Spis treści

Karta redakcyjna

Arka w Charkowie (uratujcie i zostawcie u siebie)

Punkty orientacyjne

Spis treści

Okładka

Strona tytułowa

Początek tekstu

Lista stron

5

14

15

16

Opieka redakcyjna: ANITA KASPEREK

Redakcja: KAMIL BOGUSIEWICZ

Korekta: DANUTA SABAŁA, ANETA TKACZYK, JOANNA ZABOROWSKA

Ilustracja na okładce: SIMONE EISENBEISS

Projekt okładki i stron tytułowych: MAREK PAWŁOWSKI

Redaktor techniczny: ROBERT GĘBUŚ

© Copyright by Wojciech Tochman
© Copyright for this edition by Wydawnictwo Literackie, 2026

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-08-09360-3

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 1, 31-147 Kraków
bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40
księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
tel. (+48 12) 619 27 70

Konwersja do formatu ePub 3: eLitera s.c.

Ten e-book jest zgodny z wymogami Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA).

Wydawca zakazuje eksploatacji tekstów i danych (TDM), szkolenia technologii lub systemów sztucznej inteligencji w odniesieniu do wszelkich materiałów znajdujących się w niniejszej publikacji, w całości i w częściach, niezależnie od formy jej udostępnienia (art. 26 [3] ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych [tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 24 z późn. zm.]).

Arka w Charkowie

Z początku ruscy próbowali wielkie miasto zajść od Piatychatek. To północne osiedle pod dużym lasem. W lesie – granica. Przed lasem – schronisko. I polski cmentarz. Nad grobami opiekunowie zwierząt postawili, nie do końca legalnie, figurę Matki Boskiej z inskrypcją: „Wybaczcie nam, bracia Polacy, że milczeliśmy, kiedy was rozstrzeliwali na naszej ziemi”. Od schroniska będzie trzysta metrów, nie więcej. Prowadziła je organizacja, którą wszyscy tu znają i nazywają jednym słowem: Poratunek. W skrócie ARK, brzmi jak arka, ale to po angielsku – Animal Rescue Kharkiv. Schronisko, jakich wiele, nieduże, ludzie podrzucali tu niechciane zwierzęta, przynosili znalezione. Stąd jeszcze przed dużą wojną ruszały w miasto pierwsze patrole. Wolontariusze ratowali zwierzęta potrącone przez samochody, psy uwięzione w studniach, koty na drzewach. W roku poprzedzającym dużą wojnę – trzysta ocalonych stworzeń. Ruscy ostrzelali schronisko na początku marca. Zabili siedem psów.

Rozdzwoniły się telefony. Błagania ludzi z całego miasta: już wyjechaliśmy, człowiek myślał, że na chwilę, dotarliśmy aż do Lwowa, nie wracamy, a pies w mieszkaniu sam został, koty zamknięte, wybijcie okno, rozwalcie drzwi.

W mieście nic nie działało. Ani komunikacja, ani sklepy. Weterynarze zamykali kliniki, została jedna, na którą ARK i tak nie miałby pieniędzy. W schronisku zabrakło wody. Ratownicy topili śnieg. Zwierzęta miały co pić i co jeść. Jacyś ludzie ryzykowali życie i przynosili karmę. Całe schronisko ryzykowało dla zwierząt. Bo znalazło się w strefie śmierci. Wojsko zaleciło ewakuację. Ogłoszono ją na socialach, znowu przyszli jacyś ludzie, znowu się narażali, dołączyła brytyjska organizacja, pomogli wywieźć trzysta stworzeń. Aż do Rumunii, na Węgry, na Litwę.

Ludzie uciekali. Na zachód, byle dalej na zachód. I stamtąd dzwonili do Poratunku (numer 0954788878), że są z Charkowa, że już pod polską granicą, a pies został, a kot... Ludzie czekali na swoje zwierzęta i z pomocą ratowników je odzyskiwali. Bo ratownicy tłukli szyby w oknach, w drzwiach rozwalali zamki, a jeśli drzwi nie chciały ustąpić, w ścianie obok wykuwali dziurę. Czasem, kiedy trzeba było jechać po mocniejsze narzędzia, najpierw wybijali judasz w drzwiach i tamtędy wlewali wodę, wrzucali suchą karmę. Czasem nie było już niczego: ani ścian, ani okien, tylko ogień i dym. A zwierzęta bez szwanku. Bywało jeszcze inaczej: starszy pan z kotem nie chciał wyjechać, ratownicy przekonywali, że tu czeka go śmierć, namawiali, tak, z kotem pana zabierzemy, pan codziennie odmawiał, aż w jego mieszkanie któregoś marcowego dnia uderzyła rakieta. I koniec opowieści.

Psy, koty, rybki, dwa oswojone wilki, konie, kury. Każde życie ma znaczenie. Ktoś jechał na zachód, zabrał dwa psy albo trzy koty i dowiózł je do ludzkiej rodziny. Albo do adopcji, bo właściciele uznali, że dalsza tułaczka z psem będzie dla nich za trudna: uratujcie i zostawcie u siebie. Ilu zwierząt ratownicy nie ocalili? Ile umarło w zamknięciu, bo ich ludzie nie zadzwonili po ratunek? Nie wiadomo. Wiemy, że wiosną tamtego roku wielki Charków, półtora miliona mieszkańców, był pusty.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki