego przejścia od Rahnera do Balthasara. Odwołania Barrona do Balthasara w tej książce, jak też innych pracach stanowią przypomnienie, że jeżeli Kościół ma dzisiaj prowadzić ewangelizację, to będzie się ona odbywać dzięki sile przyciągania, atrakcyjności Chrystusa oraz pięknu wiary. Ludzi w naturalny sposób przyciąga piękno, dobro i prawda. Odsłaniając przed czytelnikiem zdrową teologię, Barron prowadzi go na spotkanie Tego, który jest Dobrem i Pięknem, i który jest Drogą, Prawdą i Życiem.

Ta autentyczna praktyka duszpasterska wypływa właśnie ze zdrowych zasad teologicznych, a czasem z kolei doświadczenie duszpasterskie objaśnia i dopracowuje nasz sposób formułowania zasad. Z tego powodu papież Franciszek kładzie nacisk na rzeczywistość konkretnych ludzkich uwarunkowań; to tutaj Słowo Boże i dobra teologia muszą się przenikać. Teologia nie może pozostawać abstrakcyjna; musi ona prowadzić innych do spotkania z tajemnicą Boga, który może zmieniać nasze życie, otwierać nowe horyzonty i wskazywać nam kierunek. Przykładami tego rodzaju teologii praktycznej, do której wzywa papież Franciszek, są dwa eseje: W poszukiwaniu „nieprzynależących” i Ewangelizacja „nieprzynależących”.

Barron nie boi się sięgać w tych tekstach po teologię papieża Franciszka, proponując czytelnikowi obcowanie z rozważaniami Ojca Świętego na temat cnót żywionych i pielęgnowanych w rodzinie. Sposób podejścia św. Tomasza do cnót często jest ignorowany w teologii moralnej, a tymczasem ma on zasadnicze znaczenie dla życia chrześcijańskiego. Ojciec Święty przyznaje również, że to w rodzinie człowiek dojrzewa w cnotach, rozwijając habitus. I właśnie przez ten pryzmat – uważa Barron – powinniśmy starać się zrozumieć Amoris laetitia. Barron nie obawia się też korzystać z myśli jezuickiego myśliciela Gastona Fessarda, który obok Guardiniego wywarł wpływ na papieża Franciszka, prowadzący do sformułowania przez niego czterech zasad zawartych w Evangelii gaudium.

W świecie naznaczonym postępującym sekularyzmem część katolików sądzi, że lepiej będzie wycofać się z kultury niż się w nią angażować. W zawartych w niniejszej książce esejach bp Barron podaje inną odpowiedź: zamiast się wycofywać, musimy zaufać w zdolność Ewangelii do reagowania na kulturę i oczyszczania jej za pomocą tego wszystkiego, co najlepszego katolicyzm ma do zaoferowania. Dialektyka między objawieniem a kulturą uzewnętrznia się w tym tomie w wygłoszonym w 2019 roku przez Barrona w amerykańskim Kongresie przemówieniu pt. Liberalizm i katolicyzm – dlaczego rozziew? oraz w wygłoszonym w 2018 roku w Denver wykładzie zatytułowanym Relatywizm i jego niezadowolenie.

Przyjąłem tę publikację z radością. Stanowi ona przykład nauczania głoszonego przez biskupa, który jest jednocześnie znakomitym teologiem. Wydaje mi się, że Kościół w Stanach Zjednoczonych i jego zaangażowanie w prowadzenie nowej ewangelizacji mogą odnieść wielką korzyść z posiadania zajmujących się teologią biskupów. W książce Odnowiona nadzieja. Eseje o misji Kościoła bp Barron ofiarowuje nam spostrzeżenia nie tylko na temat przeszkód w wierze, lecz także istniejących możliwości głoszenia Ewangelii. Przecież przedmiotem tego głoszenia nie są jedynie słowa, ale Słowo, Osoba Jezusa Chrystusa, który daje nam zbawienie.

abp Christophe Pierre, nuncjusz apostolski

1 W 2022 roku został biskupem diecezji Winona-Rochester.