Spis treści

Tadeusz Różewicz Gawęda o spóźnionej miłości

Tyle życia, ile pamięci

Nade mną tylko niebo

Po Koronę Himalajów

Coraz większa samotność, coraz głębszy cień

Ślady coraz mniej wyraźne

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Opracowanie graficzne Andrzej Barecki

Redakcja Magdalena Słysz

Korekta Danuta Wołodko

Zdjęcie Wandy Rutkiewicz na okładce © Andrzej Kukuczka

Copyright © by Wydawnictwo ISKRY, Warszawa 1999, 2007

ISBN 978-83-244-0279-3

Wydawnictwo ISKRY

ul. Smolna 11, 00-375 Warszawa

tel./faks (22) 827-94-15

e-mail: iskry@iskry.com.pl

Przygotowalnia: www.notus.biz

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

II

Karkonosze powstały

w okresie kaledońskich

ruchów górotwórczych

ja ujrzałem światło dzienne

9 października 1921 roku

skąd się wziąłem?

Z Radomia

urodzony pod znakiem Wagi

uformowany

w okresie ruchów totalitarnych

przeszedłem przez

ogień powietrze wojnę

przez lasy nad Wartą i Pilicą

przez Kraków Gliwice Wrocław

przez siedem gór i siedem rzek

i tak wędrując po matce ziemi

po pięknej błękitnej planecie

nad którą unosi się czerwony Mars

i Saturn w tysiącu pierścieni

doszedłem do Gór Olbrzymich

na uliczce prowadzącej do

Muzeum Sportu i Turystyki

w Karpaczu

trafiłem na ślad

ślad jej stopy

ślad uśmiechu

ślad jej ręki

przed laty

przeglądając poranną gazetę

dowiedziałem się

że kobieta z Wrocławia

zdobyła Mount Everest

przy innej sposobności

przeczytałem

(w „Przekroju”? „Panoramie”?)

krótki wierszyk pióra Wandy

pamiętam że chciałem

do niej zadzwonić zapytać

co skłoniło Wspaniałą

Kryształową Górę

do urodzenia myszki

ale nie starczyło mi śmiałości

może dlatego że w dzieciństwie

zobaczyłem i zdobyłem tylko „psią górkę”

koło Radomska (25 metrów)

i „kocią górę”

w sosnowym lasku

koło Gabrielowa

dopiero po jej śmierci

zadałem to pytanie

uśmiechnęła się i powiedziała

otwierając oczy – a pan? panie Tadeuszu

dlaczego Pan pisze wiersze – ja? ja nie wiem

ulicami Wrocławia

płynęły rwące górskie

strumienie rzeki potoki

w brudnym lustrze wody

które wznosiło się i opadało

stały kościoły teatry domy

ludzie na dachach

machali białymi niebieskimi

czerwonymi płachtami

państwo Gucwińscy budowali arkę

dla swoich zwierząt

ratowali słonie żyrafy lwy i motyle

śmigłowce unosiły się

nad wodami

w parku Szczytnickim

w zatopionym japońskim ogrodzie

chwyciłem Wandę

za rękę

przepraszam! a Pani dokąd

śpieszy – a wiedziałem już

że śpi snem wiecznym –

machnęła ręką

i powiedziała – ja? Idę na Mount Everest

a po drodze

na Matterhorn Nanga Parbat

Annapurnę…

potem wejdę jeszcze

na Kangczendzongę… – ale to bardzo wysoko

powiedziałem – tylko 8586 metrów

powiedziała

z zagadkowym uśmiechem – ale Pani nie zabrała ze sobą

ani śpiwora ani zapasu jedzenia

(a wiedziałem już że ona umarła)

ani maszynki do gotowania

a ta płachetka

ten kolorowy namiocik

jest dobry dla dzieci

można go ustawić

w ogródku działkowym

pod jabłonką

koło grządki z marchewką

koperkiem pietruszką

niech Pani odpocznie

powiedziałem z troską

kto to widział! żeby chodząc o kulach

skakać po górach

„korona Himalajów” poczeka

na panią

– „potrzebne jest mi poczucie

zagrożenia i to takiego,

którym mogę sterować”. – niech pani zostawi w spokoju

Kangczendzongę… przecież

tego nawet wymówić nie można…

zapiszemy panią do związku literatów

urządzimy pani wieczór poetycki

przy świecach przeczyta pani wierszyk

wyda tomik otrzyma wyróżnienie

zostawi ślady stopy

na skale Kaliopy

Wanda rozejrzała się

po świecie i powiedziała do siebie – nie stał się jeszcze dla mnie

towarzyszem liny… nie może zrozumieć

25 maja 1992 roku

dotarła do kraju wiadomość

że Wanda Rutkiewicz

zginęła w Himalajach

III

siedziałem w muzeum zabawek

w domku lalek panował ruch

nakrywano do stołu

ktoś grał na pianinie

zegar wybijał godzinę

porcelanowy kotek lizał łapę

na palcach weszła Wanda

stanęła przy kaflowym zielonym

piecu

grzejąc skostniałe ręce

zapytałem szeptem

co ją skłoniło do powrotu

na naszą dolinę łez

i odpowiedziała mi mówiąc

„czasem myślę, że wspinam się dlatego,

aby przekonać się,

jaka droga jest mi

nasza szara codzienność.

Wracając poznaję, jak smakuje

kubek gorącej herbaty,

po dniach pragnienia,

sen po wielu nieprzespanych nocach,

spotkanie z przyjaciółmi

po długiej samotności

cisza… ”

myślałem o jej życiu i śmierci

i zobaczyłem jej oddech

który

połączył się z oddechami

żywych

ludzi zwierząt drzew i kwiatów

zamek z lodu

wyparował

wieczne śniegi ruszyły się

szklana góra

spłynęła w dolinę