Tytuł oryginału: Polcirkeln

Redakcja: Anna Brzezińska
Projekt okładki: Magdalena Palej
Ilustracja na okładce: Magdalena Palej
Zdjęcie autorki: © Annika Marklund
Korekta: Malwina Kozłowska, Katarzyna Rojek, Beata Wójcik

Copyright © Liza Marklund 2021
Published by agreement with Salomonsson Agency
Copyright © for the Polish translation by Elżbieta Frątczak-Nowotny, 2022
Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2022

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).
Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku.
Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 9788382520972

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

PIĄTEK, 20 GRUDNIA 2019 ROKU

ciało znaleziono w jeden z najkrótszych dni w roku, tych niemal nieistniejących, gdy słońce zdawało się porzucać ludzi przy kręgu polarnym, nie będąc nawet zwiastunem światła. Leżało w fundamencie filara mostu nad rzeką Piteälven prowadzącego do bazy wojskowej testującej nowoczesne systemy robotów. Było nagie i pozbawione głowy.

Ciało dziewczyny, może młodej kobiety. Kto jest w stanie stwierdzić kategorycznie, gdzie leży granica? Kiedy stajemy się pełnoletni? Tak czy inaczej, natychmiast domyślono się, do kogo kiedyś należało. Nikt nie miał żadnych wątpliwości.

Nazywała się Sofia Hellsten i w chwili zbrodni nie zdążyła jeszcze skończyć osiemnastu lat. A więc ciało dziewczyny, jednak.

Była córką ówczesnego polityka samorządowego Hildinga Hellstena, zaginęła w drodze do domu z biblioteki pewnego burzowego popołudnia późnym latem 1980 roku, czyli niemal czterdzieści lat temu. Torbę z jej strojem gimnastycznym i książkami wypożyczonymi z biblioteki znaleziono w rowie niedaleko Gransel, zaledwie kilka dni po jej zniknięciu. Sama jednak rozpłynęła się w powietrzu. Aż do tego grudniowego, szarego jak ołów dnia, gdy świat stał się nieprzezroczysty i całkowicie pozbawiony kolorów. Jej szkolny plecak, ubranie i portfel leżały tam, gdzie powinna być jej głowa.

Reakcją mogło być poczucie ulgi, miejscowa społeczność mogłaby wreszcie zaczerpnąć głęboko powietrza. Pustka po dziewczynie była jak otwarta przez niemal cztery dziesięciolecia rana, która mogła się zagoić jedynie, gdy ciało zostanie znalezione i prawda o śmierci dziewczyny ujrzy światło dzienne. Co do tego panowała pełna zgoda. Tak się jednak nie stało, co oczywiście wynikało z tego, w jakim stanie znajdowały się odnalezione szczątki. Bezbrzeżny smutek i przez lata skrywana wściekłość widoczne były we wszystkich informacjach ukazujących się w mediach. Nawet szwedzka telewizja wysłała ekipę ze Sztokholmu, by zapewnić sobie najlepszej jakości dźwięk i obraz.

Dla czterech kobiet, które kiedyś, razem z Sofią Hellsten, należały do Kręgu Polarnego, odkrycie dokonane w fundamencie jednego z filarów mostu było wstrząsającym wydarzeniem. Uruchomiło emocje starannie skrywane przez dziesięciolecia, zniszczyło życia, które być może nigdy nie były doskonałe.

Niektórzy powiedzieliby zapewne, że wszystko zaczęło się od Wikinga Stormberga, kolegi dziewcząt z klasy, w którym wiele z nich się kochało.

Inni wskazaliby na różnice klasowe i warunki, w których dziewczęta dorastały.

Chociaż tak naprawdę pytanie brzmi, czy jednak wszystko nie zaczęło się od Lolity.

LOLITA

VLADIMIR NABOKOV

WYBRAŁA

CARINA BURSTRAND

PIĄTEK, 18 KWIETNIA 1980 ROKU

kwiecień, najbardziej zwodniczy miesiąc ze wszystkich.

Mieszkańcy wiosek położonych w głębi doliny powiedzieliby, że pogoda była niestabilna niczym krowa na trzech nogach: euforycznie słoneczne i upalne dni niosące obietnicę wieczności mieszały się z zimnymi sztormowymi nocami przynoszącymi grad i zniechęcenie.

Akurat to piątkowe popołudnie było szare z ponurymi smugami wilgoci unoszącymi się w powietrzu.

Pora zmian i niepokojów.

schody przed bramą były pokryte centymetrową warstwą krystalicznie przezroczystego niebieskawego lodu, takiego, którego zwykle nie zauważamy, dopóki nie uderzymy w niego kością ogonową. Carina zmrużyła oczy. Założyła, że chodnik na dole będzie w takim samym stanie, nagle jednak odniosła wrażenie, że widzi w dole smugę gruboziarnistego, jasnobrązowego piachu. Wzięła rozbieg i skoczyła. Plecak trafił ją w kręgosłup, poślizgnęła się i upadła. Jedna z gminnych śmieciarek przejechała nieco za blisko, kierowca zatrąbił wściekle, pokazała mu środkowy palec. Podniosła się i potarła dłonią pośladek, źle oceniła ciężar plecaka. Był wypełniony bibliotecznymi książkami, które wszystkie musiały zostać dzisiaj zwrócone. Dwóch chłopaków z młodszej klasy minęło ją po drugiej stronie ulicy, rechotali, pokazując ją sobie palcami, bardzo zabawne, ha, ha, ha. Posłała im całusa, kretyni.

Ostrożnie pokuśtykała dalej, do ulicy Kvarndammsvägen. Przy każdym kroku pasek plecaka wrzynał się jej głębiej w skórę szyi. Poczucie dyskomfortu mieszało się z ćmiącym bólem poprzedzającym zbliżający się okres, bólem pośladka i ssaniem w żołądku. W domu w lodówce był jogurt i chlebek polarny, ale nie była w stanie jeść w towarzystwie Ulriki.

– O cholera, będziesz miała siniaka!

Tętno jej przyspieszyło, kiedy Wiking Stormberg przemknął obok niej po lodowej powierzchni chodnika z rozpostartymi szeroko rękami, niczym łyżwiarz starający się utrzymać równowagę. Uśmiechnął się szeroko. Carina z trudem łapała powietrze, odrzuciła włosy do tyłu i poczuła, że marzną jej uszy, czyżby były czerwone? Czy pamiętała, żeby się umalować?

– Miło, że dbasz o mój tyłek.

– Wiesz, czy Benny nocował dzisiaj w domu?

Przełknęła ślinę i wzruszyła ramionami.

– Myślisz, że śpimy w jednym łóżku? Kazirodztwo we własnym domu, o to pytasz?

Próbowała przyspieszyć, by dotrzymać mu kroku, ale ból był zbyt silny.

– Ojciec i Lars-Ivar zatrzymali go wczoraj wieczorem przed Swampen. Ja i Kris wszystko widzieliśmy.

Wiking zrobił krok i ślizgiem, niczym na łyżwach, ruszył w dół oblodzoną ulicą. Kolorowa czapka we wzorki na jego głowie wyglądała jak znak stopu. Po chwili jego sylwetka rozmyła się i zniknęła jej z pola widzenia, zamieniając się w niewyraźny prostokąt na szarym tle.

No cóż, przynajmniej dowiedziała się, że jej do niczego nieprzydatny młodszy brat nadal żył. Ojciec Wikinga był policjantem w Stenträsk i zdarzało się, że pozwalał Benny’emu odespać kaca w celi na komisariacie.

Zamazana postać Wikinga zatrzymała się na przystanku autobusowym i szybko wdała się w rozmowę z kilkoma innymi, równie niewyraźnymi postaciami. Carina słyszała ich śmiech. Wiedziała, że powinna nosić okulary, na podświetlonej tablicy u szkolnej pielęgniarki była w stanie przeczytać jedynie trzy pierwsze rzędy liter. Tablica wisiała tam od zawsze, od kiedy zaczęła pierwszą klasę i była jeszcze w stanie przeczytać najmniejsze litery na samym dole:

MRTVFUENCXOZD

W drugiej klasie nauczyła się ich na pamięć, a w trzeciej, kiedy już ich nie widziała, miała je wyryte na blachę. Nadal jednak mogła czytać książki, co prawda z bliska, ale nie miała z tym żadnego problemu. Nie musiała też widzieć, co było napisane na tablicy, bo z łatwością zapamiętywała wszystko, co nauczyciele mówili.

– Masz bardzo dobre stopnie – stwierdziła kobieta w ramach obowiązkowej rozmowy na temat wyboru zawodu po dziewiątej klasie. – Doradzałabym ci teoretyczny profil społeczny.

Jakby baba w apaszce z poliestru i z problemem z trzymaniem moczu miała jakiekolwiek pojęcie, co będzie dla niej odpowiednie lub nie.

Carina wstała.

– Wybrałam profil biurowo-usługowy – oświadczyła i wyszła.

Pracować w biurze czy być ekspedientką w sklepie można wszędzie na świecie. Zamierzała wyjechać z miasta i zacząć zarabiać na siebie najszybciej, jak to było możliwe, także ze względów czysto praktycznych. Pierwszą rzeczą, którą zamierzała zrobić, to kupić szkła kontaktowe i zadbać o to, by miała drzwi, które będzie mogła za sobą zamknąć czy raczej za którymi zostawi Ulrikę. Później rozpocznie własne życie.

Autobus lokalnej linii Norrbottens Trafik pokazał się za nią na wzgórzu, jechał, pojękując. Zwolniła, żeby grupa zebrana wokół Wikinga zdążyła wsiąść do niego, zanim ona dotrze do przystanku. Uczniowie wszystkich profili zawodowych, wymagających specjalnych pomieszczeń, jak na przykład technik samochodowy czy hydraulik, dowożeni byli do Älvsbyn, bliżej wybrzeża i przyszłości. Liceum w Stenträsk było przedłużeniem podstawówki i oferowało jedynie naukę w ramach zwykłych profili teoretycznych.

Wiosną miała zdawać maturę. Zostały jej niecałe dwa miesiące nauki.

Chociaż tak naprawdę to już nie zdawało się matury, wystarczały trzy lata nauki, by włożyć białą czapkę studencką. Nie żeby jej na tym szczególnie zależało. Prawdę mówiąc, wcale nie zamierzała wkładać tej śmiesznej rzeczy na głowę.

– Cześć, Carina! Widzimy się wieczorem w bibliotece!

To Susanne wrzeszczała do niej, stojąc w zbitej gromadzie ludzi, którzy próbowali dostać się do autobusu. Susanne chodziła do klasy humanistycznej, półklasycznej, czyli z łaciną, której w Stenträsk nie było. Carina nie mogła dojrzeć jej w tłumie, ale pomachała jej ręką, oczywiście, że pamiętała. Tym bardziej że miały mówić o książce, którą sama wybrała.

Przyszła wcześnie. Jak zawsze. Biblioteka przylegała do budynku szkoły, połączona z Domem Gminnym i komisariatem. Właściwie nie była jeszcze otwarta, ale Astrid, bibliotekarka, wpuściła ją.

– Zlokalizowałam egzemplarz Przejrzystości rzeczy. Nadal jesteś zainteresowana? Mam go zamówić?

Przedostatnia ukończona powieść Nabokova. Czy była zainteresowana?

– Tak, poproszę – powiedziała, stawiając z głuchym hukiem torbę z książkami na stoliku obok. – Mogę jeszcze na chwilę zatrzymać Lolitę? Oddam ją wieczorem przed wyjściem, zostawię na ladzie w recepcji.

Kółko czytelnicze nazwane Kręgiem Polarnym, co nie było pomysłem Cariny, zbierało się w jeden piątek w miesiącu w pokoju zaraz za działem dziecięcym. Zwykle odbywały się tu zajęcia dla dzieci, czytano bajki i tak dalej. Wyposażenie składało się z maleńkich mebli, ale na spotkania Kręgu wciągano tu kilka pufów do siedzenia z działu młodzieżowego.

– Tak, oczywiście. Tylko proszę, nie kładź jej na ladzie, ale odstaw na miejsce na półce, a ja odnotuję, że ją zwróciłaś.

Astrid wprawnie porządkowała leżące na ladzie książki. Carina spojrzała na zegarek. Myszka Miki wskazywała dłońmi – czy raczej łapkami? – na ósemkę i dziewiątkę, do rozpoczęcia lekcji zostały trzy kwadranse. Włożyła egzemplarz Lolity do torby.

Prawdę mówiąc, uważała, że Ada albo Żar Nabokova była lepszą powieścią, ale nie znalazła żadnego szwedzkiego tłumaczenia, więc gdy przyszła jej pora, by wybrać powieść, wybrała najbardziej znane dzieło pisarza. Poza tym niektórym – Carina nie chciała podawać żadnych imion – Ada mogła wydać się zbyt skomplikowana. Śledzenie historii miłosnej kuzynostwa Ady i Vana Veena w alternatywnym świecie Demonii czy Antyterry przyprawiało ją o zawrót głowy. Chciałaby móc z kimś o tym porozmawiać, ale chyba w całej północnej Szwecji, ba, w całym Norrbotten, nie było nikogo, kto przeczytałby tę książkę. W każdym razie nikt nigdy nie wypożyczył jej z żadnej biblioteki w całym województwie, Astrid to sprawdziła. Lolita była zdecydowanie lepszym wyborem, tłumaczenie było co prawda kiepskie, ale biblioteka dysponowała pięcioma egzemplarzami. Gładko płynąca proza Nabokova i ambitne gry słowne były rewelacyjne, odniesienia do Francji pomysłowe, do tego mnóstwo szalonych asocjacji: ale przecież powieść w powieści została napisana w domu wariatów. Jasne, że było w niej szaleństwo.

Usiadła przy jednym z biurek w kącie działu z publikacjami encyklopedycznymi, wyjęła piórnik i swoje notatki. Do końca roku zostało już niewiele klasówek, dzisiejsza z rachunkowości była jedną z ostatnich. Mimo że załatwiła już sobie pracę na lato, zależało jej na piątkach ze wszystkich przedmiotów. Powodem, dla którego wybrała dwuletni profil biurowo-usługowy, była długa praktyka w trakcie nauki. Uznała, że zapewni jej to pracę od razu po skończeniu szkoły, i tak też się stało. Latem miała obsługiwać gminną centralę telefoniczną niemal samodzielnie.

Jeden z profili, wariant cyfrowy, kładł duży nacisk na naukę posługiwania się kalkulatorami, zarówno elektrycznymi, jak i manualnymi, i na ich obsługę. Trzeba było nauczyć się odliczać rabat, wyliczać pensje, oprocentowanie, dokonywać przewalutowania, wystawić fakturę, a także przeprowadzać inwentaryzację. Dla niej była to łatwizna.

Przerzuciła notatki, umiała wszystko na pamięć. Wyjęła z torby powieść, zamknęła oczy i zaczęła rozmyślać o miejscach, które Lolita i Humbert odwiedzili podczas podróży przez Stany: Nowy Orlean, Poplar Cove, Little Iceberg Lake, Coalmont, Tennessee… Wszystkie nazwy sprawdziła w swoim czerwonym atlasie, a przynajmniej próbowała to zrobić, niektóre miejscowości były zbyt małe, by się w nim znaleźć.

Pewnego dnia pojedzie tam. Niedługo, już bardzo niedługo uwolni się z tego więzienia i będzie mogła się udać, dokąd tylko zechce.

Otworzyła książkę na przypadkowej stronie. Położyła palec na kartce i spojrzała na nią, przeczytała fragment, który wybrały dla niej los i podświadomość.

„Gdybym nie ingerował w jej los, wiążąc jej życie z moim pożądaniem? To jest i zawsze pozostanie źródłem wielkiego i strasznego zdziwienia”.

Czy rozkosz mogła kierować losem?

Gdyby to wiedziała.

Dziewczyny, członkinie Kręgu Polarnego, znały się od pierwszej klasy szkoły podstawowej. Trzy z nich – Birgitta, Susanne i Agneta – jeszcze dłużej, bo ich rodzice korzystali ze szczególnej formy opieki nad dzieckiem dostępnej w Norrbotten w latach sześćdziesiątych, a mianowicie domowej opiekunki. W ich przypadku była to Sigrid Kinnunen. Dzieci mogły się bawić w salonie na parterze jej domu, natomiast nie wolno im było wchodzić na piętro.

Krąg Polarny powstał, gdy zaczęły siódmą klasę. W programie były zajęcia w ramach tak zwanego wolnego wyboru. Uczniowie mogli sami wybrać dodatkowy przedmiot „studiów” z bogatej oferty obejmującej wędkarstwo, taniec czy szybkie danie w minutę. Zdecydowanie najbardziej prestiżowym przedmiotem było literaturoznawstwo, które wybrała jedynie piątka uczniów ostatnich klas szkoły. To było rzeczywiście coś. Fakt, że ktoś chciał dobrowolnie oddawać się dyskusjom literackim na dwóch ostatnich piątkowych lekcjach, sprawiał, że pozostali uczniowie, ale także nauczyciele, zawieszali na chwilę wzrok na uczennicach najwyraźniej wyróżniających się ambicją, a być może również i inteligencją. Dziewczyny na pewno wiele razy słyszały, że są kujonkami, ale nikt nie odważył się nazwać ich wariatkami. Pewnie dlatego, że ich rodzice w większości cieszyli się szacunkiem, poza tym one same były zdecydowanie atrakcyjne. Mówiąc wprost: dziewczyny były ładne.

Zdecydowanie najwięcej czytała Carina. Pochłaniała książki.

Najbardziej ambitna była Birgitta. Jej mama była lekarką w Piteå, a ojciec szefem pobliskiej bazy wojskowej.

Susanne zgłosiła się dlatego, że wcześniej zrobiły to Birgitta i Carina.

Agneta marzyła, żeby zostać pisarką. Tak więc dla czterech z nich wybór zajęć z literaturoznawstwa wydawał się logiczny i zrozumiały.

W przypadku Sofii było więcej niewiadomych. Nikt nie potrafił powiedzieć, dlaczego wybrała właśnie ten przedmiot, a nie, powiedzmy, formy i kolory. Powszechnie uważano, chociaż nikt tego nigdy głośno nie powiedział, że wyboru dokonali za nią jej rodzice. Ojciec był, jak już wspomniano, gminnym samorządowcem w Stenträsk, a do tego ważną figurą wśród socjaldemokratów, zastępcą jednego z członków komisji wykonawczej.

Bycie członkiem Kręgu Polarnego było pożądane. Gdy pozostali uczniowie szkoły zrozumieli, że uczestnicząc w nim, mogą poprawić swoje oceny, i chcieli do niego dołączyć, jego uczestniczki po prostu się na to nie zgadzały.Jeśli inni chcą się zająć literaturoznawstwem, niech założą własne kółko, zamiast żerować na nich.

Taki był początek i tak to później się toczyło.

Dziewczyny czytały jedną książkę tygodniowo, a potem, na ostatniej podwójnej lekcji w tygodniu, dyskutowały o niej według wcześniej ustalonych zasad. Po spotkaniu sporządzano krótki protokół, za każdym razem robiła to inna uczestniczka. Od początku wybierano raczej ambitną literaturę, z pewnymi wyjątkami. Krótko mówiąc, gdy wybierały Susanne czy Sofia, były to raczej powieści Carolyn Keene czy Jackie Collins.

Ta, która wybierała książkę, prowadziła też spotkanie. Zaczynano od krótkiej prezentacji, dzielono się wrażeniami z lektury, następnie każda przedstawiała swoją opinię na ten temat. Dyskutowano o różnych aspektach książki, zwykle były to powieści, ale tego nie wymagano.

Dziewczyny należące do Kręgu Polarnego miały wysokie oceny przez całą szkołę podstawową, wyjątkiem była Agneta, która co prawda miała piątkę ze szwedzkiego, ale średnią zaledwie 2,9. Kiedy Astrid, szkolna bibliotekarka, zaproponowała, żeby kontynuowały swoje spotkania także w liceum, wszystkie zgodziły się bez wahania. Tyle że teraz spotkania miały odbywać się raz w miesiącu ze względu na spodziewane większe obciążenie nauką. Czy naprawdę tak było, można by dyskutować, ale to już inna kwestia.

Z czasem atrakcyjność Kręgu jakby zmalała, blask, który go otaczał, przygasł i gdzieś się ulotnił. Inni uczniowie wydawali się już niezainteresowani. Nauczyciele się zmienili, doszli nowi, a ci starzy mieli nowych uczniów, którymi mogli się zachwycać. Różnice między członkiniami Kręgu stały się bardziej widoczne. Warstwa ochronna, jaką było dzieciństwo i pewna izolacja, zaczęła pękać.

Gdy zaczęło się nowe dziesięciolecie, lata osiemdziesiąte, pojawiła się też nowa lista lektur. Dwie z członkiń Kręgu, Carina i Agneta, kończyły naukę latem, co oznaczało, że być może wyjadą z miasta, a to z kolei stawiało przyszłość Kręgu pod znakiem zapytania.

Przyszło im żyć w czasach, które niosły ze sobą nieuniknione zmiany.

– zamknij, carina. I zostaw klucz u dyżurnego…

Astrid położyła figurkę konia z brązu z doczepionym do niego kluczem na wyciągniętej dłoni Cariny, zamknęła za sobą drzwi i przez szklaną ścianę pomachała pozostałym dziewczynom. Carina też jej pomachała. Wentylacja szumiała głucho. Powietrze było chrzęszcząco chłodne, jakby kłuło. Przyszły wszystkie, no i prawie na czas. Birgitta, z kruczoczarnymi włosami zebranymi w kołyszący się na wietrze koński ogon, wpadła ostatnia, jak zwykle. Carina powiesiła kurtkę na wieszaku w dziale młodzieżowym, pozostałe wzięły swoje rzeczy do niewielkiego pokoju bajek: torebki, modne wówczas buty dziobowe, szaliki, puchowe kurtki, getry i grube wełniane rękawice. Carina uznała, że sterty ubrań wzdłuż ścian mają w sobie coś defensywnego, co zresztą dawało się też wyczuć w mowie ciała siedzących na wielkich pufach dziewczyn. Birgitta ściskała swoją wielką torbę Adidasa, zapewne były w niej rzeczy do prania z całego tygodnia. Wyglądała na zmęczoną, włosy miała w lekkim nieładzie. W tygodniu mieszkała u mamy w Piteå, uczyła się w Strömbackaskolan w klasie o profilu społecznym, a na weekendy wracała do domu do ojca, który był szefem miejscowej bazy.

Susanne żuła gumę, zapach lukrecji rozchodził się po całym pokoju, w pewnym momencie wyjęła brązową gumę i zaczęła owijać ją sobie wokół palca, cały czas przyspieszając obroty. Obrzydliwość. Sofia wysunęła z ust lizaka, zawinęła go w kawałek papieru i schowała do torby, nie mniej obrzydliwe. Potem rozdała kartki z protokołem z poprzedniego spotkania, pięć kartek formatu A4, spięte spinaczem. Sprawozdanie było jak zwykle bez sensu szczegółowe. Wzięły je, nie czytając. Sofia odgarnęła włosy zebrane w koński ogon, poprawiła okulary i usiadła, trzymając w ręku notes, z którym nigdy się nie rozstawała. Agneta wyjrzała przez jedno z okienek pod dachem, wydawała się nieobecna.

– Okej, Lolita – zaczęła Carina, siadając na dziecięcej kanapie, ponieważ w pokoju były tylko cztery pufy.

Odłożyła na bok starannie napisany protokół Sofii, sprawozdanie z dyskusji w marcu: Dom mody Judith Krantz. Litości.

– Nie wiem, co wiecie o Nabokovie – ciągnęła. – Zapewne, że urodził się w Rosji i swoje pierwsze dziewięć powieści napisał po rosyjsku, że potem wyjechał do Stanów i zaczął pisać po angielsku. Ale wiedziałyście, że świetnie znał się na szachach i motylach?

Spojrzała na koleżanki, Birgitta kręciła się, rozdrażniona, Agneta drapała się po ręce, nieobecna.

– Urodził się w arystokratycznej rodzinie. Jego przodkiem był książę Nabok Murza, a jego dziadek ze strony matki był właścicielem kopalni złota. Faktu, że zaczął pisać po angielsku, nie uznaje się za tak istotną zmianę, jak można by pomyśleć, ponieważ Nabokov władał płynnie trzema językami: rosyjskim, francuskim i angielskim…

Zainteresowanie jej prezentacją było niewielkie. Odchrząknęła.

– Wielokrotnie był zmuszony uciekać: z Rosji przed komunistami, potem z Niemiec przed nazistami. W Berlinie ożenił się z rosyjską Żydówką, która miała na imię Vera, byli ze sobą do końca życia. Długo mieszkał w Stanach, ale zmarł kilka lat temu w Szwajcarii. Jeśli chodzi o jego późniejszą twórczość…

Żadna z koleżanek nie słuchała, ścisnęło jej się gardło. Dalsza prezentacja wydawała się bez sensu.

– Krótka runda podsumowań – powiedziała. – Sofia, protokołujesz?

Sofia skinęła głową, dawniej się zmieniały, ale od jakiegoś czasu to Sofia odpowiadała za protokoły. Mimo to musiały jej za każdym razem o tym przypominać. Nieco przesadnie powoli zaczęła szukać czystej strony w notesie, znalazła ją i sięgnęła po ołówek. Nikt nie kwapił się zacząć. Presja narastała.

– Gitte? – spytała Carina lekko zachrypniętym głosem.

Birgitta odgarnęła włosy z twarzy, westchnęła i zaczęła szukać swojego egzemplarza w torbie, przy okazji wyjęła też skarpetę i kilka par majtek ze śladami po upławach.

– Prawdę mówiąc, muszę… – zaczęła zajęta chowaniem brudnej bielizny do torby. Skończyła, siedziała, ściskając mocno książkę w dłoniach, patrzyła na nie i milczała.

– Co musisz? – spytała w końcu Carina.

Birgitta zaczerpnęła powietrza. Miała niski, głęboki głos, w którym pobrzmiewało coś, czego jeszcze niedawno w nim nie było. Należał do osoby, która posiadała ugruntowane przekonania i pewne rzeczy po prostu wiedziała.

– Muszę spytać, dlaczego w ogóle miałyśmy czytać tę książkę? Jak mogłaś ją wybrać? To gówno.

Susanne przestała żuć gumę, Agneta poprawiła się na pufie, aż zaszeleściły gumowe kulki, którymi był wypchany. Carina poczuła, jak przyspiesza jej tętno, podobnie jak wtedy, gdy rano zobaczyła zjeżdżającego ulicą po lodzie Wikinga Stormberga.

Co prawda atmosfera ich spotkań zmieniła się w ostatnim czasie, jednak przez te wszystkie lata, kiedy się spotykały, nigdy nie zdarzyło się, żeby w najważniejszych kwestiach się nie zgadzały. Potrzebowała czegoś, czego mogłaby się złapać, sięgnęła po złość.

– Co chcesz przez to powiedzieć?

– Poczekajcie. – Susanne próbowała przysunąć się bliżej tak gwałtownie, że niewiele brakowało, a uderzyłaby kolanami o stojący przed nią miniaturowy stolik. – Gitte, powiedz, o co ci chodzi, dlaczego uznałaś, że ta książka to gówno?

Carina czuła, że pałają jej policzki, wbiła wzrok w Birgittę. Chciała się zezłościć, ale nagle poczuła, jakby unosiła się w powietrzu, jakby dziecięca kanapa, na której siedziała, zniknęła.

– Główny bohater, ten Humbert Humbert – zaczęła Birgitta. – To obleś. Żeni się z kobietą, dlatego że kręci go jej córka. To obrzydliwe, chciało mi się rzygać. Ktoś, kto uważa, że to dobra literatura, ma coś nie tak z głową.

Carina miała szum w uszach, odpowiedź Susanne dotarła do niej przez filtr adrenaliny.

– Też uważam, że jest megaobrzydliwa, ale to, jak to powiedziałaś, nie było przyjemne. Poza tym takie okropne książki też muszą istnieć.

– Czyste porno – weszła jej w słowo Birgitta. – Uważacie, że to w porządku?

To nie jest pornografia – miała ochotę wykrzyczeć Carina, ale nie wydała z siebie żadnego dźwięku.

– Jeśli uznałaś, że jest taka okropna, to po co ją czytałaś? Nie musiałaś – stwierdziła Susanne.

Birgitta odwróciła się do Cariny i wskazała na nią książką, którą cały czas trzymała w ręku.

– Owszem, musiałam, bo ona ją wybrała. To cholerne porno.

Rzuciła książkę na podłogę. Carina miała wrażenie, że książka płonie: skrzy, krzyczy. Nie rozumiała, co dokładnie się dzieje, ale wiedziała, że coś ważnego. Birgitta była czerwona na twarzy, nagle zbrzydła. Agneta schyliła się i ostrożnie podniosła książkę, przeciągnęła ręką po okładce, jakby chciała zetrzeć z niej cały brud.

– Ja u-uważam, że jest dobra – odezwała się jak zawsze spokojnie. – Nie jest łatwa i jest strasznie smutna. Ale fajnie było czytać o Ameryce lat pięćdziesiątych, chociaż wszyscy tam są okropnie s-smutni i wszyscy umierają…

W pokoju zaległa cisza, Carina znów mogła oddychać. Szum wentylacji powrócił.

– No i miłość – wtrąciła Agneta, sięgając do torby po spisane przez siebie uwagi. Zawsze pisała na maszynie, używając czerwonej taśmy. – Kto ma prawo mieć pretensję do kogoś o to, co ta osoba cz-czuje? Jeśli nikomu nie robimy krzywdy, to mamy chyba prawo kochać, kogo chcemy?

– Tu nie chodziło o miłość – odezwała się Birgitta. – Obleś planował podać pasierbicy prochy i ją zgwałcić, to jakiś zbok. Poza tym wiemy, że kogoś zamordował, więc o czym my mówimy? Nie robić nikomu krzywdy…

– Nadal uważam, że każdy może czytać te książki, które chce – stwierdziła Susanne.

– Humbert Humbert jest obleśny, to prawda – przyznała Agneta. – I sz-szalony. Ale też nie wszyscy w książkach muszą być mili…

– Poza tym to chyba oczywiste, że kochając, można zrobić komuś krzywdę – dodała Birgitta. – Kochając za bardzo albo nie kochając w ogóle…

Przez moment w pokoju pojawił się duch Wikinga Stormberga, ale wszystkie patrzyły na swoje dłonie, udając, że nikogo tu nie ma. Wszyscy wiedzieli, że Birgitta się pocięła, kiedy Wiking z nią zerwał.

– Sofia? – Głos Cariny brzmiał niemal normalnie. – A jakie jest twoje zdanie?

Sofia odłożyła ołówek i uniosła głowę.

– Główny bohater jest zawsze smutny, ponieważ w dzieciństwie stracił swojego przyjaciela. Uważam, że to bardzo dziwne. Dlaczego nie zaprzyjaźnił się z kimś innym?

Ponownie wzięła do ręki długopis i pochyliła się nad biurkiem.

Birgitta wygramoliła się z pufa, czarne włosy okalały jej twarz, przewiesiła torbę przez ramię, w lewej ręce trzymała kurtkę.

– Strasznie mi przykro, ale przyszłam tu prosto z autobusu, nie byłam jeszcze w domu, a mamy mnóstwo zadane. Muszę już iść.

W oczach pozostałych pojawiło się niedowierzanie. Birgitta stała, przestępując z nogi na nogę. Susanne podniosła się pierwsza, potem reszta, wszystkie obejmowały ją, mówiąc nieco za głośno i za serdecznie: „biedaczka”, „to straszne z tymi podróżami”, „że też dajesz radę”, „może spotkamy się jutro, o trzeciej jest mecz, dasz radę?”. Oczywiście było to niemożliwe, męczennica, męczennica. Wiking Stormberg był gwiazdą drużyny hokeja, Kręgu Polarnego – gdyby ktoś miał wątpliwości co do pochodzenia nazwy ich kółka. To dzięki niemu drużyna awansowała do trzeciej grupy. Życie w Stenträsk zamierało w te popołudnia, kiedy rozgrywano mecze w kiepsko ogrzewanym namiocie na boisku szkoły.

Carina skierowała wzrok na Birgittę.

– Kiedy się cięłaś, to naprawdę chciałaś popełnić samobójstwo czy tylko zwrócić na siebie uwagę? – spytała.

Birgitta jęknęła i zrobiła się niemal biała. Wszystko wokół zastygło w bezruchu. Carina czuła, jak złość gotuje się w niej niczym lawa, niszczący strumień niechęci.

– Pewnie strasznie ci ciężko tam na tej waszej grzędzie dla wybrańców – powiedziała. – Biedaczka, oczywiście, że potrzebujesz czasem zejść tu do nas, zwykłych śmiertelników, i trochę nam dokopać. Powiedzieć, że jesteśmy wstrętni i głupi, gdy tak naprawdę nie jesteś w stanie pojąć, o co chodzi…

Zaczerpnęła powietrza, słowa odbiły się echem od ścian.

Birgitta odwróciła się i zaczęła biec w stronę wyjścia. Drzwi zamknęły się z hukiem. Agneta i Susanne stały z otwartymi ustami i niedowierzaniem w oczach. Policzki Cariny pałały.

Nikt wcześniej nie odważył się rzucić wyzwania grupie jako takiej: kruche więzy opierały się na wspólnym dorastaniu i ograniczonych możliwościach. Stały tak przez chwilę, balansując na krawędzi, aż Susanne postanowiła, że też wyjdzie. Spojrzała na zegarek, plastikowy szwajcarski gadżet, z którego była niezwykle dumna, i zerknęła na Carinę. Carina odwróciła się od niej. Susanne wróciła do pokoju bajek po swoje getry w pastelowych kolorach. Sofia zamknęła notes, schowała go do wewnętrznej kieszeni skórzanej torby z garbarni Bölebyn i sięgnęła ponownie po lizak. Papierek się przykleił, musiała go oderwać. Susanne owinęła szyję robionym na drutach szalikiem. Agneta włożyła kartkę z komentarzami do torby. Wentylacja huczała.

Susanne podeszła i stanęła obok Cariny, szalik zakrywał połowę jej twarzy. Zdjęła go i ściszyła głos do teatralnego szeptu.

– Gitte widziała was – wysyczała na tyle głośno, żeby pozostałe dziewczyny też ją słyszały. – Widziała, jak rozmawialiście. Kochasz się w Wikingu?

Carina otworzyła usta, ale zaraz je zamknęła, niczego nie rozumiała. Złość, która już zdążyła jej minąć, zapłonęła na nowo.

– Tak, tak, udawaj niewiniątko – rzuciła Susanne, kierując się do drzwi. Agneta pośpieszyła za nią, z nikim się nie żegnając, poczuły tylko chłodny powiew o zapachu mydła, gdy je mijała. Sofia podążyła natychmiast jej śladem, niczym posłuszny szczeniak.

W bibliotece wszystkie światła były już zgaszone, z wyjątkiem tych w dziale z literaturą dziecięcą, i chociaż Carina niemal nic nie widziała, rozumiała, że coś się skończyło. Stała w drzwiach, z zimna zdrętwiały jej nogi. Niezdarnymi ruchami sięgnęła po plecak i zgasiła światło. Pochłonęły ją gęste cienie. W samochodach jadących Föreningsgatan drżały szyby, poza tym słychać było jedynie szum wentylacji.

Zamknęła drzwi do pokoju bajek i zaczęła biec, nagle przerażona, w stronę wieszaka i wyjścia. Zamknęła za sobą drzwi z jedną ręką w rękawie kurtki, przekręciła klucz z nieporęcznym wisiorem z brązu i rzuciła go dyżurnemu w komisariacie, nic nie mówiąc.

Na Föreningsgatan wiał lodowato zimny wiatr. Hulał między domami, niosąc ostre kawałki lodu z Arktyki, które przywierały do fasad domów i do jej policzków. Zaciągnęła suwak kurtki, żałując, że nie wzięła czapki; nawet jeśli miałaby popsuć fryzurę, to kto by się przejmował? Uniosła ramiona, by schować przynajmniej uszy pod kołnierzem, ale nie zdawało to egzaminu. Od dziewiątej klasy nosiła tę samą kurtkę, z której prawdę mówiąc, już wyrosła. Mama obiecała jej nową pod choinkę, ale gmina ograniczyła usługi w zakresie pomocy domowej, więc liczba godzin była mniejsza, niż mama zakładała. Dział pomocy domowej tłumaczył cięcia nową ustawą o pomocy społecznej, ale nikt w to nie wierzył, przynajmniej nikt w rodzinie Cariny.

Kawałek szarego nieba był nadal widoczny zza gęstych chmur, które zawisły nad dachami, napierając na ludzi, domy i samochody.

Na samą myśl o powrocie do domu, do ciasnego czteropokojowego mieszkania bez balkonu, czuła pieczenie w żołądku. Ojciec i matka na pewno siedzieli przed telewizorem, a Ulrika, ze słuchawką telefonu przyklejoną do ucha, snuła swoje monotonne opowieści o chłopakach i samogonie. Przed oczami stanął jej obraz Birgitty, jej czarne włosy i blade policzki. Użalała się nad sobą, mieszkając w willi, która miała tyle pokoi, ile ich mieszkanie miało metrów kwadratowych.

Poza tym wiedziała, że Susanne kłamie. Birgitta nie była świadkiem krótkiej porannej wymiany zdań między nią a Wikingiem, w tygodniu mieszkała w Piteå i dojeżdżała autobusem z Älvsby. To Susanne ich widziała i powiedziała o tym innym.

A może jednak w ostatnim czasie rozmawiała z Wikingiem?

Zaczerpnęła głęboko powietrza, zimno drażniło jej gardło.

Na pewno by to zapamiętała.

Zastanawiała się, czy Wiking miał nową dziewczynę. Może powinna spytać Sofię, może ona coś wiedziała. W końcu chodzili do jednej klasy, o profilu matematyczno-przyrodniczym.

Stopy w zimowych butach były ciężkie, ciągnęła je po żwirze, aż same z siebie się zatrzymały.

Nagle przypomniała sobie, że nie oddała wypożyczonej książki. Obiecała odstawić Lolitę na półkę w dziale z zagraniczną literaturą piękną w szwedzkim tłumaczeniu.

A co tam.

Minął ją niewielki bus z oponami skrzypiącymi na śniegu i oblodzonymi szybami, zwolnił i zatrzymał się bliżej Storgatan. Silnik zgasł, otworzyły się drzwi, wysiadła grupa mężczyzn, roześmianych i mówiących po angielsku. Zaczerpnęła powietrza i zmrużyła oczy, żeby lepiej widzieć. Pewnie Amerykanie wracający z bazy do domu, czyli do Stone Swamp Inn, pensjonatu o najdziwniejszej nazwie na świecie, potocznie nazywanego oczywiście po prostu Swampen. Słyszała, jak drzwi się otwierają i zamykają, po czym głosy ucichły. Niech to szlag, pierwsza rzecz, jaką kupi za swoją pierwszą prawdziwą wypłatę, to soczewki kontaktowe. I nigdy już nie włoży na nos okularów, prędzej umrze. Potrząsnęła głową, żeby rozsypać włosy, i ruszyła przed siebie w stronę Storgatspuckeln.

Okna pubu Stone Swamp Inn rozświetlało mieniące się złote światło, jedyna kolorowa plama w tym czarno-białym filmie. Na szybach na zewnątrz był mróz, od wewnątrz były zaparowane, ze środka dochodziła muzyka.

Chcę żyć, teraz, w tej chwili…

Kilka tygodni temu Tomas Ledin wygrał tym utworem festiwal piosenki, była piękna do bólu.

Wyjadę stąd,

może do Paryża,

gdzie czeka na mnie przygoda.

Nie zamierzam siedzieć tu,

w miejskiej cukierni,

i patrzeć, jak życie ucieka…

Weszła po czterech schodkach prowadzących do drzwi, otworzyła je.

Uderzyła ją ostra woń, jakby ktoś dał jej pięścią w twarz: wilgoć, dym papierosowy, skwaśniałe oddechy. Wilgotna wełna i orzeszki ziemne. Pozwoliła, by drzwi za nią się zamknęły, i mrużąc oczy, spojrzała w mgłę. Gwar był jak brudny dywan, budził obrzydzenie, ale był swojski. Tomas Ledin przestał już śpiewać, zastąpił go Eddie Meduza, który wrzeszczał, że nikt nie będzie rozmawiał z nim o punku. Budujące.

– Jest miejsce przy barze – poinformowała ją zestresowana kelnerka, wskazując ręką w stronę dymu i cieni.

Carina ściągnęła rękawiczki. Ktoś zagwizdał, nie widziała kto, ale nie zamierzała się przejmować. Skupiła się na barze i barmanie, rosłym blondynie, nie pamiętała, jak miał na imię. Na końcu baru były dwa wolne miejsca. Usiadła na najbliższym, na drugim położyła plecak, rozpięła kurtkę.

– Jedna cola – zwróciła się do blondyna. – Z lodem, poproszę.

– Fajne guziczki – odezwał się jakiś facet przy stoliku za nią. Nie potrafiła powiedzieć, czy to ją miał na myśli, ale na wszelki wypadek odwróciła się w drugą stronę. Po chwili pojawiła się zdyszana kelnerka, niosąc dwie pizze z wieprzowiną i sosem berneńskim, postawiła je z hukiem przed facetem i jego kumplem przy stoliku za nią.

– I jeszcze dwa mocne i danie dnia – powiedział facet. Kelnerka wyjęła bloczek z kieszeni, powtórzyła zamówienie i zniknęła.

Carina dostała swoją szklankę z napojem. Eddie Meduza dalej klął na płycie, uwielbianej przez raggare przesiadujących w samochodach na parkingu przed kościołem: punki to bydło, do diabła z nimi. Carina rozejrzała się ostrożnie, ale nie zauważyła nikogo znajomego. Częściowo wynikało to zapewne z tego, że w ogóle niewiele widziała, poza tym bar był ciemny i zadymiony. Benny i jego kumple zakotwiczyli się gdzieś, popijając taffel i cytrynową fantę. Mama nie pozwalała im przesiadywać w domu, więc przesiadywali albo u Antego, albo u Bobbena. Carina uznała, że musi wyjść, zanim któryś z nich się tu zjawi.

– This seat taken?

Podniosła głowę i spojrzała w oczy brodatego Amerykanina.

Bingo!

– What? Nie.

Pospiesznie zdjęła plecak ze stołka, upuściła go na podłogę obok siebie. Nagle poczuła panującą w barze gorącą, lepką wilgoć.

Amerykanin miał szeroki tyłek i brzydkie dżinsy, z udawanego dżinsu, przypominające te z domu towarowego Domus. Zamówił orzeszki ziemne i piwo, które pił prosto z butelki. Wyjął paczkę papierosów, poczęstował ją. Wzięła jednego, pozwoliła, żeby jej przypalił. Sam też zapalił, wydmuchał dym.

– So, you live here, or…?

– In this pub? No.

Roześmiał się głośno.

– You’re funny.

Mężczyzna miał na imię Bruce i pochodził z Arizony. Carina nie musiała pytać, co robi w Stenträsk, wiedziała. Jej ojciec pracował w wartowni w bazie, ale to nie od niego miała te informacje. Nie musiał nic mówić, wszystkie mocarstwa, które testowały broń masowego rażenia na terenach wokół Stenträsk, kwaterowały swoich ludzi w Stone Swamp Inn. Wystarczyło przejść obok stołówki czy pubu albo przyjrzeć się minibusom, które zatrzymywały się na zewnątrz, żeby wiedzieć, kto tu obecnie mieszka.

Kiedy wypiła colę, mężczyzna spytał, czy zamówić jej jeszcze jedną, a ona się zgodziła. Zamówił więc kolejną, tym razem z rumem. Tak mocną, że prawie się zadławiła. Wzięła garść jego orzeszków ziemnych, chciała wytworzyć wrażenie, że coś ich łączy.

Barman zmienił taśmę, teraz leciały kawałki z albumu The Boppers Number 1, Carina miała krążek w domu. Rozpoznała At the Hop, opowiadał o swingowaniu w miejscu, które najwyraźniej nazywało się The Hop. Amerykanin wtórował, ona sama nuciła cicho, wiedziała, że nie umie śpiewać.

Bruce spytał, co taka ładna dziewczyna jak ona robi w Stenträsk w piątkowy wieczór, a ona odpowiedziała – zgodnie z prawdą – że właśnie wraca ze spotkania kółka czytelniczego. Amerykanin nigdy nie słyszał o Nabokovie. Nigdy nie słyszał też o Boppersach, co może nie powinno jej aż tak dziwić. Wiedział jedynie, że na pewno są Amerykanami. Pippi Longstocking też była Amerykanką, ale Abba to Szwedzi. Czyli jednak coś wiedział, na szczęście. Mieszkał w Tucson, obok pola golfowego, nie, Carina nie grała w golfa. Samo pytanie sprawiło, że zakrztusiła się orzeszkami.

Chciał tańczyć, chociaż w lokalu było ciasno. Carina roześmiała się, udając, że się przed nim broni. Objął ją w pasie, ściągnął ze stołka i zaczęli poruszać się w rytm muzyki. Ludzie wokół nich popychali się, potknęła się i nadepnęła na plecak. Pod grubymi podeszwami poczuła okładkę wypożyczonej z biblioteki książki. Cholerna Lolita, dobrze ci tak. Poczuła łzy w oczach i sięgnęła po szklankę, szybko wypiła to, co w niej jeszcze zostało. Skinęła głową, kiedy Amerykanin spytał, czy chce jeszcze.

Było gorąco, niemal nie do wytrzymania. Boppersi wyśpiewali już całą płytę, żegnali się, co pasowało do sytuacji. Goodnight, Sweetheart, przykro mi cię opuszczać, ale cóż począć? Na przykład zostać! Roześmiała się, ależ była spragniona!

Przyciągnął ją do siebie, jego szeroki tors przy jej ciele: pachniał dymem i wodą po goleniu. Poczuła jego rękę na swoich plecach, nisko, dokładnie w miejscu, w którym rano nabiła sobie sińca. Wypiła resztę drinka.

Czy pójdzie z nim na górę do jego pokoju? Miał alkohol. Zamknęła oczy i skinęła głową. Schyliła się po kurtkę i plecak, zauważyła, że ma problem z utrzymaniem równowagi. Kiedy szli przez lokal, chciał chwycić ją za rękę, ale nie pozwoliła mu, całe miasto nie musiało wiedzieć, ha, ha, ha, ha.

Miał pokój na piętrze. Wykładzina dywanowa w korytarzu była ciemnozielona, wytarta na środku. Pocałowała go, kiedy walczył z zamkiem, broda kłuła ją w twarz, poczuła w ustach smak piwa i orzeszków ziemnych. Klucz upadł na podłogę, mężczyzna przycisnął ją do ściany, poczuła jego twardość na swoim wzgórku Wenery. Od strony schodów doszedł ich śmiech i odgłos kroków, wyzwoliła się i sięgnęła po klucz. Włożyła go do zamka i przekręciła, drzwi otworzyły się, wpadli do środka, ale i tak zobaczyła, jak jego amerykańscy koledzy machają do nich. Było jej wszystko jedno. Z nimi też była jakaś dziewczyna, najwyraźniej szykowała się wielka balanga. Puściła kurtkę, postawiła plecak obok drzwi i zaczęła rozpinać koszulę Amerykanina. On zdjął z niej bluzkę i jęknął, Carina nie miała na sobie stanika. Położyła się na łóżku i poczuła go na sobie, jeszcze zanim zdążyła zdjąć spodnie. Ściągnął z niej majtki i natychmiast w nią wszedł. Poczuła pieczenie, jęknęła z bólu, ale on najwyraźniej uznał to za komplement. Leżał na niej, wykonując szybkie mechaniczne ruchy, bez żadnego uczucia; spojrzała na sufit i poczuła, jak traci resztki zainteresowania. Szlag, za dużo wypiła i za szybko. Miał ostre kolana, wrzynały się jej w uda. Każdy ruch powodował ból pośladka w miejscu, gdzie miała siniec. Od czasu do czasu przypominał sobie o niej, robił wtedy przerwę i ciągnął ją za prawą brodawkę, nie mocno, ale nie było to przyjemne. Kiedy doszedł, z jego gardła dobył się charkot, opadł na nią tak mocno i gwałtownie, że z trudem łapała oddech. Wymamrotał jej coś do ucha, chyba spytał, czy było jej dobrze, ale nie była pewna. W końcu zsunął się z niej, a ona nareszcie mogła głęboko odetchnąć, sperma spływała z jej ciała na narzutę, miała nadzieję, że okres jeszcze się jej nie zaczął. Poszedł do łazienki wziąć prysznic. Leżała kilka sekund, zastanawiając się, jak powinna się zachować. Zagryzła wargi, żeby wydawały się pełniejsze i czerwone, i usiadła, podpierając się o poduszki. Ściągnęła dżinsy i majtki, które zatrzymały się w połowie ud. Naga oparła się o wezgłowie, udając odprężoną. Słyszała, jak wyszedł spod prysznica. Odchrząknął, splunął. Wrócił do pokoju ze zwisającym wackiem i ręcznikiem w dłoni, na jej widok zatrzymał się zdziwiony. Siedziała naga na łóżku z rozwartymi nogami, próbowała się uśmiechać, ale za bardzo kręciło jej się w głowie.

– Are you hungry? – spytała.

– We’ve had dinner – powiedział.

– How about that drink you talked about? – nie dawała za wygraną. Rozłożyła nieco bardziej nogi.

Mężczyzna spojrzał na podłogę i się odwrócił.

– I’m sorry, but we have some work to do tonight…

Przełknęła ślinę, potrzebowała chwili, żeby przetrawić jego słowa. Przeleciał ją i teraz chciał, żeby jak najszybciej zniknęła. Zaczęła szukać ręką majtek. Mężczyzna ponownie wszedł do łazienki, zamykając za sobą drzwi.

Sweter wylądował pod łóżkiem, gdzie był kurz i pełno kotów. Strzepała je. Sweter zrobiła na drutach jedna z podopiecznych mamy. Był jej ulubionym, z miękkiej czerwonej włóczki, która nie drapała.

– Wychodzę! – zawołała w stronę drzwi do łazienki. Amerykanin nie odpowiedział.

Wzięła plecak i kurtkę, włożyła buty i opuściła pokój. Korytarz ciągnął się w nieskończoność, musiała chwycić się ściany, by opanować falowanie. Drzwi, za którymi zniknęli kumple Amerykanina, były uchylone, widziała zapalone światło, impreza trwała na całego. Miała wrażenie, że wszyscy trzej mężczyźni uprawiali seks jednocześnie, dziewczyna klęczała, a każdy otwór jej ciała wypełniał członek. Scena sprawiła, że Carina znów poczuła podniecenie. Instynktownie wychyliła się do przodu, żeby przymknąć drzwi, ale nie dała rady, były zablokowane torbą. Wepchnęła ją nogą do środka. Dopiero kiedy usłyszała stuknięcie zamykanych drzwi, uświadomiła sobie, że skórzana torba była z garbarni Bölebyn.

Na dworze panowała ciemność. Temperatura spadła, ale wiatr zelżał. Padał lekki śnieg. Czuła lepką wilgoć między nogami. Gromada dzieciaków z gimnazjum na motorowerach stała przed kioskiem Daggego. Po śmiechu poznała, że jednym z nich był Håkan, starszy brat Susanne. Gwizdali i wołali za nią, ale nie miała siły nawet pokazać im palca. Chłód sprawił, że otrzeźwiała. Spojrzała na zegarek, Myszka Miki pokazywała za kwadrans dziesiątą. Całkiem przyzwoita pora. Było jej trochę niedobrze, ale nie za bardzo. Plecak był lekki, większość podręczników zostawiła w szafce w szkole, nie widziała sensu, by targać je do domu, żeby uczyć się w weekend. W plecaku znajdowały się tylko jej notatki i egzemplarz Lolity. Zatrzymała się przy przystanku autobusowym na Kvarndammsgatan i wyjęła książkę z plecaka. Kiedy stąpnęła na nią w pubie, złamała jej grzbiet. Wzmocniona biblioteczna okładka okazała się niewystarczającym zabezpieczeniem. Kilka stron upadło na śnieg. Podniosła je, wytarła rękawiczką, spojrzała na tekst w świetle latarni.

„Gdybym nie ingerował w jej los, wiążąc jej życie z moim pożądaniem? To jest i zawsze pozostanie źródłem wielkiego i strasznego zdziwienia”.

Zmięła kartki i wyrzuciła je do śmieci: słowa Nabokova wylądowały w koszu razem z papierkiem po lizaku i zużytymi biletami autobusowymi. Przez moment przyglądała się książce, po czym ją też wyrzuciła.

Chodnik przed jej domem nie był posypany piaskiem. Delikatny śnieg, który teraz padał, sprawił, że powierzchnia była jeszcze bardziej śliska. Posuwała się w żółwim tempie, ale i tak się poślizgnęła, stłukła sobie kolano i biodro. Poczuła łzy w oczach, szlag szlag szlag. Siedziała tak przez chwilę. Chłód i wilgoć przeniknęły przez spodnie, czuła, że drętwieje jej skóra, uczucie to miało w sobie coś kuszącego i obiecującego. Błonka oddzielająca szaleństwo była cienka i napięta jak skóra na bębnie, zawsze było to jakieś wyjście.

Świadomość tego przerażała ją. Szybko wstała.

Żarówka na klatce była przepalona, ale nie przejęła się tym. Znała tu każdy kąt, bez problemu trafiła kluczem do zamka. Weszła do holu i uderzył ją zapach smażeniny, aż skręcił się jej żołądek. Nie zjadła w szkole lunchu.

– To ty, Carina?

Z dużego pokoju doszło ją stukanie kostek lodu, kiedy mama odstawiła szklankę z grogiem na stolik obok kanapy.

– Mm – odpowiedziała. Zsunęła buty i odwiesiła kurtkę. Stanęła w drzwiach z plecakiem na ramieniu.

– Co oglądacie?

Tata parsknął.

– Film Ingemara Bergmana – powiedział. W piątkowy wieczór?

– Ingmara – poprawiła go Carina. – Tak ma na imię. Ingmar.

– Gdzie byłaś? – spytała matka.

– Na spotkaniu kółka czytelniczego. A potem rozmawiałyśmy jeszcze chwilę. O pisarstwie Nabokova, o różnicach między nim a Brodskim…

– Jadłaś?

– Mm… – potwierdziła Carina. – Zrobię sobie kanapkę – dodała.

– Są jeszcze kluski ziemniaczane. Jak poszedł ci sprawdzian?

– Dobrze.

Poszła do pokoju, który dzieliła z młodszą siostrą, położyła plecak na biurku, protokół schowała do kartonu razem z wcześniejszymi. Siostra leżała na łóżku i czytała jedną z jej książek o Kitty.

– Kto ci pozwolił ją wziąć?

– Spadaj – warknęła Ulrika.

Carina wróciła do kuchni. Resztki z obiadu były w lodówce, pokroiła kluski na kawałki, posmarowała masłem i zjadła, stojąc przy blacie. Do kuchni wszedł tata, usiadł przy stole i zaczął się jej przyglądać.

– Piłaś?

Rozłożyła ręce, dając mu do zrozumienia, że to głupie pytanie.

– Policja zatrzymała wczoraj Benny’ego, za pijaństwo – powiedział ojciec.

– Wiem.

– Skąd?

– Wszyscy wiedzą.

Ukroiła kolejny kawałek, tym razem z mięsem. Starała się, żeby jej ruchy były zborne.

– Hasse dostał pracę – powiedział tata. – W Sztokholmie.

Znieruchomiała z jedzeniem w ręku, poczuła falę adrenaliny. Hasse był jej drugim bratem, tym, który nie pił.

– W jakimś domu wariatów – powiedział ojciec głuchym głosem. – Będzie opiekunem.

– W Beckomberdze? – spytała Carina. – Wyprowadzi się stąd? Gdzie będzie mieszkał?

Tata spojrzał na swoje dłonie.

– Czego on tam szuka?

Wstał, zajrzał do dużego pokoju, gdzie Ingmar został już zastąpiony koncertem muzyki klasycznej.

– Pójdę się położyć.

Beckomberga, tak, to zapewne tam się wybierał. Czytała, że szukają personelu. Oferowali służbowe mieszkania! Mogłaby z nim zamieszkać!

– Hasse?

Wsunęła głowę do pokoju braci. Sterty brudnych ciuchów i pism motoryzacyjnych na podłodze, ale żadnego z braci.

Poszła do łazienki, umyła zęby, zmyła makijaż i opłukała krocze. Położyła się do łóżka, nie patrząc na Ulrikę, sięgnęła po atlas geograficzny, który leżał obok jej łóżka. Otworzyła na ostatnich stronach z indeksem.

Tucson, Arizona.

Znalazła właściwą stronę, południowe Stany, pustynny krajobraz, blisko granicy z Meksykiem. Trzymała przez chwilę palec na nazwie miejscowości.

Zamknęła oczy, czuła, jak palec ją parzy.

Zastanawiała się, jak tam się żyło. W miejscu, gdzie nigdy nie było minusowej temperatury, w społeczności, która nie ograniczała ludzi?

Amerykanie wrócą. Była tego pewna. Dlatego budowali nowy most przez Piteälven.

Jankesi musieli mieć możliwość, by bezpiecznie transportować swoje maszyny śmierci przez rwące rzeki i potoki.

PIĄTEK, 20 GRUDNA 2019 ROKU

mieszkańcy stenträsk szczycili się tym, co mieli największego.

Nie tylko potoki i bazę, ale także most nad rzeką: najszerszy ze wszystkich w dolinie. Prawie o metr szerszy niż ten, którym biegła droga numer 94 w kierunku Älvsbyn, ze ścieżką rowerową tylko po jednej stronie. Przez czterdzieści lat łączył miejscową społeczność z paradoksem po drugiej stronie rzeki: zaawansowaną technologią na pustkowiu.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki