Redakcja

Mirosław Grabowski

Projekt graficzny serii

Paweł Skupień

Projekt okładki

RM Projekt Daniel Rusiłowicz

Zdjęcia na okładce

© suravid / Shutterstock, © cocozero / Shutterstock,

© Victor Torres / Shutterstock, © UTBP / Shutterstock

© Luciano Mortula / Shutterstock, © Lukas Gojda / Shutterstock

© Subbotina Anna / Shutterstock, © ostill / Shutterstock

© Everett Collection / Shutterstock

Korekta

Igor Mazur

Redaktor prowadzący

Anna Brzezińska

Text copyright © by Aleksander Makowski

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2016

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 978-83-8015-261-8

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

1968

31 marca

Lyndon Johnson siedział w salonie prywatnego apartamentu prezydenckiego naprzeciw swojej żony Lady Bird i z goryczą tłumaczył jej motywy postanowienia, jakie podjął po wielu tygodniach rozważań.

– Od ubiegłego roku generał Westmoreland i mój wysłannik Robert Komer powtarzali mi: „Widzimy już światełko w tunelu. Wierzymy, że nareszcie wygrywamy tę wojnę. Mamy tam przecież pięćset pięćdziesiąt tysięcy żołnierzy, najlepsze lotnictwo świata i całe niezbędne wsparcie sprzętowe, logistyczne i wywiadowcze”. Westmoreland dawał nawet do zrozumienia, że już w tym roku zacznie ściągać naszych chłopców do domu. Ja z kolei zapewniałem o tym Amerykanów… I co? Nagle nadchodzi trzydziesty pierwszy stycznia, Wietkong razem z tymi z Północy funduje nam ofensywę Tet i wszystkie nasze rachuby biorą w łeb. Amerykanie są w szoku, a ja wychodzę na prezydenta, który okłamuje własny naród! Natychmiast wysyłam do Sajgonu generała Wheelera, aby zbadał sytuację na miejscu, a ten wraca i oznajmia, że Westmoreland potrzebuje jeszcze dwustu tysięcy amerykańskich żołnierzy… Dasz wiarę? Jak im wyślę te dwieście tysięcy, to ilu jeszcze zażądają? Mamy już dwadzieścia pięć tysięcy poległych!

Lady Bird zapewniła prezydenta, że poprze każdą jego decyzję.

O dwudziestej pierwszej trzydzieści pięć Lyndon Johnson w wystąpieniu telewizyjnym poinformował Amerykanów, że w nadchodzących wyborach prezydenckich nie przyjmie nominacji swojej partii. Ci, którzy mieli okazję widzieć się z nim tego wieczoru osobiście, mówili, że po przemówieniu wyglądał na zrelaksowanego…

W rodowej rezydencji Van Vertów na Long Island w zasadzie nie oglądano telewizji i jednym z zadań kamerdynera Jamesa było informowanie domowników o ważniejszych wydarzeniach. Tego wieczoru wszedł więc do biblioteki, w której siedzieli Victor, Frederick i Martin, streścił telewizyjne przemówienie prezydenta, po czym ukłonił się i oddalił.

– Zawsze mówiłem, że Johnson nie jest taki głupi – ocenił Frederick. – Gdy dwa tygodnie temu ten karakan Robert Kennedy ogłosił, że będzie się ubiegał o nominację demokratów na prezydenta, Lyndon już wiedział, że nie ma szans. Tylko po jaką cholerę kazał przerwać bombardowania żółtków z Północy i zaprosił ich przedstawicieli na rozmowy pokojowe?

– Kennedy zatem dostanie nominację Partii Demokratycznej i w listopadowych wyborach prezydenckich zmierzy się z naszym Nixonem – odezwał się Martin. – A swoją drogą ten Bobby to dużej klasy spryciarz. Prawie wszyscy, którzy doradzali Johnsonowi w sprawie Wietnamu, wywodzą się z administracji Johna Kennedy’ego. Ponoć są najlepsi i najbardziej inteligentni. Ale gdyby dzisiaj Johnson wyszedł bez ochrony na ulicę, to ludzie pewnie by go zlinczowali. Tak więc, Fredericku, masz rację i zarazem jej nie masz. Na razie najmądrzejszy okazał się Robert Kennedy.

– Dlatego nie może dostać nominacji demokratów na prezydenta – stwierdził Victor Van Vert z głębokim przekonaniem, a nieco ciszej dodał: – Nikt nie będzie stawał na drodze realizacji moich planów. Nikt!

Ani syn, ani brat nie skomentowali jego wypowiedzi.

14 lipca

Tego dnia Victor Van Vert zaprosił Martina na rozmowę do rezydencji. Piękna pogoda zachęciła ojca i syna do spaceru po ogrodzie.

– Nie podobają mi się te rozmowy w Paryżu z komunistami z Północy – oznajmił Victor prosto z mostu.

Znaczące wstrzymanie bombardowań Wietnamu Północnego umożliwiło w maju podjęcie bezpośrednich rozmów pokojowych pomiędzy Amerykanami a północnymi Wietnamczykami. Po licznych oporach i wypracowaniu skomplikowanej formuły partycypacji przyłączył się do nich także rząd Wietnamu Południowego i Narodowy Front Wyzwolenia.

– Wiadomo, o co Johnsonowi chodzi. Tuż przed wyborami chce zawrzeć jakąś namiastkę pokoju i pokazać wyborcom, że zakończył wojnę w Wietnamie, którą ta hołota z ulicy już rzyga. I to mają być patrioci?! W ten sposób zamierza dać zwycięstwo w wyborach demokratom, a nam je odebrać. Nie możemy do tego dopuścić!

– Wydawało mi się, że śmierć Roberta Kennedy’ego gwarantuje zwycięstwo naszego kandydata – zauważył nieco cierpko Martin.

Piątego czerwca, tuż po północy, brat zamordowanego pięć lat wcześniej prezydenta został postrzelony przez zamachowca w kuchni hotelu Ambassador w Los Angeles i dwadzieścia sześć godzin później zmarł. Zabójcą okazał się imigrant arabskiego pochodzenia, urodzony w Palestynie Sirhan. Podobnie jak Harvey Oswald, miał działać sam… Martin śmiercią drugiego Kennedy’ego był nie tylko zaskoczony, ale i cokolwiek zszokowany, ponieważ nie wierzył w takie szczęśliwe zbiegi okoliczności… Wolał jednak nie roztrząsać tej sprawy.

– W polityce nie ma czegoś takiego jak gwarancja zwycięstwa wyborczego, bo ludzie są tylko ludźmi. – Victor zdecydowanie uciął dywagacje syna, nie odnosząc się w żaden sposób do wzmianki o tragicznej śmierci kolejnego członka klanu Kennedych. – Trzeba dopilnować, aby twój przeciwnik polityczny nie miał nawet najmniejszej możliwości zarobienia dodatkowych głosów. Na czymkolwiek!

– Co zatem sugerujesz, ojcze? Co mam zrobić? – zapytał Martin, nieco zdziwiony zaciętością ojca. Znał go jednak na tyle dobrze, by wiedzieć, że ma gotowy plan działania, którego wykonanie przypadnie jemu.

– Trzeba się skontaktować z kimś sensownym z delegacji Wietnamu Północnego w Paryżu – zaczął spokojnie wyjaśniać nestor rodu Van Vertów – i przedstawić mu propozycję zakończenia wojny w imieniu tych, którzy będą rządzić Ameryką po Lyndonie Johnsonie. Nie może to być jakiś tępy komuch, ale ktoś, kto wie, jak działają mechanizmy w naszym kraju, i zna naszą mentalność. Najlepiej ktoś z ich wywiadu. Oni mają takich ludzi…

Martin Van Vert zaniemówił. Wszystkiego się spodziewał, lecz nie tego, że ojciec będzie go zachęcał do kontaktu z… wrogiem. Wprawdzie toczyły się oficjalne rozmowy pokojowe, ale wojna, na której cały czas ginęli żołnierze obu stron, trwała przecież w najlepsze.

Szybko otrząsnął się z zaskoczenia.

– Jaką propozycję mam przedstawić takiemu człowiekowi, jeśli w ogóle zechce mnie słuchać? – zapytał.

– Oczywiście, że zechce! W końcu wywiad jest od tego, by słuchać przeciwnika. Sam to wiesz najlepiej. – Victor starał się nadać swojej wypowiedzi żartobliwy charakter. – Przedstawisz sprawę prosto. Johnson jest skończony, a demokraci przegrają wybory, więc jakiekolwiek rozmowy z nimi to strata czasu. Teraz gotowi są obiecać wszystko, aby zapewnić sobie zwycięstwo, ale nie będą w stanie dotrzymać żadnej obietnicy, bo i tak stracą władzę. Poradzisz zatem swojemu rozmówcy, aby w geście dobrej woli jego rząd nie przyczyniał się do jakiegokolwiek sukcesu Johnsona przed wyborami, a ci, którzy przyjdą po nim, z pewnością tego nie zapomną…

– Wybacz, ojcze, ale ktoś, kto nas nie zna, mógłby powiedzieć, że taka rozmowa może zakrawać na zdradę stanu – zauważył ostrożnie Martin.

– Mylisz się, drogi synu. W grę wchodzi wyłącznie racja stanu. Nasza racja stanu – odpowiedział spokojnie i z wielką pewnością siebie Victor Van Vert. – Zajmiesz się tą sprawą? Pozostało niewiele czasu…

Były oficer CIA pomyślał, że musi jak najszybciej skontaktować się z Harrym Adamsem, swoim człowiekiem w Białym Domu, a także z Lucienem Coneinem, byłym żołnierzem OSS.

Szkoda, że Lodger dał się zabić w Wietnamie, przydałby się – naszła go refleksja.

– Oczywiście, ojcze, możesz na mnie liczyć.

15 października

O dziesiątej rano Martin Van Vert siedział w paryskim bistrze La Bohème na Montmartrze, uważnie obserwując nieprzeniknioną twarz pułkownika Tran Minha.

Były oficer CIA nie posiadał się z zadowolenia, kiedy odkrył, że obaj jego zaufani dali mu nazwisko tego samego człowieka. Musi to być zatem właściwy rozmówca – skonstatował w myślach.

Harry Adams powołał się na swoje stare niemieckie kontakty, które przemycały dla niego ludzi zza żelaznej kurtyny w czasach, gdy stacjonował w Europie. To właśnie one, jak twierdził, ustaliły, że to odpowiedni człowiek i jedyny porządnie znający angielski spośród żółtków z północnowietnamskiej delegacji. W rzeczywistości po rozmowie z Martinem Harry natychmiast przesłał relację Dominikowi, a parę tygodni później został przez niego wywołany na spotkanie do Paryża. Tam ustalili, że Tran Minh musi być przekonany, że jego spotkanie z Martinem zaaranżował sam Harry jako amerykański agent. Przy okazji polski przemytnik rozbudził jego wyobraźnię, mówiąc, że jeżeli ta inicjatywa zakończy się sukcesem i Nixon zostanie kolejnym prezydentem, to Martin zarobi u niego dużo punktów. „A wtedy przedstawi cię ze stosowną rekomendacją Nixonowi i zostaniesz w Białym Domu na dwie kadencje jako zaufany człowiek nowego prezydenta”.

Z kolei Lucien Conein, który w 1945 roku walczył w Indochinach przeciw Japończykom i z tego okresu znał osobiście Ho Chi Minha, założył, że swoje ustalenia oprze na starych kontaktach w Wietnamie Północnym, i nie pomylił się. Ale na wszelki wypadek posiłkował się też opinią znajomych z francuskiego wywiadu. W obu przypadkach wskazano mu tego samego człowieka i to jego nazwisko przekazał Martinowi Van Vertowi.

Nawet najbardziej uważna obserwacja twarzy pułkownika nie pozwoliłaby byłemu oficerowi CIA odkryć, że siedzący naprzeciwko niego mężczyzna nazywa się Tran Ngoc i do niedawna był majorem spadochroniarzy w armii Wietnamu Południowego. Ani też – że antycypując przystąpienie do paryskich rozmów pokojowych, najwyżsi przełożeni pułkownika postanowili wysłać go do Paryża jako doradcę delegacji Północy właśnie dlatego, że doskonale znał angielski i mentalność drugiej strony oraz mógł natychmiast reagować radą na wszelkie niespodzianki towarzyszące negocjacjom.

Martin nie mógł też wiedzieć, że poprzedniego dnia pułkownik spotkał się w lokalu konspiracyjnym KGB z Jekatieriną Iwanową, którą włączono do tej rozgrywki, gdy wywiad polski w ramach rutynowej współpracy sojuszniczej przekazał informację Harry’ego wywiadowi KGB. Tran Minh wiedział zatem o swoim rozmówcy wszystko to, co w ocenie Iwanowej wiedzieć powinien. Nie miał zatem wątpliwości, że rozmawia z człowiekiem, który może mieć wielkie wpływy w Białym Domu prezydenta Richarda Nixona.

O ile opatrzność pozwoli mu wygrać… – pomyślał były major spadochroniarzy.

– Dziękuję panu za pozytywną odpowiedź na propozycję tego spotkania – zagaił Martin. – Postaram się być możliwie otwarty i stawiać sprawy jasno, bez niepotrzebnego owijania w bawełnę. Podobnie jak pan jestem żołnierzem oraz oficerem wywiadu i wolę nie tracić czasu na niepotrzebne kluczenie.

– Doceniam pańską szczerość, panie Van Vert – odpowiedział pułkownik, mile zaskoczony nastawieniem swojego interlokutora. – Pańskie nazwisko to synonim potęgi Ameryki i tylko głupiec nie skorzystałby z zaproszenia do rozmowy.

Martin przeszedł do rzeczy.

– Reprezentuję siły polityczne, które za kilka miesięcy będą rządzić Stanami Zjednoczonymi i przewodzić temu, co my nazywamy wolnym światem. Jestem bowiem głęboko przekonany, że to Richard Nixon wygra wybory i będzie waszym partnerem w procesie pokojowym, który zakończy tę nieszczęsną wojnę. Lyndon Johnson wie, że jest skończony. Jeśli stara się osiągnąć w tych rozmowach choćby pozór sukcesu, to tylko po to, by wesprzeć kampanię wyborczą demokratów. Uczestniczenie w jego gierkach byłoby wielkim błędem ze strony waszych decydentów i przyczyniłoby niepotrzebnych szkód nie tylko pańskiemu krajowi, lecz także mojemu. To Richard Nixon będzie decydował w kwestiach wojny i pokoju, a nie wątpię, że potrafi docenić każdy wasz gest dobrej woli, który nie osłabi jego przedwyborczych wysiłków. Mówiąc bez ogródek, porozumienie pokojowe z Johnsonem nie byłoby warte papieru, na którym zostałoby spisane…

Pułkownik Tran Minh dość nieoczekiwanie przyznał Martinowi rację.

– Też uważam, że do czasu wyborów nie powinniśmy podejmować żadnych decyzji, a tym bardziej czegokolwiek podpisywać, i będę to zalecał swoim przełożonym. Sądzę, że skorzystają z moich rad i poczekają na nowego amerykańskiego prezydenta.

– Jeżeli pan pozwoli, to przekażę mu tę dobrą nowinę – zasugerował w pełni usatysfakcjonowany przebiegiem tej rozmowy Martin. – A gdy już zaczną się poważne negocjacje pokojowe z administracją prezydenta Nixona, to pańskim zdaniem jakie są szanse na szybkie zakończenie tej wojny?

Wietnamczyk zamyślił się na chwilę.

– Jestem na wojnie od prawie trzydziestu lat. Najpierw z Japończykami, potem z Francuzami, reżimem sajgońskim i z wami. Trudno mi więc być optymistą. Musi pan zrozumieć, że nie odpuścimy celu, o który tak długo walczyliśmy, a jest nim niepodległość i zjednoczenie całego Wietnamu. Nie będą to więc rozmowy szybkie, łatwe i miłe. Ale zarówno wasze, jak i nasze największe problemy są związane z rządem sajgońskim. Przekona się pan, podobnie jak nowy prezydent, jacy z nich dranie. Oni nie chcą, aby wojna się zakończyła. Obecne status quo niezwykle im odpowiada. O ich bezpieczeństwo w Wietnamie Południowym dba ponad pięćset pięćdziesiąt tysięcy amerykańskich żołnierzy i niewiele mniej Amerykanów z agend cywilnych, co powoduje napływ ogromnej fali dolarów. De facto utrzymujecie tę bandę. Po co mieliby się porozumieć z nami w jakiejkolwiek sprawie i zakręcić sobie kurek z kasą? Pewna szacowna dama i gorąca zwolenniczka pana Nixona, Anna Chennault, skontaktowała się osobiście z prezydentem Wietnamu Południowego, radząc mu sabotowanie rozmów paryskich przed wyborami. Jest bardzo nieostrożna, ale umacnia go w przeświadczeniu, że taka taktyka ma wielką przyszłość. Proszę sobie to wszystko rozważyć na spokojnie, a dojdzie pan do wniosku, że mam rację.

– To logiczne, co pan mówi, ale bądźmy dobrej myśli. W czasie ofensywy Tet na początku roku zginął mój przyjaciel Henry Lodger. – Martin spojrzał na pułkownika, którego twarz pozostała niewzruszona. – Dołożę zatem starań, aby zakończyć to zabijanie. To była bardzo pożyteczna wymiana poglądów i cieszę się, że do niej doszło.

– Ja też, panie Van Vert. W razie potrzeby jestem do dyspozycji – odpowiedział pułkownik Tran Minh i wyciągnął rękę na pożegnanie.

– Zabiłaś Henry’ego Lodgera? – zapytał prostu z mostu Dominik, gdy spotkał się na kolacji z Janą.

Siedzieli w niewielkiej rodzinnej knajpce i czekali na wino.

– Nie. Wietkong go zabił, a ja nie widziałam powodu, aby temu zapobiec. – Pułkownik KGB opowiedziała mu pokrótce całe zdarzenie. – Został nam jedynie Martin Van Vert, ale jego przecież nie zabijemy.

– Z tego, co ci zrelacjonował Tran Minh, wynika, że Van Vertom niezwykle zależy na wygranej Nixona. Jak sądzisz, wygra? – Dominik nie wątpił, że Jana ma lepszy od niego wgląd w sprawy amerykańskie.

– Odkąd zabito Roberta Kennedy’ego, jego szanse znacznie wzrosły. A jak zapewnił mnie Tran Minh, w rozmowach paryskich aż do wyborów nie będzie żadnego przełomu. Zatem obstawiam wygraną Nixona – odpowiedziała. – W Święto Dziękczynienia dowiemy się, jakie plany pomnożenia majątku i potęgi swojego rodu ma Victor Van Vert…

– Rozumiem, że Maria nie musi za wszelką cenę znaleźć się w gronie słuchaczy Victora? – upewnił się Dominik.

– Nie musi. Van Vertowie to męski klan, który nie zwykł dopuszczać kobiet. Gdyby się starała uczestniczyć w spotkaniu, mogłoby się to wydać podejrzane – oceniła. – Ona, jak uzgodniliśmy, ma inne zadania.

Przemytnik przyznał jej rację, zadumał się, po czym całkowicie zmienił temat.

– Zwróciłaś uwagę na to, co się wydarzyło w marcu w Polsce?

– Wydarzyło się to, co zostało przez kogoś zaplanowane. Na razie nie wiem do końca, czy głównymi animatorami byli moi przełożeni, czy też przełożeni Dolores. Musimy spotkać się we troje, bo bez jej udziału i litra bimbru woprosa nikak nie rozbieriosz – zaśmiała się Jana.

6 listopada

Jednym z głównych powodów, dla których kwatera ekipy prezydenta elekta znajdowała się w hotelu Pierre, była odległość zaledwie jednej przecznicy od nowojorskiego apartamentu Richarda Nixona przy Piątej Alei 810. Przyszły prezydent nabył go w 1963 roku od Nelsona Rockefellera, zostając przy okazji jego sąsiadem. Apartamenty pod tym adresem miały na ogół prawie pięćset metrów kwadratowych powierzchni, cztery sypialnie, pokoje dla służby, salon, bibliotekę i wspaniały widok na Central Park.

Nixon wraz z żoną i córkami Tricią i Julie przyleciał do Nowego Jorku poprzedniego dnia około osiemnastej i prosto z lotniska Newark udał się do hotelu Waldorf Astoria, gdzie na trzydziestym piątym piętrze wynajęto dla niego apartament. Tu oczekiwał na wynik wyborów. Miał nadzieję, że w odróżnieniu od pojedynku z Johnem Kennedym w 1960 roku nie będzie musiał czekać na wyniki całą noc czy wręcz całą dobę.

Nie po raz pierwszy w życiu się omylił.

Mimo że przez pierwsze kilka godzin tego wieczoru prowadził w wyścigu prezydenckim z kandydatem demokratów, to o północy Hubert Humphrey go wyprzedził. Pół godziny później zdobył przewagę sześciuset tysięcy głosów. Dopiero nadejście wyników ze stanów Ohio i Kalifornia zmieniło stan rzeczy. O trzeciej nad ranem szóstego listopada Richard Nixon uwierzył, że wygrał wybory prezydenckie 1968 roku. Podobnie jak w 1960 roku do samego końca były kłopoty z liczeniem głosów w Chicago, gdzie uparty burmistrz Daley nie zamierzał pójść Nixonowi na rękę i ujawnić rezultatów wcześniej, niż absolutnie musiał.

Niepewność republikanów trwała mniej więcej do dziesiątej trzydzieści, gdy główne stacje telewizyjne NBC i CBS ogłosiły Richarda Nixona zwycięzcą, a rozwiała się całkowicie o jedenastej trzydzieści, kiedy zadzwonił Hubert Humphrey, by osobiście pogratulować kontrkandydatowi zwycięstwa. Natychmiast po przyjęciu tych gratulacji prezydent elekt udał się z całą rodziną do sali balowej hotelu na spotkanie ze swoimi zwolennikami, by podziękować im za nocne czuwanie i wygłosić krótkie przemówienie.

Zrelaksował się dopiero w apartamencie na Piątej Alei, gdzie zjadł coś z żoną i córkami i nastawił ulubioną muzykę. Z przyjemnością rozmyślał o czekających ich kilkudniowych wakacjach w rodzinnej posiadłości w Key Biscayne na Florydzie. Ale przed wylotem miał jeszcze jedno spotkanie, którego nie chciał odkładać, tym bardziej że nie spodziewał się, aby mogło być absorbujące.

Niebawem służący Manolo wprowadził gościa do biblioteki.

Martin Van Vert już od progu wyciągnął ramiona.

– Panie prezydencie, serdecznie gratuluję wygranej! Spełnił pan swoje i nasze marzenia. Ojciec prosił o przekazanie wyrazów podziwu i uznania. Jak zawsze zaprasza na kolację z okazji Święta Dziękczynienia. W tym roku będzie ona niezwykła, bo musimy podziękować za niezwykłą łaskę bożą.

Uścisnęli się. Obaj byli w doskonałych humorach. Usiedli w fotelach, a Manolo podał po kieliszku szampana i wyszedł.

– Podziękuj serdecznie Victorowi. Jego wiara we mnie przez te lata jest częścią naszego zwycięstwa, choć bardzo niewiele brakowało, a mogło być inaczej. Z danych mojego sztabu wynika, że wygrałem zaledwie jednym procentem głosów – zwierzył się rozluźniony prezydent elekt. – Tym bardziej dziękuję ci za to, co załatwiłeś z północnymi Wietnamczykami w Paryżu.

Przyszło mu też do głowy, że gdyby kandydatem demokratów na urząd prezydenta nie był Hubert Humphrey, lecz zamordowany pięć miesięcy wcześniej Robert Kennedy, to wyniki tych wyborów byłyby inne. Ale nie widział potrzeby, żeby dzielić się tą refleksją z gościem. Wiedział, że członek rodu Van Vertów musi mieć pełną tego świadomość…

– Kto będzie pamiętał o różnicy procenta?! Zwycięzca jest zawsze jeden! Pan nim jest i przejdzie do historii jako trzydziesty siódmy prezydent, reszta się nie liczy. – Martin uniósł kieliszek. – Wypijmy za ten sukces!

– Chciałbym cię z kimś poznać, Martinie – oznajmił Richard Nixon, z lubością spełniwszy toast. – Za chwilę wpadnie tu Bob Haldeman…

Nie dokończył zdania, gdy rozległo się pukanie i do biblioteki wszedł wysoki, prawie po wojskowemu ostrzyżony, ale już lekko łysiejący na czubku głowy mężczyzna o zdecydowanym wyrazie twarzy. Miał na sobie szary garnitur, białą koszulę, ciemny krawat i czarne buty.

– Pozwolą panowie, że dokonam prezentacji – rzekł Nixon, po czym przedstawił Martina nowo przybyłemu, jego zaś Martinowi. – Bob Haldeman będzie moim szefem sztabu w Białym Domu. Pokieruje przepływem dokumentów, informacji oraz, co najważniejsze, ludzi do Gabinetu Owalnego. Nie pozwoli, abym utonął w powodzi spraw nieistotnych, a mój czas marnowali osobnicy, którzy nie mają nic do powiedzenia.

– Miło cię poznać, Bob. Teraz już wiem, kto w Białym Domu jest najważniejszy po prezydencie… – odezwał się Martin poważnym tonem, gdyż nie chciał, aby jego wypowiedź została odebrana jako żart.

– Otóż to! Bob będzie moim alter ego czuwającym nad powodzeniem tej prezydentury. A klucz do sukcesu każdej prezydentury tkwi w prawidłowym procesie podejmowania decyzji. Na biurko prezydenta mogą trafiać jedynie te kwestie, których nie da się rozstrzygnąć na niższym szczeblu – odpowiedział Nixon. – Bob rzeczywiście będzie najważniejszym administratorem w Białym Domu. Dlatego życzyłbym sobie, abyście dobrze się poznali. Pamiętaj, Bob, że Martin Van Vert zawsze ma wstęp do Gabinetu Owalnego. A teraz wybaczcie, moi drodzy, muszę przygotować siebie i dziewczyny do podróży do Key Biscayne. Wy tymczasem sobie pogadajcie.

Dwaj mężczyźni pożegnali się z prezydentem elektem, zjechali do wyłożonego marmurem holu w stylu włoskiego renesansu, z bogato rzeźbionym sufitem, i wyszli na ulicę. Postanowili mówić sobie po imieniu.

– Jeżeli idziesz do waszej kwatery w hotelu Pierre, to chętnie cię odprowadzę – zasugerował Martin nowemu znajomemu. – Mam tam apartament, w którym możemy pogawędzić.

Haldeman z przyjemnością na to przystał. Od dwunastu lat był politycznie związany z Richardem Nixonem i doskonale się orientował, kto jest kim wśród jego zwolenników i jaki ma ciężar gatunkowy. Ród Van Vertów zajmował w tej konstelacji unikatową pozycję.

12 listopada

Nixonowie nie zabawili w Key Biscayne dłużej aniżeli pięć dni. W drodze powrotnej do Nowego Jorku zahaczyli o Waszyngton, gdzie prezydent elekt spotkał się ze swoim poprzednikiem. Podczas gdy Lady Bird oprowadzała Pat Nixon po pokojach Białego Domu, odchodzący prezydent zaprosił gościa na spotkanie, którego głównym tematem była wojna w Wietnamie. Stawili się sekretarz stanu, sekretarz obrony, szef połączonych szefów sztabów, doradca do spraw bezpieczeństwa narodowego i szef CIA. Ludzie większość swojego czasu poświęcający wojnie, której nie potrafili wygrać.

Słuchając ich, Richard Nixon uświadomił sobie nagle, że nie może pozwolić, aby Wietnam stał się jego obsesją i zniszczył jego administrację, tak jak zniszczył prezydenturę Johnsona, doprowadzając do sytuacji, w której prezydent bał się wychylić nosa z Białego Domu. Trzeba skończyć tę pieprzoną wojnę i zabrać się za wielkie sprawy – postanowił w myślach.

Przez następne kilka dni przez hotel Pierre przewinęło się mnóstwo ludzi, spośród których Nixon zamierzał wybrać pracowników swojej administracji. Wyrazy uszanowania złożył mu także dyrektor FBI, Edgar J. Hoover, który pełnił swój urząd od prawie czterdziestu lat i nie wątpił, że nadal na nim pozostanie, bo wiedział prawie wszystko o prawie wszystkich.

Nie przyszedł więc o nic prosić, tylko poinformował prezydenta elekta, że jego poprzednik, Lyndon Johnson, kazał zainstalować w Gabinecie Owalnym system do nagrywania wszystkich rozmów, który włączał i wyłączał przełącznikiem zainstalowanym pod biurkiem. Dodał, że John Kennedy i jego poprzednicy również podsłuchiwali ludzi, o czym on jako odwieczny szef FBI wiedział najlepiej. Ale to nie było wszystko, co Hoover miał do powiedzenia tego dnia nowo wybranemu prezydentowi Stanów Zjednoczonych.

– W końcówce kampanii wyborczej Lyndon Johnson był już tak zdesperowany, że kazał nam zainstalować podsłuchy wokół pana, między innymi w samolocie, którego używaliście podczas kampanii wyborczej – relacjonował dyrektor FBI z profesjonalnym spokojem. – Uzasadniał to względami bezpieczeństwa narodowego, co zawsze stanowi wygodny pretekst i praktycznie uniemożliwia nam odmowę.

– Bardzo interesujące, dyrektorze, chociaż nie do końca rozumiem, jakie informacje spodziewał się w ten sposób uzyskać. Liczył, że podsłuchując mnie, doprowadzi do zwycięstwa demokratów? I tak o wszystkim decydują wyborcy – zauważył prezydent elekt, wyraźnie zachęcając swojego niecodziennego rozmówcę do dalszych wynurzeń.

– Prezydent Johnson kazał też objąć podsłuchem telefon madame Chennault, pańskiej wielbicielki… – zaczął wyjaśniać Hoover.

– Czy to możliwe?! Anna Chennault to legenda, wdowa po bohaterze wojennym, który odniósł dla Ameryki wielkie zasługi, walcząc z Japończykami… – wszedł mu w słowo zdenerwowany tą informacją Richard Nixon. – Dlaczego to zlecił? O co mu chodziło?

– Był przekonany, że madame Chennault namawia prezydenta Wietnamu Południowego Nguyena Van Thieu i jego zastępcę Nguyena Cao Ky do sabotowania paryskich rozmów pokojowych, na które prezydent Johnson bardzo liczył jako na wsparcie kampanii wyborczej demokratów – kontynuował dyrektor FBI. – Miała ich przekonywać, że pan zapewniłby im znacznie lepszą pozycję i warunki w negocjacjach z komunistami z Północy aniżeli Hubert Humphrey, gdyby został prezydentem, bo cały pana życiorys to walka z komunizmem. Thieu i Ky zawsze bardzo ją szanowali i chyba w końcu uwierzyli, że to pan wygra wybory, bo jak inaczej wytłumaczyć ich obstrukcję w Paryżu… Johnson nie miał wprawdzie żadnych podstaw, aby sądzić, że jest pan osobiście zaangażowany w te działania, ale ta bardzo bogata dama stała się jego obsesją.

– Mam nadzieję, że te podsłuchy już nie funkcjonują, panie dyrektorze? – zapytał retorycznie Nixon.

– To zrozumiałe samo przez się, panie prezydencie – zapewnił Edgar Hoover. – Bardzo dziękuję za rozmowę i pozostaję do pana dyspozycji.

Dyrektor FBI pożegnał się i odprowadzony do drzwi przez Richarda Nixona opuścił apartament zajmowany przez ekipę prezydenta elekta.

Bob Haldeman, który na prośbę szefa uczestniczył w spotkaniu, uśmiechnął się ironicznie pod nosem.

– Stary, przebiegły lis. Przyszedł wkupić się w łaski nowego lokatora Białego Domu i wybadać, jak stoją jego akcje. Oczywiście zostawisz go na stanowisku?

– Oczywiście. Wolę mieć Edgara w swoim namiocie sikającego na zewnątrz, aniżeli miałby stać poza nim i sikać do środka – odpowiedział Richard Nixon z właściwą sobie umiejętnością komponowania obrazowych porównań.

28 listopada

Podobnie jak w poprzednich latach kolacja z okazji Święta Dziękczynienia została zaplanowana w ścisłym gronie rodzinnym, a jej gośćmi honorowymi mieli być Pat i Richard Nixonowie. W tym roku jednak gości przywiózł nie czarny rolls-royce Van Vertów, ale pojazdy tajnych służb prezydenta elekta.

Victor Van Vert czekał na parę prezydencką w drzwiach wejściowych.

– Panie prezydencie, gratuluję zwycięstwa i witam serdecznie w moim domu. – Nestor rodu uścisnął rękę Richarda Nixona.

– Dziękuję, Victorze, stary przyjacielu. To nasze wspólne zwycięstwo, a udział w nim twojego rodu jest nie do przecenienia – zripostował prezydent elekt, obiema dłońmi odwzajemniając uścisk gospodarza.

Victor przywitał się z Pat Nixon i poprowadził gości do salonu, gdzie byli już Maria, Martin, Frederick, Vick oraz dzieci Martina, Rose i Fred. Gdy wszyscy przywitali się z parą prezydencką, kamerdyner James i służba podali zebranym przedobiednie drinki. Spotkanie upływało w lekkiej atmosferze i było widać, że Nixon upaja się jeszcze zwycięstwem wyborczym. Do dwudziestego stycznia, przewidzianej prawem daty oficjalnej inauguracji każdego nowo wybranego prezydenta, pozostało jeszcze prawie dwa miesiące. W tym czasie mógł on odpocząć po trudach kampanii wyborczej bez konieczności zajmowania się oficjalnymi obowiązkami, z wyjątkiem kompletowania składu osobowego przyszłej administracji, ale do tego Richard Nixon był dobrze przygotowany.

Menu kolacji nie odbiegało tego roku od menu z lat poprzednich i szybko uporano się z posiłkiem, zwłaszcza że męski trzon rodu Van Vertów z niecierpliwością oczekiwał rozmowy z nowym prezydentem przy kawie, koniaku i cygarach. Gdy zatem Pat, Maria i dorastające już dzieci Martina udały się na basen, zgromadzeni w bibliotece mężczyźni przystąpili do wymiany poglądów.

– Panie prezydencie – pierwszy przemówił Victor Van Vert. – Proszę uchylić nam rąbka tajemnicy co do priorytetów politycznych pańskiej administracji, przede wszystkim w polityce zagranicznej.

– Cieszę się, Victorze, że pytasz właśnie o nią, bo polityka zagraniczna stanie się nicią przewodnią mojej prezydentury – odpowiedział prezydent elekt i rozwinął myśl: – Jak słusznie zauważył kiedyś w tym domu Martin, aby wygrać wojnę w Wietnamie, musielibyśmy wysłać do Indochin milion żołnierzy, a na to nie ma przyzwolenia Amerykanów. Jedyna opcja to wycofać się z honorem, o czym wtedy wspomniałem, a dziś powiem, jak chcę to zrobić. Z jednej strony zamierzam kontynuować paryskie rozmowy pokojowe z północnymi Wietnamczykami i Wietkongiem, prowadząc ostre negocjacje, a z drugiej – nie przerywać bombardowania. Ich przywódcy muszą uwierzyć, że jeżeli nie pójdą na kompromis, to amerykańskie bomby sprowadzą ich do epoki kamienia łupanego. W tym kontekście wymyśliłem pewne zagranie, które nazwałbym „Madman Theory”, czyli teorią nieprzewidywalnego wariata. Ho Chi Minh i inni muszą być przekonani, że mam obsesję na tym punkcie i zbombarduję w ich kraju wszystko, co wystaje ponad powierzchnię ziemi, jeżeli zmuszą mnie do tego, nie godząc się na pokój z honorem w moim rozumieniu. Jestem znawcą komunizmu i uważam, że komuniści to na ogół pragmatycy, z którymi można się dogadać, wypracowując właściwe warunki rozmowy. Twoje ostatnie paryskie doświadczenie, Martinie, chyba to potwierdza?

– Jak najbardziej, panie prezydencie – odpowiedział były oficer CIA. – Odniosłem wrażenie, że mój wietnamski rozmówca, pułkownik Tran Minh, nie miał cienia wątpliwości, że układanie się z przegranym politykiem, jakim był Lyndon Johnson, jest bez sensu. Jeżeli grać o pokój, to wyłącznie ze zwycięzcą. Dlatego poszli nam na rękę i demokraci nie odnieśli w Paryżu przedwyborczego sukcesu.

– Otóż to! Ale rozmowy z samymi Wietnamczykami z Północy mogą nam nie zapewnić pożądanego efektu, a sukces w wygaszaniu tej wojny w mojej pierwszej kadencji prezydenckiej to conditio sine qua non wygrania drugiej – kontynuował Richard Nixon. – Dlatego w dalszej perspektywie równoległym priorytetem mojej polityki zagranicznej będzie stopniowe ocieplanie stosunków z Rosjanami. Nazywam to „détente”. Możemy ze sobą rywalizować, ale mamy wspólną odpowiedzialność wobec ludzkości: nie pozabijać się w wyniku wojny atomowej. Z kolei powodzenie tego priorytetu zapewni zrewidowanie całej naszej polityki wobec Chin i dokonanie wielkiego amerykańskiego otwarcia na ten kraj. W sytuacji konfliktu pomiędzy tymi komunistycznymi molochami bylibyśmy lekkomyślni, nie starając się go wykorzystać na naszą korzyść. Abstrahując od tego, że zarówno Związek Radziecki, jak i Chiny mają wielki wpływ na polityczne i militarne poczynania swoich sojuszników, komunistów z Wietnamu.

W bibliotece zaległa cisza. Nikt z obecnych nie spodziewał się, że Richard Nixon, polityk mający reputację jednego z najbardziej zagorzałych antykomunistów w Ameryce, zechce wystąpić z takimi inicjatywami. Zaskoczenie było kompletne, czego zresztą prezydent elekt się spodziewał.

Pierwszy przerwał ciszę Martin.

– To genialnie odważna koncepcja, panie prezydencie. Zaskoczy pan wszystkich, tak jak nas dzisiaj. Rosjanie i Chińczycy nie będą mogli zbojkotować pańskiej inicjatywy dla dobra ludzkości. Ma pan szansę zawładnąć wyobraźnią światowej opinii publicznej – zachwycał się były oficer CIA, który w lot pojął potencjał polityczny i wizerunkowy zamierzeń nowego amerykańskiego prezydenta. Może dlatego nie zwrócił uwagi, że ojciec zachowuje uprzejme, powściągliwe milczenie.

– Dziękuję, Martinie, bardzo dobrze, że tak to oceniasz. Realizację zamierzam powierzyć Henry’emu Kissingerowi, który właśnie zgodził się być moim doradcą i przewodniczyć Narodowej Radzie Bezpieczeństwa. To pierwszej klasy intelekt, profesor z Harvardu – wyjaśnił prezydent elekt. – Działania te będą wymagały wielkiej dyskrecji i umiejętności poruszania się w tak zwanym świecie równoległym. Dlatego mając na uwadze twoje doświadczenie w wywiadzie, chciałbym, Martinie, abyś włączył się w ten proces i pomagał Henry’emu z pozycji doradcy zewnętrznego, niewidocznego dla reszty świata, a zwłaszcza dla mediów. Przedwczesne ujawnienie mych zamierzeń mogłoby wszystko zepsuć. Co ty na to?

– Jestem do dyspozycji, panie prezydencie. Zapowiada się niezła akcja, że się tak wyrażę – natychmiast odparł szczerze uradowany propozycją Martin.

– Nie obawia się pan, panie prezydencie, że takie otwarcie na rosyjskich i chińskich komunistów może ich za bardzo wzmocnić i legitymizować? – odezwał się w końcu Victor Van Vert, starając się jak najoględniej sformułować wątpliwości, które go naszły. – Czy nie lepiej byłoby ich wykończyć wyścigiem zbrojeń?

– Nie, Victorze. Moim zamiarem jest wzmacnianie nie ich, ale nas. To my jesteśmy główną potęgą gospodarczą świata i trzymając przeciwników blisko przy piersi, będziemy mieli większą możliwość wpływania na ich politykę i kształtowania poczynań – wytłumaczył Richard Nixon. – Za żelazną kurtyną jest mnóstwo ludzi, którzy gdy tylko lepiej poznają nasz sposób życia, zamarzą o tym, żeby go naśladować…

– Nie muszę zapewniać, że nasz ród będzie pana wspierał – odpowiedział Victor krótko, ale z pełną kurtuazją. – Jestem przekonany, że Martin świetnie upora się z każdym zadaniem, jakie pan prezydent uzna za stosowne mu powierzyć.

– Dziękuję, panowie. Niestety, na Pat i na mnie już czas – oznajmił prezydent elekt, widząc, że młodzież i kobiety pojawiły się w salonie.

Odprowadzeni przez wszystkich Van Vertów goście odjechali w kawalkadzie pojazdów tajnych służb na Piątą Aleję 810. Zaraz potem czarny rolls-royce odwiózł Marię, Freda i Rose do apartamentu nad hotelem Pierre.

Dochodziła dwudziesta trzecia. Victor, jego brat i synowie powrócili do biblioteki, gdzie czekały już na nich drinki przygotowane przez kamerdynera Jamesa. Nestor rodu podziękował mu za trud włożony w organizację tego wieczoru i pozwolił udać się na spoczynek. Klan Van Vertów pozostał sam.

– Pozwolicie, że zanim zaczniemy rozmawiać, coś sprawdzę – odezwał się nagle Martin i jak przystało na fachowca, zaczął zaglądać pod fotele, krzesła, biurko, stoliki i za półki z książkami. Widząc osłupienie malujące się na twarzach pozostałych członków rodu, wyjaśnił: – Przed tak ważną rozmową już wcześniej przeprowadziłem porządną inspekcję, więc teraz sprawdzam tylko dla porządku. Wszystko wydaje się okej.

– Niby kto miałby nas podsłuchiwać? – zainteresował się nieco rozbawiony Frederick. – Chyba nie podejrzewasz naszego Jamesa?

– Oczywiście, że nie, ale w tym domu kręci się mnóstwo służby i lepiej mieć pewność, że jest czysto – odpowiedział były oficer CIA.

– To dobrze, że myślisz o takich sprawach, synu. – Victorowi nigdy nie przyszłoby do głowy, że ktoś mógłby zainstalować podsłuch w jego własnym domu. Teraz jednak, gdy Martin podniósł tę kwestię, zgodził się, że lepiej dmuchać na zimne. – Jeżeli już się upewniłeś, to przejdę do meritum.

Spojrzenia Fredericka, Martina i Vicka spoczęły na Victorze. Wszyscy trzej zajęli miejsca w fotelach, czekając na spełnienie obietnicy sprzed roku – ujawnienie planu zwielokrotnienia stanu posiadania, a tym samym potęgi rodu Van Vertów. Gospodarz domu na Long Island doskonale zdawał sobie sprawę z ich zniecierpliwienia, ale w wypowiedziach prezydenta elekta coś na tyle go zaniepokoiło, że poruszył zupełnie inny, wręcz nieistotny w ocenie pozostałych członków rodu temat.

– Najpierw jednak chcę się z wami podzielić pewnym spostrzeżeniem z dzisiejszego wieczoru. Oględnie mówiąc, Nixonowskie plany wchodzenia w jakąś komitywę z Rosjanami i Chińczykami wcale mi się nie podobają. Powinniśmy wykorzystać naszą potęgę gospodarczą i przewagę ekonomiczną i osiągnąć taki poziom uzbrojenia, który rzuci ich na kolana, gdy nie sprostają narzuconemu przez nas wyścigowi zbrojeń. Tymczasem odniosłem dzisiaj wrażenie, że Richard Nixon wymięka w pryncypialnej postawie wobec komunizmu. Co wy o tym sądzicie? Może się mylę?

– Czy trochę nie za wcześnie na tak surową ocenę? – zapytał Frederick, którego wieloletnie doświadczenie parlamentarne z Izby Reprezentantów przyzwyczaiło do niewyciągania pochopnych wniosków i preferowania rozwiązań kompromisowych. – Umiejętne rozgrywanie wzajemnych animozji między Rosjanami a Chińczykami to klasyka stosunków międzynarodowych. Trzeba po prostu dopilnować, aby było to robione po naszej myśli. A skoro sam Nixon zaprosił Martina do udziału w tych międzynarodowych rozgrywkach, to nie wątpię, że nasze interesy nie zostaną narażone na szwank. Jeżeli dojdziemy do wniosku, że Nixon nie spełnia naszych wyobrażeń o idealnej prezydenturze, to cóż… Nikt nie powiedział, że musi mieszkać w Białym Domu przez osiem lat.

– Zgadzam się z Frederickiem – oznajmił Martin. Uświadomił sobie, że ojciec zbyt rzadko bywa na ulicach, by wiedzieć, co się na nich dzieje. – Musimy zakończyć wojnę w Wietnamie, zanim podzieli naród na dwie zwalczające się frakcje. – I żeby nieco uspokoić ojca, dodał: – Tak jak powiedział Frederick, będę trzymał rękę na pulsie i pilnował naszych interesów.

– No dobrze, może rzeczywiście jestem przewrażliwiony – zgodził się Victor i przeszedł do meritum. – Rok temu obiecałem wam ujawnienie planu, który pozwoli uczynić nasz ród praktycznie niezwyciężonym. Musiałem zachować go w tajemnicy, bo jego istotnymi elementami były zwycięstwo wyborcze Nixona, określony rozwój wydarzeń w Wietnamie i w samych Stanach Zjednoczonych. Gdyby, nie daj Boże, prezydentem został demokrata Hubert Humphrey, to cały mój plan najprawdopodobniej spaliłby na panewce. Nie mogłem sobie pozwolić na zaniedbanie najmniejszej nawet szansy na zwycięstwo. Dlatego w ostatniej chwili wysłałem Martina do Paryża. Opłaciło się, bo, jak zauważyliście, niewiele brakowało…

– Powiedziałbym nawet, że to cud. Gdyby opatrzność w swej mądrości nie wykreśliła z kampanii wyborczej kolejnego Kennedy’ego, to dzisiaj mielibyśmy nieco inne miny – odezwał się Frederick, wywołując uśmiech na twarzy Victora. – A teraz, moi drodzy, cisza. Oddajmy głos nestorowi naszego rodu.

– Plan, o którym chcę wam powiedzieć, składa się z trzech faz. Zadaniem każdej jest napędzanie następnej. Faza pierwsza już trwa: to wojna w Wietnamie. Jej koszt jest horrendalny, czyli dokładnie taki, jaki miał być, a jesteśmy dopiero w połowie drogi do jej zakończenia. Według najostrożniejszych wyliczeń wydamy na nią pięćset miliardów dolarów. Maksymaliści zaś uważają, że może to być nawet dwa razy tyle. Wszystko zależy od tego, z jakim rozmachem Richard Nixon będzie chciał zakończyć wojnę i jak długo wypadnie mu bombardować Wietnam Północny.

– Możemy chyba mieć na to jakiś wpływ – wtrącił się Frederick. – Pan prezydent wie, komu zawdzięcza swój urząd…

– Bez wątpienia, Fredericku – odpowiedział Victor i kontynuował swój monolog: – Poprosiłem Vicka, aby z grubsza wyliczył, ile na tej wojnie zarobią dla nas na czysto firmy zbrojeniowe, w których mamy większościowe i mniejszościowe pakiety akcji lub które są naszą całkowitą własnością. Oświeć nas, synu.

– Posługiwałem się całą gamą skomplikowanych wyliczeń – oznajmił Vick wyrwany do odpowiedzi – ale żeby uprościć przekaz, powiem tylko, że cały nasz konglomerat zbrojeniowy da nam zarobić około pięciu procent tego, co Stany Zjednoczone już wydały i wydadzą w najbliższych latach na tę wojnę. Mieści się to w przedziale między dwudziestoma pięcioma a pięćdziesięcioma miliardami dolarów. Mając na uwadze, że dzisiaj za jednego dolara można w McDonaldzie kupić sześć hamburgerów i coca-colę, a przeciętna płaca miesięczna wynosi niecałe siedemset dolarów, to całkiem przyzwoity wynik. Tyle z grubsza zarobimy przez dziesięć lat.

W bibliotece zapadło milczenie. Victor wodził wzrokiem po twarzach członków rodu, sycąc się wyrazem pełnej zaskoczenia radości graniczącej z niedowierzaniem. Martin, Frederick i zwłaszcza Vick doskonale rozumieli, jak wielkie są to pieniądze, ale świadomość, jaką potęgę mogą zagwarantować ich rodowi, docierała do nich powoli.

– Powinniśmy obchodzić Święto Dziękczynienia częściej! To gigantyczne pieniądze – zauważył Martin. Zdał sobie sprawę, że jego zaangażowanie w bieżące sprawy Instytutu Erudycji i ślub z Marią oderwały go od kwestii rodzinnych finansów, które, jak życie pokazało, znajdowały się w bardzo kompetentnych rękach. – Takie wydatki na wojnę muszą mieć jakieś konsekwencje. Skąd rząd na to bierze? Przecież nie podnosi podatków…

– Drukuje – odparł Vick, od lat uważny obserwator wszystkiego, co się dzieje w amerykańskiej i światowej gospodarce. – Powiem więcej: nie nadąża z drukowaniem! Finansuje przecież nie tylko wojnę w Wietnamie, ale też całą masę programów socjalnych. Nie wchodząc w nudne szczegóły, podam tylko jeden, za to wszystko mówiący wskaźnik. W styczniu sześćdziesiątego pierwszego roku, gdy odchodził Eisenhower, a następował Kennedy, inflacja wynosiła półtora procent. Dzisiaj wynosi cztery i siedem dziesiątych. Trzykrotny wzrost w ciągu siedmiu lat! To jeszcze nie Niemcy w czasach Republiki Weimarskiej, ale wielkimi krokami zmierzamy w dobrym kierunku…

– Wiele zrobiliśmy, aby wojna w Wietnamie osiągnęła obecny stopień natężenia, i rzeczywiście zarabiamy na niej krocie. Czy jednak sytuacja ekonomiczna Ameryki, a więc i świata, o której mówi Vick, nie odbije nam się czkawką? – zauważył Frederick, wyrażając zarazem wątpliwości, jakie naszły Martina. – Przecież rząd federalny będzie musiał coś z tym zrobić. Nie można drukować dolarów w nieskończoność!

Oczy członków klanu ponownie spoczęły na uśmiechającym się pod nosem Victorze. Wydawało się, że dozowanie napięcia w ujawnianiu planu sprawia nestorowi rodu niemal dziecięcą radość.

– Powiadasz, Fredericku, czkawką? Wręcz odwrotnie! Te wydatki na wojnę, które pozwalają nam osiągnąć bajeczny zysk, i wynikająca z nich nieunikniona inflacja stanowią część mojego planu – odpowiedział z prawie mesjanistycznym przekonaniem Victor Van Vert. – Przechodzę zatem do drugiej fazy. Przy obecnie istniejącym systemie finansowym, ustanowionym dla całego świata tuż po wojnie w Bretton Woods, nie da się nad tymi wydatkami zapanować ani ich pokryć. Spoiwem tego systemu jest wymienialność dolara amerykańskiego na złoto przy sztywnym kursie trzydziestu pięciu dolarów za uncję. Rezerwy złota rządu federalnego to równowartość około trzydziestu miliardów dolarów…

– Ojcze, chyba nie myślisz o wywróceniu do góry nogami systemu z Bretton Woods i odejściu od… – Vick, któremu biegłość w kwestiach finansowych pozwoliła najszybciej zrozumieć, do czego zmierza ojciec, miał niedowierzanie w oczach.

– Dokładnie o tym myślę, synu, a co więcej, zamierzam przeprowadzić. Po to właśnie z takim trudem wybraliśmy Richarda Nixona na prezydenta Stanów Zjednoczonych, aby zniósł wymienialność dolara na złoto i uwolnił ceny kruszcu – oznajmił Victor Van Vert, wodząc po zebranych triumfalnym spojrzeniem.

Czekał spokojnie, aż waga tego, co powiedział, wsiąknie wystarczająco głęboko w świadomość jego rozmówców.

– Zniesienie wymienialności dolara i uwolnienie cen złota – kontynuował – spowoduje, że cena złota poszybuje w górę. Ten, kto wyprzedzając innych, skupi go tyle, ile się da, po trzydzieści pięć dolarów za uncję, wzbogaci się wielokrotnie – zakończył, podsumowując drugą fazę planu.

– To jest genialne w swojej prostocie, ojcze! – wykrzyknął Vick. – Uwolniona cena złota może iść tylko w górę. Jedyną niewiadomą jest, czy będzie to skok dwu-, pięcio- czy dziesięciokrotny. To nie może się nie udać. Nikt na to nie wpadł, bo nikomu się nie śniło obalanie systemu z Bretton Woods! Ojcze, jesteś geniuszem!

– Co konkretnie, bracie, miałeś na myśli, mówiąc „wielokrotnie”? – zapytał Frederick, którego początkowy sceptycyzm zaczął ustępować miejsca coraz większej ciekawości i uznaniu.

– W perspektywie paru lat to może być, powiedzmy, trzykrotny skok cen, a w perspektywie dziesięciu… nawet piętnastokrotny. Może nawet większy. Nie musimy przecież stać bezczynnie. Możemy ten wzrost wspomagać na różne sposoby. Każda przyszła wojna będzie pompować cenę złota, a ekspertami od wojen jesteśmy my… – odpowiedział Victor.

– Jeżeli zatem teraz zainwestujemy w złoto dziesięć miliardów dolarów, to w ciągu dziesięciu lat przy dziesięciokrotnym skoku cen zrobi się z tego sto miliardów. Sto procent rocznie! W biznesie to wręcz niespotykany zwrot zainwestowanego kapitału – ocenił Vick. – Bez kosztów, bez ryzyka i całej chmary upierdliwych pracowników i ich problemów. Leżymy i patrzymy, jak inwestycja niemal sama rośnie. To piękne!

– Dokładnie taką sumę, dziesięć miliardów dolarów, zamierzam zainwestować w złoto przed uwolnieniem jego ceny – przyznał Victor Van Vert.

Martin, usłyszawszy rzuconą przez Vicka kwotę, usiadł przy biurku, wziął papier, ołówek i zaczął liczyć.

– To rzeczywiście genialne, bracie! – stwierdził Frederick. – Zawsze doceniałem twój intelekt i doświadczenie życiowe, ale w tym przypadku przeszedłeś sam siebie. Jedyna uwaga, jaka mi się nasuwa, to czy w stosownej chwili Nixon podejmie decyzję o uwolnieniu cen złota. Wspominałeś mu o tym, ojcze?

– Oczywiście. Richard tkwi w polityce od wielu lat i dobrze rozumie mechanizmy polityczne i gospodarcze. Ponadto sytuacja finansowa państwa nabrzmieje do tego stopnia, że nie będzie miał wyboru. Przemyślałem to wszystko. Zadbamy, aby odpowiedni zespół doradców zachęcił go do takiej decyzji i pomógł uzasadnić ją całemu światu, bo to przecież będzie operacja globalna – odpowiedział ze spokojem Victor. – Nie martwiłbym się zatem o trafność decyzji prezydenta w tym względzie…

– Jeżeli pozwolicie… – włączył się do dyskusji Martin. – Dokonałem pewnych wyliczeń, które są niezwykle ciekawe, ale i trochę niepokojące. Za dziesięć miliardów dolarów można dziś, przy cenie trzydziestu pięciu dolarów za uncję, kupić dwieście osiemdziesiąt pięć milionów siedemset czternaście tysięcy dwieście osiemdziesiąt pięć uncji złota. To przekłada się na dziewięć milionów pięćset dwadzieścia trzy tysiące osiemset dziewięć kilogramów, czyli dziewięć tysięcy pięćset dwadzieścia trzy tony złota w sztabkach. Powiem wprost, że to cholernie dużo złota. Znakomita większość państw ma kilkadziesiąt lub w najlepszym wypadku kilkaset ton rezerwy złota. Zatem zakup takiej ilości to nade wszystko nie lada przedsięwzięcie logistyczne, a dopiero w drugiej kolejności finansowe. Ale znając cię, ojcze, nie wątpię, że doskonale o tym wiesz i również ten problem przemyślałeś na wiele sposobów…

– Nie mylisz się, drogi chłopcze – odpowiedział bez emocji Victor. – Największą rezerwę złota Stany Zjednoczone posiadały w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym drugim roku i wynosiła ona wtedy dwadzieścia tysięcy sześćset sześćdziesiąt trzy tony. W tym roku spadła poniżej dziesięciu tysięcy ton. Dlatego w największej tajemnicy powołałem do życia spółkę, która od lat skupuje nie tylko samo złoto, ale także kopalnie, tereny złotodajne i udziały w firmach, które są jego hurtownikami. Spółka ma siedzibę w Zurychu, niedaleko naszej posiadłości, i skupiła do tej pory złoto za pięć miliardów dolarów, przetrzymywane w jednym z banków szwajcarskich. Musicie mi wybaczyć, moi drodzy, że dopiero teraz ujawniam wam tę fazę swojego planu, ale sami rozumiecie, że jakikolwiek przeciek byłby w tym przypadku wielkim zagrożeniem.

– Wyrażę chyba opinię wszystkich, jeżeli powiem, że nie tylko nie musisz nas przepraszać, ale masz też nasz głęboki podziw i szacunek – odpowiedział Frederick, podczas gdy Martin i Vick z entuzjazmem potakiwali głowami. – Nie przypuszczałem, że na starość będziemy się zajmowali handlem złotem…

– Mam znacznie większe ambicje, Fredericku – zapewnił Victor. – Samo skupowanie złota gdzie się da nie wystarczy. Musimy też opanować cały łańcuch produkcji: od wyrobiska w kopalni czy zakupu od indywidualnych dostawców grudek lub złotego piasku, poprzez proces kilku rafinacji wstępnych, aż do rafinacji finalnej w jednej z rafinerii na terenie Europy, w tym w Szwajcarii, i odlania sztabek złota. Pozwoli to nam pełniej wpływać na cenę złota.

– Ale co zastąpi stabilizacyjną rolę złota względem dolara? – zapytał nagle Martin. – Nie czeka nas jakaś panika na rynkach?

– Parytet złota to przeżytek. Nic go nie musi zastępować, bo to coś już istnieje. To potęga naszej gospodarki, nasza moc militarna i sam dolar. Dolar całkowicie zastąpi złoto jako jedyna waluta światowa. Uwalniając dolara od złota, można go będzie drukować prawie bez ograniczeń, bo wszyscy będą chcieli go mieć jeszcze bardziej niż dotychczas. No i wszyscy będą musieli zapłacić za to nieco większą inflacją, ale mniej lub bardziej chętnie to zrobią, bo nie damy im wyboru.

Widać było, że Victor długo i pieczołowicie przygotowywał swój plan i jego prezentację.

– Przez ostatnie dwadzieścia lat ilość dolarów w obiegu wzrosła o jakieś pięćdziesiąt pięć procent – odezwał się Vick. – Jaki wzrost podaży dolara przewidujesz, ojcze, po zniesieniu jego wymienialności?

– Czyli ile dolarów dodrukujemy? Trudno powiedzieć, ale tak na zdrowy rozsądek… jeżeli cena złota wzrośnie dziesięciokrotnie, to dlaczego identycznie ma nie wzrosnąć ilość dolarów w obiegu? Można będzie z tego finansować nie tylko wojnę w Wietnamie, ale też wszystkie wojny, jakie okażą się konieczne, i uzbrojenie na najwyższym poziomie. A wracając do twojego pytania, Fredericku… Jeżeli zostanie zniesiona wymienialność dolara na złoto, praktycznie nie widzę powodu, aby nie drukować naszej waluty w nieskończoność…

– Mogą zacząć rosnąć ceny innych surowców… – zauważył Martin i nim w pełni się zorientował, jak ważną poczynił uwagę, wszedł mu w słowo nestor rodu.

– Brawo, synu! I tu dochodzimy do trzeciej i potencjalnie najbardziej intratnej fazy mojego planu. Ceny ropy! Jeżeli cena złota poszybuje w górę podobnie jak wolumen dolarów w obiegu, to nie ma możliwości, aby nie wpłynęło to na rynkową wartość ropy, bo przecież baryłka czarnego, nomen omen, złota liczona jest w dolarach. Przewiduję zatem, że nasi sojusznicy w Arabii Saudyjskiej, Iranie oraz pomniejsi producenci wpadną we wściekłość, jeżeli przyjdzie im sprzedawać czarne złoto za coraz mniej wartościowego dolara. Zgodnie więc ze skokiem ceny złota podniosę cenę najpierw trzy- lub czterokrotnie, a w dalszej perspektywie… Bóg raczy wiedzieć – rzekł Victor. – Dlatego musimy inwestować nie tylko we wszystko, co jest związane ze złotem, ale także we wszystko, co jest związane z ropą naftową. Nawet jeżeli będziemy musieli pożyczać, to przez najbliższe lata powinniśmy inwestować w złoto i ropę każdego dolara, bo zyski będą niewyobrażalne…

– Dzisiaj baryłka ropy kosztuje trzy dolary dwadzieścia centów – odezwał się niezastąpiony w swej wiedzy ekonomicznej Vick. – Jeżeli cena wzrośnie na przykład do dwunastu dolarów, to co Arabowie zrobią z tą forsą?

– Jak to co? Kupią od nas broń, żeby bić się z Żydami w wojnie, którą w każdej chwili możemy im sprokurować, a gdy ją przegrają, to kupią jeszcze więcej, by odegrać się w następnej – odpowiedział z uśmiechem Victor Van Vert. – Na tym polega piękno mojego planu. Zatacza on wielkie koło i wraca do naszego macierzystego biznesu, czyli do zbrojeń, kryjąc nas po drodze z każdej strony i pozwalając ze wszystkiego wyciągnąć zysk.

– Ale jeżeli Arabowie zarobią na zwyżkach cen ropy, to zarobią także Rosjanie, bo są największym jej producentem na świecie. Nie martwi cię to, ojcze? – zapytał Martin. – Oni też wydadzą te pieniądze na broń, ale nie kupią jej od nas, tylko będą zbroić się sami…

– Dlaczego miałoby mnie to martwić? Wręcz odwrotnie, synu. Niech się zbroją aż po zęby, ba, po czubek głowy. Mają moje błogosławieństwo – odpowiadał wyraźnie rozbawiony Victor. – Im bardziej będzie się zbroił Związek Radziecki i ich sojusznicy, tym bardziej będą się też zbroiły Stany Zjednoczone i nasi sojusznicy. Ci pierwsi, niestety, uzbroją się sami, ale drudzy kupią broń od naszego konglomeratu za pieniądze, jakie Rezerwa Federalna – po uwolnieniu dolara od tych archaicznych związków ze złotem – będzie mogła drukować w każdej ilości.

– Nie obawiasz się, że tak wielkie zbrojenia doprowadzą w końcu do kolejnej wojny światowej? – zapytał na wszelki wypadek były oficer CIA.

– Jakoś dziwnie się nie obawiam. Przecież pan prezydent, który jest znawcą komunistów, powiedział dzisiaj, że to ludzie pragmatyczni. A ludzie pragmatyczni nie zabijają się nawzajem w wojnach atomowych. W Paryżu rozmawiałeś, Martinie, z przedstawicielem komunistów z Wietnamu Północnego, i to pułkownikiem ich sił zbrojnych, czyli rzekomo najbardziej ortodoksyjnym produktem systemu. Jednak z twojej relacji wynikało, że pułkownik okazał się bardzo racjonalnym człowiekiem. Każdy chce żyć, komuniści też, przeto nie obawiam się, że wyścig zbrojeń spowoduje zagładę ludzkości. Jakąś wojnę tu i tam, owszem, co leży w naszym interesie, ale nie konflikt globalny. Zresztą po to właśnie jest Liga Rodów, żeby w wyniku nieoficjalnych rozmów i kontaktów z pragmatykami zza żelaznej kurtyny nie dopuścić do takiej wojny – odpowiedział Victor Van Vert.

– Czy zamierzasz, Victorze, ujawnić swój plan innym rodom? – zapytał Frederick z wyczuwalnym niepokojem w głosie.

– Prawdę mówiąc, tej kwestii nie przemyślałem jeszcze do końca. Ale na razie nie widzę takiej konieczności. Zaraz cały świat by się dowiedział, a przecież na tym nam nie zależy. Ścisła tajemnica jest gwarantem powodzenia…

– Kamień spadł mi z serca, drogi bracie! – przyznał z ulgą Frederick, który inne rody zawsze traktował jako zło konieczne, a w planie brata natychmiast dostrzegł niepowtarzalną szansę na osiągnięcie absolutnie dominującej pozycji w Lidze.

Rozmowa skończyła się grubo po północy i następnego dnia wszyscy Van Vertowie spali do późna. Nie mogli więc zauważyć, że o świcie do biblioteki wszedł kamerdyner James. Nocą na żywo słuchał rozmowy Van Vertów przez odbiornik, leżąc na łóżku w swoim pokoju. Dreszcz przebiegł mu po plecach, gdy Martin zaczął wyjaśniać pozostałym, czego szuka. Teraz James wyjął z kieszeni śrubokręt, lekko trzęsącymi się rękami rozmontował jeden z kontaktów w bibliotece i usunął z niego urządzenie podsłuchowe nowej generacji, zasilane z sieci elektrycznej, niezwykle trudno wykrywalne i skuteczniejsze od tych, które do niedawna umieszczał pod meblami. Po raz kolejny tej doby podziękował Bogu, że usłuchał nalegań Gladys i zainstalował podsłuch stacjonarny w kontakcie. Schował niewielkie urządzenie do kieszeni, a potem oddalił się do swoich codziennych obowiązków. Pomyślał, że jest pierwszym obcym człowiekiem, który poznał świetlaną przyszłość rodu Van Vertów…

1969

20 stycznia

Dzień był zimny, szary i pochmurny, ale nowemu prezydentowi wydawało się, że świeci słońce.

Po ceremonii zaprzysiężenia podszedł do Lyndona Johnsona i zapytał:

– Co czułeś, gdy mówiłem: „Tak mi dopomóż Bóg”? Nie było ci przykro?

– Nie. Poczułem ogromną ulgę, że już nie odpowiadam za losy świata – odparł z uśmiechem były prezydent.

Obecny na uroczystości inauguracyjnej Victor Van Vert, złożywszy serdeczne gratulacje nowemu gospodarzowi Białego Domu i uścisnąwszy dłoń jego poprzednikowi, podszedł do szefa CIA Richarda Helmsa, którego karierę od lat śledził i wspierał. Mimo dzielącej ich różnicy wieku mieli ze sobą wiele wspólnego. Każdy z nich osiągnął w swoim życiu to, do czego dążył. Obaj wywodzili się z elitarnych środowisk Wschodniego Wybrzeża i – wyniośli, o arystokratycznych manierach – byli ich wcieleniem.

Chroniąc się przed chłodnym powietrzem, weszli do budynku Kapitolu.

– No jak, Richardzie? – zagaił nestor rodu Van Vertów. – Czego się spodziewasz po naszym nowym prezydencie?

– Nasze relacje będą zależeć od dobrej woli pana prezydenta – odpowiedział Helms – ale nie byłbym tu wielkim optymistą.

Victor Van Vert popatrzył na niego ze zdumieniem.

– Mam na myśli sprawę sprzed lat, z okresu przygotowań do operacji w Zatoce Świń – pospieszył z wyjaśnieniem dyrektor CIA. – Nixon był wtedy wiceprezydentem i wiedział, że emigranci kubańscy szkolą się w Ameryce Środkowej. Był wręcz jednym z pomysłodawców i głównych architektów tej operacji. Gdy w kampanii wyborczej roku sześćdziesiątego Jack Kennedy został kandydatem demokratów na prezydenta, ówczesny szef CIA, Allen Dulles, poinformował go o trwających przygotowaniach. I w czasie debaty telewizyjnej z Nixonem Kennedy, nawiązując do kwestii kubańskiej, wykorzystał to, co usłyszał od Dullesa. Nixon musiał zaprzeczyć, że trwają jakiekolwiek szkolenia. Uważał zapewne, że ma obowiązek chronić uczestniczących w nich ludzi, ale sprawił przez to wrażenie człowieka niewiele wiedzącego i nieprzygotowanego do debaty. Gdy później Dulles zaprzeczył, jakoby informował Kennedy’ego o planach inwazji, Nixon poczuł się zdradzony. A fiasko operacji utrwaliło w nim przekonanie, że na dodatek Agencja jest niekompetentna.

– Z tego, co pamiętam, to Kennedy ponosi największą winę za to, co się wtedy wydarzyło w Zatoce Świń. Przecież odwołał zgodę na osłonę operacji przez nasze lotnictwo i na wsparcie ze strony marynarki wojennej – zauważył Victor.

– Dobrze pamiętasz, ale nie zmienia to faktu, że była to operacja CIA – odpowiedział Helms. – Teraz Nixon pewno zażąda ode mnie wszystkich teczek i dokumentów związanych z tą operacją, choćby po to, by się dowiedzieć, czy Dulles rzeczywiście poinformował o niej Kennedy’ego, umożliwiając mu ośmieszenie rywala podczas debaty i ostateczne wygranie kampanii. Ja zaś będę musiał odmówić, bo CIA nikomu, nawet prezydentowi, nie może udostępniać materiałów operacyjnych, w których zawarte są dane osobowe agentów czy informacje o głowach państw udzielających nam wówczas pomocy. Nie wiemy przecież, w jaki sposób ta wiedza może zostać wykorzystana, a mnie nie wolno dopuścić do ręcznego sterowania Agencją przez głównego lokatora Białego Domu.

– Tak, to jest zarzewie potencjalnego konfliktu – przyznał Victor. – Mnie natomiast niepokoi wielkie otwarcie na Rosjan i Chińczyków, jakie deklaruje pan prezydent, twierdząc, że jego obowiązkiem wobec ludzkości jest nie dopuścić do wybuchu wojny atomowej. Uważam, że komunistów najłatwiej i najszybciej można wykończyć wyścigiem zbrojeń, a do wojny atomowej i tak nie dojdzie, bo wszyscy doskonale zdają sobie sprawę, co by to oznaczało…

– Zgadzam się z tobą. Nixon potrzebuje Rosjan i Chińczyków przede wszystkim po to, aby zakończyć wojnę w Wietnamie. Bez tego nie może marzyć o drugiej kadencji – odpowiedział dyrektor CIA. – Zresztą już w połowie grudnia Henry Kissinger spotkał się z radzieckim dyplomatą z ich misji przy ONZ. Ten Rosjanin to oficer wywiadu działający pod przykryciem dyplomatycznym. Zakładam, że Nixon chce w ten sposób nawiązać kanały komunikacji z kierownictwem radzieckim poza strukturami Departamentu Stanu czy Agencji. To, niestety, nawyk, któremu hołduje większość prezydentów.

– Musimy, Richardzie, dokładnie śledzić ten proces i regularnie wymieniać się poglądami – zasugerował Victor. – Każdy prezydent chciałby przejść do historii jako zbawca ludzkości, ale też żaden z nich nie jest niezastąpiony. Nawet mój przyjaciel Richard Nixon.

– Niezmiernie się cieszę z tej wymiany poglądów, Victorze – odparł oficer amerykańskiego wywiadu. Instynkt podpowiadał mu, że właśnie pozyskał potężnego sojusznika w ewentualnym starciu z prezydentem.

W tym samym czasie w innym z licznych pomieszczeń Kapitolu swoją pierwszą rozmowę toczyli Henry Kissinger i Martin Van Vert, których tego rana przedstawił sobie Bob Haldeman, szef sztabu Białego Domu.

– Pan prezydent bardzo cię chwalił, Martinie, za twoją akcję w Paryżu – mówił z charakterystycznym, ciężkim niemieckim akcentem doradca do spraw bezpieczeństwa narodowego. – Nasza nowa polityka wobec Rosjan i Chińczyków będzie wymagała właśnie takich zakulisowych i bardzo dyskretnych działań. Twoje doświadczenie z OSS i CIA powinno się tu okazać bardzo pomocne. Będziesz realizował zadania poza strukturami rządowymi, co pozwoli ukryć cię przed wszędobylskimi dziennikarzami. Musimy dopracować taki system kontaktów, aby wiedza o tym, że nam pomagasz, pozostała tajna. Pomyślisz nad jakimś rozwiązaniem?

– Oczywiście, Henry. Nie będzie z tym problemu – zapewnił Martin. – Chyba znam kogoś, kto dobrze się sprawdzi w roli naszego łącznika.

Wiedział, że już za kilka dni przedstawi Kissingerowi swojego zaufanego człowieka w Białym Domu, Harry’ego Adamsa, rekomendując go jako doświadczonego i dyskretnego urzędnika.

15 lutego

Tego ranka lord Grey gościł w salonie swojego paryskiego apartamentu przy rue Caulaincourt pułkownik Jekatierinę Iwanową, Dominika i Dolores, która przybyła tam kilka dni wcześniej.

– Jak to jest, że w Moskwie poranna kawa smakuje zupełnie inaczej niż w Paryżu czy w Rzymie? – rzuciła mimochodem pułkownik KGB, rozkoszując się pierwszymi łykami aromatycznego napoju.

Wszyscy pozostali spojrzeli po sobie i wybuchnęli śmiechem.

– Nie przejmuj się, Jano. Mnie też kawa najlepiej smakuje w Rzymie, zwłaszcza we właściwym towarzystwie – odpowiedziała Dolores.

– Jak przebiegła kolacja z okazji Święta Dziękczynienia w rezydencji Van Vertów? – zapytał wreszcie Dominik. W jego głosie nie było zniecierpliwienia, ale na wszelki wypadek dodał: – Nie ukrywam, że trawi mnie ciekawość, co wymyślił stary Van Vert.

– Mów, Jano – podchwycił Malcolm. – Przyznam się, że cały rok myślałem o tej kwestii. Musi to być nie lada plan, skoro w okresie przygotowań zginęło aż dwóch Kennedych. Nie wątpię, że jakimś jego elementem jest też wojna w Wietnamie…

– Tak, Malcolmie, ale nie najważniejszym. Prostota planu was zadziwi… – odpowiedziała Jana, po czym zaczęła relacjonować słowo po słowie przebieg rozmowy zarejestrowanej przez Jamesa.

Taśmę z nagraniem Gladys przekazała do antykwariatu w Greenwich Village, a kurier pionu nielegałów wywiadu KGB dostarczył do centrali w Moskwie, z przeznaczeniem do rąk własnych pułkownik Iwanowej. Wymogi operacyjne sprawiły, że zajęło to trochę czasu i Jana otrzymała przesyłkę dopiero na początku drugiego tygodnia lutego.

Gdy skończyła, nikt ze słuchaczy długo nic nie mówił. Na twarzach Dolores, Dominika i Malcolma rysowały się różne odczucia, ale ich wspólnym mianownikiem była głęboka powaga.

Pierwszy zabrał głos Brytyjczyk.

– To niezwykle cyniczny, ale rzeczywiście genialny w swej prostocie plan, który przeorze całą gospodarkę światową. To najstarszy sposób bogacenia się elit: zepsuć pieniądz, opodatkowując tym samym pozostałych zjadaczy chleba. Historycznie rzecz ujmując, robili to wszyscy rządzący i możni tego świata. W perspektywie paru dekad plan Victora musi doprowadzić do drastycznego spadku wartości dolara i jego siły nabywczej. Ale z punktu widzenia rodu Van Vertów to nie będzie miało najmniejszego znaczenia. Słabego pieniądza trzeba mieć po prostu odpowiednio więcej… Mnie najbardziej zaintrygowała końcówka rozmowy, gdy Victor i Frederick dochodzą do wniosku, że nie będą się swoim planem z nikim dzielić.

– Bo też nie są filantropami – ocenił krótko Dominik. – Kwestią jest, co my zrobimy z tą wiedzą, i wywiad KGB, który też ją chyba zdobył… Ta wiedza warta jest fortunę! Tym większą, im mniej jest wtajemniczonych.

Spojrzenia zebranych skierowały się na pułkownik KGB, która uśmiechnęła się i zapaliła papierosa. Siedziała tak przez chwilę, z tajemniczą miną, jakby zastanawiając się, co powinna powiedzieć współkonspiratorom.

– KGB na razie nic nie zrobi z tą wiedzą, bo jej nie ma – odparła. – Nie będę wam tłumaczyć zawiłości mechanizmów operacyjnych radzieckiego wywiadu, ale w tej chwili jestem jedynym posiadaczem tej wiedzy i tylko ja znam źródła, które ją uzyskały. Mogę przekazać zwierzchnikom całość informacji, mogę pewne ważne dla nas elementy zataić lub zmienić, mogę też nic im nie powiedzieć, ale wtedy musiałabym się ewakuować z KGB i wyeliminować źródła. Nie sądzę jednak, abym była gotowa na takie rozwiązanie ani że jest ono konieczne.

– Nie jest konieczne – zabrał głos Dominik. – Najlepiej będzie, jeżeli pani pułkownik zasugeruje maksymalne zawężenie rozdzielnika, tak aby informacja trafiła jedynie do kilku najważniejszych osób. Niech one same zadecydują, komu jeszcze ją ujawnić.

– Szef wywiadu sam to zaproponuje, gdy pozna wagę informacji – zgodziła się Jana. – Dla ZSRR to jak dar niebios. To w końcu Rosja ma największe złoża złota i ropy, których cena będzie rosła, i może najbardziej skorzystać na planie Victora Van Verta. Zatem nic nie musi robić, a wywiad KGB tym bardziej. To nie są nasi konkurenci w tej sprawie.

– W gruncie rzeczy to my w ogóle nie mamy konkurentów. Nawet Van Vertowie nimi nie są – odezwał się Malcolm. – Dzisiaj o planie wiedzą oni i my, ale oni nie wiedzą, że my wiemy. Jana poinformuje swoich przełożonych, bo musi. Ale ci przecież nie upublicznią tej informacji. Dlatego nadarza się nam okazja życia: możemy nieźle się wzbogacić na pomysłowości Victora. Musimy robić dokładnie to co Van Vertowie, zacząć inwestować wszystko, co mamy, w złoto i ropę.

– Zgadzam się z Malcolmem, że nie musimy się martwić o konkurencję – rzekł Dominik. – Przypomnę natomiast, że mamy potencjalnego sojusznika, z którym jesteśmy związani pewnymi ustaleniami i który od czterech lat całkiem nieźle finansuje nasze poczynania wymierzone w Van Vertów, niewiele na razie otrzymując w zamian…

– Edyta Amschel i jej ród bankierów… – weszła mu w słowo pułkownik Jana. – Tak, ona jest potężnym sojusznikiem, ale może się okazać wielkim wrogiem, jeśli nie zasłużymy na jej zaufanie. Chyba nie zamierzamy zataić naszej wiedzy przed moją koleżanką z Auschwitz?

Na kilka sekund zaległa cisza, którą przerwał Dominik, zrywając się na nogi i pukając w czoło.

– Ależ to genialne! Jak mogłem wcześniej na to nie wpaść?! Oczywiście, że powiemy o wszystkim pani Amschel. Jano, idziesz ze mną na to spotkanie.

– Jesteś pewien, że chcesz ujawnić panią pułkownik wobec osób trzecich? – zapytała nagle Dolores, która od dłuższego czasu wydawała się zagubiona we własnych myślach.

– No tak. Koleżanki z obozu… – rzekł Malcolm z niepewnym uśmiechem. – Dominik nie musi nikogo dekonspirować. Po prostu zabierze na negocjacje mocniejszego partnera…

– Ja tu czegoś nie rozumiem… – odezwała się oficer izraelskiego wywiadu, do której dopiero po chwili dotarło, o co chodzi przemytnikowi. – Chcesz jakoś wykorzystać fakt, że obie były w obozie śmierci? Jak możesz…?! Jano, powiedz coś!

– Nie pierdol, mała! Nie takie rzeczy robiliśmy – odparł Dominik twardym, ale spokojnym głosem. – Nie umawiam się z panią Amschel na randkę, ale na twarde negocjacje biznesowe. Za ujawnienie planu Victora należy się nam wszystkim prowizja, tak z nią uzgodniłem, natomiast o wysokość tej prowizji trzeba będzie ostro się potargować. Jeżeli pani Amschel zdecyduje się zainwestować w złoto i ropę tyle co Van Vertowie, to każdy najmniejszy promil tej kwoty będzie superkasą! Dlatego, z całym szacunkiem, nie wyjeżdżaj mi tu z jakimiś hamulcami moralnymi! Ja też nie jestem do końca ich pozbawiony. Ale to gra w pieniądze, a nie w kulki na angielskim trawniku. Bez obrazy, Malcolmie.

Malcolm uśmiechnął się i machnął ręką, dając do zrozumienia, że nie czuje się w żaden sposób dotknięty. Dolores jednak nadal siedziała z naburmuszoną miną, wpatrując się w Janę.

– To dobry pomysł – odezwała się w końcu pułkownik KGB. – Pójdę z Dominikiem na spotkanie z panią Amschel. Nie mam nic przeciwko wykorzystaniu faktu, że obie przeszłyśmy przez Auschwitz. Kto wie, może się rozpoznamy, jeżeli nasze ścieżki gdzieś się w tym piekle przecięły. Przypominam, że jeden procent od dziesięciu miliardów dolarów to sto milionów zielonych, co oznacza, że na każdego z nas przypadłoby dwadzieścia milionów. Dla takich pieniędzy warto zastosować różne sztuczki negocjacyjne…

– Dziękuję ci, Jano, za zrozumienie – powiedział Dominik. – Tym bardziej że za ujawnienie naszej wiedzy zamierzam zaproponować pani Amschel nie jeden procent prowizji, ale… dziesięć.

Malcolm wstał gwałtownie, ale nie potrafił wydusić z siebie słowa, Jana uśmiechnęła się, kiwając z uznaniem głową, a Dolores, wyrwana z zadumy, przyglądała się Dominikowi, jakby wątpiąc w jego poczytalność. Ten zaś, świadomy wrażenia, jakie wywołał, beztrosko popijał kawę w oczekiwaniu na komentarze. Nie spodziewał się, że pierwszy padnie z ust człowieka, który już kilka minut wcześniej otworzył wytrychem drzwi do apartamentu, a teraz stał w przedpokoju, przysłuchując się ściśle tajnej rozmowie przyjaciół.

– Ambitny zamiar, ale do odważnych świat należy.

– Cewi! – Jana podbiegła i rzuciła się odzyskanemu kochankowi na szyję. Pocałowali się czule, nie zważając na pozostałych, jakby chcieli nadrobić stracone lata rozłąki. – Nie mogłeś mi sprawić większej niespodzianki!

– Dobrze, że się zjawiłeś, Cewi, bo Dominikowi chyba rozum odjęło – zaczął szybko mówić lord Grey. – Chce wytargować od pani Amschel miliard dolarów…

– …i zabrać ze sobą Janę, żeby zmiękczyła tamtą wspólnymi wspomnieniami z obozu – dodała z wyrzutem Dolores. – To mi się nie podoba…

– Słyszałem, słyszałem – uspokoił ich Cewi. – Stoję tu już wystarczająco długo. W tym gronie to Dominik jest ekspertem od robienia interesów i ja mu ufam.

– Nareszcie jakiś głos rozsądku – wszedł mu w słowo przemytnik. – Miliard dolarów prowizji, o który mam zamiar wystąpić, to bardzo względna suma. To wprawdzie dziesięć procent od sumy dziesięciu miliardów dolarów, jaką zgodnie z naszym założeniem miałaby zainwestować Edyta Amschel, ale jeżeli zwrot na tym kapitale będzie dziesięciokrotny, a tak to widzi Vick Van Vert, to zrobi się z tego sto miliardów dolarów. Wtedy jeden miliard naszej prowizji to nie dziesięć, lecz jeden procent! Diabelna różnica, prawda, moi drodzy?

– To rzeczywiście zmienia postać rzeczy – przyznał Malcolm, znacząco uspokojony argumentacją Dominika. – Z tej perspektywy twoja propozycja wydaje się wręcz skromna…

– Pozwólcie, że dokończę swoją poprzednią myśl – odezwał się Cewi, po czym zwrócił się do Dominika. – Nie mam nic przeciwko udziałowi Jany w negocjacjach z panią Amschel, ale wydaje mi się on raczej niepotrzebny.

– Co chcesz przez to powiedzieć, Cewi? – zapytała oficer izraelskiego wywiadu. – Jestem dziś chyba w kiepskiej formie, bo nie nadążam…

– Dominik zrobił na Edycie Amschel na tyle mocne wrażenie, że będzie najlepiej dla sprawy, jeżeli spotkają się sami. Jestem przekonany, że nasz przyjaciel znakomicie sobie poradzi. Co ty na to, Dominiku?

– A niech mnie! Nie da się ukryć, Dominik może się jeszcze podobać… – zauważyła Dolores, przyglądając mu się uważnie.

Przemytnik ocknął się wreszcie z zamyślenia.

– No cóż, Cewi, to ty jesteś ekspertem od madame Amschel, niech więc będzie tak, jak mówisz. Tym bardziej że przyszedł mi do głowy pewien szatański pomysł, którego realizacja wymagałaby znacznie bliższej znajomości, ba, wręcz zażyłości, Jany i Edyty Amschel. Przy odrobinie szczęścia moglibyśmy się dowiedzieć, co Rosjanie zamierzają zrobić z wiedzą o planie Victora Van Verta, którą wkrótce im przekaże pułkownik Jekatierina Iwanowa.

Dolores popatrzyła na niego podejrzliwie.

– Co knujesz? – zapytała.

– Pani Amschel powinna zostać doradcą człowieka, który rządzi Związkiem Radzieckim, Leonida Breżniewa. To najlepiej pozwoli jej wykorzystać wiedzę wynikającą z planu Victora i jeszcze na niej zarobić. Za sprawą stosownej prowizji, ma się rozumieć. – Dominik rozejrzał się po zebranych, ciekaw ich reakcji.

Dolores zatkało, Malcolm ukrył twarz w dłoniach, a Jana uniosła brwi.

Cewi w zamyśleniu zaczął gładzić się ręką po brodzie.

– Celowość takiego działania nie podlega dyskusji – rzekł w końcu. – Przekazując informację o planie Victora przełożonym, Jana automatycznie wypada z dalszej gry. Natomiast dzięki doradczej roli pani Amschel pozostaje na boisku, a my kontrolujemy sytuację. Jednak gra na takim poziomie jest wyjątkowo niebezpieczna. Równie łatwo można osiągnąć sukces, jak zostać kozłem ofiarnym. Co pani pułkownik o tym myśli?

– Jak zwykle diabeł tkwi w szczegółach – oceniła Jana. – Od początku istnienia Kraju Rad jego kierownictwo miało swoich zachodnich doradców czy też życzliwych admiratorów. Wielu z nich zresztą nieźle na tym zarobiło. Zatem tego typu doradztwo ze strony postaci legendarnej w kręgach międzynarodowej finansjery nie byłoby czymś niezwykłym. Mogłoby się okazać wręcz pożądane. Ale jak mam to zasugerować swoim? Po pierwsze, skąd pani Amschel dowiedziała się o zamiarach Van Vertów. Po drugie, jak się poznałyśmy i zgadałyśmy o ich planie. Ktoś ma jakąś podpowiedź? Pan pomysłodawca?

– To proste. Mosad ujawnił ci parę szczegółów – odparł jakby nigdy nic Dominik, po raz kolejny tego dnia zaskakując wszystkich. – Podczas następnego przyjacielskiego spotkania Jany z Dolores… – zaczął wyjaśniać, ale oficer izraelskiego wywiadu nie dała mu dokończyć.

Zerwała się z sofy, na której siedziała obok Malcolma, i żywo gestykulując, wrzasnęła:

– Kurwa mać, Dominik, co za pojebany szatan dzisiaj cię opętał! Mógłbyś mnie nie mieszać do swoich popierdolonych planów?!

Brytyjczyk nie odrywał od niej oczu, zachwycony jej temperamentem i urodą.

– Dolores, proszę, daj człowiekowi dokończyć – rzekł uprzejmie Cewi, ale ton jego wypowiedzi wskazywał, że to raczej polecenie niż prośba. – Albo się skompromituje, albo zadziwi nas czymś sensownym.

Spojrzała na przełożonego złym wzrokiem, ale uspokoiła się i usiadła na swoim miejscu.

Dominik kontynuował:

– Pamiętajmy, że pułkownik Jekatierina Iwanowa uratowała w Kairze życie naszej małej awanturnicy, a ludzie na ogół bywają wdzięczni za takie przysługi. Kierownictwo wywiadu KGB, które przecież nie zna paskudnego charakteru słodkiej Dolores, z pewnością nie wątpi, że jest ona wdzięczna pani pułkownik…

– Dominik! – ostrzegła Dolores, podnosząc się powoli z sofy.

Przytrzymał ją jednak Malcolm, który postanowił wkroczyć do akcji z pozycji gospodarza tego spotkania szpiegowskiej międzynarodówki.

– Czy mogę prosić o minimum obycia towarzyskiego w tych progach? – zapytał. – Mów, Dominiku, powstrzymując się od niemerytorycznych wtrętów, a ty, moja panno, racz wysłuchać w milczeniu.

– Nie widzę zatem powodu – kontynuował niespeszony Dominik – aby w ramach takiej wdzięczności Dolores nie miała wspomnieć swojej wybawczyni, że administracja Nixona planuje z czasem znieść wymienialność dolara na złoto i uwolnić jego ceny, co w sposób oczywisty przysłuży się jej krajowi. Dla pułkownik KGB stanie się oczywiste, że brzmi to jak element planu Victora, i zmusi ją do próby ustalenia, skąd Mosad ma taką wiedzę i czy jest ona pewna, bo to oznacza, że jeszcze ktoś zna plan Van Vertów. Wyjdzie na to, że wiedza pochodzi od elity elit międzynarodowej finansjery, a jaka finansowa elita elit dzieli się takimi wrażliwymi informacjami z Mosadem? Ano nie bankierzy protestanccy, tylko żydowscy! Nazwisko Edyty Amschel nigdy nie padnie, bo paść nie może, ale to, co zostanie powiedziane, pozwoli pułkownik Iwanowej wytypować ją jako najbardziej prawdopodobne źródło informacji Mosadu, a jeżeli sprawdzenie wypadnie pozytywnie – zasugerować pozyskanie jej do współpracy jako doradcy. Kto zaś lepiej pozyska do takiej współpracy byłą więźniarkę Auschwitz niż inna towarzyszka niedoli?

– A jeśli pani Amschel nie zgodzi się na takie doradztwo? – wyraziła swoją wątpliwość Dolores.

Jej pytanie przyjęto salwą śmiechu.

– Nie wyobrażam sobie finansisty z czołowego rodu bankierów, który nie chciałby doradzać kierownictwu Związku Radzieckiego – powiedział Cewi, gdy zebrani ucichli. – To przepustka do wielkich możliwości i okazji biznesowych. Jeżeli zatem jesteśmy przekonani co do celowości operacji z udziałem pani Amschel, to bierzmy się do dzieła.

Dominik podszedł do sofy, usiadł obok Dolores, objął ją ramieniem i przytulił. Następnie spojrzał jej w oczy i zapytał:

– Co cię gryzie, Dolores? Dawno nie widziałem cię tak wkurwionej – mówił cicho, żeby nie stawiać jej w niezręcznej sytuacji wobec pozostałych, lecz Malcolm, Cewi i Jana otoczyli ich kręgiem, też zaniepokojeni stanem emocjonalnym przyjaciółki, a zarazem ciekawi jej odpowiedzi.

Dolores uśmiechnęła się do nich i odetchnęła głęboko.

– Nie daje mi spokoju śmierć Johna Kennedy’ego, a następnie jego brata Roberta. Wiem, że stoi za tym Victor Van Vert i że nie poniesie z tego powodu żadnych konsekwencji. Nie potrafię wytłumaczyć, dlaczego mnie to męczy i wkurwia, ale tak jest. – W miarę jak się zwierzała, jej głos stawał się coraz bardziej zrelaksowany, a trapiące ją myśli wydawały się ulatniać.

– To pomyśl o Stalinie. Ten dopiero miałby się z czego rozliczać! Polityka to inny świat i nawet nie staraj się go zrozumieć – odezwała się pułkownik KGB. – Victor ponosi konsekwencje swoich czynów, odkąd zawiązała się nasza grupa. Jeszcze sobie tego w pełni nie uświadamia, ale mam nadzieję, że zanim umrze, będziemy mogli mu ten stan rzeczy przybliżyć. I zrozumie to, tak jak zrozumiał Henry Lodger…

16 lutego

Pięć minut przed umówioną godziną Dominik wszedł do westybulu luksusowego hotelu George V i schodami udał się do apartamentu, którego salon był repliką Pokoju Milionowego z pałacu Schönbrunn.

Drzwi otworzyła Edyta Amschel.

– Witam, madame – rzekł po polsku Dominik, wręczając kobiecie tuzin długich czerwonych róż i rozglądając się po unikatowym pomieszczeniu.

– Bonsoir, Rolandzie – odpowiedziała pani Amschel, przyjmując kwiaty i zwracając się do niego imieniem, na jakie się umówili. Dopasowując się do gościa, kontynuowała już po polsku: – Proszę mi mówić po imieniu, jak ustaliliśmy. Napijemy się szampana?

– Z przyjemnością. A czy jest jakaś szczególna okazja? – zapytał Dominik, patrząc, jak gospodyni rozpakowuje kwiaty i wkłada je do wielkiego kryształowego wazonu napełnionego wodą.

Wiedziała, że przyniosę kwiaty i napiję się z nią szampana – pomyślał. Co jeszcze bierze za pewnik i kto tu na kogo poluje?

– Ależ oczywiście, Rolandzie, nasze powtórne spotkanie – odrzekła, podając mu pełny już kieliszek i zaglądając w oczy śmiałym spojrzeniem na pograniczu kokieterii, które trwało znacznie dłużej, aniżeli dopuszczał to savoir-vivre. – À la vôtre!

Dominik znał takie spojrzenia, będące z reguły zaproszeniem do odrzucenia barier i utartych konwenansów. Ale miał do czynienia z osobą nietuzinkową, w której przypadku wszelkie analogie mogły się okazać nieuprawnione. Business before pleasure – przypomniał sobie starą brytyjską maksymę, którą z upodobaniem cytował jego przyjaciel, lord Grey.

– Znakomity trunek. Nigdy nie piłem tak dobrych bąbelków – zauważył Dominik po pierwszych dwóch łykach.

– Naturellement. To produkt jednej z naszych winnic, wyłącznie do użytku rodziny i przyjaciół. Tysiąc butelek rocznie, nie więcej. For your eyes only. Tak chyba mówi się w twojej branży. Wpadłeś do mnie towarzysko czy w interesach? – zapytała się z ledwo wyczuwalną zalotnością Edyta Amschel.

– Les deux… Na początek mam dla ciebie straszną bajkę o pewnym złym staruchu. – Usiadł obok pani Amschel na dwuosobowej sofie w rogu salonu, przed którą stał bogato rzeźbiony, pozłacany stolik z jasnym marmurowym blatem.

– Świetnie, uwielbiam straszne bajki. Czy zły staruch ma na imię Victor? – zapytała, ale w jej głosie nie było już tej zalotności co przed chwilą.

– Zgadłaś – odpowiedział i przedstawił jej uknuty przez Victora plan zwielokrotnienia potęgi rodu Van Vertów.

Słuchała z uwagą, a gdy Dominik doszedł do miejsca, w którym Victor i Frederick postanawiają nie ujawniać planu innym rodom, uśmiechnęła się do siebie, unikając jednak jakiegokolwiek komentarza.

Dominik skończył relację, napił się szampana i popatrzył na interlokutorkę, ciekaw jej reakcji. Upłynęła krótka chwilka, zanim pani Amschel uporała się z analizą tego, co usłyszała. Uśmiechnęła się pogodnie.

– Przede wszystkim, zanim pomówimy o twojej prowizji, chciałam ci podziękować za te informacje. Pozwalają zrekonstruować strategię biznesową moich firm i stosownie przygotować się do decyzji, którą podejmie amerykański prezydent w odniesieniu do dolara. Z tego punktu widzenia są bezcenne i warto było czekać na nie pięć lat. Znając ostrożność Victora Van Verta, umieram z ciekawości, jak udało się je zdobyć, choć nie liczę na odpowiedź – powiedziała Edyta Amschel.

– Łańcuszek ludzi dobrej woli stanął na wysokości zadania. – Dominik nie mógł się przyznać, że sam do końca nie wiedział, jakim sposobem pułkownik Jana weszła w posiadanie planu Victora, więc postanowił zmienić wątek. – Ja natomiast ciekaw jestem, co taki ekspert od finansów jak ty myśli o planie Victora i jego konsekwencjach?

– To genialny w swej prostocie plan, który pozwoli Van Vertom oraz tym szczęściarzom, którzy go poznali, zarobić krocie – oceniła. – Victor Van Vert skończy w tym roku osiemdziesiąt dziewięć lat i plan, który wymyślił, to efekt jego wielkiego doświadczenia życiowego, a także zwyczaju nieliczenia się z nikim i z niczym. Najlepszym tego dowodem jest śmierć braci Kennedych. Cóż znaczą te dwa zabójstwa wobec kilkuset miliardów dolarów zysku, jaki Victor sobie zaplanował?

– Na koniec za wszystko i tak zapłaci frajer z ulicy. To chyba zawsze było jedną z naczelnych dewiz Victora Van Verta – podsumował Dominik, choć od pewnego momentu swojego życia sam starał się robić wszystko, aby nie być tym szarym człowiekiem. Dodał więc z nutą samokrytyki: – Dewiza, której zresztą hołdujemy i ty, i ja…

– Obawiam się, że na tym polega historia ludzkości, ale tego nie zmienimy, więc szkoda czasu na roztrząsanie problemu – skwitowała jego uwagę pani Amschel i przeszła do meritum. – Jak się zapewne domyślasz, zamierzam zainwestować co najmniej tyle samo co Victor w złoto, ropę czy inne przynoszące zysk opcje i dorównać jego zarobkom lub je przekroczyć. Wiesz, o jakie sumy chodzi, zatem mam świadomość, że procent czy suma prowizji, jakiej zechcesz za przekazaną wiedzę i dalszą współpracę, raczej nie zmieści się w portfelu w tylnej kieszeni spodni… Jaka jest twoja propozycja?

– Miliard dolarów. Połowa natychmiast po decyzji Nixona o skasowaniu wymienialności dolara na złoto i uwolnieniu jego ceny. Druga połowa w miarę realizacji zysków z zainwestowanego kapitału, ale w okresie nie dłuższym niż dziesięć lat. Uważam, że prezydent musi podjąć taką decyzję przed końcem kadencji. Victor nie może ryzykować przegranej Nixona w następnych wyborach. Po co zresztą czekać?

– Miliard dolarów to bajońska suma i brzmi pięknie – odrzekła z uśmiechem pani Amschel, uważnie obserwując twarz rozmówcy.

Nie okazywała zaskoczenia ani żadnej innej emocji, która pozwoliłaby przemytnikowi ocenić, jakie wrażenie wywołała jego propozycja. Tak jak pięć lat temu, nie uzasadniał, dlaczego wymienił taką, a nie inną kwotę, tylko spokojnie czekał na ostateczną decyzję pani Amschel.

– To rozsądna propozycja. Jeżeli zarobię sto miliardów dolarów, to wprawdzie twoja prowizja wyniesie tylko jeden procent, ale całe ryzyko inwestycyjne jest po mojej stronie. Zgoda. – Uścisnęła przemytnikowi dłoń i na znak dobicia targu lekko ją przytrzymała. – Przez najbliższe lata będziemy współpracować, obserwując poczynania Van Vertów.

– Współpraca z tobą to rzadka przyjemność – odparł Dominik, całując kobietę w rękę. – Ale to nie koniec moich propozycji. Mam jeszcze jedną, która powinna cię zainteresować.

– Sypiesz dziś niespodziankami jak z rękawa. Pozwolisz, że naleję szampana, i zamieniam się w słuch. – Podeszła do komody, na której stała otwarta butelka, i napełniła kieliszki.

– Wiedzę, którą ci właśnie przekazałem, wkrótce otrzyma również główny lokator Kremla… – zagaił Dominik.

17 lutego

Z hotelu George V wyszedł nad ranem. Wsiadł do stojącej przed głównym wejściem taksówki i kazał się zawieźć w okolice Montmartre’u – do hotelu, w którym się zatrzymał. Wziął szybki prysznic i położył się, mając na ustach smak czerwonego wina i szminki pani Amschel.

Obudził się o ósmej. Kilkanaście przecznic, jakie dzieliły jego hotel od rue Caulaincourt, postanowił pokonać na piechotę. Zimowe powietrze było nad wyraz orzeźwiające i pobudzało głód. Kupił więc croissanty i bagietki, na wypadek gdyby gospodarz okazał się nie dość zapobiegliwy. Zapach świeżo parzonej kawy unosił się już przed drzwiami apartamentu, a gdy Dominik przekroczył próg, napotkał zaciekawione spojrzenia Dolores, Jany, Cewiego i Malcolma.

– Bonjour. Przyniosłem pieczywo – rzucił na powitanie, doskonale wiedząc, że nie na to czekają zebrani, ale nie mógł sobie odmówić małej zabawy w kotka i myszkę. – Ktoś ma ochotę? Dostanę kawy?

– Dostaniesz, jak zaczniesz mówić – oznajmił gospodarz, a Dolores nalała do filiżanki kawy z ekspresu.

– Jak się miewa madame Amschel? – zapytał Cewi.

– Miewa się na tyle dobrze, że zgodziła się na miliard dolarów prowizji za nasz trud. Zamierza też spotkać się z tobą i przedyskutować, czy powinna doradzać towarzyszom na Kremlu… – odpowiedział Dominik z błyskiem w oku.

– O kurwa! – Dolores z wrażenia rozlała kawę na stolik.

Odstawiła ekspres i usiadła na sofie, patrząc z niedowierzaniem na przemytnika.

– Drogi przyjacielu, usiądź sobie wygodnie, napij się kawy i opowiadaj… – zaproponował gospodarz.

Dominik skorzystał z zaproszenia i szczegółowo zrelacjonował przebieg rozmowy z panią Amschel, dyskretnie pomijając niektóre epizody spotkania, a zwłaszcza jego finał w godzinach przedrannych. Nikt ze słuchających nie przerywał, nikt nie zadawał pytań. Chłonęli każde słowo.

– Pozwolicie, że podsumuję – powiedział na koniec Dominik. – Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z planem, to przez najbliższe dziesięć lat każde z nas zarobi na starciu madame Amschel z rodem Van Vertów dwieście milionów dolarów. Pozostaje jeszcze nasz udział w prowizji, jaką dostanie ona od Kremla za doradztwo. Nie wykluczam, że będzie to kolejny miliard do podziału. Poza tym dzięki Victorowi każde z nas może już dziś zacząć indywidualnie inwestować w złoto, ropę i co tam jeszcze takie środki, jakimi dysponuje. To by z grubsza było tyle.

– Czy zdajecie sobie sprawę, jacy będziemy… co tam będziemy!… jacy jesteśmy bogaci?! – zauważył Malcolm nieco podniesionym głosem, nie tracąc jednak fasonu angielskiego arystokraty. – Nixon rzeczywiście musi podjąć decyzję w sprawie złota przed końcem pierwszej kadencji. W mojej ocenie najpóźniej wczesną jesienią siedemdziesiątego pierwszego roku, bo na przełomie roku zacznie się kampania wyborcza, w której będzie walczył o drugą kadencję. Taka decyzja zaś nie może być elementem kampanii. Oznacza to, że za dwa i pół roku pani Amschel wypłaci nam pierwsze pół miliarda prowizji i każde z nas będzie bogatsze o sto milionów dolarów. Boję się nawet spekulować, co nam może przynieść zwyżka ceny złota… Czyżby kończyła się nasza przygoda z wywiadem, a zaczynała z biznesem?

– Jedno da się znakomicie pogodzić z drugim. Należy tylko zachować właściwe proporcje – zapewnił Dominik, jednocześnie zauważając, że Cewi, Dolores i Jana milczą, jakby zapowiedź rychłego bogactwa nie całkiem dotarła do ich świadomości.

– Ja w każdym razie nie zamierzam rozstawać się z wywiadem. Chciałabym jeszcze zrobić to i owo – odezwała się w końcu Dolores.

– Dolores, Jana i ja jesteśmy zawodowymi oficerami wywiadu – włączył się do rozmowy Cewi. – Nasze odejście ze służby, zwłaszcza odejście Jany, musi być przygotowane w sensowny sposób i uzasadnione. Co o tym myślisz, Jano?

– Chciałabym spacerować z tobą brzegiem Sekwany czy myszkować po via Veneto w Rzymie, a potem wpaść na wino do jakiejś knajpki. Ale dopóki jesteśmy czynnymi oficerami Mosadu i KGB, nie możemy pokazywać się razem publicznie. Dlatego nie mam ambicji umrzeć na stanowisku pracy i tobie, Dolores, również poddaję tę myśl pod rozwagę – wyznała zaskakująco szczerze pułkownik Jekatierina Iwanowa. – Sądzę, że wyprowadzenie sprawy Van Vertów na w miarę czyste wody zajmie nam jeszcze co najmniej pięć lat i do tego czasu musimy pozostać w naszych służbach, żeby dysponować jak najszerszą gamą możliwości. Bez tego nie wyobrażam sobie dalszych kontaktów z panią Amschel. A potem ocenimy sytuację i zobaczymy. Chodźmy, Cewi, do kuchni. Zastanowimy się, jak marzenia przekuć w realne plany…

– Zanim, Jano, znikniecie tam na dobre, wróćmy na chwilę do naszej rozmowy na temat tego, co się wydarzyło rok temu w Polsce… – zagadnął Dominik. – Ciekawi mnie to jako obserwatora historii.

– Marzec sześćdziesiątego ósmego, przygrywka do czystki Żydów. Odpowiem tak: i wywiad KGB, i Mosad odegrały w tej sprawie rolę katalizatora. Inspirowaliśmy pewne wydarzenia i nie przeszkadzaliśmy w rozwoju sytuacji. Nie wiem, co powiedzą Cewi i Dolores, ale Mosad robił dokładnie to samo co my. Im tak samo zależało na exodusie tych Żydów z Polski, choć z innych powodów niż nam. Uważaliśmy, żeby nie wchodzić sobie nawzajem w drogę – zakończyła.

– Potwierdzam to, co mówi Jana – włączył się do rozmowy Cewi. – Dodam jedynie, że twoi rodacy, Dominiku, po wszystkich stronach tej rozgrywki byli tak napaleni, że inspiracja zewnętrzna nie musiała być zbyt skomplikowana ani pracochłonna. Wy, Polacy, kochacie się kłócić nie mniej niż my, Żydzi.

– To pewnie wynik kilkuset lat kohabitacji… – zauważył Dominik, odprowadzając wzrokiem parę szpiegów znikających za kuchennymi drzwiami.

– Żeby już zamknąć ten wątek – odezwała się Dolores – powiem ci tylko, że pierwsi polscy oficerowie żydowskiego pochodzenia zdążyli już dotrzeć do Izraela i są przydzielani do różnych jednostek naszej armii i do służb. Gdy po raz pierwszy usłyszałam od ciebie o takiej możliwości, wydawało mi się to mało realne.

– Życie jest niekiedy bogatsze od wyobraźni – zauważył filozoficznie Dominik i zmienił temat. – W głosie Jany wyczuwam zmęczenie. Mam nadzieję, że nie popełnią z Cewim błędu sprzed lat i nie dojdzie znów do rozstania.

– Nie ma takiej opcji – odparła Dolores i nieoczekiwanie zapytała: – A co słychać u Maxa i Andrégo? Dawno ich nie widziałam. Jakie masz plany? Dokąd chcesz ich wysłać na studia?

– André skończy w czerwcu liceum Saint-Gilles, a Max zostanie dopuszczony do matury rok wcześniej niż jego rówieśnicy, bo jest prymusem. André zamierza poczekać na niego przez rok, trenując sztuki walki, a potem razem wyjadą na studia – odpowiedział Dominik. – Dobrze się wzajemnie uzupełniają. Max chyba pójdzie na fizykę, a André ostatnio bardzo się zainteresował historią sztuki…

– Pochwalam z całego serca – podchwycił Malcolm. – To bardzo przydatne w życiu, zwłaszcza jeżeli ktoś jest bogaty z domu i niekoniecznie musi zarabiać w tym zawodzie na wikt i opierunek…

– Nie powiedziałeś, jaką uczelnię dla nich wybrałeś – ponowiła pytanie oficer izraelskiego wywiadu.

– Tę, na której będą studiować dzieci Martina Van Verta, Fred i Rose. Ty zatem mnie poinformujesz, dokąd się wybierają, gdy dowiesz się tego od Marii…

– Nie odpuszczasz. Czy jesteś do końca przekonany, że mieszanie ich w tę sprawę to dobry pomysł? – zapytała Dolores, choć była pewna, że Dominik podjął już decyzję.

– To Martin Van Vert wszystkich nas w to wmieszał. Nowe pokolenie też. Przemyślałem sprawę, wierz mi. Za wcześnie jeszcze na szczegóły, ale wiem, co robię.

18 lutego

Kiedy Dominik przybył do swojej rezydencji pod Wiedniem, Gerard akurat skończył trening walki ulicznej z Andrém. Kibicował im Max, zachęcając obu do większego wysiłku.

– Jeszcze trochę i André mnie prześcignie – oznajmił były esesman, gdy po prysznicu zasiadł z Dominikiem w bibliotece. – Na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych w Hamburgu byłby najlepszy z naszej bojówki.

Dominik już miał na końcu języka ripostę, że nie żałuje, iż to szczęście ominęło Andrégo, ale w ostatniej chwili się powstrzymał. Nie zależało mu na zwyczajowej utarczce słownej z przyjacielem, bo chciał z nim omówić ważniejszą sprawę. Wyraził więc tylko uznanie dla mistrza i ucznia, po czym przeszedł do meritum.

– Coś mi mówi, że od siedemdziesiątego drugiego roku Amerykanie zaczną wielkie drukowanie dolarów. Przydałoby się, żeby do tego czasu także nasza prywatna drukarnia zielonych była gotowa do pracy. W powodzi banknotów oficjalnych łatwiej będzie rozprowadzać nasze znakomite, mam nadzieję, fałszywki. Początkowo myślałem, że tę operację zlokalizujemy za granicą, na przykład u naszego przyjaciela Konrada w pięknej Brazylii, ale nie jestem pewien, czy starczy nam czasu na niezbędną logistykę związaną z dostawami papieru, farby, maszyn, specjalistów…

– Jeżeli twoje „coś” jest dobrze poinformowane, to nie możemy przegapić okazji – odpowiedział były esesman, nie wnikając, skąd Dominik ma takie informacje. – Proponowałbym zakupić odludną farmę w Tyrolu i tam wszystko zorganizować. Ustaliłem dwóch kolegów z mojej starej formacji, którzy byli związani z tym projektem w Sachsenhausen. Pomoc organizacyjna z ich strony byłaby bezcenna i znacznie by skróciła okres przygotowawczy.

– Nie wysypią nas komuś? Wybacz pytanie, ale to wrażliwa i potencjalnie bardzo dochodowa operacja. Szkoda byłoby ją przedwcześnie zakończyć…

– Wziąłem to pod uwagę. Dlatego z grona uczestniczących w operacji „Bernhard” wybrałem akurat tych dwóch. Po wojnie Amerykanie i Brytyjczycy ostro ich maglowali i na pewien czas nawet objęli nadzorem. Obaj powiedzieli przesłuchującym absolutnie tyle, ile musieli, żeby wyjść na wolność. Zachowali się więc zgodnie z zasadami naszej formacji. – W głosie Gerarda słychać było dumę.

– Rozumiem, że nie bierzesz pod uwagę ewentualnego dokooptowania więźniów, którzy pracowali przy „Bernhardzie”?

– Odpowiem ci tak… Z grubsza wiem, co drzemie w głowach starych esesmanów. Nie mogę jednak powiedzieć tego samego o dawnych więźniach obozów koncentracyjnych, nawet jeśli byli tak dobrze traktowani jak ci z „Bernharda”. Wolę więc nie ryzykować – podsumował Gerard. – Ale jeśli któryś z moich dwóch Kameraden zarekomenduje jakiegoś więźnia do ewentualnej współpracy, to wtedy sprawę poważnie rozważymy.

– Niech tak będzie. Zaczynamy nową przygodę.

21 lutego

Jak tylko pułkownik Jekatierina Iwanowa wróciła do Moskwy, natychmiast przystąpiła do pracy. Przede wszystkim opracowała i przygotowała dla kierownictwa wywiadu KGB informację, jaką kurier pionu nielegałów uzyskał od Gladys. Następnie zasiadła do pisania raportu ze spotkania z Dolores, bo pod taką legendą przebywała w Paryżu. Rozmowę określiła jako rutynową, z jednym wszakże wyjątkiem: otóż oficer izraelskiego wywiadu ujawniła, że jej służba uzyskała informację, jakoby nowa amerykańska administracja myślała o uwolnieniu ceny złota, ale mimo dodatkowych pytań Izraelka nie była w stanie bardziej tego skonkretyzować. Obiecała jednak – zapewne kierując się wdzięcznością za wyrwanie z rąk grupy Skorzenego w Kairze – że przed kolejnym spotkaniem postara się dowiedzieć czegoś więcej.

We wnioskach pułkownik Iwanowa napisała, że sygnalna informacja Dolores na temat uwolnienia ceny złota wydaje się potwierdzać dane zdobyte w rezydencji Van Vertów i że należałoby jak najszybciej, ale w granicach rozsądku, wywołać kolejne spotkanie w celu ustalenia źródła, z którego Mosad zaczerpnął tę wiedzę, oraz określenia, jak szeroki może być krąg osób, którym jest ona znana. Oba raporty złożyła w sekretariacie dyrektora wywiadu w specjalnej teczce „do rąk własnych” i czekała na reakcję.

Po dwóch dniach szef wywiadu poprosił ją na rozmowę. Lecz ku zdziwieniu pułkownik Iwanowej spotkanie miało się odbyć nie w siedzibie wywiadu, lecz w należącej do niego okazałej willi w starej części Moskwy. W godzinach wieczornych limuzyna zabrała Janę z domu i zawiozła ją na miejsce. Spotkania oficerów z kierownictwem służby w willach należących do wywiadu zagranicznego KGB nie zdarzały się często. Z reguły oznaczało to, że sprawy prowadzone przez tak wyróżnionych oficerów traktowane są wyjątkowo poważnie, więc należy je omówić spokojnie, z dala od codziennego zgiełku kwatery głównej, poświęcając na to tyle czasu, ile okaże się konieczne.

Czyżby moje informacje narobiły takiego fermentu? – pomyślała Jana.

Generał Aleksander Sacharowski, szef wywiadu zagranicznego, czekał na gościa w wyłożonym marmurem holu willi.

Nie będziemy sami. Inaczej czekałby na górze, a tutaj powitałby mnie jego adiutant – wnioskowała na bieżąco, zdejmując futro z norek i zimową czapę z soboli. Ciekawe, kto zaszczyci nas swoją obecnością…

Stanęła na baczność.

– Towarzyszu dyrektorze, pułkownik Iwanowa melduje się zgodnie z poleceniem.

Jej ciekawość została szybko zaspokojona.

– Spocznijcie, towarzyszko pułkownik. Miło cię widzieć, Jano. – Mocnym uściskiem dłoni szef wywiadu przywitał się z podwładną, którą znał od dwudziestu lat, i zaczął wyjaśniać ściszonym głosem: – Na górze czeka przewodniczący KGB Jurij Andropow. Gdy zapoznałem go z informacją o planie Victora Van Verta, pogratulował nam jej uzyskania i poprosił o spotkanie z tobą. Rozumiem, że chce ci osobiście podziękować.

Generał armii Andropow słynął z zamiłowania do świata kina i teatru, co częściowo można było wytłumaczyć faktem, że już w wieku szesnastu lat pracował jako kinooperator. Miał też słabość do twórczości Oscara Wilde’a i do amerykańskiego jazzu. Znał angielski i fiński. Dla pułkownik Jekatieriny Iwanowej był przede wszystkim człowiekiem, który podjął się trudu modernizacji zaśniedziałego aparatu KGB, czym zyskał sobie jej szacunek.

– Witam, towarzyszko pułkownik – rzekł Andropow, gdy szef wywiadu i jego podwładna przepisowo się zameldowali, po czym zaproponował: – Siadajcie wygodnie. Napijemy się koniaku i porozmawiamy.

Wskazał swoim rozmówcom napełnione już kieliszki na stoliku kawowym. Obok stała butelka rémy martina, ulubionego francuskiego koniaku generała.

Usiedli w stylowych fotelach i Andropow z życzliwym uśmiechem zwrócił się do Jekatieriny Iwanowej:

– Pozwólcie, towarzyszko pułkownik, że podziękuję wam za dostarczony materiał. Mister Victor Van Vert to arcyciekawy dżentelmen, o czym świadczy plan, który przygotował. To taka emanacja jego cudownie cynicznego charakteru. Wprowadzenie tych zamierzeń w życie nieźle przemebluje światowe stosunki gospodarcze. A wszyscy uważają, że to politycy rządzą światem! Chcę was prosić o bardzo wnikliwe obserwowanie poczynań rodu Van Vertów. Jego relacje z nową administracją Richarda Nixona są dla mnie niezwykle interesujące. Pan prezydent zaczyna wykazywać godną podziwu odwagę twórczą w polityce zagranicznej. Zobaczymy, jak daleko będzie mu dane posunąć się na tej drodze. – I patrząc na Sacharowskiego, dodał: – Niech pułkownik Iwanowa pełni w tej sprawie wiodącą rolę.

– Tak jest! – natychmiast odpowiedział szef wywiadu, co było równoznaczne z uznaniem prośby generała za rozkaz.

– Proszę też koniecznie kontynuować, towarzyszko pułkownik, spotkania z tą izraelską oficer o pięknym imieniu Dolores, które utkwiło mi w pamięci – kontynuował przewodniczący KGB. – Podoba mi się formuła tych spotkań, odbywanych za wiedzą i zgodą kierownictwa, ale nie tak do końca sformalizowanych. Musicie ustalić, towarzyszko Iwanowa, czy to oznacza, że nasi żydowscy koledzy po fachu znają plan Van Vertów, a jeśli tak, to skąd. Warto się zorientować, kto jeszcze o nim wie, bo to pozwoli go rozegrać z maksymalną korzyścią dla naszego państwa. Czy uda wam się pozyskać tę wiedzę od Dolores bez narażania charakteru waszych rozmów?

– Tak jest, towarzyszu generale – odpowiedziała pułkownik Iwanowa. – Formuła naszych spotkań wynika z tego, co zaszło swego czasu w Kairze.

– Obie spisałyście się wtedy znakomicie. Ich operacja i nasza, która się na nią nałożyła, będą opisywane w podręcznikach wywiadu, a finał ze Skorzenym to był majstersztyk – pochwalił generał Andropow. – Jeśli mieć na względzie wasze obozowe doświadczenia, to cud, że stary esesman przeżył to spotkanie. Cieszę się, że mogłem was poznać, pułkownik Iwanowa.

Jana odmeldowała się obu przełożonym, jak nakazywał regulamin. Zeszła na dół, ubrała się i opuściła willę, odprowadzona do furtki przez ochronę. Mroźne moskiewskie powietrze działało orzeźwiająco, więc Jana postanowiła wrócić do swojego mieszkania w okolicach Kremla na piechotę.

Po jej wyjściu generał Andropow dolał szefowi wywiadu i sobie koniaku, po czym się zamyślił.

– Powinniśmy przyznać mister Van Vertowi tytuł Bohatera Związku Radzieckiego – odezwał się po chwili. – Wielokrotny wzrost cen złota i ropy pozwoli naszej gospodarce jeszcze przez wiele lat ścigać się z Amerykanami i wymyślać coraz to nowe systemy uzbrojenia. Chyba że zrobimy coś naprawdę głupiego…

Szef wywiadu słuchał, nie komentując, bo nie bardzo wiedział, co jego przełożony ma na myśli. Nie wyobrażał sobie, co mogłoby wstrząsnąć posadami radzieckiego imperium, gdy tak pięknie zapowiadał się wzrost wartości jego bazy surowcowej…

28 marca

W jadalni prywatnych apartamentów prezydenta trwała kolacja, na którą pierwsza para Ameryki zaprosiła braci Van Vertów, Victora i Fredericka, oraz Martina z małżonką. Kuchnia Białego Domu, która na potrzeby licznych gości i personelu przygotowywała i wydawała setki posiłków dziennie, bez trudu uporała się z tym dodatkowym przyjęciem.

Pat Nixon zabrała Marię Van Vert na zwiedzanie Białego Domu, a mężczyźni przeszli do Salonu Lincolna. Właśnie tu prezydent najbardziej lubił pracować wieczorami. Stary fotel wybity brązowym aksamitem i podnóżek polecił sprowadzić z apartamentu w Nowym Jorku.

– Miałem kilka interesujących rozmów z Lyndonem Johnsonem – zwierzył się, pociągając łyk whisky. – Zżyma się, że wydano miliardy dolarów na całą serię programów federalnych dla biednych Amerykanów, ale nie za bardzo widać pozytywne skutki. Wygląda na to, że niewiele z tych pieniędzy dociera do potrzebujących, bo lwia część idzie na płace i utrzymanie machiny biurokratycznej. Mam zamiar to zmienić!

– Walka z waszyngtońską biurokracją federalną to wielkie wyzwanie, panie prezydencie, i należy być bardzo czujnym, aby nie nadszarpnęła ona pańskiej administracji – rzekł Frederick, dla którego polityczny Waszyngton nie miał tajemnic. – Tym miastem faktycznie rządzi niewidoczny układ władzy. Nazwałbym go żelaznym trójkątem. Składa się z lobbystów oblegających Kongres, parlamentarzystów będących członkami komisji i podkomisji, ludzi z ich sztabów roboczych oraz urzędników departamentów federalnych i agencji. Ludzie ci znają się i współdziałają od lat. Prezydenci i ich administracje przychodzą i odchodzą, a oni trwają. W znakomitej większości to nieprzychylni nam demokraci i liberałowie, wspierani ponadto przez liberalne media, z którymi znakomicie się uzupełniają. W obronie swoich partykularnych interesów najczęściej stosują przecieki do prasy. To prawdziwa zakała każdej prezydentury…

– Mam tego świadomość, Fredericku. Pełniąc urząd wiceprezydenta, widziałem, jak ten system działa. Dlatego poleciłem członkom mojego gabinetu, aby jak najszybciej pozbyli się demokratów z poprzedniej administracji, zajmujących kluczowe stanowiska w podległych im resortach – odpowiedział Richard Nixon z przebiegłym uśmiechem, dla którego złośliwi krytycy nadali mu przydomek „Tricky Dicky”. – Skorzystałem również z kolejnej rady Johnsona, zachowując Edgara Hoovera na stanowisku szefa FBI. Lyndon twierdzi, że tylko jemu mogę tak naprawdę zaufać i tylko na nim mogę polegać w sprawach bezpieczeństwa państwa.

– Jestem skłonny zgodzić się z tą opinią – rzekł Frederick. – Największą miłością starego Edgara jest FBI. Pełnienie funkcji dyrektora to praktycznie wszystko, czego mu potrzeba do szczęścia. Hoover nie ma niezdrowych ambicji i gotów jest wiernie służyć każdemu prezydentowi, który zagwarantuje mu trwanie na tym stanowisku. A zatem podjął pan słuszną decyzję, bo Hoover wie wszystko o wszystkich, zwłaszcza w Waszyngtonie, i chętnie podzieli się tą wiedzą z głową państwa.

– Mam natomiast pewien problem z CIA, a raczej z jej szefem – kontynuował Nixon. – Zażądałem od Agencji, żeby udostępniła mi do wglądu całą swoją dokumentację związaną z operacją w Zatoce Świń i Helms mi odmówił, zasłaniając się przepisami o wieczystej ochronie tożsamości agentów wywiadu. To niesłychane! Nie wykonać polecenia naczelnego dowódcy! Na dobrą sprawę powinienem go natychmiast zwolnić, ale nie chcę działać zbyt pochopnie – przyznał się prezydent. – Wolę zasięgnąć rady mądrych ludzi.

Gestem ręki Victor Van Vert dał bratu i synowi znak, że to on chce zabrać głos w tej sprawie. Ma jaja ten Helms! – pomyślał zarazem.

– Słusznie, panie prezydencie, życzliwa rada w takiej sprawie może okazać się przydatna. Ameryka prowadzi wojnę w Indochinach, bo nasze działania wykraczają już poza Wietnam. To nie jest dobry czas na zwalnianie szefa naszej społeczności wywiadowczej. Opinia publiczna mogłaby opacznie zrozumieć taki krok albo nie zrozumieć go w ogóle, co jest bardziej prawdopodobne. Waszyngtońskie media też nie byłyby tu pomocne, o czym zdążył już wspomnieć Frederick. Naraziłby się pan na burzę spekulacji, domysłów i zwykłych plotek. Wywiad to bardzo specyficzna instytucja, niezwykle mocno przywiązana do swoich tajemnic i ludzi, którzy je dla nich zdobywają. Ochrona tych tajemnic to dla nich takie symboliczne „być albo nie być”. A dla pana to zaledwie jedna z setek spraw przemykających przez pańskie biurko. Nie warto wszczynać wojny na samym początku kadencji. CIA przyda się do rozwiązania wielu spraw. A Helmsa zdąży pan zwolnić w drugiej kadencji. Sugeruję zachować sprawę w pamięci, ale dzisiaj przejść nad nią do porządku – zakończył nestor rodu Van Vertów.

– Dziękuję, Victorze. To dobra rada i zapewne z niej skorzystam – odpowiedział prezydent. – Tym bardziej – dodał – że miesiąc temu pan Dobrynin, ambasador Związku Radzieckiego, przekazał mi kilkustronicową notę od ich kierownictwa. Wynika z niej, że Rosjanie gotowi są z nami rozmawiać na liczne tematy. Począwszy od Bliskiego Wschodu i Europy Wschodniej, poprzez Wietnam, do kontroli zbrojeń. Informacje CIA i profesjonalizm, którego nikt nie może Helmsowi odmówić, będą niezbędne do skutecznego prowadzenia takich rozmów. W negocjacjach z Rosjanami zamierzam uzależnić postęp w jednej sprawie od postępu w kolejnej. Chcą mieć progres w kwestii rozbrojenia i mniej wydawać na broń? Okej, zgoda, ale niech mi pomogą zakończyć wojnę w Wietnamie. A potem zaskoczę ich Chinami… Mam w tej sprawie poparcie prezydenta de Gaulle’a.

– Świetny pomysł, panie prezydencie. Coś za coś to podstawa negocjacji. – Martin zareagował znacznie bardziej entuzjastycznie, niż życzyłby sobie jego ojciec.

Tymczasem w Gabinecie Owalnym Maria podziwiała zmiany i przeróbki dokonane przez nową pierwszą damę. Położono doskonałej jakości niebiesko-złoty dywan. W kolorze złota były też sofy i firanki.

– Moim zamiarem było ocieplić to pomieszczenie kolorami, ale ono zawsze będzie miało oficjalny charakter – tłumaczyła Pat Nixon. – Dlatego z myślą o Dicku urządziłam bardziej nieformalny gabinet w starym Executive Office Building. Półki wypełniłam jego ulubionymi książkami, zdjęciami rodzinnymi i pamiątkami. Kustosz Clement Conger pomaga mi wynajdywać ciekawe obrazy i zabytkowe przedmioty, od lat zapomniane w magazynach federalnych. Zamierzamy ożywić Biały Dom i uczynić go bardziej dostępnym. Niepełnosprawni weterani wojenni będą mogli korzystać z ramp dla wózków inwalidzkich… Ale powiedz, co u ciebie i Martina. Jak Fred i Rose?

– Prowadzę trochę bajkowe i beztroskie życie, malując i bywając z Martinem na imprezach towarzyskich. Czasami mam wyrzuty sumienia, gdy pomyślę o dzieciństwie i koleżankach, które miały mniej szczęścia ode mnie – odrzekła Maria. – Fred lada chwila skończy liceum i Martin koniecznie chce go posłać na Uniwersytet Harvarda w Cambridge. Rose poszłaby tam do liceum z internatem. Byłby to dla niej najlepszy kurs przygotowawczy.

– Moim zdaniem Harvard to bardzo dobre miejsce do studiowania, choć Richard ma nieco inną opinię na temat uczelni Ivy League – zauważyła Pat Nixon. – Co się tyczy twoich wyrzutów sumienia, to wspaniale, że je w ogóle masz. W Waszyngtonie i Nowym Jorku to rzadkość. Mam pomysł, jak ich się pozbyć. Będziesz mi pomagać w działalności charytatywnej. Dick i ja rozumiemy biedę, bo w naszych domach rodzinnych nigdy się nie przelewało, a ponieważ ty też rozumiesz biednych i mniej szczęśliwych, to bardzo mi się przydasz. Co powiesz na taką propozycję?

– Tak jest, pierwsza damo! – odparła z entuzjazmem Brazylijka, wywołując żywiołowy śmiech pani na Białym Domu.

* * *

Po skończonej kolacji bracia Van Vertowie wracali do rezydencji na Long Island czarnym rolls-royce’em. Prowadził go kamerdyner James, który nie mógł sobie odmówić przyjemności wzięcia udziału w tej wizycie i wjazdu na parking Białego Domu. Victor, zatopiony w myślach, odezwał się do brata dopiero w połowie drogi.

– Musimy przyspieszyć naszą akcję, aby prezydent mógł jak najszybciej podjąć decyzję o zniesieniu parytetu dolara i uwolnieniu ceny złota. Dopóki tego nie zrobi, nie mogę go antagonizować, próbując mu wybić z głowy to dogadywanie się z Rosjanami i Chińczykami. Bardzo mnie to denerwuje.

– Część rodów uważa, że takie otwarcie na Chiny to dobry pomysł, bo pozwoli nam wejść na ich rynek i być może osiągnąć ogromne zyski… – zaczął ostrożnie tłumaczyć Frederick, zdając sobie sprawę, że to, co mówi, raczej nie spotka się z uznaniem starszego brata. Nie pomylił się.

– Ja mam gdzieś, co w tej sprawie uważają inne rody. Gdy mój plan nabierze tempa, staniemy się tak potężni, że opinia innych rodów przestanie mieć dla nas jakiekolwiek znaczenie. Na dobrą sprawę można będzie całą tę Ligę Rodów rozwiązać albo doprowadzić do jej naturalnej śmierci. Lord Grey i ci żydowscy bankierzy z Europy będą mogli sobie międlić te swoje idee o dobru ludzkości w nieskończoność – odpowiedział Victor ze złośliwą zawziętością, która nieco zaskoczyła Fredericka. – My zaś wykończymy komunistów wyścigiem zbrojeń. Jeżeli Nixon nie będzie chciał brać w tym udziału, to go wymienimy na kogoś innego.

Nestor rodu Van Vertów po raz pierwszy wypowiedział się tak kategorycznie o przyszłości człowieka, którego w dużej mierze wyniósł do prezydentury. Frederick nic nie odpowiedział, wiedząc, że nie zmieni to w żaden sposób postanowień brata. Długa kariera polityczna w Kongresie przyzwyczaiła go do tego, że prezydenci przychodzili i odchodzili, więc taki czy inny los Richarda Nixona nie spędzał mu snu z powiek. Był natomiast przywiązany do idei Ligi Rodów. Z jej członkami czy przedstawicielami spotykał się od dawna i miał wśród nich wielu dobrych znajomych i paru przyjaciół. Ale tego wieczoru nie zamierzał kłócić się z Victorem. Wolał wyjść z założenia, że napastliwe wypowiedzi brata są konsekwencją dopadającej go starości i poczucia bezsilności wobec tego, co ona nieuchronnie niesie…

Maria i Martin doszli pieszo do Pennsylvania Avenue, złapali taksówkę i kazali się zawieźć na Broadway, do jednej z licznych otwartych non stop restauracyjek, serwujących późne kolacje publiczności teatrów, music-halli i kin. Usiedli przy stoliku, zamówili butelkę czerwonego wina i popijając, dzielili się wrażeniami z wizyty u prezydenta. Maria opowiedziała mężowi o propozycji pierwszej damy.

– Część obrazów i kopii, które maluję, mogłabym przeznaczać do sprzedaży na aukcjach charytatywnych. Co o tym myślisz, Martinie?

Odpowiedź, jaka padła z ust byłego oficera CIA, zupełnie ją zaskoczyła.

– Niedługo prezydent Nixon podejmie decyzję, która uczyni nasz ród najpotężniejszym na świecie, i będziesz mogła przeznaczać na cele charytatywne, ile tylko zapragniesz. Żeby nie zapeszać, na razie nic więcej nie powiem, ale gdy decyzja będzie już nieodwracalna, wytłumaczę ci szczegóły.

– Umieram z ciekawości. To brzmi niezwykle tajemniczo. – Czuła jednak, że nie powinna zbyt nachalnie drążyć tematu. Pozwoliła sobie tylko na mały żart. – Czy prezydent da nam w dzierżawę Fort Knox?

– Co to znaczy kobieca intuicja! – niemal wykrzyknął Martin. – Sprawa rzeczywiście dotyczy złota, choć nie tego w Fort Knox. Musisz uzbroić się w cierpliwość.

– Nie ma problemu. Będę cierpliwa jak wąż boa na polowaniu – odparła pogodnie Brazylijka.

Była przekonana, że jej przyjaciółka i zarazem prowadząca, Nemo, potrafi ustalić, jaką decyzję w sprawie złota podejmie wkrótce prezydent Nixon, przysparzając rodowi Van Vertów dodatkowej potęgi.

30 maja

W piątkowe przedpołudnie Stephansplatz w Wiedniu zalany był słońcem. Tłum turystów zwiedzał najstarszą część miasta. Oficer izraelskiego wywiadu i pułkownik KGB odnalazły się we wnętrzu katedry Świętego Szczepana, tak jak to ustalono, punkt dziesiąta. Dolores podała Janie adres wynajętego mieszkania i natychmiast się tam udała.

Pułkownik KGB zadzwoniła do drzwi dwadzieścia minut później. Otworzył jej Dominik.

– Witam! Dawno cię nie widziałem, Jano – zażartował. – Czyżby twoi szefowie połknęli haczyk z naszą przynętą?

– Cześć. Powiem ci wszystko za filiżankę dobrej wiedeńskiej kawy.

– Już się robi! – krzyknęła z kuchni Dolores i po chwili wniosła do salonu tacę z trzema filiżankami kawy i trzema sporymi kieliszkami bimbru ze śliwek i suszonych rodzynek. – To premia za sprawność operacyjną, koleżanko – dodała.

Jana opowiedziała współkonspiratorom o rozmowie w moskiewskiej willi KGB i poleceniach generała Andropowa.

– Świetnie. Pierwszy etap naszego planu zaskoczył – ocenił Dominik. – Teraz zastanówmy się, co mogłaś w tej sprawie uzyskać od Dolores na dzisiejszym spotkaniu. W granicach rozsądku, oczywiście. Dolores, co byś powiedziała pani pułkownik KGB z wdzięczności za uratowanie życia w Kairze?

– Powiedziałabym „dziękuję”. – Oficer wywiadu izraelskiego testowała poczucie humoru Dominika, szybko jednak oceniła, że w tej sprawie nie może na nie liczyć, i przeszła do meritum. – Na tym etapie o planie Van Vertów nie wolno wspominać. Dociekliwej koleżance z KGB mogę jedynie ujawnić, że wiedzę o zamiarach Amerykanów Mosad zawdzięcza najsilniejszym kręgom finansjery naszych współbraci w wierze. Nie podam szczegółów, ale średnio inteligentni znawcy tematu wiedzą, że chodzi o stare rody bankierskie – Warburgów, Rothschildów, Schiffów, Amschelów i inne. Na koniec dodam, że z niektórymi ich przedstawicielami Jana znalazłaby wspólny temat z przeszłości, i wymownie rzucę okiem na jej przedramię z numerem obozowym. W moim odczuciu tyle mogę dopowiedzieć z czystym sumieniem. To i tak dużo i absolutnie powinno wystarczyć.

– Zgadzam się. Moi przełożeni, a zwłaszcza Andropow, doskonale wiedzą, że w naszym fachu nie możemy przesadzać z wdzięcznością – analizowała pułkownik KGB. – Wodzom w Moskwie przekażę to, co dzisiaj uzgodniliśmy. Że źródłem informacji Mosadu jest najprawdopodobniej żydowski finansista z najwyższej półki, z obozową przeszłością. Generał Andropow wrzuci tę wiedzę w tryby naszej machiny wywiadowczej i będzie czekał na wynik. Szybki wynik. Da na to nie więcej niż dwa miesiące. Mnie oczywiście też zobowiąże, bym szperała, korzystając z własnych kanałów. Nie będę jednak pchać się przed szereg i poczekam, co ustali wywiad KGB. Jeżeli będzie im szło opornie, to zastanowię się, czy nie naprowadzić ich na trop madame Amschel. Ale to w absolutnej ostateczności.

– Brzmi obiecująco – rzekł Dominik. – Gdy już ustalicie, że najbardziej prawdopodobnym źródłem wiedzy Mosadu jest wspomniana madame i że w związku z tym należałoby z nią porozmawiać, jak zagwarantujesz, że to właśnie ciebie Andropow wytypuje do takiej rozmowy?

– Tak działa nasz wywiad. To logiczne. Skoro jestem oficerem prowadzącym, który najwięcej wie o sprawie, to powinnam realizować jej najbardziej newralgiczny wycinek – odpowiedziała Jana bez cienia wahania czy wątpliwości.

– A gdyby jednak tak się nie stało i rozmowę zlecono by komuś innemu?

– To wtedy poprosisz swoją przyjaciółkę z hotelu George V, aby z kimś takim nie rozmawiała. – Z dwuznacznym uśmiechem osoby znającej życie Jana zakończyła dyskusję. – Przykro mi, że nie możemy wszyscy razem iść na lunch, więc pozwolicie, że się odmelduję.

Uścisnęli się i Dominik odprowadził Janę do drzwi. Ale zanim je otworzył, podzielił się z nią myślą, która od rana nie dawała mu spokoju.

– Bądź ostrożna, Jano. Prowadzimy grę z dużymi chłopcami. Nie ma tu miejsca na błędy. Ale jesteśmy na ostatniej prostej i daleko na horyzoncie widać już metę. Za nią zaś widzę całkiem fajne życie.

Pułkownik Jana uśmiechnęła się i skinęła mu głową. Pomyślała o Cewim.

31 maja

W samo południe Dolores i Maria wypatrzyły się w tłumie turystów wypełniających katedrę Świętego Szczepana. Maria przyleciała do Wiednia poprzedniego wieczoru i jak przystało na panią Van Vert, zatrzymała się w hotelu Sacher. Oficjalnym powodem jej podróży nad Dunaj było zapoznanie się z twórczością artystyczną tygla narodów, jakim była monarchia austro-węgierska. A to wymagało zwiedzenia wiedeńskich muzeów, galerii i zabytkowych budowli.

Zgodnie z instrukcjami nowojorskiego rabina, który służył obu kobietom za skrzynkę kontaktową, po wzajemnej wymianie spojrzeń Maria podążyła za swoją prowadzącą w odległości kilkudziesięciu metrów. Po kilkunastu minutach dotarły do domu w uliczce na tyłach katedry. W wynajętym przez ludzi Dominika mieszkaniu serdecznie się uściskały, po czym przeszły do kuchni, by przygotować kawę.

– Bardzo dawno cię nie widziałam, Nemo, i mam ci mnóstwo do opowiedzenia. – Brazylijka całym ciałem wyrażała radość ze spotkania.

– Trzy lata minęły jak z bicza trzasł, ale rabin regularnie przekazywał mi relacje z waszych spotkań. Jesteś już panią Van Vert, należysz do światowej elity towarzyskiej i wyglądasz jak milion dolarów – odparła oficer wywiadu. – Chętnie wysłucham, jakie to uczucie. Przejdźmy do salonu.

Usadowiły się wygodnie na sofie i popijając kawę, Maria opowiedziała o swoim ślubie, życiu z Martinem i niedawnej kolacji w Białym Domu. Wspomniała też o tajemniczej decyzji, którą ma podjąć prezydent Nixon, a która uczyni ród Van Vertów najpotężniejszym na świecie…

– Martin nie ujawnił szczegółów, ale sprawa na pewno dotyczy złota. Nie chciałam za mocno go cisnąć – wyjaśniła Brazylijka. – Pomyślałam, że z tych skrawków informacji możesz coś wysnuć.

– Bardzo dobrze zrobiłaś i nie pomyliłaś się. – Dolores wytłumaczyła Marii, jaką to decyzję może podjąć amerykański prezydent w sprawie złota i jakie mogą być jej skutki. Nie wspomniała jednak ani słowem, że wszystko to zostało zaplanowane przez Victora Van Verta. – Potwierdziłaś, że Van Vertowie wiedzą o nadchodzącej decyzji i bardzo na nią liczą, bo rzeczywiście mogą zbić na niej fortunę. Staniesz się niewyobrażalnie bogata…

– To oni staną się niewyobrażalnie bogaci, choć przyznam, że to przyjemne uczucie móc sobie pozwolić na wszystko. Choćby na wypad do Wiednia i oglądanie obrazów – odpowiedziała Maria.

– Bogactwo Van Vertów jest w tej chwili także twoim bogactwem. Jesteś już częścią ich rodu i jeśli zdecydujesz się kiedyś z nimi rozstać, to na pewno nie odejdziesz w samej bieliźnie – uświadomiła jej oficer wywiadu.

– Nie kocham Martina, choć to miły facet, i nie jestem już pewna, czy chcę mieć z nim dzieci, ale jak niedawno powiedziałam pani Nixon, prowadzę bajkowe życie i jestem gotowa jeszcze trochę się pomęczyć. – Maria puściła oko do Dolores i obie zaniosły się śmiechem.

– I dobrze, że nie kochasz Martina. To nie było punktem naszej umowy. Wystarczy, że on kocha ciebie – podsumowała Dolores. – Na razie zaprzyjaźnij się z Pat Nixon. Instynkt mi podpowiada, że ona lubi cię i szanuje, bo nie jesteś jedną z tych napuszonych laleczek ze Wschodniego Wybrzeża i wiesz, co to prawdziwe życie. Nie tylko Van Vertowie rządzą Ameryką i światem. Żona prezydenta pozna cię z innymi wpływowymi ludźmi, a to zapewni ci mocną, niezależną pozycję w towarzystwie.

– Wiesz, Nemo, bardzo mi się podoba słowo „niezależność”. – Brazylijka nagle się wyprostowała, jakby coś ją olśniło. – A może pomyślimy o konkretnym planie wybicia się na niezależność, z kawałkiem majątku Van Vertów?

Dolores baczniej przyjrzała się swojej agentce, którą prowadziła już pięć lat. Maria w tym czasie z dziewczyny przemieniła się w kobietę i coraz lepiej wiedziała, czego chce. Jej uroda zdawała się promieniować, przyciągając wzrok mężczyzn i kobiet.

Łowca z instynktem drapieżnika – pomyślała oficer wywiadu.

– Dlaczego z kawałkiem? Może warto zawalczyć o całość?! – odpowiedziała pytaniem na pytanie, po czym zmieniła temat. – Syn Martina chyba niedługo kończy liceum, prawda? Dokąd wybiera się na studia?

– Na Harvard, oczywiście.

1 kwietnia

– Generał Andropow zapoznał się z twoim raportem, Jano – powiedział szef wywiadu po przywitaniu się z podwładną w centrali w Moskwie. – Dobrze ocenił spotkanie z koleżanką z Mosadu i to, co udało się od niej dowiedzieć. W trakcie lektury naszła go pewna refleksja. Czy Dolores, wskazując wzrokiem na numer obozowy na twoim przedramieniu, nie zasugerowała czasem, że ich źródłem może być kobieta? Była więźniarka, tak jak ty? Co o tym myślisz?

Tego się nie spodziewałam. Bystry gość! – pomyślała Jana.

– Błyskotliwie logiczne skojarzenie – odparła, zdając sobie sprawę, że musi to wykorzystać. – Może zatem najpierw skoncentrujemy się na żeńskich członkach starych żydowskich rodów bankierskich. To znacznie skróci typowanie potencjalnego źródła, bo wielkie finanse to raczej męski świat. Proszę przekazać ode mnie wyrazy uznania dla inteligencji skojarzeniowej towarzysza przewodniczącego…

– Nie omieszkam tego zrobić przy pierwszej okazji i przekażę również twoją sugestię – zapewnił szef wywiadu. – Ty tymczasem się zastanów, jak nawiązać dialog z osobą, którą ustalimy…

– Chcesz mnie osadzić w roli werbownika? – zapytała. – Nie za wcześnie?

– Myślę, że zadecyduje o tym generał Andropow, ale jeżeli źródłem wiedzy Mosadu okaże się była więźniarka Auschwitz, to kto będzie lepszym rozmówcą? – zauważył Sacharowski. – Kto wie, może się tam poznałyście…

– To był bardzo duży obóz – odparła pułkownik Iwanowa, choć i jej taka myśl zaświtała w głowie.

– Nie wątpię. Ale świat jest mały… – zauważył filozoficznie szef wywiadu.

2 sierpnia

Jana wstała jak zwykle o szóstej rano, zrobiła poranną gimnastykę składającą się z elementów jogi oraz karate, wzięła prysznic i przygotowała sobie śniadanie. Zapowiadała się piękna pogoda, więc postanowiła iść pieszo. Włożyła niebieską garsonkę, szpilki w takim samym kolorze, białą bluzkę i ruszyła na spotkanie przeznaczenia.

W holu willi wywiadu zagranicznego KGB czekał na nią szef wywiadu i powitał ją jeszcze wylewniej niż zwykle.

– Generał Andropow zreferował plan Victora Van Verta samemu towarzyszowi Breżniewowi, który jest pod wrażeniem. Kazał śledzić rozwój sytuacji i regularnie mu meldować. Zresztą sam generał o wszystkim ci powie – mówił szybko Sacharowski, idąc obok Jany po schodach. – Dla ciebie oznacza to zakończenie misji nad Nilem w ekspresowym tempie…

Kiedy weszli do gabinetu przewodniczącego KGB, ten uścisnął nowo przybyłej rękę na powitanie i uśmiechnął się szeroko.

– Jak znam życie – powiedział, gdy usiedli – to szef wywiadu pewnie zdążył wam szepnąć, że zapoznałem z waszą informacją towarzysza sekretarza generalnego, który bardzo wysoko ją ocenił. Jej kompleksowemu pogłębieniu nadaliśmy absolutny priorytet, bo sprawa dotyczy podstawowych i najbardziej żywotnych interesów naszej ojczyzny. Staniecie, pułkownik Iwanowa, na czele komórki ad hoc do ścisłego monitorowania wszystkich aspektów rozwoju planu mister Van Verta i poczynań administracji prezydenta Nixona. Będziecie podlegać bezpośrednio generałowi Sacharowskiemu, który da wam do dyspozycji wszelkie niezbędne siły i środki. Macie całkowitą swobodę w doborze personelu. Otrzymacie też pełny dostęp do informacji prosto z Białego Domu, ze źródła prowadzonego przez wywiad polski. Czy jesteście gotowi przyjąć to zadanie, towarzyszko pułkownik?

– Tak jest, towarzyszu przewodniczący, jestem gotowa! – odparła zdecydowanym głosem.

– No to ciężar spadł mi z serca! – rzekł z udawaną powagą generał armii Andropow i puścił oko do swoich rozmówców, śmiejąc się z zadowoleniem. Jana i szef wywiadu wymienili szybkie spojrzenia i zaczęli mu wtórować. – Wybaczcie, moi drodzy, ale mój lekarz ciągle mi przypomina, że poczucie humoru to podstawa zdrowia. Generale Sacharowski, proszę zreferować towarzyszce pułkownik ustalenia wywiadu dotyczące potencjalnego źródła Mosadu.

– Tak jest, towarzyszu przewodniczący – odpowiedział przełożony Jany, zabierając głos. – Kierując się refleksją towarzysza przewodniczącego i naszymi uzgodnieniami, doszliśmy do wniosku, że najbardziej liczącą się kobietą w kręgach wielkiej finansjery żydowskiej jest Edyta Amschel, która trafiła do Auschwitz jako nastolatka. Rodzina nie zdążyła ewakuować jej z Paryża przed wkroczeniem Niemców. Dziewczynka ukrywała się przez dwa–trzy lata, ale w końcu ją dopadli. Dziś prowadzi akcje charytatywne wśród byłych więźniów, podkreślając, że przeżyła to piekło dzięki pewnej polskiej rodzinie. Szczegółów nie znamy. Podobno jakimś cudem udało jej się ujść z rampy selekcyjnej. Rozpracowujemy jeszcze dwóch mężczyzn, ale potwierdzenie ich obozowej przeszłości zajmie trochę czasu…

– Co wam podpowiada instynkt operacyjny, pułkownik Iwanowa? – wszedł podwładnemu w słowo Andropow, patrząc z uśmiechem na kobietę, jakby wiedział, co usłyszy.

– Melduję, że instynkt operacyjny nakazuje mi zrobić podejście do pani Amschel. Jeżeli to ona jest źródłem Mosadu i ma jakąś wiedzę o planie Van Verta, to zaoszczędzimy mnóstwo czasu. Jeżeli nie, będziemy typować dalej… – odparła.

– Dokładnie to chciałem usłyszeć i takiej odpowiedzi się spodziewałem! – Andropow z zadowoleniem klepnął dłonią w stolik do kawy. – Kiedy i jak chcecie to podejście zrobić?

– Gdy tylko wywiad ustali, w jakich miejscach pani Amschel bywa i gdzie najłatwiej ją znaleźć – odparła pułkownik Iwanowa. – Podejście najlepiej zrobić na jakimś spotkaniu towarzyskim. Poradzę sobie, towarzyszu przewodniczący.

– Nie mam najmniejszej wątpliwości, pułkownik Jekatierino – odpowiedział generał Andropow.

Nie bez powodu posłużył się jej imieniem. Najbliżsi współpracownicy doskonale wiedzieli, że w jego ustach było to oznaką życzliwości i szacunku.

3 września

W środę rano Jana zjadła angielskie śniadanie i zajęła miejsce w hotelowym westybulu, zagłębiając się w lekturę angielskiego wydania magazynu „Vogue”.

Podróżowała na paszporcie dyplomatycznym wysokiego urzędnika radzieckiego Ministerstwa Finansów i w hotelu George V zameldowała się dwa dni wcześniej.

Ekipa wywiadu KGB, której powierzono misję zebrania wszelkich informacji o nawykach madame Amschel, ustaliła, że w każdy piątek przed południem odwiedza ona najsłynniejsze muzeum świata, zawsze zatrzymując się przed portretem Mony Lisy i posągiem Wenus z Milo. Nagromadzenie ludzkiego geniuszu i piękna w monumentalnym budynku nad Sekwaną zapewniało jej intelektualne oczyszczenie po tygodniu spędzonym w sferach wielkiej finansjery i przywracało wiarę w człowieka.

Jana nie była sztywno przywiązana do koncepcji podejścia do madame Amschel w piątek w Luwrze. Tego typu obiekty podlegały szczególnej ochronie i dyskretnej obserwacji różnych służb, dlatego ten pomysł traktowała raczej jako ostatnią deskę ratunku. Pobyt w hotelu, w którym jej cel bywał codziennie, dawał możliwość elastycznego działania z marszu i kontrolowanej improwizacji, uwielbianej przez doświadczonych pracowników operacyjnych.

O słuszności swojego rozumowania Jana przekonała się już pierwszego dnia, gdy zauważyła Edytę Amschel idącą przez hol i dołożyła wszelkich starań, aby znaleźć się z nią w jednej windzie. Nie były, niestety, same i nawiązanie dialogu nie wchodziło w grę. Pułkownik KGB odniosła natomiast wrażenie, że właścicielka hotelu bardzo uważnie jej się przypatruje. Zbyt uważnie jak na rutynowe zainteresowanie. Kobiety też lubi czy co? – przeszło jej przez myśl, gdy przypomniała sobie, jaki zadowolony wrócił Dominik z ostatniego, długiego spotkania z bankierką.

– Excusez-moi, madame. Parlez-vous français?

Pułkownik Iwanowa szybko uniosła głowę znad stronic „Vogue’a” i w kobiecie, która zadała jej to pytanie, natychmiast rozpoznała Edytę Amschel. Ta zaś, rzuciwszy okiem na magazyn, zorientowała się, że to wydanie angielskie, i przeszła na ten język.

– Nazywam się Edyta Amschel i jestem właścicielką tego hotelu. Proszę wybaczyć moją impertynencję, ale czy mogę zająć pani dosłownie chwilę?

– Be my guest! – odpowiedziała z cierpkim humorem pułkownik KGB, która błyskawicznie ochłonęła z pierwszego zaskoczenia, nieco rozbawiona faktem, że to cel pierwszy wykonał podejście do niej, a nie odwrotnie.

Rutynowo omiotła wzrokiem hol, ale nie rzuciło jej się w oczy nic, co nie pasowałoby do codziennego rytmu tego miejsca. Ogarnęła ją za to przemożna ciekawość, co usłyszy od właścicielki George V, która usiadła obok niej i z życzliwą przenikliwością wpatrywała się w jej twarz.

– Czy w czasie wojny była pani więźniem Auschwitz? – wydusiła z siebie jednym tchem Edyta Amschel i zamarła, wyczekując odpowiedzi.

Pułkownik Iwanowa nie spodziewała się tego pytania. Przeszło jej przez myśl, czy to aby nie jakaś gra Cewiego albo Dominika, lecz natychmiast odrzuciła taką możliwość. Mów prawdę i nie kombinuj – podpowiadał jej instynkt.

– Tak. Spędziłam w tym piekle trzy lata – odpowiedziała pułkownik Iwanowa, bezskutecznie starając się sobie przypomnieć, czy gdzieś już widziała twarz tej kobiety.

– A czy latem czterdziestego trzeciego roku dowodziła pani Sonderkommando remontującym rampę kolejową, przy której prowadzono selekcję do gazu nowo przybyłych transportów? – pytała coraz bardziej podekscytowana madame Amschel.

– Dowodziłam. A może pani uchylić mi rąbka tajemnicy, o co chodzi? – W głosie pułkownik Jany dało się wyczuć lekkie zniecierpliwienie.

– Ja wiem, że to absolutny brak wychowania z mojej strony zasypywać panią takimi pytaniami, ale dla mnie to szalenie ważne. Ostatnie pytanie, obiecuję! Czy wtedy wydarzyło się coś, co wbiło się pani w pamięć? – Była więźniarka wypowiedziała te słowa tonem pełnym nadziei.

– Popełniłam dobry uczynek. Na tory, które remontowaliśmy, spadła z rampy dziewczynka i straciła przytomność. Nikt tego nie zauważył w tumulcie selekcji. Zgarnęłam ją z torów i ocuciłam, a potem schowałam wśród kobiet komanda, które pomogły mi ją stamtąd wyprowadzić. Zanim trafiłam do obozu, byłam w partyzantce, więc kobiety mnie słuchały. Dziewczynkę oddałam Polakom, którzy się nią zaopiekowali. Więcej już jej nie widziałam, bo przeniesiono mnie do jednego z podobozów. – Mówiąc to, pułkownik KGB uważnie obserwowała twarz interlokutorki. – To jakaś pani krewna?

– Ja byłam tą dziewczynką! – wyszeptała Edyta Amschel głosem pełnym wzruszenia, nie odrywając wzroku od Jany. – Nie poznaje mnie pani, bo byłam wtedy wychudzoną nastolatką, ale pani twarz pozostała w mojej pamięci na zawsze… i imię. Kobiety z komanda mówiły do pani Jana.

Pułkownik Jekatierina Iwanowa była przekonana, że żaden zbieg okoliczności nie jest w stanie jej zaskoczyć. Ale po wyznaniu, które przed chwilą usłyszała, dosłownie ją zamurowało. Cel planowanej operacji został przez nią uratowany od niechybnej śmierci ćwierć wieku temu! Tylko samo życie mogło w taki sposób spleść ze sobą losy dwojga ludzi! Przyjrzała się pani Amschel jeszcze uważniej. Nigdy nie skojarzyłaby tej pięknej i dystyngowanej kobiety z tamtą chudą, śmiertelnie przerażoną dziewczynką. Doświadczenie wywiadowcze kazało jej jednak przeanalizować sytuację także od innej strony. Co za ogromny potencjał operacyjny! Ale także destrukcyjny, jeśli Edyta Amschel uzna, że dawna wybawczyni chce z premedytacją wykorzystać jej poczucie wdzięczności. Na początek więc Jana postanowiła po prostu okazać skromność.

– I jak tu nie wierzyć w cuda! Cieszę się, że byłam wtedy we właściwym miejscu we właściwym czasie. Opatrzność zaplanowała sobie, aby mała dziewczynka stała się piękną księżniczką. Nigdy bym pani nie poznała!

– Jest pani bardzo skromna. Opatrzność nie ma z tym nic wspólnego lub bardzo niewiele – zaprotestowała madame Amschel. – Wykazała się pani wielką odwagą i sercem. Mogłybyście wszystkie zginąć, gdyby Niemcy mnie u was odkryli. – Westchnęła, po czym wyrzuciła z siebie z wielką determinacją: – Nie wiem, co pani robi w Paryżu i jakie plany ma na dzisiaj, ale musi mi pani poświęcić kilka godzin. Bardzo proszę! Wręcz nalegam! Na górze mam prywatne apartamenty. Przejdźmy tam i porozmawiajmy. Musimy się lepiej poznać. Tyle lat z wdzięcznością myślałam o tym, jak pani mi wtedy pomogła! I tak mnie męczyła świadomość, że nie mogę się za to zrewanżować! Chodźmy, pani Jano.

– To w rzeczy samej dosyć niezwykła sytuacja. Nie mogę odmówić. Dobrze, pani Edyto, idziemy! – odpowiedziała z uśmiechem oficer wywiadu.

Wstała i razem z właścicielką hotelu ruszyła do windy, zastanawiając się, czy trafi do repliki Pokoju Milionowego, czy Vieux-Laque. Po kilku minutach znalazła się w tym ostatnim.

Usiadły, a kiedy służąca postawiła przed nimi dwie filiżanki kawy po turecku i wyszła, Edyta Amschel podjęła wątek zaskakującego spotkania, cały czas wpatrując się w Janę.

– Gdy ujrzałam panią w windzie, serce mi zamarło, ale byłam prawie pewna, że to pani. Nie zmieniła się pani za bardzo, biorąc pod uwagę, że minęło dwadzieścia sześć lat. Zawołałam dyrektora hotelu i kazałam mu ustalić, czy jest pani naszym gościem. Powiedział mi, że sądząc po paszporcie dyplomatycznym, którym posłużyła się pani przy meldunku, jest pani Rosjanką. To mnie tylko mocniej utwierdziło w przekonaniu, że prawidłowo panią rozpoznałam, i gdy podeszłam do pani w holu, nie miałam już wątpliwości. Nie chcę być natrętna, ale czy powie mi pani coś o sobie…

– Przede wszystkim przejdźmy na ty, co proponuję jako starsza z nas dwóch. Znajomi mówią na mnie właśnie Jana. Jestem Polką z ówczesnych Kresów Wschodnich. Trafiłam do Auschwitz, gdy oddział partyzancki, w którym walczyłam, rozbili Niemcy, a ja zostałam ogłuszona wybuchem pocisku artyleryjskiego. – Jana opowiedziała, jak uniknęła gwałtu i śmierci i zamiast tego dostała się do obozu. – Kiedy oswobodzili nas Rosjanie, zaciągnęłam się do Armii Czerwonej, bo chęć zemsty była silniejsza od strachu czy jakiegokolwiek innego uczucia. W pewnej chwili przestałam liczyć zabitych Niemców. W ten sposób zostałam Rosjanką.

– Mówmy zatem po polsku, Jano – zaproponowała madame Amschel i opowiedziała, co się z nią działo, gdy została zabrana z torów, i jak dzięki Polakom przeżyła obóz. – Wtedy nie wiedziałam, że ty też jesteś Polką. Mam więc podwójny dług wdzięczności wobec was, Polaków. Ale teraz musisz być ważną osobą, skoro podróżujesz na paszporcie dyplomatycznym… Przepraszam, wiem, że nie mam prawa wypytywać o twoje sprawy osobiste, ale bardzo chcę ci się odwdzięczyć za uratowanie życia… Nie zrozum tego źle, ale stać mnie na wiele!

– Nie ma takiej potrzeby, wierz mi. Tam, w Auschwitz, ratowałam małą dziewczynkę, a nie panią Amschel, właścicielkę George V – odpowiedziała pułkownik Jana. – Radzę sobie całkiem dobrze. Cieszę się, że przeżyłaś.

Ale jej rozmówczyni nie dała za wygraną.

– Nie zapominaj, że jestem upartą Żydówką, która przeszła przez Auschwitz. Zacznijmy więc od innej strony… Zakładam, że skoro korzystasz z paszportu dyplomatycznego, to nie przyjechałaś do Paryża na wakacje. Mogę być bardzo pomocna w załatwieniu różnych oficjalnych spraw. Potrafię otworzyć niejedne drzwi i przekonać nieprzekonanych…

Pułkownik Iwanowa uznała, że nadszedł moment, w którym musi przejść do realizacji zadania, z jakim tu przyjechała. Mów tyle prawdy, ile możesz, i nie kombinuj – ponownie podpowiedział jej instynkt.

– Nie przyjechałam w oficjalnej sprawie do żadnej francuskiej instytucji. Raczej aby potwierdzić lub zdementować pewną plotkę, a może informację, która podobno krąży w sferach wielkiej międzynarodowej finansjery – zaczęła ostrożnie wyjaśniać. – Mówi się mianowicie, że nowa administracja amerykańska ma pewne plany co do zniesienia parytetu dolara i że taki manewr może być fragmentem większej całości…

– Co jeszcze się mówi? – zapytała madame Amschel, natychmiast się orientując, że ma przed sobą wysłannika Kremla, którego zapowiadał Dominik.

Ale w najśmielszych snach – pomyślała – nie przyszłoby mu do głowy, co może nas łączyć. Mnie zresztą też.

– Przyznam się, że jestem w bardzo niezręcznej sytuacji. Powiem więc prosto z mostu, bo tak niekiedy bywa najlepiej. Po dłuższej analizie różnych materiałów moi przełożeni doszli do wniosku, że ty możesz być jedną z osób mających wiedzę na ten temat, i wysłali mnie do Paryża, żebym to potwierdziła – oznajmiła pułkownik Jana z rozbrajającą szczerością. – Nie miałam jednak pojęcia, że okażesz się dziewczynką z rampy, i nie chciałabym, abyś powzięła choćby cień podejrzenia, że zaplanowałam nasze spotkanie, wykorzystując to, co się stało ćwierć wieku temu.

– Kiedy z tobą rozmawiałam, odniosłam wrażenie, że byłaś moim odkryciem zaskoczona jeszcze bardziej ode mnie. Tego nie sposób było zaplanować, jestem absolutnie pewna. Tylko życie płata takie figle. Czasem dobre, czasem złe. Z mojego punktu widzenia nie mogło wymyślić niczego lepszego, co chyba oznacza, że jesteśmy skazane na siebie – odpowiedziała Edyta Amschel i zreferowała plan Victora Van Verta zgodnie z tym, co usłyszała z ust Dominika.

Ponieważ jego wiedza pochodziła od źródła pułkownik Jany, koło zostało zamknięte i można było złożyć propozycję doradztwa.

– Mamy zatem identyczną wiedzę. Moim przełożonym zależało na ustaleniu kręgu osób, którym jest ona znana. Nie pytam, skąd ją masz, a tobie musi wystarczyć, że jestem wysokim urzędnikiem Ministerstwa Finansów – podsumowała pułkownik Jana, puszczając prawie niezauważalnie oko.

– Ależ oczywiście! – odparła madame Amschel. – To przecież logiczne. Teraz obie wiemy, że posiadamy wiedzę o nieprawdopodobnym potencjale finansowym i ekonomicznym. Krąg wtajemniczonych jest niezwykle wąski, wierz mi. Dlatego jest ona taka cenna. Co robimy dalej, skoro wiemy, że należymy do tego kręgu?

– Szczęśliwy los zrządził, że wobec ciebie czuję się zwolniona z obowiązku owijania w bawełnę tego, co mi chodzi po głowie. Ty wiesz, jak wielki potencjał ma nasza wiedza. Niestety, w kierownictwie Związku Radzieckiego nie musi to być regułą. Są tam jednak ludzie zdeterminowani nie zmarnować szansy, jaką ta wiedza daje, zwłaszcza przy naszych zasobach złota i ropy. Chciałabym tym ludziom zaproponować ciebie jako doradcę, aby tę szansę jak najlepiej wykorzystać. Dlaczego to Van Vertowie mają zarobić na swoim planie, a nie my? Przypuszczam, że podjęcie się takiej roli może zaowocować ciekawymi przeżyciami – zakończyła pułkownik KGB.

– Doradzanie wielkim, zarówno państwom, jak i korporacjom, to tradycja i niejako znak firmowy mojego rodu. Wymaga to wzajemnego zaufania, ale jest ono w znacznym stopniu zagwarantowane przez wspólny interes, jakim jest osiągnięcie sukcesu finansowego. – Edyta Amschel zadumała się na chwilę. – Nie jestem jednak pewna, czy twoi przełożeni muszą wiedzieć o tym, co połączyło nas przed laty. Może powinno to pozostać tylko naszą tajemnicą…

– Myślę, że masz rację – odparła Jana bez namysłu. – Rządy lubią mieć przewagę nad swoimi interlokutorami. Jakiś biurokrata na Kremlu mógłby uznać zdarzenie na rampie za pretekst do wywierania na ciebie wpływu. Ja natomiast nie życzyłabym sobie, aby ktokolwiek wykorzystywał naszą relację, bo stanowi ona wyłącznie moją prywatną sprawę. Tak, zachowajmy to w tajemnicy. Ale musi ona obowiązywać także naszych bliskich. Przynajmniej w okresie doradztwa.

– Cieszę się, że podzielasz moją opinię – zapewniła madame Amschel i nie mogła się powstrzymać od kilku uwag merytorycznych. – Gdybym doszła do porozumienia z twoimi przełożonymi, to poradziłabym im wykorzystać cały potencjał Związku Radzieckiego do blokowania działań Victora Van Verta, tym bardziej że będzie on chciał kupować również wasze złoto. Jestem przekonana, że przy odrobinie sensownej koordynacji waszych i moich możliwości możemy zmniejszyć jego ambicję nabywczą co najmniej o połowę. A tę połowę ja chętnie kupię, w całości lub części, zależnie od tego, jak się dogadam z Kremlem.

Edyta Amschel chciała dodać, że jeszcze chętniej podzieli się zyskiem z Janą, ale w ostatniej chwili ugryzła się w język, nie będąc pewna, czy nie urazi jej tą propozycją. Przyjdzie na to czas – doszła do wniosku.

– Bardzo mi odpowiada twój tok rozumowania – oceniła pułkownik Jana – i wyjdę z siebie, abyś została doradcą naszych kremlowskich decydentów.

Wiedziała, że nic nie zaboli Victora Van Verta bardziej niż utrata możliwości zarobienia miliardów dolarów i stopniowo narastające podejrzenie, że ktoś mógł poznać jego plan i potajemnie go wykorzystać.

– Sądzisz, że ona naprawdę jest z Ministerstwa Finansów? – zapytała madame Amschel Dominika, gdy wieczorem spotkali się na drinku w Pokoju Milionowym.

– Będąc skromnym polskim biznesmenem, mogę, niestety, tylko pomarzyć o doborze wysłanników Kremla – odparł przemytnik, niewiele mijając się z prawdą. – Myślę jednak, że Rosjanie, prześwietliwszy twoją przeszłość, nieprzypadkowo wysłali do ciebie byłą więźniarkę Auschwitz. Zresztą gdyby ktoś sprawdził, czy pani Iwanow pracuje w radzieckim Ministerstwie Finansów, to pewnie by się okazało, że rzeczywiście tak jest. Oni traktują cię poważnie i starają się stworzyć dla ciebie komfortową sytuację, a to dobrze rokuje naszym planom.

– To interesujące i logiczne, co mówisz. Odniosłam podobne wrażenie. Mam nadzieję, że Kreml łaskawie rozważy moją kandydaturę. – Ciekawość jednak nie dawała jej spokoju. – A może jeszcze zapytam Cewiego o tę kobietę?

– Zrobisz, co zechcesz. Ale jeśli usłyszysz od niego, że to oficer radzieckiego wywiadu, to czy ta wiedza coś zmieni i uczyni cię szczęśliwszą lub postawi w jeszcze bardziej komfortowej sytuacji? W pewnych relacjach warto mieć to, co Amerykanie nazywają plausible deniability, możliwość wiarygodnego zaprzeczenia – cierpliwie tłumaczył Dominik. – Nie odbieraj sobie tego komfortu.

– No cóż, masz rację – przyznała Edyta Amschel po chwili zastanowienia. – Pozwólmy życiu toczyć się swoim torem… Coś drobnego do jedzenia i trochę czerwonego wina przed snem?

Od śmierci Inez Dominik nie związał się z żadną kobietą. Swoje potrzeby zaspokajał w przeznaczonych do tego przybytkach, a w Wiedniu było ich pod dostatkiem. Miał kilka mniej lub bardziej stałych partnerek, z którymi się tam widywał, i to w zupełności mu wystarczało. Spotkania z madame Amschel wykraczały poza te wygodne ramy. Ta niezwykła kobieta coraz bardziej go pociągała, a jej towarzystwo sprawiało mu coraz większą przyjemność. Trochę go to niepokoiło…

4 września

Sacharowski wprost tryskał znakomitym humorem.

– Na Łubiankę! – rzucił w stronę kierowcy wielkiej czarnej limuzyny Ził, po czym zwrócił się do pułkownik Iwanowej. – Generał kazał ci pogratulować powrotu z tarczą.

– To miłe – odpowiedziała. – Ale dziś nad ranem coś jeszcze przyszło mi do głowy. Pani Amschel wie chyba wszystko o międzynarodowych finansach. Zastanawiam się, czy nie warto byłoby jakoś tego wykorzystać w naszym interesie. Może, gdyby ją poprosić, zechciałaby doradzić to i owo…

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki