Opieka redakcyjna: ANITA KASPEREK

Zespół redakcyjno-korektorski: JACEK BŁACH, BARBARA GÓRSKA, ANNA PAWLIKOWSKA, HENRYKA SALAWA, MARIA WOLAŃCZYK, JOANNA ZABOROWSKA

Opracowanie graficzne wersji papierowej: MAREK PAWŁOWSKI

Zdjęcia Gustawa Herlinga-Grudzińskiego na okładce z synem Benedetto (Neapol 1955). Archiwum Gustawa Herlinga-Grudzińskiego w Neapolu.

Redakcja techniczna: ROBERT GĘBUŚ

Skład i łamanie: Nordic Style

Dziennik 1957–1958 © The Estate of Gustaw Herling-Grudziński, 2018
Wspomnienie Lidii Croce © The Estate of Lidia Croce
Wspomnienie Lidii Croce © for the Polish translation by Krystyna Schwarzer-Litwornia
Dziennik czytany Ojcu © by Marta Herling & Irena Morawska, 2009
Przypisy © by Włodzimierz Bolecki & Marta Herling, 2018
Wstęp © by Włodzimierz Bolecki, 2018
© Copyright for this edition by Wydawnictwo Literackie, 2018

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-08-06627-0

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 1, 31-147 Kraków
tel. (+48 12) 619 27 70
fax. (+48 12) 430 00 96
bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
Księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Plac św. Kajetana w Neapolu, lata 50.

13 marca, środa

Napisałem tylko jedną stroniczkę, ale, jak mi się wydaje, dobrą. Ciekawe, jak od pewnego miejsca w powieści rzeczy nabierają swojej własnej logiki, rozwijają się samodzielniej, wiążą się z tym, co było, w sposób naturalny i rozumny – jak w znanej dziecinnej zabawce, gdzie na specjalnym arkuszu ukryty wzór zaczyna się pojawiać w pewnej chwili od stałego i cierpliwego czernienia ołówkiem.

14 marca, czwartek

Russell w polemice z Normanem Thomasem w „New Leader”[145] powołał się na swoją przedmowę do mojej książki, nazywając mnie Norwegiem i „komunistą w chwili aresztowania przez Rosjan”. Ma 85 lat.

Skończyłem rozdział.

Od lewej: Czesław Miłosz, Aleksander Wat i Gustaw Herling-Grudziński, Portofino 1959.

15 marca, piątek

Pogadanka dla RFE.

Wieczorem Baby Doll Tennessee Williamsa[146]. Jest to na pewno bardzo dobry i bardzo po amerykańsku (behawiorystycznie) powierzchowny pisarz: jego świat to ludzie szarpiący się, obijający z pianą na ustach o kraty klatek. Jest to przy tym świat męski, bo kobiety odgrywają tu role kruchych i delikatnych istot w rękach goryli (w inny sposób ta rzecz wyłazi często z Hemingwaya). Lepsze to było w Streetcar, bo postać kobieca (może dzięki Vivien Leigh) miała jakiś tragiczny akcent. Ale jest w tym wszystkim elektryczność puszczona po wierzchu, i w scenie, kiedy Silva zabiera się do ślicznej zresztą (jak małe zwierzątko) Baby Doll, poczułem fizyczne pragnienie, którego nigdy w kinie nie odczuwam.

16 marca, sobota

Druga pogadanka dla RFE.

Wat pisze z Taorminy, że miał nowy atak bólów, i pyta, co sądzę o Padre Pio, bo chciałby się do niego wybrać[147]. Nie przypuszczałem, że się do tego stopnia nawrócił.

17 marca, niedziela

Wycieczka do Paestum[148] – opis w notesie podróżnym. Jest jasne, że znalazłem miejsce, do którego będę ciągle wracał.

Wieczorem – Proces Kafki.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Źródła ilustracji

Zdjęcia na stronach: 126 – pochodzą z Archiwum Gustawa Herlinga-Grudzińskiego w Neapolu; zdjęcia Neapolu z lat 50, strony: 2 – www.napoliclick.it

Przypisy

[145] „The New Leader”, magazyn polityczny i kulturalny o orientacji lewicowej, ukazujący się w latach 1924–2006 w USA.

[146] Laleczka, film Elii Kazana z 1956 r., nakręcony na podstawie sztuki Tennessee Williamsa 27 Wagons Full of Cotton (27 wagonów pełnych bawełny, 1946).

[147] Wat opowiedział o tej wizycie Miłoszowi (zob. Mój wiek. Pamiętnik mówiony, oprac. R. Habielski, Warszawa 1998, cz. 2, s. 348–351; por. O. Watowa, Wszystko, co najważniejsze, Warszawa 1984, s. 159–163). O swoim stosunku do ojca Pio Herling-Grudziński opowiada w rozmowie z W. Boleckim (zob. Rozmowy w Neapolu, s. 301–306).

[148] Paestum, starożytne miasto greckie, nazwane przez założycieli Posejdonią, słynące ze świątyń, leży na południe od Salerno.