Spis treści

Karta redakcyjna

Od autora

WIERSZE

Wyznanie miłości

Inwokacja

Urok Krakowa

Spójrz na te kuny

Koszmar

Milczenie

Miasto jak szczęście, jak muzyka

Klasztor Norbertanek

Coś z Wyspiańskiego w sobie mam

Ranek w Krakowie

Salwator

***„Krakowie, w twoich murach...”

Chmurny wierszyk

FRASZKI

Kraków to pryzmat

Pamiętaj

Sto lat za mało

Smak dzieciństwa

Krakowska życzliwość

Ksenofobia

Krakowskie horyzonty

Analogie

Cudowni ludzie

Utrapienie rodaków

Krakowscy święci

Wieczorem

Dwa rogi

Kraków

Smok wawelski

Przedmieście

Dyskrecja latarń

Oszczędność

Krakowski rarytas

Gdyby Adam był z Krakowa

Wieczne żałobnice

Krakowscy ubywatele

Krakowskie zarobki

Przygoda krakowianina

Krakowski order

Prawo do mimikry

W górze

Do krakowiaków

Całując krakowiankę

Dziury i dziurki

Termitanie

Grzeczność krakowska

Straty Krakowa

Wolne Miasto Kraków

Uchwała

Rywalizacja

Co lubi Galileusz

Piesek krakowski

Na nóż wiszący w Sukiennicach

Apel w czasie Dni Krakowa

Krakowski Don Juan

Atrapa

Odor sanctitatis

Rekompensata

Nie powróci

Rym do biskupa

Pobożność wstydliwych

Kraszewski w katedrze na Wawelu

Czasowniki

Na pomnik Kościuszki stojący ongi przed bramą wawelską

Na wolne tempo jazdy

Koronki krakowskie

Pierścień

Z niczego

Krakowskie okazje

Galeria

Gdy kotek

Zazdrość

Skutki zapału

Ugrzeczniony deszczyk

Na kości smoka przed katedrą

Treść i forma

Stróże

Dwa kościoły

Pochwała Marii Panny ze Stwoszowego ołtarza

Chyba

Atmosfera

Przepis

Kwadratura koła

Na Potockich Pod Baranami

Planktonizm Krakowa

Mały ziemianin

Z tamtej strony Wisły

Skarga modelki

Krakowiaczek ci ja

Nasz wkład

Nie od razu

Czas

Gdyby

Pieśń Krakowa

Głód historii

Opinia krakowiaków o Zygmuncie na kolumnie

W Krakowie mieszka moja rodzina

Długość krakowskiego pocałunku

Nie mów w Krakowie

Rada

Omijaj

Na krakowianki

Grzeczne krakowianki

Tabliczka mnożenia

Oszczędność krakowska

Krakowski elegancik

Nie bierz do serca

Miłość bez wzajemności

Tragizm Krakowa

Pochwała maczanek

Wiara w zabytki

W swoim żywiole

Bunt żaka

Zakochana

Uczucie tremy

Wyjeżdżając z Krakowa

Pobożna krakowianka

***„Kraków...”

Krakowiak starej daty

Noblesse „obliż”

Krakowskie błoto

Na Plantach – po latach

Dyskwalifikacja

Złoty Kraków

Dufne

Cud

Wieki

Wieki mijają

Krakowskie życie

Oszczędność

Co drugi

Na mrówki

***„Nim tu zdążysz...”

***„Chcąc wiedzieć, czy luba...”

Krakowskie ubytki

CK czy KC

Heroiczna decyzja

Rękawka

Na deflorację Mickiewicza

Na powrót Mickiewicza na rynek krakowski

Na zmianę nazwy ulicy

Krakowianin

Kto tu

Modus vivendi

Ogrom

Jedna z Magdalenek

***„Cóż by to była za dziura...”

Kontrasty

Walka starego z nowym

Nim krakowianin

Na twarzony

Po krakowsku

Wielki ruch

Na Wisłę

Wielkie pogrzeby

Krakowski zrzęda

Na kurtynę Siemiradzkiego

Abośmy jacy tacy, chłopcy krakowiacy

Dwie miarki

Nostalgia

Pośpiech

Wyrzut

Pochwała Krakowa

Anatema

Krakowska wiara

Kurza stopka

Kocham Kraków

Krakowska skrzynia

Krakowskie szyki

Przepis na maczankę

Na krakowskie gadanie

Ubogi Kraków

Padam do nóżek

Nie-Wanda

Krakowskim targiem

Granice cnoty

Krakauer

Miasto zasobne

Szczyt zbytku

Na krakowskich malarzy

Rozciągłość Krakowa

Przestroga

Ambarrassé de richesse

Krakowskie rody

Na chętną śmierć krakowianina

Krakowskie gadanie

***„Kraków miał zwyczaj...”

Zachwyt dziecięcy

Zakochane

***„Kraków po namyśle...”

Kariera berła

Hawełka

Noc krakowska

Ramy Krakowa

Niemoc nieznana

Do gimnazjum Sobka

Go wolę

Kraków do mnie

Wybacz

Wyjaśnienie

Okładka, karta tytułowa i ilustracje:
JANUSZ BRUCHNALSKI

Skład i łamanie: ANNA PAPIERNIK | Origami

© Copyright by
Dorota Sztaudynger-Zaczek, Jan Jacek Sztaudynger, Jan Marek Sztaudynger, Marcin Sztaudynger
© Copyright for the illustrations by Marcin Bruchnalski
© Copyright for this edition by Wydawnictwo Literackie

Wydanie czwarte

Krakowskie piórka po raz pierwszy ukazały się w Wydawnictwie Literackim w 1956 roku.
Niniejsza edycja oparta jest na poszerzonym wydaniu z 1959 roku.

ISBN 978-83-08-07964-5

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 1, 31-147 Kraków
bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40
księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
tel. (+48 12) 619 27 70

Konwersja: eLitera s.c.

Od autora

Urodziłem się w Krakowie.

Jako brzdąc ośmioletni zbiegłem wiosną z maleńkiej górki w tej partii Plant, na której stoi pomnik Jadwigi i Jagiełły, i ujrzałem świeżą zieleń. Napisałem wtedy poemat o wiośnie, który składał się z dwu linijek:

Trawka się zieleni

Dla skubania jeleni.

Wiersz był podły, ale wzbudził we mnie świadomość piękna przyrody, a wzruszenie, jakie towarzyszyło temu wierszowi... przeczucie, że jestem poetą.

Tak więc nie Kraków, ale wiosna była pierwszym moim krakowskim zakochaniem. Potem, w wiele lat później, chodziłem po Krakowie permanentnie zakochany to w tej, to w owej, nie czując i nie rozumiejąc tego, że w moim młodym sercu Kraków sprawiał cuda i że w tym uroczym mieście nawet byle kto musi kochać nawet byle co. W czasie tych misteriów miłości jak gdyby kątem oka zauważyłem „zakręt Wisły z podwinięciem podobnym do psiego ogona”. Ale właściwie po raz pierwszy Kraków odczułem i zrozumiałem wtedy, gdy zjawił się tu pisarz rosyjski Jewreinow. Jego zachwyt uświadomił mi piękno Krakowa.

Tak koleje mojego losu sprawiły, że po skończeniu studiów opuściłem Kraków.

I właściwie dopiero po opuszczeniu Krakowa, kiedy pokochałem Poznań i zamieszkałem w Poznaniu, rozpoczęły się moje wiersze o Krakowie, pisane z tęsknoty za Krakowem. Element satyryczny wszedł do nich dopiero po wojnie nie z mojego własnego impulsu, ale na zamówienie. Ze zdziwieniem przekonałem się, jak głęboko w sercu moim tkwi zadra Krakowa. Fraszki o Krakowie rodziły się jak grzyby po deszczu, po każdym moim najprzelotniejszym choćby pobycie w Krakowie. Budziły one dość sprzeczne sądy i spowodowały, że wielu czytelników „Dziennika Polskiego”, w którym drukowałem te fraszki, obrzucało mnie listami. Jedni wymyślali mi, drudzy dziękowali. Dlatego więc napisałem dziś te kilka słów wyjaśnienia.

Jan Sztaudynger [1959 r.]

WYZNANIE MIŁOŚCI

Kocham Kraków. Nie wstydzę się tego wyznać,

Choć właściwie wstydliwa to rzecz wyznanie miłości.

Wierzę, że w trąbce mariackiej w pieśń się zamienia ojczyzna,

I w krew mej krwi i w kość moich kości.

Trębacz tę piosnkę z ust wyjmuje jak kuglarz wstążkę

I owija nią dachy domów i Polskę całą.

Pomyślcie, nie słyszałem jej przez lat dziesięć

I serce mi skamieniało.

Łkanie za gardło chwyta...

Kraków – i kwita.

Wiewiórka przebiegła Planty na ukos,

Pachną pieczone kasztany dzieciństwem sielskim, anielskim,

Kościół Mariacki stanął na palcach,

Wygląda znad kamienic.

1938 r.

KRAKÓW TO PRYZMAT

Kraków to pryzmat,

Przez który pięknieje ojczyzna.

PAMIĘTAJ

Zanim otrzepiesz z nóg prochy Krakowa,

Pamiętaj – proch ten ucałować.

STO LAT ZA MAŁO

Kiedy kichniesz tu w Krakowie,

„Tysiąc lat” ci każdy powie.

SMAK DZIECIŃSTWA

Na piecykach ulicznych pieczone kasztany

I smak dzieciństwa w nich zaczarowany.

KRAKOWSKA ŻYCZLIWOŚĆ

Tu się jeży

Nawet wieża przeciw wieży.

KSENOFOBIA

Kraków Krakowem nazwali,

Gdy pierwszego zakrakali.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki