Spis treści

Karta redakcyjna

Zamiast wstępu

Wiersze (1967)

My

Cisza

Brzeg

Szyby

Wolny przekład z Szekspira

Bajka

*** (Dotąd doszliśmy...)

Pełnia

List

Bez tytułu

Drugi zbiór wierszy (1970)

Stół rodzinny

Zdarzenia

Znak zapytania

Sytuacja

Recepta

O czym myśli dziewczyna na lekcji gramatyki języka polskiego

Wyznanie mężczyzny od którego kobieta odchodzi jak lato i powraca jak lato

Babcia

Trzeci zbiór wierszy (1972)

Lęk

Takie czasy

Mała dziewczynka podglądająca naród

Pewność

Może będzie lepiej

Dwugłos

Dzieci

Widzę je wszędzie

Dom dziecka

Trąbki

Jeśli istnieje Bóg

Czwarty zbiór wierszy (1974)

Z listu

Z listu (II)

Z listu (III)

Dzień Żywych

Ostrzeżenie

Egzamin

Przesłanie

Piąty zbiór wierszy (1978)

Z podróży

Z podróży (II)

*** (Na Twój pogrzeb...)

Ostatnie słowa

Ucz się śmierci

Z dziennika (1973)

Wiersz przeciwko samej sobie

Dom Spokojnej Młodości

Dyktando

Z sennika

Chwila

*** (Nie uratowała mnie powódź...)

Nie o śmierć tutaj chodzi, lecz o biały kordonek (1982)

Z podróży

Dwa listy

Pytania na spotkaniu autorskim

Moja samotność

Przechowalnia ciemności (1985)

Obywatel małego kraju

Czy pamięta pan panie profesorze...

Zwierzenia emigranta

Wybaczcie mi to...

Strefa ograniczonego postoju (1990)

Tu pracuję

Grupa turystów

Oko jastrzębia

Stypendyści czasu (1994)

Autostopowicz

Stypendyści czasu

René wrócił

Wyjście awaryjne

Ludzie dla początkujących (1997)

Maszyna do zmywania naczyń

Pismo poety

1999 (1999)

Hannah Arendt

Kiedy w moim kraju umiera wielki poeta

Bóg prosi

Miłość

Prywatna własność

Sklepy zoologiczne (2001)

Krzyk mody

Podczas świąt

Sklepy zoologiczne

Czekam

Ja (2004)

Susza

Miasteczko Świat

Karta gwarancyjna

A jednak miłość

11 września 2001

Ruch

Sufler

Gdzie Indziej (2005)

Gdzie Indziej

Moi tłumacze

Ciasto ze śliwkami

Dyskoteka

Placebo

Otchłań

Pomnik

Zawdzięczam życiu

Pamięć

Moment nieuwagi

Drzazga (2006)

Drzazga

Chłopcy

Lekcja poezji

Do ptaka

Spinoza

Nieobecność

Martwy punkt

Pomarańcza Newtona (2007)

Wolność

Na spotkaniu autorskim

Pomarańcza Newtona. Nieskończoność

Pogłos (2010)

*** (Historia znowu kiedyś...)

Co jakiś czas

Razem

Album

Miłość

Solista

Poeta

Przed sklepem

Mój kraj

Czytnik linii papilarnych (2015)

Rebus

Czytnik linii papilarnych

Życie

Ptak

Nigdy tu nie wrócę

Samotność

Do utraty tchu

Wyszli. Nie wrócili

Krople do oczu

Wielki Wybuch

Bezdomny wiersz

Przepaść

Świat

Pamięć operacyjna (2017)

Mafia

Latający obiekt

Historia

Strach

Pamięć operacyjna

Zawsze może się zdarzyć

Zbiory miłosnych listów

Johannes Kepler

Awaria świata

Kino i coś jeszcze

Byliśmy jeszcze Wszyscy

Sztuczna inteligencja

Miłość w trybie awaryjnym (2019)

Byliśmy objawieniem

Nic nas nie ostrzegło

W trybie awaryjnym

Katastrofa

Kiedy staliśmy się faktem

Układy scalone

Gdybyś...

Muzeum

Rekiny

Łasuch

Znowu pijemy

Tak było. Tak może być

Powrót

Zlodowacenie

Kiedy

Nota redakcyjna

Alfabetyczny spis tytułów i incipitów

Punkty orientacyjne

Spis treści

Okładka

Strona tytułowa

Początek tekstu

Lista stron

5

7

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

Opieka redakcyjna: WALDEMAR POPEK

Korekta: ANNA DOBOSZ, KRZYSZTOF LISOWSKI, ANETA TKACZYK

Opracowanie graficzne: ROBERT KLEEMANN

Redaktor techniczny: ROBERT GĘBUŚ

© Copyright by Ewa Lipska
© Copyright for this edition by Wydawnictwo Literackie, 2025

ISBN 978-83-08-08786-2

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 1, 31-147 Kraków
bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40
księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
tel. (+48 12) 619 27 70

Konwersja do formatu ePub 3: eLitera s.c.

Ten e-book jest zgodny z wymogami Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA).

Wydawca zakazuje eksploatacji tekstów i danych (TDM), szkolenia technologii lub systemów sztucznej inteligencji w odniesieniu do wszelkich materiałów znajdujących się w niniejszej publikacji, w całości i w częściach, niezależnie od formy jej udostępnienia (art. 26 [3] ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych [tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 24 z późn. zm.]).

Zamiast wstępu

Przygotowywanie przez autora wyboru wierszy jest zajęciem intrygującym i depresyjnym. Przypomina spacer po antykwariatach, gdzie delikatny szum przesypującego się piasku w klepsydrach zapowiada pustynię czasu. Jestem wspólnikiem słowa od wielu lat i od wielu lat zajmuję się tym samym: przeżyć wszystko to, co nigdy nie mogło się wydarzyć. Poezja to przecież nic innego, tylko wyczekiwanie na moment, kiedy dwie równoległe słów będą mogły się przeciąć.

Wiersze

(1967)

.

My

My – rocznik powojenny otwarty na oścież –

w pełnokomfortowym stanie swojego ciała

czytamy Sartre’a i książki telefoniczne.

Rozważamy uważnie wszelkie trzęsienia ziemi.

My. Rocznik powojenny ze spokojnych doniczek.

Wyprowadzony z bezspornych statystycznych wyliczeń.

Niedosłyszany w hałasie początku.

Cierpiący na bezsenność i do ćmy podobny.

Powołany do koncentracji nad.

Do naszych dni prowadzą zardzewiałe drzwi.

Schody które przeżyły hodowcę kanarków.

Wodospad kroków. Pogrzeb z orkiestrą. I krzyk tłuczonych garnków.

Schodzimy powoli. Bardzo powoli. Z powagą drzewa.

Jest może siódma rano. Dzień zbyt dokładnie dojrzewa

i niekiedy przyjmuje smak gnijącego jabłka.

Najrozmaitsi ludzie gwałtownie wybiegają.

Ze schodów. Z bram. Z hoteli. Z ust. Tu i tam.

Obłąkani po łokcie pensjonariusze świata.

Przeklinają. Przystają opłaceni na parkingach.

My zazdrościmy tym

którzy w wysokich sznurowanych butach

przeszli przez wojnę.

Zazdrościmy

nocy oszczędnie po małym kawałeczku

rozdzielanych między hełmy znużone.

Strzałów jak ognie sztuczne do ust poniesionych.

Wulgarnych wzruszeń nagłego ocalenia.

O tamtym świcie

z miasta lęk wywożono na taczkach

I wymiatano kule.

Choć w twarzach jeszcze nie wystygło drżenie

pozlepiano hejnałem gruzy i wyzwolenie

i poranione mury do hymnu wstawały.

Ludzie na wolność klaskali. Bramy się otwierały.

W bramach kobiety rodziły dzieci:

nas. Jakże odświętnych. Powołanych jeszcze przed świtem.

Odpornych na ciało. Otrząśniętych z chrzęstu broni.

Oddano narodzeniem naszym cześć – zabitym.

A pamięć przestrzeloną dźwigamy

już my.

.

Cisza

Mój lęk nie mniejszy niż Europa.

I drzwi plecami odwrócone w lęku.

I w lęku stoję odwrócona.

I pada deszcz nieprzemakalny.

I cisza stoi między nami

na drugim piętrze kamienicy.

Po twarzy twojej twarzy mojej

deszcz przeprowadza się kroplami

z drugiego piętra kamienicy

i dźwiga drwiny odrobinę.

Tak w nocy stałaś. I ja stałam.

I cisza stała między nami.

Coraz bardziej pusto cię czytam.

Ktoś szczególnie czeka na tę chwilę

jak na ślub albo na pociąg.

Coraz bardziej pusto cię widzę.

Coraz trudniej jest teraz o komfort:

mieć sąsiadów przyjaciół rodzinę.

Pełna cisza stoi między nami

i nie wierzy w czyjąkolwiek winę.

.

Brzeg

Kto ten zamek tak ogłuszył

że w umarłym stroju stoi.

Czyja młodość przestarzała

ściera czasem kurz z pokoi.

I wygląda smutno z okien

przymierzając różne twarze.

Czyje serce jeszcze bije

wolniuteńko w mdłym zegarze.

Żart okrutny. Nie poznaję

twego głosu chociaż krzyczysz.

I lat naszych popękanych

nie potrafię się doliczyć.

Żart okrutny. Nie wiem nawet

z jakich idę linii rąk.

Nie znam siebie. Ani ciebie.

Kto jest Stamtąd. Kto jest Stąd.

Żart okrutny. Moje imię

z imion wszystkich ktoś wywołał.

Lata raz rzucone w wodę

zataczały wkoło koła.

Coraz większe. Coraz więcej.

Coraz częściej czas mój biegł.

Koła biegły coraz gęściej.

I wyraźniej ciemniał brzeg.

.

Szyby

Jak ciężko jest patrzyć w te szyby podłużne.

Kobiety półsenne róż z twarzy strzepują.

A obok posępni przechodzą podróżni.

Za nimi jest pejzaż. Wojsko maszeruje.

W pejzażu są stoły. Na stołach jest wino.

Przy stole dziewczyna. W dziewczynie jest śmiech.

A w śmiechu jest smutek. A wszystko jak w kinie

w tych szybach podłużnych. W dziewczynie jest śmiech.

I ciężko jest patrzyć. Kobiety półsenne.

W kobietach jest miłość. W miłości jest kres.

A potem już tylko są szyby podłużne

i smutek. Podróżni. W miłości jest kres.

W podróżnych jest pociąg. Stukają w nich koła.

A w kołach jest wieczność. W wieczności jest strach.

A w strachu jest cisza. A w ciszy najciszej.

W podróżnych jest pociąg. I ciągła kół gra.

Jak ciężko jest patrzyć. Wojsko maszeruje.

W żołnierzu jest kula. A w kuli jest śmierć.

A w śmierci jest wszystko i nic nie ma w śmierci.

A w śmiechu jest smutek. W miłości jest kres.

Przy stole dziewczyna. W dziewczynie jest serce.

A w sercu jest żołnierz. W żołnierzu jest kula.

ciało żołnierza już ziemia przytula.

I płacze dziewczyna. Mijają podróżni.

Noc chłodna przegląda się w szybach podłużnych.

.

Wolny przekład z Szekspira

W oczy mi patrzysz wciąż tak samo

jak w tysiąc pierwszym roku rano

kiedy w szeroką moją suknię

twoje wplątało się kolano.

Miłość przez wieki się nie zmienia.

Kamień jak był tak jest z kamienia.

Rzeka jak była tak jest rzeczna.

I wieczna miłość jest odwieczna.

I myślisz o mnie wciąż tak samo

jak myślał książę z którym nieraz

huśtałam zwinnie się na drzewach

nadworną będąc jego damą.

Miłość przez wieki się nie zmienia.

Czas na mym życiu zdarł kopyta.

Jak mnie żegnałeś tak mnie żegnasz.

Jak mnie witałeś tak mnie witasz.

Z przekory czasu znów jesteśmy.

Jego wskazówek podopieczni.

Tik tak. Współcześni. Średnio-wieczni.

Tik tak. Weseli. Smutni. Sprzeczni.

Tik tak. Powoli światła gasną.

Tik tak. W miłości wiecznej zasnął

książę współczesny. Przeszły. I

współcześnie przeszły. Jakby nic

odchodzi chyłkiem. W noc wyrusza.

Jak gdyby w ręku trzymał jeszcze

swą rolę godną Poloniusza.

.

Bajka

Jak bardzo wiele mamy lat

pod tą leszczyną. Pod tą leszczyną.

Ciągłością umęczony świat

i czyją winą? Czyją winą?

Tak w siebie zapatrzeni przekraczamy nas.

Daleko za odległość. Daleko za odległość.

Oczom widocznie nadszedł czas

by dojrzeć świata część zaległą.

Zobaczył nam się nagle świat

ja ciebie widzę a ty mnie.

Och jak niewiele mamy lat

jak krótka bajka w długim śnie.

.

***

Dotąd doszliśmy. Tu się rozwiązały

koniec z początkiem. Przekłady Homera

na brzegu siedząc przeglądamy teraz.

Nikt nie przypływa po nas. Puste oceany.

Spokój gwałtowny. Może to już sierpień.

Może strach. Rozegrany przez nas umiejętnie.

Jest mi tak jakby już było za późno.

Może to sierpień. Ale drzew tu nie ma

a sierpień zawsze dojrzewa na drzewach.

Nikt nie przypływa. Homerycki żart

i wiatr z kamieni nam wróży jak z kart.

Nikt nie przypływa.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Drugi zbiór wierszy

(1970)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Trzeci zbiór wierszy

(1972)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Czwarty zbiór wierszy

(1974)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Piąty zbiór wierszy

(1978)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Nie o śmierć tutaj chodzi, lecz o biały kordonek

(1982)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Przechowalnia ciemności

(1985)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Strefa ograniczonego postoju

(1990)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Stypendyści czasu

(1994)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Ludzie dla początkujących

(1997)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

1999

(1999)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Sklepy zoologiczne

(2001)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Ja

(2004)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Gdzie Indziej

(2005)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Drzazga

(2006)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Pomarańcza Newtona

(2007)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Pogłos

(2010)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Czytnik linii papilarnych

(2015)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Pamięć operacyjna

(2017)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Miłość w trybie awaryjnym

(2019)

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Nota redakcyjna

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Alfabetyczny spis tytułów i incipitów

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu