Spis treści

Karta redakcyjna

Dedykacja

Motto

Dzień dobry

CZĘŚĆ PIERWSZA. JEDZENIE, EMOCJE I CAŁA RESZTA

Rozdział 1. Kultura zawstydzania

Niska samoocena Polek

Natura kontra kultura

Rozdział 2. Zdrowa i niezdrowa relacja z jedzeniem

Rola głodu

Ku zdrowej relacji z jedzeniem

Relacja z ciałem

Rozdział 3. Złe nawyki

Za mało rano, za dużo wieczorem

Jedzenie bezrefleksyjne

Podjadanie między posiłkami

Za dużo kalorii

Rozdział 4. Jedzenie w stresie

Rodzaje i źródła stresu

Masz tę moc, czyli wpływ pozytywnego i negatywnego myślenia na nasze życie

Negatywne skutki stresu

Jedzenie a stres

Sposoby na stres

CZĘŚĆ DRUGA. JEDZ NA SZCZĘŚCIE

Rozdział 5. Kobiety bez diety

Dlaczego diety odchudzające nie działają

Co zamiast diety

Rozdział 6. Chronodieta – znajdź swój rytm

Rozdział 7. Comfort food

Rozdział 8. Nadwaga i otyłość

Rozdział 9. Odżywianie, nie dieta

Piramida czy talerz?

Wiesz, co jesz. Makro- i mikroskładniki

Rozdział 10. Dieta SIRT i niebieskie strefy

Dieta SIRT

Niebieskie strefy

Rozdział 11. Mięso, mniej mięsa, jeszcze mniej mięsa

Dieta dla dobra naszej planety

Mięso bez mięsa

Rozdział 12. Głodówki i detoksy – czy to ma sens?

Nie je, nie pije, czyli o głodówkach i postach

Detoks na zdrowie?

Rozdział 13. Suplementy – czy i kiedy warto je stosować

Suplementacja zalecana

Suplementacja warunkowa

Adaptogeny i nootropiki

Rozdział 14. Pij na zdrowie, czyli o mocy nawodnienia

Woda

Kawa

Herbata

Napoje ziołowe

Koktajle i soki

Napoje energetyzujące

Alkohole

CZĘŚĆ TRZECIA. NIE TYLKO DIETA – DBAJ O SIEBIE HOLISTYCZNIE

Rozdział 15. Ruch

Znaczenie ruchu dla zdrowia, samopoczucia i metabolizmu

Jak zacząć

Rozdział 16. Sen

Dlaczego sen jest tak ważny

Jak możesz sobie pomóc, jeśli masz problemy ze snem

Rozdział 17. Relaks i odpoczynek

Zrób dla siebie coś miłego – lista inspiracji

Zrelaksuj się

Wypróbuj hydroterapię

Wyjedź na wakacje

Zadbaj o kontakt z naturą

Morsowanie

Sztuka

Muzyka

Rozdział 18. Relacje z ludźmi

Kilka głównych zalet dobrych i trwałych relacji międzyludzkich

Jak podtrzymywać relacje w codziennym pędzie

Relacje – instrukcja obsługi

Potęga związków

Zakończenie

Kalendarz badań

Checklista – co jeść, pić i zapraszać do swojego życia

Ćwiczenia z karmienia

Podziękowania

Bibliografia

Przypisy

Opieka redakcyjna: EWA SMOL, DOROTA WIERZBICKA

Opracowanie redakcyjne: MONIKA KUCAB, ANNA POINC-CHRABĄSZCZ

Korekta: EMILIA KOLINKO, AGNIESZKA MAŃKO, ANETA TKACZYK

Projekt graficzny: PAWEŁ PANCZAKIEWICZ

Fotografie: KAROLINA SYNOWIEC

Redaktor techniczny: ROBERT GĘBUŚ

© Copyright by Katarzyna Błażejewska-Stuhr
© Copyright for this edition by Wydawnictwo Literackie, 2025

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-08-08726-8

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 1, 31-147 Kraków
bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40
księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
tel. (+48 12) 619 27 70

Konwersja: eLitera s.c.

1

Kultura zawstydzania

(...)

Jeśli jesteś użytkowniczką mediów społecznościowych (kto dziś nie jest!), masz swoje ulubione czasopismo lub program rozrywkowy w telewizji, pojawia się kolejny problem. Otóż z ekranów lub stron w gazetce zerkają na Ciebie piękne panie ze swoim idealnym ciałem. Osoby, które nawet na siłowni nie ronią kropli potu, wręcz przeciwnie – lśnią wyłącznie od błyszczyku i rozświetlacza. Zamiast rumieńców ze zmęczenia te piękne istoty mają policzki muśnięte różem. O idealnej fryzurze nie wspomnę (ja sama, choć mam na wyposażeniu szczotkę z lokówką, prostownicę, przeróżne preparaty i lata doświadczeń, nie potrafię ułożyć nawet fryzury à la artystyczny nieład). Do tego czyściutkie buty, dobrane pod kolor frotki. A Ty nigdy (!) tak nie wyglądasz. Nawet po zrobieniu makijażu. Te same legginsy nie uwydatniają krągłości pośladków, tylko rozciągają się na boki już po pierwszym założeniu. I niby wiesz, że ten instagramowy look to wszystko ściema marketingowa, że trójka stylistów pracowała nad sesją zdjęciową, podczas której wykorzystano specjalne lampy, fotograf zrobił dziewięćdziesiąt siedem zdjęć, a do obróbki wybrał jedno. Obserwujesz na Instagramie Danae Mercer Ricci lub profile osób, które ujawniają kulisy robienia takich fotografii, obśmiewają je jak Celeste Barber. Mimo to nie możesz uniknąć porównywania swojego ciała do wysportowanych sylwetek z ekranu. I patrząc w lustro, wiesz, że coś z Tobą jest nie tak, bo nie wyglądasz „należycie”. Jakby w ogóle z góry było wiadomo, jak ma wyglądać idealna kobieta.

Chcesz coś zmienić. Słuchasz podcastów o zdrowiu, szukasz informacji w internecie, sprawdzasz, jak one, te piękne panie, jedzą, bo przecież musisz się zmieścić w ukochane dżinsy z pierwszej randki z liceum. A tam... co sezon zupełnie inna dieta – Kwaśniewskiego, kapuściana, kopenhaska, South Beach, keto, paleo, zgodna z grupą krwi albo dieta szklanej kuli... Trudno zliczyć, ile dietetycznych teorii powstało w ostatnich latach. Im więcej czytasz, tym bardziej zagubiona się czujesz. I nie dziwię Ci się! Gdyby nie studia na Uniwersytecie Medycznym, zajęcia z anatomii, fizjologii, biochemii, mnie samej trudno byłoby ocenić wiarygodność modnych diet, ich wpływ na organizm i potencjalnie szkodliwe skutki.

A może myślisz o siłowni lub zapisaniu się na pilates, ale potem przypominasz sobie o swoim zawstydzającym wyglądzie i to powstrzymuje Cię przed wykupieniem karnetu? Najpierw musisz przecież złapać formę w domu i schudnąć, żeby nie wstydzić się ćwiczyć z innymi. „Pójdę na basen, kiedy schudnę”.

Czy rozpoznajesz siebie w tych opowieściach?

Ciało kobiety od zawsze było ustawione jako obiekt, który miał cieszyć oko. Kobiety zdobiono, ubierano, malowano, poddawano zabiegom higienicznym, upiększającym, często niezwykle przemocowym, żeby wyglądały zgodnie z kanonem ustalonym w starożytności i sukcesywnie zmienianym. Nie tylko więc media społecznościowe są winne temu wielkiemu załamaniu w zdrowym wizerunku naszego własnego ciała. W dobie postępującej feminizacji i wyzwolenia kobiet niewiele z nas jeszcze potrafi ustawiać się w społeczeństwie podmiotowo i uwolnić się od presji sztucznie ustalonego kanonu.

A kanon się przecież zmienia. Kobiecość idealna – co za absurdalne pojęcie! – waha się o jakieś dziesięć kilogramów i dwadzieścia centymetrów w talii. Traktujmy piękno jako dobro wyciągające nas z depresji i zwyczajności. Piękno niesie społeczeństwo do rozwoju, podwyższa rezyliencję (gotowość do zmian, adaptacji), pozwala patrzeć horyzontalnie, dzięki pięknu nasze życie może być lepsze! Piękno ludzkich ciał zostało niestety zmonetyzowane i poddane okropnej ocenie, ograniczając nas, zamiast rozwijać.

Żyjemy w kulturze zawstydzania. Usiłuje nam ona wmówić, że jeśli nie jesteśmy szczupłe, wysportowane, nie mamy śnieżnobiałego uśmiechu jak z telewizji, długich włosów, na pewno coś jest z nami nie tak. Social media i środki masowego przekazu nieustannie próbują nas wcisnąć w wyimaginowane i niemożliwe do osiągnięcia kanony wyglądu. Badania jasno pokazują, że im częściej oglądamy jakieś obrazy, im częściej karmimy nimi nasze oczy i umysł, tym chętniej przyjmujemy je za swoje cele. I chociaż zdajemy sobie sprawę, że perfekcyjny wygląd nie istnieje, a zdjęcia paparazzi ujawniają niekiedy, jak naprawdę wyglądają te niedoścignione ideały z Instagrama, to jednak chcemy się do nich upodobnić. Mało tego, jesteśmy gotowe na wiele poświęceń, ogromne wydatki finansowe oraz cierpienie, by ów cel osiągnąć.

Czy wiesz, kto wiedzie prym w polskich social mediach? Trenerki fitness. Kobiety, których zawodem jest trenowanie i uprawianie sportu. Podczas gdy Ty siedzisz przy biurku, prowadzisz lekcje w szkole, gotujesz obiady dla rodziny lub stoisz za ladą, one biegają, rozciągają się i podnoszą ciężary. I mimo że te kobiety żyją zupełnie inaczej niż Ty, współczesna kultura każe Ci się do nich porównywać. A przecież to zupełnie tak, jak gdyby ktoś próbował Cię zawstydzić, bo nie grasz w szachy na poziomie Magnusa Carlsena lub Garriego Kasparowa, nie gotujesz jak Robert Makłowicz albo nie sprzątasz jak Marie Kondo.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki