Wyłączenie odpowiedzialności:
Ćwiczenia zawarte w tej książce zostały starannie sprawdzone przez Autorkę i Wydawcę oraz przetestowane w praktyce. Mimo to nie można zagwarantować ich rezultatu. Wydawca i Autorka nie ponoszą odpowiedzialności za uszczerbek na zdrowiu lub uszkodzenie ciała.

Imiona osób przytoczonych w tekście zostały zmienione.

Tytuł oryginału: Wenn Frauen zu viel spüren. Schutz und Stärkung für Hochsensible

Przekład: Anna Opara
Opieka redakcyjna: Maria Zalasa
Redakcja: Anna Strożek
Korekta: Natalia Jóźwiak, Justyna Techmańska

Projekt okładki i stron tytułowych: Joanna Wasilewska/KATAKANASTA
Zdjęcie na okładce: Jula_Lily/Shutterstock

© 2017 Knaur Verlag
Copyright for the Polish edition and translation
© JK Wydawnictwo sp. z. o.o. sp. k. 2021

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej publikacji nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez uprzedniego wyrażenia zgody przez właściciela praw.

ISBN 978-83-8225-038-1
Wydanie I, Łódź 2021

JK Wydawnictwo sp. z o.o. sp. k., ul. Krokusowa 3, 92-101 Łódź
tel. 42 676 49 69
www.wydawnictwofeeria.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer firmy Elibri

Dedykacja

Z całego serca dedykuję tę książkę wrażliwym, kreatywnym, związanym z naturą, współczującym i poszukującym Kobietom, które chcą odkryć swoją siłę. Wiele z nich chowa się w tle: dobra wróżka firmy, przezorna matka, zaangażowana działaczka, artystka, społeczniczka, uczona, kochanka lub ekolożka. Jesteś o wiele silniejsza, niż myślisz.

Smuci mnie, że wiele wysoko wrażliwych kobiet nadal poniża się i wypiera siebie. Ale dawne czasy dobiegają końca. Każda Kobieta ma prawo, by realizować swoje prawdziwe talenty i decydować o sobie, żyjąc pełnią życia.

Razem odbywamy tę podróż. Nie jesteś sama! Oby twoja droga była pełna piękna i wartości.

Pokaż światu prawdziwą siebie, swoją wrażliwość. Przestań być niewidzialna. Odkryj własną mądrość i przekaż ją kolejnemu pokoleniu. Masz wpływ na kształt świata. Potrafisz to. Dasz radę.

Przedmowa

Przedmowa

Moje powołanie: dodać odwagi wysoko wrażliwym kobietom

Życie w zgodzie z wysoką wrażliwością wymaga odwagi. Wysoko wrażliwe kobiety potrzebują szczególnego wsparcia, by opowiedzieć się po stronie swojej odmienności bez wstydu i poczucia winy, za to z godnością i miłością wobec samych siebie. Od wielu lat wspieranie kobiet w odkrywaniu własnej siły jest sprawą szczególnie bliską mojemu sercu.

Dlaczego? Ponieważ mnie samej jako dziewczynce i młodej kobiecie brakowało wiary w siebie; wstydziłam się, martwiłam, uważałam za brzydką i niegodną miłości. Przede wszystkim zaś czułam się inna. Gdybym mogła wybrać się w podróż w czasie, bez wahania odwiedziłabym młodszą siebie i powiedziała jej, że jest wyjątkową dziewczynką, która odznacza się głębią uczuć, zasługuje na miłość i może z ufnością patrzeć w przyszłość. Zwróciłabym się do niej tymi słowami:

Znajdziesz odpowiedzi na swoje pytania.
Będziesz kochana.
Odkryjesz własną ścieżkę.
Nie jesteś sama.
Jesteś doskonała taka, jaka jesteś.

Jaka byłaby to dla niej ulga!

Ile dziewczyn i kobiet potrzebuje dziś właśnie takich słów otuchy?

Poczucie samotności, pytania pozostawione bez odpowiedzi, łaknienie sensu, bliskości i zrozumienia – to wszystko zaprowadziło mnie na drogę rozwoju, na której dziś jestem. Realizuję swoje powołanie jako autorka książek i terapeutka osób wysoko wrażliwych. Już jako dziecko kochałam książki, a swoją przygodę z pisaniem zaczęłam od wierszy i krótkich opowiadań. Jako nastolatka marzyłam o tym, by zostać pisarką. Dziś sama mogę być przykładem dla innych. Słowa, które piszę, przemawiają do wielu ludzi, a ja odważnie zabieram głos. To mnie uszczęśliwia. Jakby tego było mało, życie wielu moich czytelniczek i czytelników także zmienia się na lepsze. Dostaję listy z podziękowaniami, które pokazują mi, że moje książki mogą inicjować zmiany, że uwalniają, wspierają, dodają otuchy i pomagają zrozumieć. Takie zadanie ma też niniejszy poradnik.

Z pełną świadomością skupiam się na wysoko wrażliwych kobietach i ważnych dla nich zagadnieniach – stanowią one serce tej książki. Rozdział Siedem archetypów wrażliwej kobiety wyjaśni ci wiele kwestii, których do tej pory jedynie się domyślałaś. Praca nad tą książką i nawiązywanie do tradycji naszych przodków, takich jak opowieści, rytuały, wizje i związek z naturą sprawiły mi sporo radości. Dlatego nieważne, jakie książki o wysokiej wrażliwości przeczytałaś do tej pory. Ta książka idzie o krok dalej. To przewodnik dla ciebie, wysoko wrażliwej kobiety, na drodze do odkrycia kobiecej mocy.

Cieszę się na naszą wspólną podróż!

Rozdział 1. Wprowadzenie

Rozdział 1

Wprowadzenie

Wysoka wrażliwość – nowe zjawisko?

Czy uważasz, że jesteś zbyt wrażliwa na ten świat? Czy łatwo cię zranić? Czy masz wrażenie, że twoje granice nie dają ci dostatecznej ochrony? Czy czasami wydaje ci się, że pochodzisz z innej planety? Czy chciałabyś być silniejsza, bardziej odporna i lepiej radzić sobie ze stresem? Czy często zdarza ci się płakać? Czy desperacko pragniesz odkryć swoją kobiecą siłę? Jeśli odpowiedziałaś twierdząco, ta książka została stworzona z myślą o tobie.

Wysoka wrażliwość to skłonność charakterologiczna, którą wykazuje ok. 15–20 procent społeczeństwa. W 1997 roku pionierka badań dotyczących wysokiej wrażliwości, dr Elaine Aron, opublikowała przełomową pracę naukową, która odbiła się szerokim echem na całym świecie i do dziś nie przestaje być aktualna. Efektem tej publikacji było powstanie tysięcy grup samopomocy oraz to, że coraz więcej uniwersytetów zajmuje się badaniem tego zjawiska. Naukowcy potwierdzają, że wysoka wrażliwość istnieje i nie ma znamion choroby. Około 70 procent osób wysoko wrażliwych stanowią introwertycy, osoby nieśmiałe i skryte. Ich wnętrze kryje niewypowiedziane bogactwo uczuć i doznań. Pozostałe 30 procent to ekstrawertycy, którzy często dopiero w drugiej połowie życia odkrywają swoją wrażliwość.

Dlaczego wyjątkowy sposób postrzegania świata sprawia, że tak wiele wrażliwych kobiet czuje się samotnych? Skąd bierze się poczucie osamotnienia? Dawniej o wysoko wrażliwych osobach mówiono, że mają „słabe nerwy” lub „melancholijne” usposobienie. Wiele kobiet ze starszych pokoleń nadal nosi w sobie brzemię, które blokuje im dostęp do subtelniejszych uczuć. Czasy powojenne wymagały od ludzi siły, użyteczności i pragmatyzmu. Nie było miejsca na „mimozy”. Wiele wysoko wrażliwych kobiet urodzonych w latach czterdziestych i pięćdziesiątych nie mogło żyć w zgodzie ze swoją wrażliwą naturą. Próbowały one za wszelką cenę dopasować się do środowiska i wykazać. Nie zdając sobie sprawy z potrzeb wynikających z wysokiej wrażliwości, takich jak wycofanie się, spokój i delikatność, kobiety te nieustannie przekraczały swoje granice. Na dłuższą metę nie da się jednak ignorować wysoko wrażliwej natury. Kobiety urodzone w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych – i każde kolejne pokolenie – dokonały zwrotu w stronę tłumionej, zbiorowej emocjonalności. Od tego czasu, niczym pąki kwiatów na wiosnę, ponownie otwieramy się jako społeczeństwo na to, co delikatne, subtelne, piękne i kruche. I słusznie, bo bogactwo uczuć przybliża nas do istoty życia.

Zjawisko wysokiej wrażliwości cieszy się dziś tak dużym zainteresowaniem, że wykłady o tej tematyce często przyciągają tłumy. Każda z uczestniczek jest głodna wiedzy i chce zrozumieć, co się z nią dzieje. Matki chcą wiedzieć, dlaczego ich wysoko wrażliwe dzieci drażni hałas i nadmiar bodźców oraz jak mogą lepiej je chronić. Żyjemy w gorączkowych, technologicznie zaawansowanych czasach, w których zegar wydaje się nieustannie przyspieszać. Media dostarczają nam najświeższych wiadomości za dnia i w nocy. W dużych miastach codziennie naciera na nas tak wiele informacji, dźwięków, zapachów i zdarzeń, że osoby wysoko wrażliwe mogą czuć się przeciążone. To one pierwsze zrozumiały, że jako społeczeństwo oddaliliśmy się od natury. Wrażliwe kobiety tęsknią przede wszystkim za życiem w równowadze.

O książce

W 2008 roku przeczytałam o wysokiej wrażliwości po raz pierwszy. Byłam zdumiona tym, jak bardzo rozpoznałam się w jej opisie. Aż do tamtej chwili nie potrafiłam znaleźć właściwych słów na określenie swojej inności. Poczułam wówczas, jak z oczu spadają mi klapki, a temat wrażliwości już nigdy mnie nie opuścił. Patrząc wstecz, zaczęłam lepiej rozumieć swoje życie. Dzisiaj, gdy już wiem o swoim wysoko wrażliwym usposobieniu, jestem wdzięczna za zdolności, które się z nim wiążą. Odkąd przestałam pragnąć być inna niż jestem, poświęcam się spełnianiu swoich życiowych marzeń. Jednym z nich jest pisanie – od dziecka marzyłam, by napisać książkę.

Kiedy w 2014 roku ukazał się mój pierwszy poradnik Hochsensibel – Was tun? (Wysoka wrażliwość – co robić?), moje życie uległo gruntownej przemianie. Dotąd pracowałam jako psycholożka kliniczna w poradni dla dzieci i rodziców, jednak wkrótce zainteresowanie tematyką wysokiej wrażliwości wśród moich czytelniczek i czytelników wzrosło tak bardzo, że dzisiaj udzielam porad osobom wysoko wrażliwym jako wolny strzelec. Z czasem moje debiutanckie dzieło stało się jednym z najbardziej znanych i najchętniej kupowanych poradników na temat wysokiej wrażliwości w Niemczech. W 2016 roku ukazała się moja druga książka, Hochsensibel ist mehr als zart besaitet (Wysoka wrażliwość to więcej niż bycie wrażliwym).

Mimo to głęboko w sercu czułam, że mam do powiedzenia coś, co nie znalazło się w żadnej z moich dwóch pierwszych publikacji. Tak zrodził się pomysł, by napisać książkę z myślą o wysoko wrażliwych kobietach. Jeszcze w czasie studiów zaczęłam uczęszczać na spotkania dla kobiet. W tamtym czasie zadawałam sobie pytanie, dlaczego mam tak mało wiary w siebie, chciałam być silniejsza i bardziej świadoma. Brałam udział w szamanistycznych kręgach kobiecych, choć interesowała mnie także praca społeczna na rzecz kobiet. Mieszkałam wtedy w Magdeburgu i prowadziłam dający mi sporo satysfakcji kurs kreatywności dla Frauenprojekthaus, ośrodka dla kobiet. Był on prowadzony z zaangażowaniem przez pracowniczki urzędu do spraw równouprawnienia w Magdeburgu, które do dziś bardzo ciepło wspominam. Na przestrzeni lat, kawałek po kawałku udało mi się złożyć w całość brakującą część mojego kobiecego, wrażliwego ja. Nareszcie mogłam zająć się budowaniem wewnętrznej siły, którą dziś dysponuję.

W 1999 roku moja nauczycielka jogi poleciła mi książkę Biegnąca z wilkami: Archetyp Dzikiej Kobiety w mitach i legendach. Jej autorka, Clarissa Pinkola Estés, to amerykańska psychoterapeutka, która uzdrawia za pomocą baśni. W książce, którą masz przed sobą, także znajdziesz rozdział poświęcony relacjom w dobrze znanych ci historiach. Opowiem ci bajkę o Małej Syrence według Hansa Christiana Andersena i zabiorę cię w podróż po ukrytych motywach z życia wysoko wrażliwych kobiet.

Musiało upłynąć wiele lat, zanim odsłoniła się przede mną instynktowna natura kobiety, o której tyle pisała Estés. Za jej symbol przyjęła wilczycę, stąd obecność wilków w tytule jej książki. To naturalny instynkt pozwala nam pogodzić się z nawet najgłębszą stratą. Sama doświadczyłam jej bardzo wcześnie. Gdy byłam w w wieku przedszkolnym, rozwiedli się moi rodzice, a wkrótce później zmarła moja babcia. Te dramatyczne przeżycia obudziły we mnie wczesne zainteresowanie psychologią i duchowością. Dzięki intensywnemu pogłębianiu swojej wiedzy, uczestnictwie w grupach poświęconych samoświadomości i refleksji nad dotychczasowym życiem na własnej skórze poczułam moc duchowego samouzdrowienia. Można ją obudzić za pomocą opowieści i obrazów. Na swojej drodze do uzdrowienia tańczyłam, śpiewałam, malowałam, płakałam, śmiałam się, czytałam, pisałam i nawiązywałam znajomości z podobnie myślącymi ludźmi.

Nasza kobieca, instynktowna natura sprawia, że ciągnie nas do metamorfozy, która przemieni nas w motyle, nawet jeśli do tej pory byłyśmy niepozornymi gąsienicami. W przeszłości często malowałam motyw kobiety-motyla. Co ciekawe, dziś w logo mojej firmy również widnieje motyl – monarcha. Okazało się, że trafiłam wówczas na trop, za którym miałam podążać przez wiele kolejnych lat.

W tej książce w pełni świadomie zadecydowałam o tym, by nie prezentować badań naukowych. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ich temat, odsyłam cię do książki Elaine Aron Psychotherapy and the Highly Sensitive Person (Wysoko wrażliwe osoby i psychoterapia) lub na mojego bloga dostępnego pod adresem www.hsp-academy.de. Pragnę zaprosić cię do świata przeżyć wysoko wrażliwych kobiet wolnego od abstrakcyjnych statystyk. Jedyne dane, jakie pojawiają się w tej książce, pochodzą z mojej ankiety, którą przeprowadziłam na próbie 440 kobiet.

Odczuwałam ogromnie silną potrzebę napisania książki specjalnie dla wysoko wrażliwych kobiet. Zawarłam w niej moje długoletnie doświadczenie, zebrane podczas spotkań z kobietami, na mojej osobistej ścieżce rozwoju i w pracy z wysoko wrażliwymi klientkami. Czuję, jakby setki pojedynczych nitek ułożyły się w jeden wzór, który utkałam dla ciebie w postaci tej książki. Każda nić ma właściwe sobie miejsce i znaczenie. Tak utkana książka jest gęsta od treści, która powinna wskazać ci kierunek i dodać odwagi na twojej drodze.

Dla kogo jest ten poradnik?

Książka, którą trzymasz w dłoniach, to wartościowy przewodnik dla wrażliwych kobiet w każdym wieku. Zachęcam cię w nim do poznania, zaakceptowania i twórczego wykorzystania twoich talentów. Podczas czytania w wielu miejscach rozpoznasz siebie, a dzięki nowo zdobytej wiedzy na temat wysokiej wrażliwości znajdziesz odpowiedzi na swoje życiowe pytania.

Dlaczego napisałam książkę specjalnie dla kobiet? W końcu tyle jest książek o wysokiej wrażliwości! W tym wyjątkowym poradniku znajdziesz jednak wszechstronne informacje, które dotyczą wyłącznie kobiecych zagadnień. Jego zadaniem jest dodanie odwagi i wsparcie wrażliwych kobiet w rozwijaniu wewnętrznej siły.

Nieważne, czy czytałaś moje poprzednie książki, czy nie – w tej czeka na ciebie bezcenna wiedza na temat kobiecej psychiki. Zapraszam cię do nowej, uzdrawiającej przestrzeni, dzięki której zyskasz więcej wiary w siebie. Jako psycholożka stawałam twarzą w twarz z wysoko wrażliwymi kobietami i ich życiowymi historiami. W tym poradniku oddaję im głos.

Jeśli czujesz, że jesteś szczególnie wrażliwa i dotychczas ta cecha kojarzyła ci się negatywnie, chcę cię uspokoić: wysoka wrażliwość to nie słabość! To przejaw silnie rozwiniętych zdolności percepcyjnych, kryjących w sobie skarbnicę talentów, które wystarczy pobudzić i pielęgnować. Poradnik ten napisałam z myślą o wrażliwych kobietach, które:

czują, że są zbyt wrażliwe, by odnaleźć się w tym świecie;

chcą rozwinąć w sobie kobiecą moc, nie stając się przy tym „twardzielką”;

chcą odkryć swoje ukryte talenty i mocne strony;

chciałyby czuć się bardziej pewne siebie;

zastanawiają się, czy ich wrażliwość to dar czy przekleństwo;

pragną docenić swoje wrażliwe ciało;

chciałyby rozwinąć w sobie kobiecą siłę i intuicję;

chcą wpuścić do swojego życia radość i zmysłowość;

szukają zdrowych, dających oparcie przyjaźni z innymi kobietami;

chcą zrozumieć swoje rodzinne, zawodowe i osobiste relacje;

chciałyby lepiej wyznaczać granice i chronić swoje wnętrze.

Wrażliwe kobiety, które chcą dotrzeć do swojej pierwotnej natury i związanej z nią siły, zazwyczaj czują się zdezorientowane. Nie myślą o sobie w kategorii silnych amazonek. Mają opory przed pokazaniem pazurów, przed bronieniem się. Są wewnętrznie przekonane, że aby udowodnić swoją siłę, muszą udawać kogoś innego. W końcu w powszechnym mniemaniu siła i wrażliwość uchodzą za przeciwieństwa. Kiedy myślimy o silnych kobietach, przychodzą nam do głowy rozmaite postacie, ale na pewno nie wysoko wrażliwe. Weźmy nieposkromioną Pippi Pończoszankę, wojowniczą Xenę czy kapitan Janeway ze Star Treka: każda z nich jest silna, ale żadna nie jest wysoko wrażliwa. Jak pogodzić ze sobą te dwie cechy?

Wysoka wrażliwość może być źródłem siły, jeśli rozpoznamy i docenimy zdolności, które się z nią wiążą. W tym celu zranione wrażliwe kobiety potrzebują nowej przestrzeni do doświadczania i uzdrawiającego kręgu, w którym będą mogły odnaleźć swoje prawdziwe ja. Pragnę zachęcić cię, droga czytelniczko, do rozpostarcia skrzydeł wysokiej wrażliwości. Jak gąsienica, która zmienia się w motyla, my także możemy wypełnić nasze prawdziwe przeznaczenie, jeśli odkryjemy, kim naprawdę, w głębi serca, jesteśmy.

Zawarte w tej książce opowieści, skojarzenia, ćwiczenia i afirmacje staną się kluczem do wzmocnienia twojej kobiecej siły. Uwierz, że leży on w twoim zasięgu! Otwórz się na swoją wrażliwą stronę i odkryj ukryte w niej piękno.

Rozdział 2. Poznać samą siebie

Rozdział 2

Poznać samą siebie

Wysoko wrażliwa – czyli jaka?

W książce używam następujących synonimów na określenie osoby wysoko wrażliwej: delikatna, subtelna, wrażliwa, czuła, wyczulona, jasno czująca, uzdolniona percepcyjnie, empatyczna, wrażliwie usposobiona, uzdolniona sensorycznie. Pojęcia te uważam za równorzędne. Elaine Aron, amerykańska psycholożka i pionierka w dziedzinie badań nad wrażliwością, rozpowszechniła użycie terminu Highly Sensitive Person (HSP), czyli Wysoko Wrażliwa Osoba (WWO). W jej badaniach nie ma dalszego rozróżnienia.

Chciałabym, aby ta książka była jak najbardziej przystępna. Dlatego proszę, abyś nie traktowała słów, które próbują opisać wysoką wrażliwość, jak wykutych w skale – żadne pojęcie nie jest w stanie w pełni oddać złożoności tego zjawiska. Chodzi tu po prostu o wrażliwość. W angielskim słowo to (sensitivity) pochodzi od zmysłów (sense – zmysł). Stąd w języku polskim określenia takie jak „sensoryczny” czy „sensytywny”. Zmysły to nasze narządy percepcji. Pomagają nam rozkodowywać otoczenie i czuć nasze ciała. Umożliwiają nam też orientację w przestrzeni. Dzięki nim jesteśmy w stanie widzieć, wąchać, słyszeć, smakować i dotykać. Oprócz już wymienionych istnieją jeszcze następujące zmysły: temperatury, równowagi (znajdujący się w uchu wewnętrznym), zdolność odczuwania bólu i własnego ciała (czucie głębokie). Przyjęło się, że zjawiska postrzegania pozazmysłowego, takie jak intuicja czy wyostrzona zdolność odczytywania ludzkich emocji, nazywa się szóstym lub siódmym zmysłem.

Wysoka wrażliwość u kobiet i jej wpływ na życie codzienne

Jeśli to twoje pierwsze spotkanie z wysoką wrażliwością, ten rozdział pomoże ci rozpoznać, czy należysz do grona osób wysoko wrażliwych. Za pomocą krótkich przykładów przybliżę ci typowe sytuacje, odczucia i wyzwania z życia codziennego wrażliwie usposobionych kobiet. Oddam głos uczestniczkom ankiety, którą przeprowadziłam wśród 440 wysoko wrażliwych kobiet, i przedstawię ich życiowe historie. Dodatkowo na końcu rozdziału znajdziesz test. Postaraj się odpowiadać na zawarte w nim pytania spontanicznie. Po podliczeniu punktów dowiesz się, czy jesteś wysoko wrażliwa i na jakie dziedziny życia twoja wrażliwość wywiera największy wpływ.

Gdzie są chusteczki? Skłonność do płaczu

Jest wieczór. Siedzisz przed telewizorem albo czytasz książkę. Gdy tylko akcja przybiera dramatyczny obrót, w tobie wzbiera fala intensywnych uczuć. Może nawet zaczynasz płakać: ze szczęścia albo ze smutku. Znasz to uczucie? Wydarzenia takie jak wesela, rozmowy kwalifikacyjne, wystąpienia publiczne, spotkania klasowe, zakochanie się, wizyty lekarskie, rodzinne kłótnie czy jakiekolwiek zmiany życiowe wywołują u ciebie silne emocje. Ich zakres może sięgać od wzburzenia, przez podenerwowanie, strach, wewnętrzny niepokój i rozgorączkowanie, aż po melancholię. Czy często słyszałaś od osób z twojego otoczenia, że nie powinnaś „brać sobie wszystkiego do serca” albo że mogłabyś mieć „grubszą skórę”? Możliwe, że chętnie wyrażasz swoje uczucia poprzez malarstwo, taniec lub muzykę. Słuchanie utworów o dużym ładunku emocjonalnym sprawia, że pogrążasz się we własnym świecie. Być może dostajesz gęsiej skórki, a oczami wyobraźni widzisz nieistniejące krajobrazy. Wysoko wrażliwe kobiety mają nie tylko rozbudowany świat uczuć, ale też wyjątkowo czułe na bodźce zewnętrzne receptory. Niekiedy ta nieprzeciętna zdolność jest źródłem osobliwej nadwrażliwości.

Jak księżniczka na ziarnku grochu? Podatność na bodźce

Pamiętasz, kiedy ostatnio byłaś na zakupach? Ze względu na subtelne odczuwanie cielesne wrażliwe kobiety mają wysokie wymagania wobec jakości swoich ubrań. Dotyczy to przede wszystkim komfortu noszenia. A to uwiera but, a to fason kapelusza nie pasuje do kształtu twarzy albo spodnie wpijają się w ciało. Potrzeba sporo wyczucia, aby znaleźć pasującą rzecz. Czy jesteś przy tym wyjątkowo czuła na kształty i kolory? Jeśli tak, każdy odcień wzbudza w tobie określone uczucie. Dlatego wiele wysoko wrażliwych kobiet dobiera kolor ubrania pod swój nastrój. Kłócące się odcienie, nieharmonijne dźwięki czy asymetrie zaburzają ich dobre samopoczucie. Z pewnością w podobnej sytuacji zdarzyło ci się usłyszeć zwrot „księżniczka na ziarnku grochu”. Ta baśń Hansa Christiana Andersena to klucz do zrozumienia wysokiej wrażliwości. Gdy tylko przestaniemy używać tego wyrażenia lekceważąco i dostrzeżemy w nim dar związany z wysublimowaną percepcją, baśń nabierze nowego znaczenia. W opowieści Andersena dziewczynka zostaje poddana próbie, która ma dowieść jej królewskiego pochodzenia. Polega ona na sprawdzeniu, czy wyczuje ziarenko grochu pod warstwą dwudziestu materacy i dwudziestu pierzyn. Jak widzisz, zjawisko wysokiej wrażliwości wcale nie jest nowe. Już dziewiętnastowieczna baśń opisuje tajemnicę ponadprzeciętnej zdolności sensorycznej. Z drugiej strony, wyostrzone zmysły prowadzą do nadmiaru bodźców, który objawia się w formie reakcji stresowych na współczesny styl życia i towarzyszące mu dźwięki.

Potrzebuję zatyczek! Gdy świat jest za głośny

Ze względu na czuły układ nerwowy osoby wrażliwe szybciej odczuwają stres spowodowany hałasem. Wizyta w głośnej, zatłoczonej kawiarni może w jednej chwili przestać być przyjemnością, a przejeżdżające obok auto może wydać ci się wyjątkowo hałaśliwe. Co roku apogeum zanieczyszczenia hałasem przypada w sylwestra. Prawdopodobnie koło północy szukasz miejsca, w którym mogłabyś się zaszyć i uchronić swoje delikatne uszy przed ogłuszającym hukiem fajerwerków. Jeśli tylko dasz się ponieść zbiorowemu uczuciu euforii, niechybnie znajdziesz się na nie do wytrzymania głośnych ulicach. Czy wrzask dzieci w autobusie lub supermarkecie to dla ciebie stanowczo za dużo? Tak samo jak męczy cię zewnętrzny hałas, tak samo trudne do zniesienia mogą być twoje myśli.

Dlaczego tyle o tym myślę? Refleksyjna, sumienna i dokładna

Susanne

Potrafię myśleć kompleksowo i zachowuję zimną krew w sytuacjach podbramkowych. Bardzo dużo analizuję, podchodzę do problemu z każdej możliwej strony i poświęcam mu całą swoją uwagę. „Wiem”, co się wydarzy, jeszcze zanim to nastąpi, co czasem prowadzi do problemów w relacjach. Mam to szczęście, że pracuję obecnie w branży, która pozwala mi w pozytywny sposób wykorzystywać moją wysoką wrażliwość. Także wtedy, gdy docieram do własnych granic, gdy wielokrotnie sprawdzam sama siebie i nie ufam własnej wiedzy podczas redagowania tekstów czy przygotowywania wykładów. Poza tym moim marzeniem jest móc dzielić się miłością do natury z innymi ludźmi.

Kobiety wysoko wrażliwe to spostrzegawcze obserwatorki. Nie umyka im żaden szczegół. Czy tobie także zdarzyło się jeszcze długo po spotkaniu czy rozmowie rozmyślać nad ich przebiegiem? Czy to, co dzieje się w twoim kręgu towarzyskim, jest dla ciebie ważne? Precyzyjne myślenie wskazuje na nadzwyczajną zdolność analityczną. Potrafisz spoglądać na sytuację z różnych punktów widzenia i nakreślić jej wyczerpujący obraz. Jednak podejmowanie decyzji zajmuje ci sporo czasu, ponieważ twoja skłonność do gruntownych rozważań skutkuje niezdecydowaniem. Poddajesz ocenie różne warianty, co może czasem prowadzić do niepewności, bo dla każdego z nich wybiegasz myślami daleko naprzód. To z kolei może być obciążające, kiedy w grę wchodzą decyzje mające poważne konsekwencje. Najprawdopodobniej zasięgasz wówczas porady u innych. Kiedy masz coś do zrobienia, obojętnie, czy to sprawa prywatna, czy zawodowa, chcesz dać z siebie wszystko i załatwić ją tak, jak należy. Gdy tylko spostrzeżesz, że coś nie zostało wykonane perfekcyjnie, będziesz poprawiać to tak długo, aż spełni twoje wewnętrzne kryteria. Dlatego niektóre zadania zajmują ci więcej czasu niż innym. Bywa, że wysoko wrażliwe kobiety mają skłonności nie tylko do refleksji, ale wręcz melancholii. To sprawia, że czują się odmienne i samotne.

Czy tylko ja odczuwam w ten sposób? Jak z innej planety

Podczas spotkań i warsztatów często jestem świadkiem, jak uczestniczki płaczą, bo przebywając pośród osób o podobnym usposobieniu, po raz pierwszy czują się zrozumiane. W takich okolicznościach szybko rodzi się poczucie przynależności, które chwyta za serca wszystkich obecnych kobiet. Doświadczenie bycia zauważoną, taką, jaką jesteś naprawdę, to pokarm dla duszy, który sprawia, że znikają samotność i poczucie bezsilności.

W codziennym życiu, wśród mniej wrażliwych przyjaciół, krewnych i partnerów, wysoko wrażliwe kobiety często muszą mierzyć się z kwestionowaniem ich percepcji. Uwagi takie jak „znowu ci odbija” ranią i odpychają. Kiedy kobiety stają się obiektem drwin i komentarzy, które podważają ich wartość ze względu na subtelne odczuwanie, cierpi na tym ich wiara w siebie. Okazji do wygłaszania podobnych uwag jest aż nadto. Nadmiar bodźców sprawia, że wysoko wrażliwe kobiety unikają skupisk ludzi, które charakteryzują hałas i brak przestrzeni. Wiele z nich twierdzi, że potrafi postrzegać energię wokół siebie. Wrażliwe osoby nie tylko intensywniej odbierają gwar galerii handlowej, ale też mają mniejszą zdolność do filtrowania wahających się nastrojów innych ludzi. Być może zdarzyło ci się silnie przeżywać kłótnię przypadkowej pary w supermarkecie albo płacz małego dziecka. Nawet prowadzenie auta w obcym mieście czy jazda autostradą może być próbą wytrzymałości dla szczególnie wrażliwie usposobionych. Osoby z ich otoczenia często tłumaczą unikanie podobnych sytuacji strachem i radzą im się zahartować: „Musisz wyhodować sobie grubszą skórę”. Ach, gdyby to tylko było takie proste. Wrażliwym kobietom często brakuje bariery ochronnej również w relacjach. O wiele szybciej niż inni czują się dotknięte.

Dlaczego przeżywam wszystko tak intensywnie? Poczucie głębokiej więzi

Przypomnij sobie podniosłą chwilę, której doświadczyłaś na łonie natury, na przykład zachód słońca. Jak się wówczas czułaś? Jakie miejsca w lesie, górach czy nad wodą są dla ciebie święte, wprawiają cię w zdumienie, wywołują zachwyt i otwierają bramę do innego świata? Z pewnością zdarzyło ci się doświadczyć momentów, które uświadomiły ci nadprzyrodzony wymiar przyrody. Czy kiedykolwiek czułaś silne pragnienie kontaktu ze zwierzętami, drzewami i roślinami? Być może głęboko w sercu tęsknisz za prostym życiem na łonie natury lub posiadaniem ogrodu. Możliwe, że gdy dowiadujesz się o kataklizmach lub katastrofach ekologicznych na przeciwległym krańcu świata, czujesz się mocno poruszona. Wysoko wrażliwe kobiety cierpią z powodu krzywd, które dotykają inne żywe istoty, i odczuwają silną chęć pomocy. Mają też wyostrzone poczucie sprawiedliwości.

Caroline działa w stowarzyszeniu na rzecz sprawiedliwości społecznej:

Każda moja mocna strona widziana z innej perspektywy może być moją słabością. Na przykład moje zmysły. Wyczulone na cierpienie innych stworzeń i wołanie o pomoc, nieustannie zmuszają mnie do dostrzegania własnych granic i potrzeb, i przestrzegają przed braniem zbyt wielkiej odpowiedzialności. Z wielką pasją poświęcam się pracy badawczej z zakresu nauk społecznych. W wolnym czasie działam w stowarzyszeniu na rzecz dzieci w trudnej sytuacji życiowej. Chciałabym czegoś dokonać w walce o większą sprawiedliwość i przyszłość, w której można godnie żyć.

Jeśli chodzi o relacje interpersonalne, wysoko wrażliwe kobiety potrafią wyczuwać, co dzieje się z ich przyjaciółmi, bliskimi, a nawet obcymi ludźmi. I ty prawdopodobnie jesteś społecznie uzdolniona. Niestety ta umiejętność sprawia też, że często miewasz wyrzuty sumienia.

Dlaczego czuję się źle, kiedy nie spełniam oczekiwań innych? Dręczące poczucie winy

Następstwem głębokiej więzi ze światem i innymi jest skłonność do odczuwania wyrzutów sumienia. Wrażliwe kobiety mają silnie rozwinięte poczucie odpowiedzialności, które często wykracza daleko poza nie same. Zapewne nieobce jest ci poczucie winy, które dręczy cię, gdy musisz odmówić spełnienia prośby, powiedzieć „nie” lub zawieść oczekiwania przyjaciół bądź bliskich. Twoje myśli nieustannie wracają do tych spraw jak bumerang, za każdym razem uderzając w twój czuły punkt. W rezultacie oddajesz się rozważaniom i zastanawiasz się, czy mogłaś powiedzieć lub zrobić coś inaczej, aby nie zranić drugiej osoby. Ten rodzaj poczucia winy może towarzyszyć ci tak długo, aż nauczysz się, że masz prawo mówić „nie”.

Dlaczego jestem taka nerwowa? Słabe nerwy i skłonność do niepokoju

Czy odczuwasz strach przed egzaminem, boisz się latać albo masz opory przed publicznym zabieraniem głosu? Przypomnij sobie ostatnią przeprowadzkę, zagraniczny urlop, jazdę samochodem autostradą lub rozmowę kwalifikacyjną. Wysoko wrażliwi mają wrodzoną skłonność do wyczuwania zagrożeń i wnikliwej obserwacji, dlatego nowe sytuacje to dla nich potencjalne źródło stresu. Wówczas dają o sobie znać pocące się dłonie, podwyższone tętno, zaburzenia snu albo ścisk w żołądku.

Iris uczy się leczenia alternatywnymi metodami i opowiada o swoim silnym lęku przed egzaminami:

Ja i szkoła – to zawsze zwiastowało porażkę. Czeka mnie egzamin końcowy na uzdrowicielkę, jednak ze strachu ciągle go przekładam. Wiem, że idzie mi lepiej niż wielu innym uczniom, a mimo to nie potrafię się z nim zmierzyć.

Być może twoje reakcje wydają się przesadzone nawet tobie. Tymczasem jako wysoko wrażliwa osoba niechętnie podejmujesz ryzyko, przez co inni mogą uważać cię za sceptyczkę. Twoja skłonność do namysłu niejednokrotnie prowadzi do wnikliwych wniosków i nieoczekiwanych rozwiązań. Z drugiej zaś strony, przywiązanie do bezpieczeństwa może okazać się złotą klatką i sprawić, że wysoko wrażliwe kobiety pozostaną na dobrze znanym, niewdzięcznym stanowisku, chociaż w rzeczywistości pragną podążać za swoim prawdziwym powołaniem, albo będą trwały w związku z mężczyzną, który wprawdzie zapewnia im poczucie finansowej stabilności, ale nie porusza ich duszy. Lęk przed niemożliwym do przewidzenia ryzykiem to dla nich emocjonalny spacer nad przepaścią. Gdy tylko wysoko wrażliwe osoby zorientują się, z jakiej wysokości mogą spaść, lęk nakazuje im się wycofać i pozostać na bezpiecznym terenie. Potrzeba odczuwania głębszego sensu prowadzi jednak często do tego, że wysoko wrażliwe kobiety podają w wątpliwość materialistyczny styl życia i mimo wszystko udaje im się w końcu przerwać błędne koło.

Czy między niebem a ziemią są sprawy, o których nam się nie śniło? Siódmy zmysł

Poczucie więzi ze wszystkim, co istnieje, sprawia, że wrażliwe kobiety dobrze odnajdują się w kręgach duchowych. Czują mistyczny związek z naturą i postrzegają siebie jako podróżniczki pomiędzy światami. Wiele wysoko wrażliwych osób wierzy w siłę wyższą i przeznaczenie. Nasze społeczeństwo, nauka i szkolnictwo przekazały nam praktyczny, materialistyczny światopogląd. Tymczasem głęboko w sercu z pewnością nie do końca się z nim zgadzasz, a twój wewnętrzny głos oznajmia ci, że „między niebem a ziemią” są sprawy, o których nie dowiesz się z podręczników. Mistycznych doznań możemy doświadczyć w wielu małych, codziennych sprawach.

Dlaczego jestem jak radar? Empatia i intuicja dwadzieścia cztery godziny na dobę

Czy to brzmi znajomo? Rano wchodzisz do biura, kuchni czy metra i w mig wychwytujesz nastrój innych. Twój wewnętrzny głos podpowiada, że lepiej dziś chodzić koło szefa na palcach. Intuicja ostrzega, że dziecko się rozchorowało, a spojrzenie twojego partnera świadczy o tym, że nad czymś się zastanawia, choć nie chce o tym mówić. Być może czułaś ucisk w żołądku, kiedy podpisywałaś umowę, ale twoja wewnętrzna racjonalistka zapewniała, że to dobry interes. Nocami się zamartwiasz, a nawet odczuwasz strach. Twoje otoczenie przekonuje, że nie masz powodu do obaw. Gdy jakiś czas później twoje przeczucia się potwierdzą, najpewniej wzbudzi to w tobie mieszane uczucia. Z jednej strony cieszysz się, że dobrze znasz ludzką naturę, i jesteś dumna ze swojej intuicji. Z drugiej strony, przechodzą cię ciarki i próbujesz bagatelizować całą sytuację. Może to zwykły przypadek, urojenie, a może los spłatał ci figla? Intuicyjna więź z innymi ludźmi może też prowadzić do chaosu.

To moje czy twoje uczucia? Niczym kameleon

Czy czasem zdarza ci się „przejąć” nastrój od innych osób z twojego otoczenia? Wysoko wrażliwym osobom często trudno rozpoznać, czy ich uczucia są rzeczywiście ich własnymi. Niczym gąbka pochłaniają nastroje innych. Nazywam to zjawisko „pozbawionym granic ja”. Jego konsekwencją jest, z jednej strony, pogłębiona wiedza na temat ludzkiego zachowania, z drugiej zaś stres, ponieważ emocje członków rodziny czy znajomych nie zawsze są pozytywne. W tej książce zapoznasz się z kilkoma skutecznymi metodami, które pomogą ci lepiej rozpoznawać i chronić własne granice. Uważam to za jeden z najważniejszych kroków na drodze rozwoju wysoko wrażliwych osób. Dotyczy to zwłaszcza kobiet, ponieważ nasze społeczne uwarunkowania sprawiają, że nie potrafimy mówić „nie” i ze wszystkich sił staramy się nie zawodzić innych. Praca nad wzmocnieniem poczucia własnego ja pozwoli ci lepiej sobie radzić z uczuciami, które odbierasz, i przyporządkowywać je do właściwych źródeł.

Iris (poznałaś ją wyżej) opisuje swoje wrażliwe „czułki” oraz to, jak wykorzystuje je do celów terapeutycznych:

Mam dar intuicyjnego działania w nagłych wypadkach, a także silną zdolność współodczuwania. Kiedy prowadzę terapię indywidualną, moi pacjenci bardzo często osiągają niesamowite wyniki. Mam szczególny talent do leczenia homeopatycznego i rozeznanie w obrazach leków. Nie da się mnie okłamać, bo od razu to wyczuwam. Potrafię prześwietlić człowieka na wylot. Odbieram też emocje, które wzbudzam w innych, niestety także te negatywne. Przykładowo, gdy ktoś w mojej obecności odczuwa zazdrość, jestem w stanie to wychwycić. Wiem, dlaczego tak jest: potrafię odczytywać wewnętrzne monologi innych ludzi. Także na odległość, gdy piszę z kimś przez internet. Czasami utrudnia mi to kontakty społeczne. Dobra strona tego jest taka, że mogę liczyć na szacunek ze strony swojego otoczenia.

Jakiego koloru jest miłość? Wyobraźnia i kreatywność

Wiele wysoko wrażliwych osób jest szczególnie uzdolnionych artystycznie. W magiczny sposób łączą uczucia, kolory i dźwięki. U niektórych przybiera to postać synestezji. Doświadczające jej osoby mogą „widzieć” muzykę lub „czuć” kolor; ich kanały zmysłowe są ze sobą powiązane. Synestetami często bywają wielcy artyści, chociaż większość nie jest tego świadoma, ponieważ uważa swój sposób postrzegania za „normalny”. Pewne jest za to, że obdarzone wysoką wrażliwością kobiety są wyjątkowo podatne na nastrój, barwy, harmonię i piękno. Mają rozwinięty zmysł estetyczny i intuicyjne wyczucie proporcji, kompozycji i spójności. Im bardziej będziesz kierować się tym darem, tym bardziej rozkwitnie twoje domowe i zawodowe otoczenie. Kobiety o subtelnym postrzeganiu świetnie spełnią się w dowolnej dziedzinie artystycznej. Obojętnie, czy lubisz malować, śpiewać, tańczyć, uprawiać rośliny, robić na drutach, rzeźbić w glinie czy tworzyć biżuterię: twoja rodzina jest zapewne pod ogromnym wrażeniem twoich dzieł.

Karin opowiada o początkach swojej działalności artystycznej:

Chciałabym, aby proces twórczy jako metoda rozwiązywania problemów stał się główną osią mojej pracy. Marzy mi się, aby móc utrzymywać się w moim atelier z następujących zajęć: prace na zamówienie, malarstwo ekspresyjne, organizowanie twórczych przyjęć urodzinowych dla dzieci, malowanie brzuszków kobiet w ciąży i indywidualny coaching. Chciałabym oferować to wszystko, do czego rwie się moje serce w mojej własnej, wyjątkowej przestrzeni. Teraz, gdy wiem już, że moją piętą achillesową jest marketing, korzystam z porad doświadczonej ekspertki. Podobnie jak Edison, który dzięki swojemu uporowi wynalazł żarówkę, staram się nie poddawać i ciągle iść do przodu. Niestety widzę, ilu rzeczy jeszcze nie opanowałam i ile jest do zrobienia, i mam wrażenie, jakby w zwolnionym tempie nadciągała na mnie lawina. Jak na razie nie czuję się komfortowo ani pewnie.

Nadaktywny mózg: pomiędzy wysoko wydajnym komputerem a wyczerpaniem

Czy twoi znajomi mówią, że jesteś dobra we wszystkim, do czego się zabierzesz, albo że ciągniesz wiele srok za ogon? Czy szybko dopada cię nuda? Czy potrzebujesz intelektualnej, twórczej, emocjonalnej, erotycznej lub sportowej stymulacji, aby czuć się dobrze? Chętnie próbujesz nowych rzeczy? Jeśli utożsamiasz się z tymi stwierdzeniami, najwyraźniej należysz do często nierozpoznanej podgrupy osób wysoko wrażliwych, która nie wpisuje się w obraz nieśmiałych, cichych i niepozornych kobiet, a mimo to przejawia skłonność do wysokiej wrażliwości. W codziennym życiu mogą one doświadczać zarówno intensywnego przeżywania, jak i skrajnego wyczerpania. Jeśli chcesz się dowiedzieć, czy także należysz do tej grupy osobowościowej, przejdź do testu 3 (Czy jesteś poszukiwaczką mocnych doznań?).

Juliane opisuje swoje dwie przeciwstawne strony:

Moje życie to niekończący się spacer po linie rozpiętej pomiędzy dobrze znaną wysoko wrażliwym osobom potrzebą bezpieczeństwa i spokoju a ciągłym dążeniem do pobudzenia. Zazwyczaj doświadczam tych przeciwstawnych pragnień okresowo. To znaczy, że w jednym tygodniu jestem cały czas w drodze, obecna i czujna, a w następnym zapadam się pod ziemię i przestaję być osiągalna dla ludzi. W tym czasie nie odbieram telefonów, nie odpisuję na mejle i nie otwieram drzwi. Irytują mnie wszyscy i wszystko! Przeważają takie myśli jak: „Niech wszyscy zostawią mnie w spokoju” i jest to całkiem normalne. Do czasu, aż zbrzydnie mi izolacja i poczuję się całkiem opuszczona. Wtedy kontrolę przejmuje myśl: „Nikogo nie obchodzę”. I tak w kółko. Poszczególne okresy mogą trwać dłużej lub krócej niż tydzień, i wahają się od kilku godzin do kilku miesięcy. Tak już mam, i jest to jednocześnie moja słabość i siła. W literaturze na ogół nie poświęca się temu typowi osobowości dużo uwagi. Nic dziwnego: brakuje opisów doświadczeń takich osób. Poszukiwaczki mocnych doznań to rzadki gatunek! Ale istnieją i są w pełni normalne, chociaż inne. Skrajnie inne. W swojej aktywnej fazie zawsze dokonują imponujących rzeczy.

Pojęcie „poszukiwacz mocnych doznań” określa osobę, której mózg domaga się nowych, silnych wrażeń. Według Elaine Aron, pionierki badań na ten temat, poszukiwacze mocnych doznań (ang. High Sensation Seekers [HSS]) stanowią około jedną trzecią osób wysoko wrażliwych. To wcale niemało! Takie osoby są otwarte na nowe doświadczenia i intensywne emocjonalne przeżycia. Z neurologicznego punktu widzenia cechę tę można powiązać z tak zwanym ośrodkiem aktywacji w mózgu. Poszukiwaczy mocnych doznań charakteryzują ciekawość, czerpanie przyjemności z nowych doświadczeń i poszukiwanie niezwykłości. Można wśród nich spotkać podróżniczki, artystki i kobiety uprawiające sporty ekstremalne. Ich biografie obfitują w liczne przeprowadzki, nowe zawodowe początki lub różnorodne zainteresowania. Innym przejawem tej skłonności jest szybko pojawiająca się nuda. Rutynowe zadania nie stanowią dla PMD dostatecznego wyzwania, co może prowadzić do poczucia braku sensu w życiu zawodowym i przekonania, że muszą używać nadmiernej siły.

Interesuje mnie tyle rzeczy: osobowość typu skaner

Masz mnóstwo różnych hobby, chętnie udzielasz się jako ochotniczka, a twoje półki zajmują niezliczone rzędy książek? Zdobyłaś wiele kwalifikacji zawodowych albo marzysz, by zająć się całkiem nową dziedziną? Nowe pomysły wpadają ci do głowy ot tak? Miewasz problemy z podejmowaniem decyzji? Trudno ci ustalić priorytety, bo wszystko wydaje ci się równie ważne? Jesteś samoukiem i potrafisz bez trudu zdobywać wiedzę w różnych dyscyplinach? Jesteś uzdolniona w wielu dziedzinach, na przykład artystycznie, społecznie i naukowo? Jeśli tak, możliwe, że należysz do grupy osób o wielu talentach, które nazywa się też „skanerami”. Kobiety o multipotencjalnej osobowości odbierają swoją wszechstronność jako źródło radości i zarazem ciężar. Ich zainteresowania i zdolności są tak różnorodne, że niechętnie ograniczają się do jednego tematu.

Andrea

Doskonale orientuję się w związkach psychologii i społeczeństwa z polityką. Często wydaje mi się, że są to rzeczy oczywiste dla innych, co wcale nie jest prawdą. Czasami utrudnia mi to prowadzenie rozmowy, bo wybiegam myślami do przodu. Poza tym myślenie na pełnych obrotach jest wyczerpujące. Mam wszechstronne zainteresowania: nie ma chyba rzeczy, którą nie mogłabym się zainteresować. Z drugiej strony, udział w zbyt wielu specjalistycznych konferencjach i szkoleniach często kończy się przemęczeniem. Czuję ogromny głód wiedzy: bardzo dużo czytam i mam niezliczone hobby. Najchętniej wykonywałabym więcej niż jeden zawód. Potrafię odnaleźć się w tak różnych dziedzinach, że czasami zupełnie nie wiem, na czym powinnam się skupić, jeśli chodzi o karierę.

Samoocena

Z którymi przykładami i opisami się utożsamiasz? Z pewnością zauważyłaś, że nie jesteś sama z przeżyciami i wyzwaniami, jakie stawia przed tobą codzienne życie. Miliony wysoko wrażliwych kobiet odczuwają je tak jak ty. Nawet jeśli do tej pory twoje życie przypominało plac budowy lub cierpiałaś z powodu samotności, chciałabym pogratulować ci nowo nabytej samoświadomości. Wysoka wrażliwość występuje w naturze. Nie jesteś więc ani chora, ani dziwna. Dzięki świadomemu podejściu do życia twoje wrażliwe usposobienie może okazać się wartościową i pożądaną cechą.

Wysoka wrażliwość – najważniejsze informacje

Poniższe podsumowanie zawiera najważniejsze stwierdzenia na temat wysokiej wrażliwości w formie przystępnej listy. Na jej końcu czeka na ciebie test, który pozwoli ci dokładniej przyjrzeć się twoim indywidualnym cechom.

Wysoka wrażliwość to, jak pokazują wyniki badań doktorów Elaine i Arthura Aronów, typ temperamentu, a nie choroba.

Wysoko wrażliwą osobę nazywamy w skrócie WWO (ang. HSP).

Wysoką wrażliwość można opisać jako cechę charakteru lub osobowości.

Wysoka wrażliwość wiąże się z intensywną, ponadprzeciętnie rozwiniętą percepcją zmysłową.

Wysoka wrażliwość ma swoje wady i zalety. Gdy tylko pogodzisz się ze swoją wyjątkową naturą, będziesz w stanie efektywniej wykorzystać swoje liczne talenty oraz lepiej radzić sobie z ograniczeniami.

Wysoka wrażliwość dotyczy ok. 15–20% ludzi na całym świecie, zarówno kobiet, jak i mężczyzn.

Wysoka wrażliwość jest niezależna od tego, czy dana osoba miała beztroskie, czy trudne dzieciństwo.

Wysoka wrażliwość to zdolność percepcyjna.

70% WWO stanowią introwertycy o spokojnym i nieśmiałym usposobieniu. 30% określa siebie jako ekstrawertyków, którzy nie mają oporów przed wejściem na scenę czy nawiązywaniem kontaktów z obcymi i wykazują emocjonalną otwartość.

Poszukiwacz mocnych doznań to określenie osób szukających nowych bodźców, które otworzą ich na całkiem nowe doznania. Wysoko wrażliwe osoby będące jednocześnie PMD potrzebują okresów spokoju, aby odzyskać równowagę i przepracować okresy intensywnych przeżyć.

WWO mają dar empatii, umiejętności nawiązywania głębokich więzi, gotowości do niesienia pomocy, poczucia sprawiedliwości, zdolności społecznych, kreatywności, zmysłu piękna, dostrzegania szczegółów, poczucia odpowiedzialności, przenikliwości, zaangażowania, zainteresowania duchowością i wiele więcej.

Rozwinięcie dojrzałej, zrównoważonej osobowości zależy nie tylko od predyspozycji, lecz również od wpływu środowiska. Dlatego wysoka wrażliwość nie zawsze jest powodem codziennych problemów.

Wysoko wrażliwe kobiety często są filarem, na którym opiera się ich rodzina i przedsiębiorstwo.

Wrażliwie usposobione kobiety są kreatywne i mają bogatą wyobraźnię.

Wrażliwe kobiety potrafią wyjątkowo silnie współodczuwać i często angażują się w sprawy społeczne.

Jak dobrze, że jesteś! Już wkrótce się o tym przekonasz: powierzono ci ważne zadanie do wykonania na tym świecie. Musisz uwierzyć w siebie.

Test 1. Czy jesteś wysoko wrażliwa?

Przed tobą szczegółowy test, który pomoże ci ustalić, które zmysły i obszary twojego życia są wyjątkowo silnie naznaczone przez wrażliwość. Przeczytaj poniższe stwierdzenia i na końcu każdej sekcji zapisz w wyznaczonym miejscu liczbę punktów, z którymi się zgadzasz.

A) Intensywny świat uczuć i myśli

Silnie przeżywam emocje, zarówno te pozytywne, jak i negatywne.

Mam skłonność do płaczu.

Głęboko poruszają mnie dzieła sztuki, literatura i filmy.

Lubię melancholijną, relaksacyjną lub klasyczną muzykę.

Niektóre krajobrazy, kolory lub dźwięki wzbudzają we mnie silne emocje.

Dogłębnie analizuję każde zagadnienie.

Mam problem z podejmowaniem decyzji.

_____ z 7 punktów

B) Empatia i poczucie więzi

Na podstawie czyjegoś wyrazu twarzy jestem w stanie określić, jak dana osoba się czuje.

Gdy ktoś przechodzi trudne chwile, moje ciało natychmiast to odczuwa.

Boję się, że mogłabym zranić innych.

Mocno współczuję cierpiącym dzieciom, zwierzętom lub słabszym.

Zawsze jestem skora do pomocy.

Przebywanie na łonie natury porusza moją duszę.

Mam dobrze rozwiniętą intuicję.

Czasami martwię się o przyszłość naszej planety.

_____ z 8 punktów

C) Odczuwanie fizyczne

Jestem stosunkowo wrażliwa na ból.

Jestem wrażliwa na hałas.

Preferuję spożywanie posiłków w regularnych odstępach czasu.

Intensywnie odczuwam materiał na skórze, czasami drażnią mnie ubrania (drapią, uciskają, zbyt mocno przylegają). Miękkie i gładkie materiały takie jak jedwab, len czy aksamit sprawiają mi przyjemność.

Podczas miesiączki czuję się szczególnie wrażliwa i chciałabym przed wszystkimi się ukryć.

Mocno reaguję na kawę, alkohol i niektóre leki.

W sferze seksualnej preferuję delikatny dotyk i potrzebuję głębokiej, duchowej więzi z moim partnerem.

Zauważyłam u siebie występowanie alergii kontaktowych.

_____ z 8 punktów

D) Relacje

Nie znoszę konfliktów i długo pozostaję pod ich wpływem.

Cenię sobie równowagę i jestem skłonna do kompromisów.

Mam silne poczucie sprawiedliwości.

Ludzie chętnie mi się zwierzają, bo umiem dobrze słuchać.

Mam instynkt samozachowawczy i silne poczucie odpowiedzialności.

Gdy się zakocham, moje uczucie może przerodzić się w stan odurzenia.

Z początku jestem nieśmiała albo pełna zahamowań wobec nieznajomych.

W relacjach partnerskich szukam głębi, autentyczności i bezpieczeństwa.

Mam tendencję do angażowania się na rzecz innych i zaniedbywania własnych potrzeb.

Jeśli masz dzieci: Mam wysokie wymagania wobec siebie jako matki i boję się, że nie jestem tak odporna jak inni rodzice.

Jeśli nie masz dzieci: Kiedy myślę o dzieciach, czuję ciepło w sercu. Jednak myśl o byciu matką sprawia, że zastanawiam się, czy sobie poradzę.

_____ z 11 punktów.

E) Życie zawodowe

Jestem skrupulatna i mam wysokie wymagania wobec siebie w pracy.

Mam skłonność do perfekcjonizmu, przez co trudno mi skończyć projekt.

W lot pojmuję złożone kwestie.

Czuję się pionierką w niektórych obszarach zawodowych. Chciałabym stworzyć coś nowego.

Mam dobre oko do szczegółów.

Chciałabym, żeby moja praca zmieniała świat na lepsze. To dla mnie bardzo ważne.

Chcę odkryć sens w mojej aktywności zawodowej.

Poszukuję swojego prawdziwego powołania.

Sukces częściowo mnie zawstydza. Nie chcę uchodzić za arogancką.

Dążę do osiągnięcia poczucia bezpieczeństwa. Czasami kłóci się to z poszukiwaniem mojego powołania.

_____ z 10 punktów

F) Nadmiar bodźców i wycofanie

Niechętnie przebywam w dużych skupiskach ludzi.

Regularnie odczuwam potrzebę wycofania się.

Nie lubię głośnych dźwięków.

Łatwo mnie przestraszyć.

Sceny przemocy lub wypadków w telewizji sprawiają, że odczuwam dyskomfort.

Czasami podczas jazdy samochodem albo w podróży czuję się przytłoczona, zwłaszcza w dużych miastach.

_____ z 6 punktów

G) Poszukiwanie sensu i duchowość

Już jako dziecko chciałam znaleźć sens życia.

Wierzę, że we wszechświecie istnieje siła wyższa.

W przeszłości doświadczyłam mistycznych przeżyć, przeczuć i wyższych stanów świadomości.

Interesuję się medytacją, religią lub historią.

_____ z 4 punktów

Całość: _____ z 54 punktów

Samoocena

Sprawdź, jaką liczbę punktów uzyskałaś. Im wyższa liczba, tym bardziej wrażliwa jesteś. Jeśli zgodziłaś się z co najmniej 35 stwierdzeniami, najprawdopodobniej jesteś wysoko wrażliwa. Wynik przekraczający 40 punktów wskazuje na wyraźną wysoką wrażliwość. Z pewnością były jednak w teście zdania, które zupełnie do ciebie nie pasowały. Zjawisko wysokiej wrażliwości ma wiele twarzy, a każdy człowiek jest jedyny w swoim rodzaju. Nie ma dwóch takich samych wysoko wrażliwych osób.

Spójrz teraz na poniższy diagram. Przedstawiono na nim siedem życiowych obszarów, których dotyczyły stwierdzenia w teście. Zaznacz te z nich, w których uzyskałaś najwyższy wynik punktowy. Zwróć uwagę na pojawiające się przy tym pozytywne i negatywne skojarzenia.

Poniższa tabela pomoże ci rzucić światło na to, jak sama oceniasz wady i zalety twojego wrażliwego usposobienia. Ponownie znajdziesz w niej podział na siedem obszarów życiowych. W środkowej kolumnie wpisz pozytywne, a w prawej negatywne skutki twojej wrażliwości.

Obszar | Pozytywne efekty mojej wrażliwości | Negatywne efekty mojej wrażliwości
Intensywny świat uczuć i myśli |  |
Empatia i poczucie więzi |  |
Odczuwanie fizyczne |  |
Relacje |  |
Życie zawodowe |  |
Nadmiar bodźców i wycofanie |  |
Poszukiwanie sensu i duchowość |  |

Na jakie aspekty twojego życia wrażliwość wpływa najmocniej?

Podczas wypełniania tabeli z pewnością doszłaś do wniosku, że wysoka wrażliwość to nie tylko wady i zalety. Najważniejsza jest równowaga. Osiągniesz ją, gdy zdasz sobie sprawę ze swoich mocnych stron i szczególnych potrzeb. A teraz uważnie się im przyjrzyj.

W których obszarach odnotowałaś najwięcej pozytywów? Bądź świadoma zalet, które wynikają z twojego wrażliwego temperamentu, i poczuj wdzięczność za to, że je masz. Jak możesz jeszcze lepiej je wykorzystywać w życiu prywatnym i zawodowym?

W których obszarach zanotowałaś najwięcej negatywnych efektów swojej wrażliwości? Czytając tę kolumnę, sprawdź, czy nie polegasz zbytnio na zdaniu innych osób. Często poprzestajemy na osądach, które przejęliśmy od rodziców, nauczycieli czy innych opiekunów. Wewnętrzny krytyk jak echo powtarza wcześniej zasłyszane opinie.

Wybacz tym, którzy nie rozumieli twojej wrażliwości, wytykali ją palcami i drwili z niej. Widocznie nie potrafili zachować się inaczej. Pogódź się ze swoją wyjątkową naturą. Gdy tylko przestaniesz oceniać się przez pryzmat swojej osobliwości, poczujesz się lepiej w swojej skórze. To zaś da ci poczucie wolności i otworzy drzwi do nowego życia. W następnym rozdziale dokładniej przyjrzymy się różnym aspektom życiowym. Znajdziesz tam dalsze wskazówki, jak lepiej chronić własne granice, jak stać się bardziej pewną i świadomą siebie, jak czerpać więcej radości z życia i jak rozwinąć twój wspaniały potencjał.

Test 2. Czy masz wszechstronnie uzdolnioną osobowość typu skaner?

Postaraj się odpowiedzieć na poniższe pytania spontanicznie i bez zbędnego namysłu. Zapisz, z iloma stwierdzeniami się zgadzasz.

Mam liczne hobby i zainteresowania.

Moja półka ugina się od książek. Uwielbiam czytać i czuję niewyczerpany głód wiedzy.

Mam kilka kwalifikacji zawodowych albo marzę o tym, by nauczyć się nowego zawodu.

Mam więcej pomysłów, niż mogę wcielić w życie.

Mam problem z podejmowaniem decyzji.

Trudno mi wyznaczać priorytety, bo wszystko wydaje mi się równie ważne.

Jestem samoukiem i bez trudu potrafię zapoznać się z tajnikami różnych dziedzin zawodowych.

Mam głowę do szczegółów, a jednocześnie widzę całościowy obraz sytuacji.

Lubię pracować samodzielnie, we własnym rytmie, w zgodzie ze swoimi preferencjami. Dzięki temu unikam rutyny.

Gdybym mogła się cofnąć w czasie, chciałabym studiować/szkolić się w innym kierunku.

Często czuję, że nie pasuję do reszty, ponieważ znam się na wielu różnych dyscyplinach/czynnościach/rolach.

Mam różnorodne, niekonwencjonalne talenty, które wydają się do siebie nie pasować.

Często idę pod prąd i jestem wolnym duchem.

Rzadko wytrzymuję na jednym stanowisku dłużej niż dwa, trzy lata. Po tym czasie potrzebuję zmiany.

Samoocena

Jeśli odpowiedziałaś „tak” na więcej niż 8 pytań, najprawdopodobniej masz osobowość typu skaner. Im więcej punktów odhaczyłaś, tym wyraźniejsze są twoje wszechstronne zdolności. Może to prowadzić do wielu przetasowań w twoim życiu, a także nasuwać pytanie, gdzie naprawdę jest twoje miejsce. Nie masz jednak powodu do zmartwień: w miarę, jak będziesz poznawać samą siebie, znalezienie własnego miejsca w życiu stanie się łatwiejsze.

Test 3. Czy jesteś poszukiwaczką mocnych doznań?

Przeczytaj następujące stwierdzenia i odpowiedz „tak” lub „nie”.

Szybko się nudzę.

Czuję się niespokojna, jeśli przez dłuższy czas jestem w domu i nic nie robię.

Nie lubię czekać, jeśli w tym samym czasie mogłabym zająć się czymś innym.

Chętnie uprawiam sporty, które dostarczają mi adrenaliny.

Uwielbiam podróżować do obcych miast i państw i poznawać nowe rzeczy.

Nie lubię oglądać tego samego programu czy filmu po kilka razy.

Prędzej czy później zaczynam odczuwać nudę w relacjach czy przyjaźniach z tymi samymi ludźmi, przez co szukam nowych znajomości.

Nie lubię, kiedy każdy dzień przebiega według tego samego schematu.

Lubię substancje, które dają mi zastrzyk energii (kawa, czarna herbata i inne).

Preferuję przyjaciół/partnerów, przy których nigdy się nie nudzę i którzy lubią mnie zaskakiwać.

Chciałabym prowadzić badania w różnych dziedzinach.

Lubię sztukę, która wywołuje silne emocje.

Chciałabym zażyć substancji poszerzających świadomość, aby doświadczyć nowych doznań (pod warunkiem, że byłyby bezpieczne).

Samoocena

Jeśli odpowiedziałaś twierdząco na 8 lub więcej pytań, istnieje duże prawdopodobieństwo, że jesteś poszukiwaczką mocnych doznań. Połączenie wysokiej wrażliwości z tym typem osobowości to mieszanka wybuchowa, która może w tobie budzić wiele wątpliwości, dopóki nie rozpoznasz własnych predyspozycji.

Krajobraz psychiczny i struktura osobowości

Po wypełnieniu powyższych testów z pewnością masz już bardziej całościowy obraz swojej psychiki. Teraz postaw krzyżyk przy aspekcie, który cię dotyczy, aby się dowiedzieć, jak wygląda struktura twojej osobowości.

Wrażliwa natura ____ z 54 punktów

Poszukiwaczka mocnych doznań

Osobowość typu skaner

Introwersja (ocena własna)

Ekstrawersja (ocena własna)

Moc i magia słów: jak rozpoznać złe uroki i się od nich uwolnić

Doszłam do wniosku, że wiele kobiet z początku odrzuca koncepcję wysokiej wrażliwości, ponieważ budzi ona w nich skojarzenia ze słabością i niezrównoważeniem. W końcu kobiety i tak od dawna uchodzą za słabą płeć. W zbiorowym dążeniu do zrzucenia więzów historycznego ucisku kobiety kierowały się męskimi wartościami, takimi jak sukces, kariera, władza i emocjonalna powściągliwość. Sugestia, że należą do osób wrażliwych, sprawia, że czują się niepewnie, ponieważ chcą iść do przodu, nie cofać się. Nie jesteśmy jednak w stanie dotrzeć do źródła naszej prawdziwej siły, dopóki odtrącamy naszą wrażliwość i cechy związane z kobiecością. Aby pozbyć się wewnętrznych blokad, musimy dokładnie przyjrzeć się własnym zachowaniom i wziąć pod lupę to, jak zaprogramowany jest nasz umysł. Mam tu na myśli liczne sentencje i stwierdzenia, które z biegiem czasu zagnieździły się w naszej podświadomości i sterują naszym życiem. To one sprawiają, że funkcjonujemy w trybie autopilota i nie możemy pojąć, dlaczego czujemy się bezradne, bezwartościowe i nieautentyczne.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki