Redakcja: Gabriela Niemiec
Korekta: Alicja Laskowska, Maciej Korbasiński
Projekt okładki: Magda Kuc

Published originally under the title Le manuscrit inachevé
© 2018 Fleuvé Éditions, département d’Univers Poche
Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2022
Copyright © for the Polish translation by Monika Szewc-Osiecka, 2022

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).
Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku.
Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN: 978-83-8252-019-4

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

– […] Bo widzisz, Wilsonie, pomyliliśmy się co do Lupina. Trzeba wrócić do początków.

– A nawet prapoczątków, jeśli to możliwe.

Maurice Leblanc,
Arsène Lupin kontra Herlock Sholmès¹

Przedmowa

„Jedno słowo na początek: mieczyk”.

Tak się zaczyna książka mojego ojca Caleba Traskmana. Jej rękopis znalazłem w pudle na strychu: ojciec miał taki paskudny zwyczaj, że wszystko tam składował. Plik kartek formatu A4 od roku leżał w tej rupieciarni, nagrzanej od dachowego okna, przez które tamtego lata wpadało piękne północne światło. Ojciec nigdy nikomu nie zdradził istnienia tego rękopisu; musiał nad nim pracować w swojej ogromnej willi z widokiem na morze, w ciągu tych dziesięciu miesięcy, kiedy moja matka odchodziła w szpitalu, gdzie stopniowo wyniszczała ją choroba Alzheimera.

Powieść – wówczas bez tytułu – była niedokończona. W mojej ocenie jednak do dopełnienia prawie pięciusetstronicowego manuskryptu brakowało zaledwie dziesięciu stron. Niby nic, ale dla gatunku literackiego, którego mój ojciec był jednym z najsłynniejszych przedstawicieli – prawdziwa katastrofa. Thrillery Caleba Traskmana wywoływały dreszcze u setek tysięcy czytelników, a plik, który trzymałem w dłoni, był bez wątpienia jedną z jego najlepszych powieści. Najbardziej zawiłą, zagmatwaną, przerażającą, jak to tylko możliwe. I jedną z najmroczniejszych. Historia pisarki Léane, kobiety ulepionej z tej samej gliny co mój ojciec, zachwyciła mnie i przypomniałem sobie, jak bardzo jego książki odzwierciedlały jego najgłębsze lęki i najgorsze obsesje. Myślę, że doświadczał spokoju tylko wtedy, gdy przelewał swoje strachy na papier. A strachów jest w tej książce wiele, słowo Traskmana.

Co więc z tym wybitnym zakończeniem? – zapytacie. Co, u diabła, z finałem, w którym wszystko miało się rozwiązać? Dlaczego Caleb Traskman, król intrygi i mistrzowskich rozstrzygnięć, pozostawił nas bez odpowiedzi? Dlaczego nie dokończył swojej siódmej książki?

Byłbym skłonny uwierzyć, że skończył z pisaniem z powodu śmierci matki, porzucił rękopis ze świadomością, że trzy miesiące później strzeli sobie w głowę z policyjnej broni. Albo że nie wiedział, jak domknąć tę historię. Tak, byłbym gotów w to uwierzyć, gdyby pewne wątki tej powieści nie mówiły czegoś wręcz przeciwnego, gdyby nie sugerowały, że mój ojciec od samego początku wiedział, że jej nie skończy. Tak jakby ów brak zakończenia był integralną częścią intrygi, „tajemnicy Caleba Traskmana”. Jego ostatnim przedśmiertnym popisem.

Czytelnicy o najbardziej kartezjańskich umysłach zapytają jednak, po co się zabierać do pisania książki, która nie ma końca? Po co poświęcać rok życia na budowę domu, jeśli nie zamierza się położyć na nim dachu? Teraz, gdy o tym piszę, pytanie to wciąż jest nierozwiązaną zagadką. Zagadką, która odnosi się raczej do życia prywatnego.

Kiedy Évelyne Laconte, wydawczyni, u której opublikował wszystkie książki, dowiedziała się o istnieniu tego rękopisu, skakała pod sufit. Ale gdy go przeczytała i odkryła, że kończy się on sztuczką pozbawioną ostatecznego efektu, wpadła w głęboką rozpacz. Było nie do pomyślenia, by wydać pośmiertne dzieło Caleba Traskmana bez błyskotliwego zakończenia – choć sądzę, że i tak na książkę rzuciłoby się wielu czytelników.

Nastąpił więc etap szukania rozwiązań, wymiany myśli, by rozwiązać łamigłówkę, którą pozostawił po sobie mój ojciec. Burze mózgów w paryskich biurach trwały kilka tygodni. Na każdym zebraniu siadaliśmy w dziesiątkę wokół stołu, po raz kolejny czytaliśmy rękopis, wgryzaliśmy się w każdą stronę, usiłując zrozumieć, dlaczego Caleb podkreślił palindromy i dlaczego z tej książki emanuje jego obsesja liczb.

W takich chwilach niezrozumienia i zwątpienia patrzyliśmy na siebie bez słowa. Długo walczyliśmy z frazą otwierającą powieść: „Jedno słowo na początek: mieczyk”. Skąd to zdanie? Co ono właściwie oznacza? Wierzcie mi, nie ma dziś w wydawnictwie ani jednego pracownika, który nie wiedziałby, że mieczyk to rybka żyjąca w słodkich tropikalnych wodach, a jej nazwa pochodzi od kształtu płetwy ogonowej. To wiele wyjaśnia, nieprawdaż?

A potem Évelyne, która znała autora od ponad trzydziestu lat, zaproponowała pewne rozwiązanie. Rozwiązanie przez duże „R”. Wreszcie znalazła klucz, rozgryzła maniakalny mechanizm pokręconego umysłu mojego ojca. W sumie jeśli się dobrze zastanowić, takie zakończenie było oczywiste i już na samym początku (a także na końcu) mieliśmy przed oczami wszystkie jego elementy. Ale na oczywiste rozwiązanie bardzo trudno wpaść, jeśli zostało odpowiednio zakamuflowane; na tym właśnie polegał geniusz Caleba Traskmana.

Trzeba było je napisać. Wtedy wszystkie spojrzenia skierowały się na mnie. Nie mam talentu mojego ojca, ale jako jego godna odrośl kilka lat wcześniej opublikowałem dwa skromne kryminały. Pod koniec tej książki zaznaczyłem miejsce, w którym przejąłem pióro. Zauważycie też, że zostawiliśmy w tekście podkreślenia autora: dotyczą one kilku słów i innych ważnych elementów intrygi. Macie przed sobą tekst, który ubiegłego lata trafił do moich rąk.

Pozostaje kilka problemów, których podczas pisania zakończenia nie udało nam się rozwikłać i których rozwiązanie musieliśmy znaleźć sami. Trudno odgadnąć, dokąd dokładnie mój ojciec zamierzał dojść i jak chciał zakończyć swoją opowieść. W obliczu luk, których w oryginalnej historii nie dało się wypełnić, musieliśmy arbitralnie podejmować decyzje i dokonywać wyborów – być może autor postąpiłby inaczej. Aby zrozumieć, jak złożone było to zadanie, wyobraźcie sobie, że macie namalować oblicze Giocondzie, która nie ma twarzy. Mam nadzieję, że moje zakończenie mimo wszystko zaspokoi wasze oczekiwania. Zrobiłem wszystko, żeby tak było.

Bo aby rzeczywiście uszanować pracę Caleba i do ostatniego słowa utrzymać ducha tej książki, trzeba było właśnie takiego zakończenia. Jeżeli będziecie uważnie czytać, z pewnością sami odkryjecie rozwiązanie.

Ach, i jeszcze jedno. Zwracam się teraz do najgorliwszych czytelników Caleba, którzy sceptycznie przyjmą już samą przedmowę. Domyślam się waszego sposobu rozumowania: sądzicie, że to, co teraz czytacie, pisze sam Caleb Traskman – rzeczywiście byłby do tego zdolny. Przecież przedmowa należy do historii, a to oznacza, że zakończenie również napisał Caleb, trawestując własny styl. Macie do tego prawo i nigdy nie zdołam udowodnić, że tak nie jest. Ale ostatecznie to bez znaczenia. Powieść to gra iluzji, wszystko jest tak samo prawdą, jak i fałszem, a historia zaczyna istnieć w chwili, gdy ją czytacie.

Książka, której lekturę zamierzacie zacząć (ale czy już jej nie zaczęliście?), nosi tytuł Niedokończony rękopis. To mój pomysł. Wszyscy członkowie redakcji go zaakceptowali, bo po prawdzie – nie mieli wyboru.

„Jedno słowo na początek: mieczyk”.

Prolog

Styczeń 2014

Zima. Nienasycona, zaciekła, nieustępliwa. Zniechęcała niedzielnych biegaczy i już teraz wymiatała lodowatym skrzydłem wszystkie noworoczne postanowienia. Sarah jednak traktowała te okoliczności jako dodatkową motywację do treningu. Miała nadzieję zabłysnąć w zbliżających się mistrzostwach departamentu w biegach średniodystansowych.

Siedemnastoletnia licealistka o jasnych włosach upchniętych pod niebiesko-zieloną wełnianą czapką, w rękawiczkach do biegania i z ledową opaską na ramieniu, zajrzała do gabinetu.

– Mamuś, wychodzę!

Nikt jej nie odpowiedział. Jej matka pewnym krokiem przemierzała wydmy albo spacerowała brzegiem morza w poszukiwaniu inspiracji do następnej książki. Ojciec, szef pracowni renowacji zabytków, nigdy nie wracał przed dziewiętnastą, a ostatnio nawet przed dwudziestą drugą. Coraz częściej się zdarzało, że rodzice się mijali, ledwie na siebie patrzyli, jedli kolację, siedząc naprzeciwko siebie w milczeniu jak dwie złote rybki. Dlatego Sarah nie zamierzała wychodzić za mąż. Nie była w stanie wytrzymać z jednym facetem przez trzy miesiące – a co dopiero żyć dziewiętnaście lat w jednym akwarium.

Natchnienie stało w pewnej odległości od wydm wznoszących się nad zatoką Authie, w najdalej wysuniętym na południe punkcie Berck-sur-Mer. Sarah uważała tę nazwę za idiotyczną, ale to właśnie tu, w willi kupionej dziesięć lat wcześniej za niewielkie pieniądze jako ruina – która wtedy nosiła nazwę Róża Wiatrów – jej matka, wówczas nauczycielka, napisała swoją pierwszą głośną powieść. Do budynku położonego trzysta metrów od biało-czerwonej latarni strzegącej wybrzeża prowadziła wybrzuszona asfaltowa droga. Zbudowana w stylu anglonormandzkim willa wyznaczała w pewien sposób koniec królestwa ludzi i początek królestwa przyrody. Jej jedynymi gośćmi były mewy srebrzyste i śmieszki, które przysiadały wysoko na łupkowym dachu, nieustannie smaganym niosącymi piasek wiatrami. Sarah nie znosiła piachu: jak zaraza wciskał się w każdą szczelinę, chłostał okna, brudził samochody.

Zrobiła sobie selfie – z roześmianymi oczami przywodzącymi na myśl dwa jeziora niebieskiego światła – dopisała wiadomość „Poszłam biegać” i wysłała mamie, po czym odłożyła telefon na stół w salonie i wyszła, zamykając drzwi na klucz. Młoda sportsmenka minęła szopę dla żaglowozów i ruszyła ścieżką przez wydmy, a następnie chodnikiem łączącym zatokę Authie z esplanadą.

Latem roiło się tu od spacerowiczów, większość z nich przychodziła podziwiać kolonię fok, od zawsze rezydujących na tym terenie. Ale teraz, dwudziestego trzeciego stycznia dwa tysiące czternastego roku o godzinie siedemnastej trzydzieści, ciemność, którą ledwie rozjaśniały latarnie, zaludniały tylko duchy sprzedawców gofrów i nieuchwytne widma latawców.

Sarah nie miała nic przeciwko zimnu, ale nienawidziła martwego sezonu i miała tylko jedno pragnienie: opuścić Opalowe Wybrzeże. Położone na końcu świata miasta, przez większą część roku bez życia, przypominały morskie cmentarze. Pochowane za metalowymi roletami bary i restauracje, ludzie pozamykani w swoich domach, pijący alkohol albo smęcący przy kominkach, uczepieni czarnej spódnicy zimy. Istna umieralnia. Jej rodzice – a w szczególności matka, otrzymująca sowite wpływy z praw autorskich – przymierzali się do zakupu mieszkania w samym sercu Paryża. Zamiana trzystumetrowej willi położonej wśród wydm na trzypokojowe lokum z widokiem na wieżę Eiffla bardzo jej odpowiadała. Poza tym chodziło nie tyle o sprzedaż Natchnienia, ile o miejscówkę w stolicy. Bez widoku na Morze Północne matka nie byłaby w stanie pisać swoich mrocznych historii o morderstwach i porwaniach. Z domem łączyła ją szczególna więź, jak starego marynarza z jego łodzią: była przekonana, że willa przynosi jej szczęście. Żałosne literackie zabobony.

W ciągu pół godziny Sarah minęła tylko kilka cieni ludzi ciągniętych przez cienie psów. Z nabrzeża ledwie było widać znużone białe bałwany. Berck dryfowało ku morskim głębinom niczym martwy wieloryb. Kiedy jej twarz pokryła się warstwą szronu, dziewczyna postanowiła zawrócić: jasne, była zmotywowana, ale nie szalona.

Przebiegła pod murem L’Hôpital maritime – znakomita sceneria dla filmu grozy – i minęła latarnię z jej cyklopim okiem. Na kempingu stało, o dziwo, jakieś dziesięć kamperów, wciśniętych między hangary na łodzie a zwały piasku. Migocące światła wewnątrz świadczyły o obecności niezłomnych przybyszów, którzy mimo mroźnych temperatur dotarli na wybrzeże. Widziała, jak opatuleni w piżamy nudzą się przed telewizorami albo upijają się czerwonym winem przy niekończących się partiach kart.

W niebieskawym blasku latarń dobiegła do brzegu zatoki Authie. Następnie, zdana na własną latarkę, pokonała sto mozolnych metrów po wilgotnym piasku i wreszcie w gęstej mgle ujrzała przyćmione światła willi – świadectwo życia pulsującego w tym piaskowym piekle. Mimo kilku warstw odzieży ostry zachodni wiatr kąsał ją aż do kości. Myślami była już przy rozkoszach kąpieli, z tłem dźwiękowym w postaci piosenki Happy Pharrella Williamsa płynącej ze słuchawek.

Wyjęła klucz z miejsca, w którym go wcześniej schowała, i włożyła go do zamka, ale drzwi były otwarte.

– Mamo, wróciłam!

Nie zauważyła cienia, który czaił się za nią z uniesioną ręką.

Nagły ból głowy. A potem kompletna ciemność.

Pół roku później do skrzynki na listy willi Natchnienie ktoś wrzucił kosmyk złożony z pięciuset dwunastu – ni mniej, ni więcej – włosów. Policja zidentyfikowała je jako należące do Sary i powiązała zdarzenie ze sposobem działania wciąż przebywającego na wolności przestępcy, który miał dotąd na koncie cztery porwania. Na kopercie znajdował się stempel z Valence, miasta w departamencie Drôme, położonego osiemset kilometrów od adresu przeznaczenia. Léane i Jullian Morganowie nigdy już nie zobaczyli córki.

1

Cztery lata później, grudzień 2017

Chwilę po opuszczeniu stacji benzynowej Quentin sięgnął po smartfon – ostatni krzyk mody – leżący na desce rozdzielczej. Próbował go odblokować, ale urządzenie wymagało identyfikacji odciskiem palca. Wyłączył je więc – nie ma mowy, żeby go namierzyli za sprawą geolokalizacji – rzucił na fotel pasażera i przekręcił włącznik radia. Zamiast muzyki klasycznej sączącej się z odtwarzacza CD z głośników popłynęły cierpkie nuty utworu Nique les clones w wykonaniu Nekfeu.

Widzę już tylko klony, to się zaczęło w szkole.
Kto ci pomoże z tego wyjść?
Każdy tu gra, marząc o milionach.
A ja wyrosłem jak róża w gąszczu pokrzyw.

Róża w gąszczu pokrzyw. Tak właśnie się czuł w tym mieście. Chłopak inny niż wszyscy, zaradny, który chce zrobić maturę zawodową i pracować jako mechanik, naprawiać samochody. Mógł spełnić swoje marzenie, grzebiąc pod maskami ferrari, porsche, audi R8 albo nawet siedząc za ich kółkiem jak boss. Ale to miasto go dopadło, połknęło i przetrawiło jak pokrzywę, zmieniło w klon tych szumowin. Nie miał nawet prawa jazdy. Bieda jest jak ośmiornica: gdy oblepi człowieka swoimi mackami i zaleje atramentem, nie sposób uciec.

Quentin otarł pot z czoła, rozpiął suwak bomberki i spojrzał w lusterko. Droga była pusta, tylko zakręty, noc i czarna ściana gór. Mimo tego, co właśnie zrobił, czuł się dobrze, zadowolony, wolny. Lubił ten krajobraz końca świata, daleko od betonu, hałasu, krzyków żon bitych przez sąsiadów z piętra. Wkrótce pożegna granitowe kolosy i wróci do nędznego bloku w Échirolle, by całymi dniami kimać, palić jointy, grać na konsoli – aż do następnego razu. Oto żałosny spektakl jego życia w trzech aktach.

Spojrzał na banknoty porozrzucane na fotelu pasażera pod berettą i smartfonem. Jasne, żadna fortuna, ale nadejdzie taki dzień, kiedy będzie miał wystarczająco dużo oszczędności. I wyjedzie – tak jak jego ojciec, ale z innych powodów. Pogładził krzyżyk, który zwisał na złotym łańcuszku z lusterka, i uśmiechnął się. Bóg nad nim czuwa.

Za jednym z ostrych zakrętów zalała go niebieskawa poświata kogutów. W blasku własnych reflektorów zobaczył mężczyznę w pomarańczowej kamizelce, machającego podświetlaną pałką. Przy parkingu stała ciężarówka, którą przeszukiwał owczarek belgijski wraz z opiekunem.

Francuscy celnicy. Quentin zaklął. Po skończonej akcji zjechał z autostrady na górskie serpentyny właśnie po to, żeby uniknąć takich kłopotów. Zdjął nogę z gazu. Co te dzbany robią o tej godzinie w samym środku Parku Regionalnego Chartreuse? Celnicy to prawdziwa zaraza, nie wystarczy im kontrola tożsamości, przetrzepują człowieka od góry do dołu i wciskają te swoje pyski na czterech łapach do kabin i bagażników. Przez chwilę zamierzał zawrócić, ale na tak wąskiej drodze – wiodącej wąwozem, z barierkami po obu stronach – ucieczka zajęłaby mu całe wieki. Poza tym celnik już go oczywiście zobaczył i kazał mu zjechać na pobocze.

Oddychaj, nie zdradź się, myśl… Pięciu typów, trzy samochody, w tym dwa wzmocnione peugeoty 308. Młody mężczyzna miał tę przewagę, że mógł działać z zaskoczenia, więc podjął decyzję; tak czy inaczej, nie miał wyboru. Udał, że zwalnia i zamierza zaparkować, a kiedy gość podszedł do odsuniętej szyby po stronie pasażera, wcisnął prawy pedał. Usłyszał krzyki i zobaczył, jak dwóch funkcjonariuszy rzuca się do samochodu.

Walczył o życie, o wolność. Od Grenoble dzieliło go dziesięć kilometrów usianych ostrymi zakrętami. Żadnego zjazdu po drodze, pozostawało wcisnąć gaz do dechy i mieć nadzieję, że przeżyje w asfaltowym piekle. Jego kartoteka była już pokaźna, więc zatrzymanie drogo by go kosztowało. Nie miał nic do stracenia.

Kamienne pustkowie wypełnił odgłos syreny. Quentin płynnie zmieniał biegi, jak w grze komputerowej. Takie samo uczucie, a dodatkowo bilet do piekła. Za pierwszym razem prawie spadł w przepaść, gdy ledwie uniknął zderzenia z barierką. Tylne opony zapiszczały, wóz wykonał kilka zygzaków, ale utrzymał się na nawierzchni. Quentin właśnie zdobył nad pościgiem jakieś pięćdziesiąt metrów przewagi i ryknął z wściekłości jak jego wirtualny kierowca na torze wyścigowym Nürburgring.

Kiedy trzy zakręty dalej kostucha skasowała jego bilet, ostatnią myśl skierował ku matce. Nie zapiął pasów, więc w momencie zderzenia z betonową barierą połową ciała wyleciał przez przednią szybę, tak że wylądowała na masce, a drugą połowę zatrzymała poduszka powietrzna. Samochód jechał jeszcze dziesięć metrów, wzniecając snopy iskier, i zatrzymał się na krawędzi wąwozu. Nagła zmiana prędkości z trzydziestu kilometrów na godzinę do zera nie była bardzo gwałtowna i delikatny łańcuszek wciąż wisiał na lusterku, ale Quentin ostatecznie wypadł na zewnątrz i przeleciał ponad czterdzieści metrów jak wyrzucona zapałka. Jako pierwsza o skałę roztrzaskała się jego czaszka, następnie wskutek uderzenia eksplodowały narządy wewnętrzne. Serce oderwało się od aorty, pękła jedna nerka. Jego osiemnastoletnie życie, wspomnienia, śmiech i łzy – wszystko to zostało obrócone w proch w mniej niż jedną sekundę na anonimowej górskiej drodze między Chambéry a Grenoble. Samochód przeżył, jeśli nie liczyć roztrzaskanych szyb i wgniecionego lewego boku.

Marc Norez, kierowca peugeota 308 i od dwudziestu dwóch lat kontroler celny, wezwał policję i strażaków. Wieczór, który miał być spokojny, obrócił się w koszmar. Przed pościgiem na wysokości blokady zdążył zobaczyć twarz uciekiniera. Z młodego człowieka została tylko maleńka postać bez głowy, ledwie widoczna mimo silnego światła latarki. Masakra. Dlaczego gość uciekał? Czego się bał? Co robił o tak późnej porze na tej odludnej drodze?

Norez przez pięć minut rozmawiał z kolegą z auta, po czym dołączył do pozostałych funkcjonariuszy, którzy właśnie przyjechali. Malinois i jego pan wysiedli z samochodu. Pies od razu wyraźnie się ożywił. Jak strzała popędził do nietkniętego bagażnika, zaczął szczekać i drapać lakier samochodu. Jeden z oficerów, trzymając w dłoni pistolet, nacisnął guzik otwierający bagażnik. Odskoczył: jego oczom ukazały się zwłoki kobiety. Kobieta nie miała twarzy.

2

Księżycowa biel świateł, noc przyczajona za drzewami jak gad w każdej chwili gotów do skoku i czarne, ząbkowane pasmo gór na trzecim planie przywodziły Vicowi Altranowi na myśl obraz Pierre’a Seinturiera. Altran, funkcjonariusz policji kryminalnej, nie znał tego artysty ani jego dzieł, po prostu przed czterema laty trafił gdzieś – najpewniej w jakiejś galerii w Grenoble – na rysunek podpisany jego nazwiskiem. Jego mózg odnalazł tę informację niczym mechaniczna dźwignia szafy grającej i zupełnie poza jego kontrolą wyświetlił w jego świadomości.

Vic już od dziecka gromadził bezużyteczne wspomnienia. Pięć lat wcześniej przez ponad czternaście tygodni utrzymywał się na pierwszym miejscu w pewnym teleturnieju na France 2, co uczyniło z niego gwiazdę brygady i dzielnicy. Wygrał równowartość dziesięciu milionów euro w książkach, słownikach i grach, od których nigdy nie potrafił się oderwać i które zajmowały w jego garażu więcej miejsca niż samochód. Potrafił odpowiadać na absurdalne pytania typu: „Jaka była liczba ruchów w meczu szachowym rozegranym przez Karpowa i Kasparowa w Moskwie dziewiątego listopada tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego piątego roku?”, czy podać dokładną definicję słowa vinculum. Mówił, że w dniu swojej porażki, nazajutrz po czterdziestych urodzinach, trafił na silniejszego, ale większość jego przyjaciół i kolegów wiedziała, że był znużony tym medialnym spektaklem i wolał wrócić do życia policjanta.

Na miejscu tragedii krzątało się już piętnastu ludzi opatulonych w kombinezony, w czepkach na głowach. Strażacy, celnicy, pracownicy zakładu pogrzebowego, technicy kryminalistyki i koledzy z policji kryminalnej w Grenoble – Ethan Dupuis i Jocelyn Mangematin. Przywitał się z nimi po imieniu, po czym zauważył swojego partnera Vadima Morela, który udzielał wskazówek fotografowi.

Morel poczęstował go mocną kawą z termosu, który zawsze ze sobą zabierał, zwłaszcza w okresie, gdy z zimna bielały górskie szczyty i palce. Z kubkami w dłoniach i nosami wciśniętymi za szaliki mężczyźni podeszli do murku. Z daleka można ich było pomylić – obaj byli brunetami średniego wzrostu i z podobnym, średnim przebiegiem lat na liczniku, dlatego zresztą nazywano ich „V&V” – ale Vadim Morel nie bez kozery zyskał ksywkę „Pan Kartofel”: miał grube wargi, odstające uszy i oczy wielkie jak spodki, które wyglądały jak wycięte z papieru i przyklejone zbyt blisko nosa.

– Celnicy stali cztery kilometry stąd, przy Saint-Hilare. Rutynowa kontrola. Kierowca szarego forda uderzył w barierę i skończył w wąwozie. – Morel podał mu dowód osobisty.

Quentin Rose, osiemnaście lat, zamieszkały w Échirolles. Jeszcze jedna twarz, która trafi do mentalnego katalogu Vica. Oddał koledze dokument i spojrzał ponad balustradą. W ciemnościach poniżej zobaczył techników, którzy uwijali się w blasku świateł.

– Jak oni tam zeszli?

– Kawałek dalej jest ścieżka.

Podeszli do samochodu o przyciemnianych szybach, przednie drzwi z prawej strony były otwarte. Morel wskazał na przedmioty w zapieczętowanych torebkach leżące na fotelu.

– Były na podłodze po stronie pasażera. Trochę forsy, beretta i smartfon z roztrzaskanym ekranem. Ale najważniejsze jest w bagażniku.

W bagażniku uszkodzonego samochodu znajdowały się zwłoki kobiety, częściowo owinięte w zieloną plandekę. Siła uderzenia rzuciła je w głąb. Głowa znajdowała się w przezroczystym worku foliowym, ściśniętym grubą niebieską gumą dookoła szyi, zwrócona w kierunku padającego z zewnątrz blasku reflektorów. Obdarta ze skóry twarz przypominała rozpaloną czerwoną lawę, a puste oczodoły zdawały się czekać na oczy. Obok leżały butelki z detergentami, wybielacz, wiadra, szmaty, łopata i dwa worki z palonym wapnem.

Vic uniósł plandekę. Kobieta miała odcięte dłonie. Przedramiona aż do łokci owinięto folią, którą – inaczej niż w przypadku głowy – przytrzymywała taśma klejąca.

– Fuj. Mogłeś mnie uprzedzić.

Vadim Morel uniósł kubek w geście toastu.

– Wyglądasz, jakbyś wstał lewą nogą. Rozwód?

– Nathalie chce zatrzymać MammaM². Czujesz? To mój pies, a ona zamierza go dorzucić do tych wszystkich rzeczy, które już postanowiła mi ukraść. Masakra, po piętnastu latach małżeństwa!

– Daj takiej palec, a weźmie całą rękę. Bez skojarzeń. À propos, jeśli szukasz dłoni, to są tam, w rogu.

Vic się przesunął, żeby nie zasłaniać światła. Obok miejsca na lewarek, przy prawej burcie samochodu, zauważył gruby pakunek, również owinięty taśmą klejącą. Worek przypominający torebki do mrożenia żywności.

– Były tak zapakowane?

– Dokładnie tak, nikt ich nie dotykał. Głowa i ręce tak samo. Zapakowane jak jakieś mięcho. Gość był przewidujący i nie chciał sobie zapaskudzić samochodu.

– A gdzie oczy i twarz?

– Nie wiadomo. W każdym razie w aucie ich nie ma.

Vic uniósł torbę i podsunął pod światło. Dłonie skierowane do siebie wnętrzem, woskowobiałe palce. Kość łokciowa i promieniowa wyglądały jak odcięte ostrym narzędziem. Morel wyjął z pudełeczka gumę do żucia i wetknął ją sobie do ust.

– Czaszka jest z tyłu jakby wgłębiona. Możliwe, że facet zerwał twarz skalpelem, a oczy wyjął łyżeczką, jak w filmach. Coś jak Hannibal Lecter, kojarzysz? I pomyśleć, że drań nie miał nawet dwudziestu lat.

Vic odłożył torbę i skupił się na zwłokach. Ofiara wyglądała na młodą kobietę: krótkie blond włosy, wiek z powodu braku twarzy i oczu niemożliwy do określenia, i ta krew, zakrzepła jak zastygła magma. Mogła mieć około dwudziestki. Obecność łopaty i palonego wapna, które przyśpiesza rozkład substancji organicznych, wskazywała na to, że Quentin Rose zamierzał gdzieś zakopać ciało.

– Nie było przy niej papierów?

– Nic. Przy pomyślnych wiatrach sekcja będzie jutro wieczorem. Patolodzy od dwóch dni są zawaleni robotą przez wypadek tego autokaru w Chamrousse. A o ewentualnych wynikach badań DNA wolę nawet nie myśleć. Za dziesięć lat przy odrobinie szczęścia.

– No tak, Chamrousse…

Odezwał się telefon Morela.

– Przepraszam, to Poirier, poprosiłem o sprawdzenie tablic. Przynajmniej to zrobili szybko.

Odszedł, żeby porozmawiać. Vic chłeptał kawę, ściskając kubek wielkimi rękawicami. Dłonie, twarz i oczy zdradzają tożsamość. Linie papilarne, kolor tęczówek, kształt nosa. Z całą pewnością chodziło o to, by uczynić młodą kobietę anonimową. Czyżby Rose zamierzał pozbyć się dłoni w innym miejscu niż pozostałych części ciała? Dokąd jechał? Gdzie w tym niekończącym się chaosie modrzewi i sosen mógłby pochować swoją ofiarę bez żadnych świadków?

Vic nie cierpiał początków śledztwa, zbyt wielu ścieżek, które często przyprawiały go o migrenę. Przy odrobinie szczęścia ta sprawa mogła się zakończyć, jeszcze zanim się zaczęła, ponieważ główny podejrzany – człowiek ze zdjęcia w dowodzie osobistym – był martwy. Jedyny szkopuł w tym, że skoro nigdy nie odpowie na ich pytania, będą musieli odpowiedzieć na nie sami.

Policjant rozejrzał się po okolicy – strzelające rozbłyski fleszy, wznoszące się kawałek dalej sosny, białe linie na zakręcie szosy, szef grupy rozmawiający z zastępcą prokuratora, którego również w środku nocy wyrwano z łóżka. W czasie rzeczywistym w jego pamięci powstawał ponury obraz, precyzyjny kadr horroru wydarty chwili obecnej. W ciągu najbliższej godziny sędzia wyda pozwolenie na zabranie ciała, samochód zostanie odholowany i zacznie się śledztwo – akurat w tygodniu ferii świątecznych. Teoretycznie Vic miał zacząć urlop w najbliższy piątek. Pierwsze ferie spędzane wyłącznie w towarzystwie psa, bez córki ani żony, z perspektywą rozprawy dwunastego stycznia, kiedy to on i Nathalie będą walczyć o opiekę nad Coralie. Nie można powiedzieć, żeby drugą połowę życia zaczynał pod szczęśliwą gwiazdą.

Vadim Morel zakończył rozmowę, podbiegł do szefa, a następnie skinął na Vica.

– Na stacji paliw na A czterdzieści jeden, między Chambéry a Grenoble, jakieś dwadzieścia kilometrów stąd, doszło do napadu z bronią w ręku. Krótko przed dwudziestą drugą. Przyjechałem z szefem, więc bierzemy twoją brykę.

Wsiedli do samochodu. Morel zebrał z fotela pasażera plik papierów oraz puste puszki po coli i przerzucił je do tyłu.

– Burdel jak w twojej głowie. I capi psem. Kiedy się wreszcie zbierzesz, żeby to trochę ogarnąć? Teraz lepiej rozumiem, dlaczego nie chcesz, żebym do ciebie wpadł. Bez żony musisz tam mieć Czarnobyl.

– Odstosunkuj się od mojego mieszkania, mojej żony i mojego psa i powiedz mi lepiej, co ma jakiś napad do dwóch trupów, które spadły nam na głowę.

Morel musiał mocno naciągnąć pas, by go zapiąć. Wypluł gumę i z torebki walającej się nad schowkiem wyjął miętową pastylkę, którą dokładnie obejrzał przed włożeniem do ust.

– Facet pojawił się znikąd, obrabował kasę na kilkaset euro i zwiał ukradzionym samochodem, grożąc bronią jego właścicielowi, który tankował paliwo.

– Niech zgadnę: to był Quentin Rose i ukradł szarego forda?

– Tak, z trupem w środku.

3

Kiedy około pierwszej V&V dotarli do postoju przy autostradzie, radiowóz żandarmerii z Touvet już tam był. Miejsce wyglądało dołująco: cztery zamknięte z powodu napadu dystrybutory, wymarły parking i sklep oświetlony bladymi jarzeniówkami.

Kierownik, gruby wąsaty jegomość, wyglądał na spokojnego; rozmawiał przez telefon w jednej ze sklepowych alejek. Policjanci podeszli do Patricka Rousseau, kapitana żandarmerii, który jako pierwszy został poinformowany o napadzie. Prawdziwy człowiek gór, w niebiesko-białej parce, szerszy w barach niż łącznik młyna w rugby. Wyciągnął do nich rękę.

– Pół godziny temu dowiedziałem się tylko, że przyjadą tu dwaj goście od kryminalnych z Grenoble. Wyjaśnicie, o co chodzi?

Vic sięgał mu do podbródka, jego drobna dłoń utonęła w łapie żandarma. Postąpił krok do przodu, gdy tymczasem Morel rozglądał się po okolicy.

– Zostaliśmy wezwani przez celników: prowadzili pościg za fordem, który uderzył w barierkę na czterdziestym siódmym kilometrze D trzydzieści. Kierowca, najprawdopodobniej sprawca tutejszego napadu, wypadł z samochodu i wylądował na dnie wąwozu.

Patrick Rousseau stał z założonymi ramionami, ekspresyjny jak fasada krematorium. Wyglądał na gościa, który uważa, że jeden łajdak mniej to prawdziwy prezent dla ludzkości na tej ziemi. Kawałek dalej rozległo się stęknięcie lodówki albo zamrażarki. Odgłos rozproszył Vica, ale po chwili policjant zaczął mówić dalej:

– Sprawdziliśmy tablice i dlatego jesteśmy tutaj: szary ford na fałszywych numerach JU dwieście dwa MO został zgłoszony przez waszą jednostkę jako skradziony późnym wieczorem z tego miejsca. W bagażniku znaleźliśmy niezidentyfikowane zwłoki mniej więcej dwudziestoletniej kobiety. Uszkodzenia ciała bezsprzecznie wskazują, że była martwa już przed wypadkiem.

– Okej, rozumiem. To wyjaśnia zachowanie właściciela skradzionego samochodu. Oddalił się pieszo, na nic nie czekając. Mamy nagranie. Chodźcie.

Zaprowadził ich za ladę. Vic nie mógł się powstrzymać od przeanalizowania cen batonów czekoladowych, które były o szesnaście centymów droższe niż w hipermarkecie naprzeciw jego domu. Poczuł, że w jego mózgu rozkręca się karuzela porównań, i w porę się powstrzymał. Z powrotem skupił się na monitorze komputera. Żandarm kliknął w menu i wyświetlił pierwszą scenę.

– Mimo fatalnej jakości mamy jasny obraz tego, co się stało. Wideo jest czarno-białe, choć kolorowa kamera kosztuje poniżej stu euro. Zawsze tak jest, kiedy potrzeba nagrań, co?

Morel w milczeniu skinął głową.

– Dobra. Najpierw kamera przy dystrybutorze numer dwa, godzina dwudziesta pierwsza czterdzieści dwie. Udało się zatrzymać kierowcę na bramkach w Chambéry. Wygląda na to, że nie ma nic wspólnego ze sprawą, i mówi, że zabrał chłopaka przy wyjeździe z Grenoble. Tamten początkowo chciał jechać do Chambéry, ale kiedy dotarli do miejsca obsługi podróżnych, poprosił, żeby go tam wysadzić, ponieważ rzekomo w międzyczasie dostał esemesa i ktoś miał po niego przyjechać.

Oczy Vica rejestrowały każdy piksel obrazu. Quentin Rose w czapce na głowie i z twarzą schowaną za szalikiem oddala się od furgonetki, chowa się w jakimś kącie i czeka tam bez ruchu. Okazyjny napad, stwierdził policjant: chłopak nie miał określonego celu i uderzył w odludnym, bezpiecznym miejscu. Żandarm wycelował palcem w ekran.

– Widzicie, czeka na najdogodniejszy moment. Furgonetka odjechała. Przechodzę do kamery numer cztery, dystrybutor najbardziej oddalony od sklepu. Trzy minuty później do ręcznie obsługiwanego stanowiska podjeżdża szary ford.

Vic obserwował i zapamiętywał oba nagrania równolegle. Rose wchodzi do sklepu, w tym samym czasie z samochodu wysiada kierowca forda w czarnym kaszkiecie na głowie. Z powodu kąta rejestracji obrazu, ciepłych zimowych ubrań i braku światła trudno zauważyć cokolwiek poza tym, że postać jest odziana w grubą puchówkę. Trzaska drzwiami, otwiera wlew i spokojnie sięga po pistolet do tankowania. Rozgląda się po okolicy, nie okazując żadnej nerwowości. Ani razu nie podnosi wzroku do kamery.

Morel patrzy to na jeden, to na drugi ekran.

– Niuniek nie jest panikarzem, choć ma w bagażniku trupa obdartego ze skóry. Czy o tej porze nie powinno się płacić w kasie przed tankowaniem?

– Od dwudziestej drugiej, przy wejściu jest informacja. Dziesięć minut później mielibyśmy go na nagraniu z kamery sklepowej, en face i oświetlonego jak bożonarodzeniowe drzewko.

W kamerze umieszczonej wewnątrz sklepu widać teraz, jak Rose zmusza kierownika do otwarcia kasy, celując do niego z pistoletu. Po mniej niż trzydziestu sekundach chowa plik banknotów i oddala się w kierunku forda. Nieznajomy zauważa go, ale za późno: chłopak już trzyma go na muszce i każe mu się odsunąć. Ale mężczyzna się nie rusza, wygląda, jakby chciał negocjować. Pada strzał wycelowany w ziemię. Właściciel forda robi dwa kroki w tył. Wciąż do niego celując, Quentin Rose zakręca zbiornik, wsiada do kabiny i odjeżdża z piskiem opon. Nieznajomy początkowo stoi bez ruchu, a następnie znika z zasięgu kamery.

Żandarm wyłączył odtwarzanie.

– Myślimy, że pobiegł w kierunku przeciwnym do autostrady. Na prawo od parkingu jest pas drzew, potem łąki. Pięćset metrów dalej mamy zjazd z autostrady, kilka wiosek i dróg lokalnych. Biorąc pod uwagę jego zachowanie i fakt, że jeździł na fałszywych tablicach, nie czekałem na was i zwróciłem się do tutejszych żandarmów. Jest ciemno, marne szanse, że go znajdą, ale nigdy nic nie wiadomo.

– Dobrze pan zrobił. Są inni świadkowie?

– W tej chwili nie mamy nikogo. Kierownik był w szoku po napadzie i niczego nie zauważył. Przejrzałem nagrania z pozostałych kamer. Nie ma tam nic lepszego ponad to, co widzieliście.

– Czyli twarzy brak. Trzeba by mimo wszystko rzucić okiem na starsze nagrania, porównać modele samochodów. Może gość tankował tu już wcześniej na prawdziwych numerach.

Vic i dwaj mężczyźni wyszli i ruszyli do dystrybutora numer cztery. Żandarm wskazał na leżący na ziemi pistolet do oleju napędowego.

– Może uda się zdjąć DNA z pistoletu?

– Miał rękawiczki, widać to na nagraniu. Ale o DNA niech się pan nie martwi, mamy go pod dostatkiem w jego fordzie.

Vic zanurzył się w mrok i obserwował światła domów przycupniętych wysoko na górskich zboczach. Setki srebrzystych odblasków życia zawieszonych w przestrzeni. Zbieg zniknął wśród tego bezliku gwiazd. Skąd przybywał z tym zmasakrowanym trupem w bagażniku i dokąd zmierzał? Policjant pomyślał o młodej ofierze pozbawionej dłoni. Może w jednym z tych domów są jej rodzice, którzy czekają na wieści od niej? Może matka próbowała już się do niej dodzwonić, a ojciec wypytał koleżanki. Nigdy więcej jej nie zobaczą.

Uświadomił sobie, że liczy te światła, że przeklęty głos w jego zbzikowanym mózgu za wszelką cenę chce się dowiedzieć, ile lamp widać z postoju na autostradzie, przy zjeździe Le Touvet w departamencie Isère, jakby to była informacja niezbędna do życia. W jego głowie krążyły też inne liczby, takie jak euro trzydzieści pięć za baton czekoladowy, czyli o szesnaście centymów więcej niż koło niego, pięćdziesiąt siedem litrów i trzydzieści trzy centylitry, które zobaczył na cyfrowym wyświetlaczu dystrybutora numer cztery, godziny otwarcia i zamknięcia sklepu. Będzie je wszystkie pamiętał nawet na łożu śmierci, nie bardzo wiedząc, do czego je przypiąć. Widział też Morela, który rozmawiał z żandarmem i na pewno tłumaczył mu, że jego kolega jest dziwny i małomówny, ale że radzi sobie z nim od ponad dziesięciu lat.

Vic westchnął, zadzwonił do technika identyfikacji kryminalnej, który został na miejscu wypadku, i zapytał, czy numer nadwozia jest czytelny – w przypadku tego modelu wygrawerowany z przodu po prawej stronie, pod przednią szybą, uściślił – i rozłączył się, gdy otrzymał odpowiedź. Wrócił do tamtych dwóch i odezwał się do swojego partnera:

– Numer seryjny nadwozia został starty.

– Ostrożny gość. Odcięta twarz, fałszywe tablice, brak numeru seryjnego. I szary ford, jakich mnóstwo w tym regionie. Nie będzie łatwo dojść do niego za pośrednictwem auta.

Vic włożył dłonie do kieszeni.

– Choćby był nie wiem jak ostrożny, tej nocy nieoczekiwanie wprosiliśmy się do jego świata. Mam nadzieję, że będziemy jego najpiękniejszym gwiazdkowym prezentem.

4

– W książkach często podejmuje pan temat dublera, kradzieży tożsamości, pamięci i wspomnień. Niedokończony rękopis wpisuje się w tę regułę. Jest to być może najbardziej surowa, najokrutniejsza z pańskich książek, porusza w niej pan tematy, które mogą ranić wrażliwe dusze, takie jak tortury, uwięzienie, gwałt. Chciał pan dać czytelnikom do ręki powieść, która nimi wstrząśnie?

Léane Morgan wierciła się na krześle. Wywiad zaczął się zaledwie piętnaście minut temu, a ona już miała dość. Po ponadczteroletniej przerwie czytelnicy rzucili się na nowy thriller Enaëla Miraure’a. Powieść ukazała się na początku grudnia i trafiła do pierwszej dziesiątki najlepiej sprzedających się książek. Żeby zapewnić jej promocję, trzeba było teraz aż do Bożego Narodzenia udzielać wywiadu za wywiadem.

– Niczego nie wykalkulowałem. Napisałem to, co do mnie przyszło. Oczywiście, książka jest okrutna, ale czy pani uważa, że świat, w którym żyjemy, taki nie jest?

Léane umilkła, a siedząca przy sąsiednim stoliku Pamela, jej agentka, wybałuszyła na nią oczy. Miejsce na papierze jest na wagę złota, a chodziło o rozkładówkę w miesięczniku „Twin”, piśmie kobiecym najchętniej kupowanym przez wymagające czytelniczki, który miał wyjść na święta. Dziennikarka Géraldine Scordel, zaciskając usta, gryzmoliła w swoim notatniku. Léane brała udział w uciążliwej grze w wywiady, ale odmawiała nagrań audio, wystąpień radiowych i telewizyjnych, wymagała też wglądu w artykuły przed publikacją, by się upewnić, czy autorzy piszą o niej w rodzaju męskim. I oczywiście żadnych zdjęć, nikt nie mógł zobaczyć jej twarzy. O tym, że Enaël Miraure i Léane Morgan to ta sama osoba, wiedziała tylko garstka ludzi: szerokie rzesze czytelników nie miały pojęcia, że za ich nieprzespane noce odpowiada kobieta. Pisarka zawsze potrafiła trzymać swoje prywatne życie pod kluczem, nawet jego najbardziej bolesne zakamarki.

– Jak by pan streścił swoją powieść? Mam na myśli fabułę.

– Czytała ją pani?

– Czytam wszystkie książki, o których piszę. Ale chcę usłyszeć pańską wersję.

Léane upiła łyk chardonnay, by ukryć zdenerwowanie. Zawsze miała trudności z mówieniem o książkach. Rozmowa odbywała się w anonimowej kafejce w X dzielnicy Paryża, daleko od wytwornych dzielnic i miejsc, w których zwyczajowo organizowano takie spotkania. Zebrała się w sobie i powtórzyła to, co mówiła już dziesiątki razy.

– Historia opowiada o Judith Moderoi, zwyczajnej kobiecie, nauczycielce, która żyje w związku z leciwym samotnym pisarzem, mężczyzną po przejściach, mieszkającym w ogromnej willi na bretońskiej wyspie Bréhat, który od lat niczego nie opublikował.

– Janus Arpageon…

– Tak, Janus Arpageon. Daje Judith do przeczytania rękopis, który nie ma jeszcze tytułu i o którym nikomu nie mówił. To mroczna opowieść o gwałtach i morderstwach na nastolatkach, których sprawcą był pisarz Kajak Moebius. Arpageon musi jeszcze dopisać dziesięć ostatnich stron, a przede wszystkim wskazać policjantom miejsce w książce, w którym Kajak pogrzebał swoje ofiary. Judith zachwyca się powieścią, nie wiedząc, że Arpageon opisał w niej swoją własną historię i że główny bohater, Kajak, to on.

– Czyli rękopis jest rodzajem zbeletryzowanej autobiografii.

– To raczej długa spowiedź wielokrotnego gwałciciela i mordercy, który nigdy nie został złapany i który u kresu życia za pośrednictwem powieści chce wyznać swoje winy. Kiedy zapowiada, że zanim dopisze zakończenie, zamierza wysłać rękopis swojemu staremu wydawcy, Judith postanawia go uwięzić i poddać torturom, żeby dokończył powieść.

– Jak w Misery Stephena Kinga. Czytał pan?

– Oczywiście, zdaję sobie sprawę, że niektórzy czytelnicy skojarzą ze sobą obie książki, tak jak pani w tej chwili. Ale ja podchodzę do tego zupełnie inaczej. To raczej hołd złożony pisarzowi.

– Niektóre fragmenty są trudne. Jak dziwaczna scena gwałtu, którego Arpageon dopuścił się w przeszłości. Opisuje pan też precyzyjnie proces powstawania narzędzia tortur, którego Judith używa, by zmiażdżyć mu nogę, podaje pan nawet listę rzeczy do kupienia w lokalnym sklepie. Wyjaśnia pan, jak usunąć ślady DNA wybielaczem, przypomina o fakcie, że palone wapno pozwala na zakopanie ciała bez śladów ani zapachów, zdradza kilka policyjnych technik. Nie obawia się pan, że to może utrudnić pracę prawdziwym policjantom? Że ludzie o niecnych zamiarach mogą wykorzystać pomysły z pana książek w złej wierze?

– Odwieczna debata… Jako autorzy kryminałów mamy swój udział we wzroście przestępczości na świecie, o to chodzi? Sądzi pani, że ludzie o niecnych zamiarach, jak ich pani nazywa, czekają na moją książkę, żeby móc zacząć działać? Że użyją jej jak książki kucharskiej? Osoba, która popełnia morderstwo czy gwałt, uderza pod wpływem impulsu, nienawiści, złości albo z powodu swojego dzieciństwa. Powieść to tylko pretekst albo czynnik spustowy, jeśli pani woli. Ale wróćmy do mojej historii, bo o niej była mowa, prawda?

– Proszę.

– Arpageon stawia opór swojej oprawczyni i upiera się, że nie napisze zakończenia. Wtedy Judith pakuje mu w głowę kulkę z policyjnego sig sauera i pozbywa się zwłok, wykorzystując technikę, którą Arpageon sam opisał w swojej książce: wrzuca go do półtorametrowego dołu wykopanego w lesie i przysypuje palonym wapnem. – Léane uśmiecha się z zaciśniętymi ustami i mówi dalej. – Tak, wiem, to zaprzecza temu, co przed chwilą powiedziałem, że złoczyńcy nie inspirują się fikcją, ale tutaj chodzi o fikcję w fikcji, rozumie pan? Czyli pozostajemy w domenie fikcji.

– Rozumiem.

– Dobrze, idźmy dalej. Następnie Judith wymyśla zakończenie, bo czuje się w obowiązku wskazać to słynne miejsce, w którym pochowano ofiary.

– Sama dopisuje koniec. Dziesięć spośród pięciuset stron, które liczy rękopis.

– Tak, radzi sobie jak umie, musi wybierać, podejmować decyzje, których być może nie podjąłby autor, ale efekt jest nawet dobry. Wymyśla też ironiczny tytuł, Niedokończony rękopis, po czym wysyła książkę do wydawcy, który wkrótce ją publikuje.

– Największy wydawniczy przekręt. Wydać książkę, której samemu się nie napisało, tylko ukradło komuś innemu.

– Właśnie, ale to się obraca przeciwko niej. Oczywiście zyskuje sławę, jednak tylko do czasu, gdy pojawia się u niej policja. O tym, że morderstwa opisane w książce wydarzyły się naprawdę, wiedziała tylko jedna osoba: morderca. Wtedy Judith uświadamia sobie, że Arpageon był seryjnym zabójcą, który opisał swoje własne życie. I że przywłaszczając sobie jego historię, zajęła jego miejsce.

Dziennikarka, która robiła notatki, miała nieczytelne pismo.

– I pułapka się zatrzaskuje. Świetny pomysł, muszę przyznać, że ten końcowy zwrot akcji jest bardzo udany.

– Dziękuję.

– Mówię to szczerze. To także piękne autotematyczne potraktowanie pańskiego zawodu. Pan, pisarz, opowiada historię pisarza Arpageona, który opowiada historie pisarza Moebiusa. I wszystkie te nakładające się na siebie postaci są w sposób oczywisty torturowane. To swoiste zanurzenie się w ludzką psychikę, w labirynt umysłu, aż po jego najgłębsze warstwy. Kajak Moebius to stuprocentowa bestia, uosobienie instynktu przemocy. Arpaegon to postać bardziej zniuansowana, targana lękami i obsesjami. Trochę jak pan, prawda?

– Nie wiem… Mam wrażenie, że jeśli to pominę, nie będę miał nic do powiedzenia. Mam taką potrzebę, by moi bohaterowie cierpieli. To jak przebłyski podczas pisania. Jakby cięcia nożem w mojej głowie.

Dziennikarka zerknęła na agentkę i odchrząknęła.

– To ma jakiś związek z pańską przeszłością?

– Miałem normalne, szczęśliwe dzieciństwo, jeśli to chce pani wiedzieć. U autorów thrillerów niekoniecznie trzeba się doszukiwać zaburzonej osobowości albo psychopatii.

– Często istnieje jakiś ukryty powód, który popycha ludzi do pisania. Ale idźmy dalej. Finałowa scena rozgrywa się na klifach Étretat, na wysokości kładki i formacji skalnej, którą nazwał pan Wydrążoną Iglicą. Po Stephenie Kingu oddaje pan hołd Maurice’owi Leblancowi?

– Maurice Leblanc, Conan Doyle, Agatha Christie… Oddaję hołd całemu gatunkowi whodunit, kryminałom w ogólności. Ale proszę, żeby pani w swoim artykule nie zdradzała zakończenia.

– Oczywiście. Przejdźmy do innych tematów. Kiedy człowiek, tak jak ja, ma kontakty w policji, kiedy trochę się interesuje sprawami kryminalnymi, bez trudu znajdzie punkty wspólne między sposobem działania mordercy w pańskiej powieści a modus operandi Andy’ego Jeansona, postaci zgoła niewirtualnej.

Léane zacisnęła palce wokół kieliszka.

– Możliwe, czerpię również z rzeczywistości. I co z tego?

Géraldine Scordel odłożyła długopis, zdjęła okulary i pomasowała sobie oczy.

– Okej, nie będę owijać w bawełnę. Dowiedziałam się z pewnego źródła, że niejaka Sarah Morgan jest jedną z ofiar Podróżnika, nawet jeśli seryjny morderca nie zdradził jeszcze miejsca ukrycia zwłok. Wiem też, że jego proces jeszcze się nie odbył, że sprawa jest delikatna i nie zaryzykuję mówienia o tym w moim artykule, o ile nie poda mi pani swojej wersji faktów. Wiem, że zależy pani na zachowaniu anonimowości, ale niech pani sobie wyobrazi to: Enaël Miraure jest tak naprawdę kobietą i ta kobieta zwierza się z tragedii, którą przeżyła. Mówi o zaginięciu córki przed czterema laty, a przede wszystkim o tym, co było potem, aż do aresztowania Andy’ego Jeansona dwa lata temu. – Zwróciła się do agentki: – Gwarantuję wam już nie tylko rozkładówkę, ale materiał na sześć stron. Po takiej promocji liczniki eksplodują, dla was i dla nas. To będzie stuprocentowa bomba.

Wróciła wzrokiem do Léane. Kobieta stała, opierając się pięściami o stół.

– A moje życie? Pomyślała pani o tym? Niech pani spada! Jedno słowo na temat mojej tożsamości albo tej sprawy, a przywalę pani i pani gazecie proces o zniesławienie i nastawanie na życie prywatne.

Włożyła płaszcz, sięgnęła po torebkę i nie odwracając się, wyszła z kawiarni. Pam złapała ją na chodniku.

– Bardzo mi przykro, Léane. Nie wiedziałam, że zapuści się na ten teren.

– Maczałaś w tym palce, tak?

– W życiu! Szlag, myślisz, że byłabym do tego zdolna? Znasz Scordel, to profesjonalistka. Załatwię to, nie będzie o tym pisać, jeśli takie jest twoje życzenie. Ale jeżeli…

Léane zatrzymała taksówkę.

– Oczywiście, że takie jest moje życzenie! Nie ma żadnego „ale jeżeli”, Pam. To jest poza dyskusją. Nie po to przez dziesięć lat życia ukrywałam, kim jestem, żeby wszystko zepsuć tą ponurą historią. Nigdy więcej nie poruszajmy tego tematu. Koniec kropka.

– Jak chcesz. A co ze spotkaniem z „Libération” o osiemnastej dwadzieścia?

– Nie.

– Nie możemy tego zrobić.

– Ależ możemy, oto dowód. I pilnuj, żeby nic nie wyciekło, albo będziesz za to odpowiadać.

Pisarka wsiadła do samochodu, podała kierowcy adres i oparła się o zagłówek. Co za koszmar. W głębi duszy spodziewała się, że to się zdarzy. Prędzej czy później jakiś lepiej poinformowany dziennikarz musiał poruszyć ten temat. Znana autorka, która opisuje historie morderstw i gwałtów, sama przeżywa dramaty ze swoich książek: jasne, że takie coś się sprzedaje.

Taksówkarz wysadził ją przy avenue du Président-Wilson. W XI dzielnicy, sto metrów od Pałacu Tokijskiego i Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Znalazłszy się na swoich sześćdziesięciu metrach kwadratowych, odruchowo włączyła radio i nalała sobie kieliszek białego wina. Wiedziała, że zanim się położy, wypije jeszcze dwa. Popijanie było najlepszym sposobem mierzenia się z bezdenną pustką wieczorów. Nie znosiła przyjęć, koktajli i spotkań, na które ludzie chodzili, żeby się pokazać. Blask, sztuczność – to było tak bardzo nie dla niej. Nawet w tym mieszkaniu, w Paryżu, wśród jego świateł, czuła się obco.

Mimo zmęczenia Léane weszła na facebookowe konto Enaëla Miraure’a: miało osiemdziesiąt tysięcy fanów, głównie kobiet. Zdjęcie profilowe, które jej wydawca kupił w banku obrazów, przedstawiało Enaëla jako bruneta około czterdziestki, z szarymi oczami i krótkimi włosami, z wyglądu przypominającego Eastwooda. Léane miała faliste blond włosy do ramion, mały, zadarty nos i oczy koloru niebieskiego o zmiennej intensywności zależnie od oświetlenia.

W kwestii uzurpacji tożsamości dziennikarka się nie pomyliła, ale Léane miała potrzebę znaleźć się w skórze Enaëla, poczuć jego męskość, pewność siebie. Czasem jako Léane, siedząc nad pustą kartką, odczuwała niewytłumaczalny strach. Kiedy zapadał zmrok, często podchodziła jej do gardła jakby szponiasta łapa, która zatykała jej usta, dusiła. Jak gdyby Enaël Miraure był uwięziony w jej wnętrzu i usiłował wyjść.

Przez jakiś czas surfowała po mediach społecznościowych, sama w tłumie wirtualnych przyjaciół, po czym owinęła się wełnianym szalem i wyszła na taras, by napić się wina. Sarze spodobałby się ten widok na dachy stolicy, blask lamp na wieży Eiffla, srebrzyste migotanie Sekwany. Léane doceniała to szalone miasto wyłącznie za to, że nie pozwalało jej za dużo myśleć. Paryż znieczulał ją jak krople absyntu podawane na cukrze.

Zadzwoniła jej komórka. Na widok nazwiska na wyświetlaczu westchnęła: Colin Bercheron. Nie odebrała telefonu od policjanta i pomyślała o mężu. Ona tutaj, on tam, przyklejony do północnego wybrzeża jak małż do skały. Prawie dwa miesiące bez kontaktu, poza nagraną przed dwoma dniami wiadomością, że ma ważną informację. Kilka razy usiłowała do niego oddzwonić, na próżno. Rzucić haczyk i nie kontynuować – to bardzo w jego stylu.

Czyżby Jullian popadł w jeszcze głębszą paranoję? Czy wciąż, mimo oczywistych dowodów, szuka zwłok ich córki? Léane obawiała się momentu, gdy trzeba będzie zalegalizować ich rozstanie i poprosić o rozwód. Odkąd od półtora roku żyła tutaj, ich małżeństwo nie było już do niczego podobne. Kolejna żałoba do przepracowania. W głębi jej duszy wciąż jednak tliła się jakaś iskra. Stary, dwudziestoletni ogień nie przygasał.

Policjant zostawił jej wiadomość. Zmusiła się, by ją przeczytać.

Léane, tutaj Colin. Przepraszam, że przeszkadzam ci o tak późnej porze, ale twój mąż został napadnięty. Jest w szpitalu w Berck, w tej chwili nic więcej nie wiem. Oddzwoń, jak dostaniesz tę wiadomość.

5

Zimą, kiedy dojeżdża się do miejscowości położonych na północnym wybrzeżu, można zaobserwować dziwne zjawisko: w mgnieniu oka na przednią szybę samochodu niczym ostrze gilotyny opada mgła. Człowiek czuje się jak wrzucony w jakiś postapokaliptyczny świat, z potworami skaczącymi do szyb, gotowymi zawlec go na pełne morze, w sam środek lodowatych bałwanów. Właśnie taka lepka mgła zabrała jej Sarę – w wieczór żarłocznych ciemności, kiedy wydmy zakneblowały jej córkę, by wciągnąć ją w swoje najciemniejsze zakamarki.

Léane dostała gęsiej skórki i zablokowała zamki. Wiedziała, że to głupie, ale takie nagłe, irracjonalne lęki zatruwały jej życie od czasu, gdy była nastolatką. Wykrzywione, krążące wokół niej twarze, dziesiątki rąk szarpiących ją w nocnych koszmarach, z których budziła się z krzykiem, a to wszystko aż do trzydziestki, kiedy to wreszcie przelała na papier swoje pierwsze pomysły i kiedy pojawił się Enaël Miraure, jakby pisanie było dla niej wentylem bezpieczeństwa. Nie chciała opowiadać dziennikarce o swoich lękach. Nagle zobaczyła, jak z mgły wyłania się kamper Andy’ego Jeansona i zajeżdża jej drogę, a wielkie, sękate dłonie mężczyzny przyklejają się do szyby jej samochodu. Choć człowiek zwany Podróżnikiem siedział za kratami, wciąż prześladował ją jak cień, przyczajony za każdym oddechem, za każdym mrugnięciem. Był jej czarnym ludem.

Około pierwszej w nocy dotarła do szpitala, znajdującego się w szczerym polu, pięć kilometrów od Berck-sur-Mer. Colin czekał na nią na ławce w poczekalni. Miał na sobie znoszoną czarną kurtkę i jedną ze swoich nieśmiertelnych koszul w kratę. Na oczy o stanowczym, szczerym spojrzeniu opadał niczym przecinek kosmyk ognistych włosów. Był policjantem z małego miasteczka, którego wszyscy mieli gdzieś, ale nie lekceważył swojej pracy i z jednakową powagą podchodził zarówno do banalnych spraw, jak i do bardziej ekscytujących historii, które jednak w większości przypadków ostatecznie trafiały do wyższych instancji.

Kiedy ją zobaczył, wstał. Z szaloną ochotą by ją przytulił, ale zamiast tego poprowadził ją do automatu z napojami, do którego wrzucił monetę o nominale jednego euro. Zauważył napięcie na jej twarzy i opadające ze zmęczenia powieki. Miał wrażenie, że w ciągu dwóch ostatnich miesięcy bardzo schudła.

– Czekam na informacje od lekarza, niedługo powinien przyjść. Nie ma zagrożenia życia, ale… mimo wszystko było niebezpiecznie.

– Co się stało?

Colin podał jej słodzone espresso.

– Jakiś spacerowicz znalazł go około dziewiętnastej nieprzytomnego na promenadzie między zatoką a nabrzeżem, od strony latarni. Leżał na ziemi. Pogotowie przywiozło go tutaj. Miał ślady uderzeń na głowie i szyi, być może ktoś próbował go udusić, na razie więcej nie wiem. Nie wygląda to na napaść rabunkową: w kieszeni miał portfel, klucz od domu i komórkę. Znamy nawet trasę, którą szedł, bo w jego telefonie była uruchomiona aplikacja zdrowotna. Kończył właśnie pięciokilometrowy spacer wzdłuż nabrzeża, który zaczął godzinę wcześniej, i miał wracać do domu.

Léane usiłowała zrozumieć. Od jak dawna Jullian korzystał z tego rodzaju aplikacji? Nienawidził technologicznych nowinek kontrolujących życie człowieka, dzięki którym można schudnąć, lepiej się poczuć i poznać liczbę kroków zrobionych w ciągu dnia. Śmiał się nawet, że dojdzie do tego, że ludzie będą wysyłać telefon, żeby za nich pobiegał.

– Dlaczego ktoś mu to zrobił?

– Nie mam pojęcia, ale Jullian miał nie tylko przyjaciół. Twój mąż kwestionował wszystko: wymiar sprawiedliwości, śledztwo, świadków. Pewnie o tym nie wiesz, ale niecałe trzy tygodnie temu z powodu jego zachowania na komisariacie o mało nie zamknęliśmy go w izbie wytrzeźwień. Był pijany, wyzywał nas. Gdyby nie był tym, kim jest, byłbym go zapuszkował.

– Szuka ciała Sary.

– Możliwe. Ale minęły już cztery lata, a on krąży po ulicach Berck jak jakiś duch. Jego poszukiwania są odbierane jako nękanie i nie wszystko da się nimi usprawiedliwić. Niezależnie od tego, co sobie myśli, my pracujemy.

– Dopóki Jeanson nie zdradzi, gdzie pogrzebał naszą córkę, Jullian nie przestanie niszczyć wszystkiego, co go otacza. Z sobą włącznie.

Jej oczy zaszły mgłą.

– Chodź tutaj.

Colin objął ją ramieniem. Miał wrażenie, jakby przytulał kamienny słup. Léane odsunęła się od niego dość gwałtownie i sięgnęła po kubek z kawą.

– Przepraszam cię, Colin, ale…

– Nie przejmuj się. Rozumiem.

Policjant, również zakłopotany, spojrzał w stronę drzwi wejściowych, za którymi migotał kogut wozu strażackiego albo ambulansu, po czym znowu popatrzył na Léane.

– Przejrzałem historię połączeń w jego telefonie. Widziałem, że kilka razy, wczoraj i przedwczoraj, próbowałaś się do niego dodzwonić.

– Nagrał mi wiadomość. Dam ci odsłuchać.

Głos Julliana w słuchawkach był niski, monotonny. Mężczyzna mówił, że ma ważną informację na temat Sary.

– Od tamtej pory się nie odezwał, nie odbierał moich telefonów.

Colin zapisał coś w notesie. Od lat nosił go w wewnętrznej kieszeni kurtki razem z tanim długopisem o pogryzionej zatyczce, którą teraz włożył sobie między wargi.

– Trzy dni temu dzwonił do niego jego ojciec z informacją, że jedzie na święta do Montpellier. Odsłuchałem wiadomość w komórce twojego męża, którą zatrzymamy na potrzeby śledztwa. Kiedy byłaś w drodze, oddzwoniłem do twojego teścia i powiedziałem mu o napadzie. Jutro tu będzie.

Léane skinęła głową. Sześć miesięcy wcześniej Jacques Morgan stracił żonę: popełniła samobójstwo poprzez przedawkowanie leków. Léane nigdy nie widziała, żeby jej teściowa była szczęśliwa. W jej oczach zawsze tlił się straszliwy smutek, którego źródła ani ona, ani nawet Jullian nie znali. Alkohol, antydepresanty i leki przeciwlękowe były stałymi towarzyszami jej życia. Pisarka często zastanawiała się, jak Jacques jest w stanie to wytrzymać.

Colin wyrwał ją z zamyślenia:

– Skoro już jesteśmy przy zwierzeniach, powinnaś wiedzieć jeszcze o jednym. Jakieś dwa miesiące temu Jullian zadzwonił do nas rano i zgłosił włamanie.

Léane zamarła. Jej dłoń z kubkiem zatrzymała się na wysokości podbródka.

– Włamanie?

– Wolał ci o tym nie mówić i poprosił mnie o dyskrecję. Nie chciał, żebyś się martwiła, wiedział, że niedługo wychodzi twoja książka i masz inne rzeczy na głowie. Poszedłem do willi na wizję lokalną, ale… – Wyglądał na zakłopotanego. Léane spijała z jego warg każde słowo. – Ale śladów włamania nie było. Jullian spał na piętrze i niczego nie słyszał. Powiedział nam, że ktoś grzebał w jego rzeczach, że papiery nie leżały na swoim miejscu, że włamywacz wszedł do łazienki i ukradł przedmioty codziennego użytku, takie jak mydła czy szczotki do włosów. Oraz że z biblioteczki zniknęło kilka egzemplarzy twoich książek.

Léane miała wrażenie, jakby obrywała cios za ciosem w ostatniej rundzie bokserskiego meczu. Wyrzuciła kubek z resztką kawy do kosza. W gardle pozostał jej metaliczny posmak napoju.

– To jakiś obłęd. Mydła? Moje książki? Dlaczego ktoś miałby coś takiego zrobić?

– Tym bardziej że nie było żadnych oznak włamania. Jullian potwierdził, że wszystkie drzwi były zamknięte. Włamywacz, zakładając, że był jakiś włamywacz, musiałby mieć klucz.

– Myślisz, że sobie to ubzdurał?

– Pił poprzedniego dnia, Léane. I dwa dni wcześniej również. W zlewie walało się sporo butelek. Mówię ci, w ostatnim czasie nieraz zgarnialiśmy go spod tutejszych knajp. Szczotki do włosów, co za pomysł! I kto miałby interes w tym, żeby kraść twoje książki, skoro można je kupić w księgarni? Po co ryzykować włamanie do waszego domu i robić takie rzeczy? Przyjąłem jego zgłoszenie, ale muszę się przyznać, że nie nadałem biegu sprawie.

Léane zadrżała. Od czasu zaginięcia Sary Jullian nie był sobą. Alkohol, rozpacz, daremne poszukiwania. Ile razy wzdłuż i wszerz przemierzył kilometry wydm, nawet wiele miesięcy później? Ile kilometrów kwadratowych morskiego dna sprawdził? Czy istnieją w Berck jakieś drzwi, do których by nie zapukał? Czy ktokolwiek w mieście nie czytał ulotki ze zdjęciem ich córki? Jak może dalej mieszkać w domu, do którego sześć miesięcy po zniknięciu Sary przyszła koperta z jej włosami? I w którym po półtora roku dowiedzieli się, że ich córka została zabita przez Andy’ego Jeansona, mrocznego podróżnika jeżdżącego kamperem, który gwałcił, mordował i grzebał swoje ofiary w lasach, a jakby tego było mało, wysyłał rodzicom kosmyki ich włosów?

Ona sama uciekła z Natchnienia. Te dni spędzone na kręceniu się w kółko w czterech ścianach, te koszmary z dzieciństwa, które nagle wypłynęły na wierzch i z których budziła się z krzykiem w środku nocy, te godziny spędzone przed drzwiami pokoju ich córki, ta niezdolność do wykrzesania z siebie jakiegokolwiek pomysłu na powieść, to oczekiwanie na nowe informacje w śledztwie, to odtwarzanie scenariusza zaginięcia… I strach przed tym domem, a zwłaszcza wyobrażanie sobie, że Jeanson czai się za wydmami, ukryty w piasku, gotów wejść do willi i wślizgnąć się do jej łóżka. Niewidzialna postać, która ją przerażała, jak Horla Maupassanta.

Wyjechała więc, a Jullian nie chciał z nią zamieszkać w paryskim apartamencie, wolał czekać na powrót Sary, przekonany, że któregoś dnia córka się pojawi. Zamknął się we własnych obsesjach. Dopóki nie zobaczy ciała, nie chciał wierzyć, że Jeanson zabił ją tak jak inne ofiary i zakopał. Pracował już tylko tyle, by przeżyć, pił, by ukryć prawdę, a w pozostałym czasie szukał: w internecie, na forach, na drogach, zamieścił jej zdjęcie na wszystkich portalach społecznościowych, w witrynach sklepów, na stacjach benzynowych – z nadzieją, że wreszcie ktoś mu powie „tak, spotkałem ją” albo „wiem, gdzie jest, wszystko u niej w porządku”. Samobójstwo jego matki w żaden sposób nie zmieniło sytuacji.

Kiedy tylko Léane znalazła się w Paryżu, natchnienie wróciło: postanowiła stworzyć historię o pisarzu – zwyrodnialcu, gwałcicielu i mordercy uwięzionym przez wariatkę, która każe mu dokończyć książkę. Zanim napisała pierwszą linijkę, już znała tytuł: Niedokończony rękopis. Książka stała się jednym z bestsellerów końcówki roku.

Do rzeczywistości przywrócił ją głos Colina:

– Zamierzasz trochę zostać w Berck?

– Tak, wzięłam część rzeczy.

– A promocja twojej powieści?

– Książka się dobrze sprzedaje. Są ważniejsze sprawy.

Ze sposobu, w jaki na nią patrzył, Léane wnioskowała, że ta informacja raczej go ucieszyła. Przyszedł doktor Grzeskowiak. Pisarka znała go od dawna: kilka lat temu dostarczał jej informacji na temat zaburzeń pamięci i odpowiadał na pytania, które zadawała mu w związku z pisaną książką. Serdecznie uścisnął jej dłoń.

– Zaraz zabierzemy pani męża na dodatkowe badania, ale wiem, że ma pani za sobą podróż, więc może pani się z nim zobaczyć przez kilka minut. Wyjdzie z tego.

– Czy jest poważnie ranny?

– Fizycznie idzie ku dobremu. Nie ma złamań, ale poważne uszkodzenia na wysokości gardła wywołały opuchliznę, która może przytłumić mu głos i utrudnić mówienie jeszcze przez kilka dni. Nie jest to nic nieodwracalnego. Jeśli chodzi o czaszkę, a to była nasza główna obawa, nie znaleźliśmy uszkodzeń ani obrzęku. Jego reakcje werbalne i ruchowe są raczej zadowalające. Zrobimy dodatkowe badania, żeby sprawdzić, czy nie ma powikłań w mózgu. Bo mimo wszystko w wyniku napadu stracił przytomność.

Colin wyjął notes.

– Został uderzony od tyłu?

– Tak sądzę. Moim zdaniem ktoś próbował go udusić, a potem uderzył w czubek głowy. Nie ma uszkodzeń skóry, a ślad po uderzeniu ma dwa, trzy centymetry: to znaczy, że zaatakowano go jakimś tępym narzędziem w stylu kija bejsbolowego.

Każde z tych słów sprawiało Léane ból. Była na siebie strasznie zła, wyobrażała sobie, jak jej mąż zupełnie sam leży nieprzytomny na ziemi, podczas gdy ona popija białe wino po trzydzieści euro za butelkę. Dlaczego nie wsiadła w samochód dwa dni wcześniej, po tym jak nagrał jej wiadomość? Dlaczego w jego głosie nie wyczuła przynaglenia ani tego, że być może już wtedy czuł się zagrożony? Co zamierzał jej powiedzieć na temat ich córki?

Weszli w korytarz. Przed drzwiami z numerem dwieście dwadzieścia dwa Léane przycisnęła obie pięści do ciała, po czym weszła do środka. Jullian leżał pod kołdrą w białej piżamie, nieruchomy, pod kroplówką, z twarzą zwróconą w stronę sufitu i z grubym opatrunkiem na głowie. Odwrócił się w jej stronę: jego prawe oko było opuchnięte i czerwone z powodu popękanych naczyń krwionośnych. Miał krótko ścięte włosy.

Żołądek palił Léane jak rozżarzony piec. Nie miała przed sobą jakiegoś tam pacjenta, ale swojego męża, ojca Sary, mężczyznę, z którym spędziła prawie połowę życia, który znosił jej obsesje z większą cierpliwością, niż ona akceptowała jego – te długie tygodnie, kiedy zamykała się w pokoju i we własnej głowie, bez słowa, bez uśmiechu – tego samego mężczyznę, który z każdym dniem coraz bardziej się od niej oddalał. Przypadła do niego i wierzchem dłoni pogładziła go po policzku. Drżały jej palce.

– Jestem tutaj, dobrze?

Przyjrzał jej się z wyraźną paniką w oczach i zniekształconym głosem, który Léane z trudem rozpoznała, wydusił:

– Kim pani jest?

6

Wśród stu dwudziestu siedmiu ofiar, które Vic miał okazję oglądać na stołach sekcyjnych, było siedemdziesięciu dwóch mężczyzn, czterdzieści trzy kobiety, jedenaścioro dzieci i jeden noworodek. Piętrzące się statystyki przygniatały mu umysł; topielcy, ofiary poparzeń, wypadków, blondyni, bruneci, łysi – pamiętał adres każdej ofiary, miejsce i datę znalezienia zwłok, ich wagę i wzrost, warunki meteorologiczne i, co najgorsze, twarze: upiorną galerię martwych oczu, połamanych nosów, zapadnięte policzki, zielonkawe, niebieskawe czy po prostu szare. Wszystko to nie czyniło go nieszczęśliwym, szaleńcem ani maniakiem, ale przeobrażało w starą szafę na akta kryminalne i obciążało pamięć.

Vic cierpiał na hipermnezję – zdolność do zapamiętywania wszystkiego, czy raczej niezdolność do zapominania czegokolwiek. Wyjątkowa pamięć długo była dla niego atutem. We wczesnym dzieciństwie czytał, pisał, uczył się, liczył szybciej niż wszyscy rówieśnicy. Ale gąbka w jego głowie, z początku całkiem sucha, zbyt szybko napęczniała. Jego rodzice, świadomi niewiarygodnego potencjału syna, zapisywali go do klubów szachowych, astronomicznych, na lekcje skrzypiec i pianina oraz do szkoły dla wybitnie uzdolnionych dzieci. Zaprenumerowali dla niego kilkadziesiąt czasopism z zakresu nauk ścisłych, historii i geografii, na gwiazdkę kupowali mu słowniki i dobrze się bawili, wyobrażając go sobie jako wybitnego naukowca, laureata Nagrody Nobla z fizyki czy cudownego pianistę. Vic natomiast marzył o tym, żeby grać w nogę, ganiać się z kolegami i bawić w chowanego, ale na to nie dano mu czasu. W wieku dwunastu lat recytował wartość liczby pi z dokładnością do tysiąca czterystu miejsc po przecinku i po raz pierwszy został zwycięzcą konkursu na najlepszą pamięć, pokonując zajadle walczących dorosłych, którzy traktowali go jak prawdziwego przeciwnika, a nie jak dziecko, którym w istocie był.

Ale później, zwłaszcza w okresie dojrzewania, wszystko wymknęło się spod kontroli. Nienawidził szkoły, nie mógł już patrzeć na szachy i nie zamierzał znać wartości pierwiastka kwadratowego z dwóch ponad to, co mógł wyświetlić kalkulator. Grał Mozarta, Schuberta i Vivaldiego, ale nie był w stanie odczytać partytury – grywał wyłącznie utwory, które znał na pamięć. Jego głód wiedzy wygasł, w mózgu brakowało miejsca i tlenu: Vic miał już więcej wspomnień niż niektórzy ludzie u kresu życia. Uwielbiano go – to prawdziwy zaszczyt mieć przyjaciela, który potrafi przyswoić sobie zasady gry całą talią kart w mniej niż minutę – ale jeszcze bardziej nienawidzono. Nie było z nim normalnego życia, równowagi. Pierwsze związki przeżywał w przyśpieszonym tempie, potrafił uwodzić i wzruszać, wiedział, gdzie uderzyć, żeby zabolało; wykrywał kłamstwa – nie umykały mu różne odpowiedzi udzielane na te same pytania w odstępie kilku miesięcy. Gdyby życie składało się z sumy osobistych wspomnień, Vic miałby kilka żyć. Albo żadnego.

Podobał mu się rok spędzony w wojsku. Ćwiczenia, dyscyplina, nauka posługiwania się bronią, taki sam mundur dla wszystkich, traktowanie na równi z kolegami, którzy nic o nim nie wiedzieli. Wędrówki w błocie zimą, zakrwawione stopy. Ciosy otrzymywane na ringu. To było jak objawienie. Postanowił, że nie zostanie naukowcem ani astrofizykiem, ale będzie służył swojemu krajowi w szarej masie mundurów. W koszarowej sypialni ktoś mu opowiedział o zawodzie policjanta. Szybko podjął decyzję. Encyklopedyczna pamięć miała mu pomóc w prowadzeniu śledztw i ściganiu przestępców.

Po trzech latach opuścił szkołę policyjną w Cannes-Écluse w randze porucznika i wybrał przydział do Grenoble, gdzie się wychował. Po kolejnym roku wyprowadzili się stamtąd jego rodzice, nie przyszli też na jego ślub. Postawili na synu krzyżyk, a ostatnim słowem, jakie usłyszał z ust matki, był epitet „żałosny”. Wiele lat później Vic zgodził się na udział w pewnym teleturnieju z nadzieją, że rodzice go zobaczą, będą z niego dumni i odnowią kontakt. Odniósł osiemdziesiąt trzy zwycięstwa z rzędu, skończył czterdzieści lat, a oni wciąż do niego nie zadzwonili. Przegrał więc następną partię i wrócił do swoich umarlaków.

I oto czekał na niego sto dwudziesty ósmy trup, wyjęty z lodówki i rozciągnięty na stalowym blacie, kąsany zbyt ostrym blaskiem lampy bezcieniowej – trup znaleziony ponad dwadzieścia cztery godziny wcześniej w samochodowym bagażniku.

Kiedy około pierwszej w nocy V&V stawili się w recepcji, Ophélie Ehre, jedna z patolożek Instytutu Medycyny Sądowej w Grenoble, już się uwijała wokół zwłok. Nie była to normalna pora na wykonywanie sekcji, ale wypadek autokaru w Chamrousse stał się numerem jeden w mediach i na najwyższych szczeblach władzy. Autobus spłonął wraz ze znajdującymi się w nim ludźmi. Wydano nakaz, aby badania pięćdziesięciu dwóch ofiar – sekcje zwłok, analizy DNA – potraktowano priorytetowo w stosunku do wszystkich innych spraw.

Ehre miała na twarzy papierową maseczkę.

– Zaczęłam bez was. Zważyłam, ogoliłam, zaczęłam otwierać czaszkę. Przepraszam, ale to moja siódma klientka od ósmej rano i jedyne, na co mam ochotę, to położyć się spać. A jeśli chodzi o gościa, który roztrzaskał się na skałach, sekcja będzie mogła się odbyć nie wcześniej niż za dwa, trzy dni: mamy jeszcze sporo roboty z Chamrousse.

– On jest mniej pilny. Wiemy, co mu się stało. I że po prostu ukradł niewłaściwy samochód.

Rose miał się zatem dalej chłodzić w swojej szufladzie. Policjanci umieścili jego rzeczy – pieniądze, berettę, smartfon znaleziony w kabinie i drugi w jego kieszeni – w zapieczętowanych torebkach, które zamknęli w szafie w pomieszczeniach brygady. Na razie chłopak ich nie interesował, skupiali się przede wszystkim na ofierze z bagażnika i na poszukiwaniu nieznajomego ze stacji benzynowej.

– Tym lepiej. Okej, już wam wszystko wyjaśniam. Mamy przed sobą denatkę rasy kaukaskiej, wzrost metr siedemdziesiąt, waga około pięćdziesięciu ośmiu kilo. Naturalna blondynka, włosy krótkie. Na oko dwudziestolatka, antroposkopia na pewno dostarczy nam dokładniejszych informacji. Ubrana w zwykłe majtki i brudny biały podkoszulek. Żadnych znaków szczególnych, które pozwoliłyby na jej identyfikację, żadnego tatuażu czy piercingu. Niedawno wyjęto kolczyki, otwory w płatkach uszu są niezarośnięte. Poważne uszkodzenie z tyłu czaszki: ofiarę uderzono ciężkim narzędziem w rodzaju młotka, co wywołało rozległy krwotok wewnątrzczaszkowy. Z całej powierzchni twarzy zerwano skórę. Tutaj widać miejsca odcięcia. Ktoś musiał wykonać cięcie skalpelem po owalnej linii dookoła, przechodzącej przez czoło, skronie i podbródek, a potem pociągnął, tak jak ja to robię podczas sekcji. Oczy usunięto z dużą wprawą, gałki zostały równo odcięte.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Przeł. Elżbieta Derelkowska, Zysk i S-ka, Poznań 2022. [wróć]

Zapis oryginalny. [wróć]