Spis treści

Karta redakcyjna

Motto

„Jak zachować się wobec krowy?”
(Wstęp do bestiarium Witolda Gombrowicza) – Włodzimierz Bolecki

BESTIARIUM

„W młodości dręczyłem zwierzęta”

„Straszna samotność zwierząt”

„Przyglądają mi się stada koni, a także patrzą na mnie krowy w olbrzymich ilościach”

„Człowiek na koniu to skandal”

„Pani cierpi na brak apetytu?”

„Dlaczego jest się wydanym na łaskę i niełaskę skojarzeń?”

„Lata pies, ptak szczeka”

„Zwierzę znów się przyplątało”

„Poczułem człowieka jak pies psa”

Źródła cytatów

ANEKS

Alfabetyczny indeks nazw zwierząt w utworach Witolda Gombrowicza

Taksonomiczny indeks nazw zwierząt w utworach Witolda Gombrowicza

Opieka redakcyjna: MARIA ROLA

Indeksy: WŁODZIMIERZ BOLECKI

Korekta: IWONA GŁUSZEK, URSZULA SROKOSZ, LIDIA TIMOFIEJCZYK

Projekt okładki i stron tytułowych: MAREK PAWŁOWSKI

Na okładce wykorzystano zdjęcie Witolda Gombrowicza z Psiną, Vence, 1967 r., fot. Sophie Bassouls

Redakcja techniczna: ROBERT GĘBUŚ

Skład i łamanie: Infomarket

Copyright © 2004 Rita Gombrowicz
All rights reserved
© Copyright for selection and composition by Włodzimierz Bolecki
© Copyright by Wydawnictwo Literackie, Kraków 2004

Wydanie drugie

ISBN 978-83-08-06748-2

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 1, 31-147 Kraków
tel. (+48 12) 619 27 70
fax. (+48 12) 430 00 96
bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
Księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl

Konwersja: eLitera s.c.

„W młodości dręczyłem zwierzęta”

Dziś „byłem zabijającym MUCHY” to znaczy po prostu zabijałem MUCHY drucianą packą.

W moim pokoju, nie wiadomo skąd (bo okna mają siatki) biorą się MUCHY. Co dzień prawie likwiduję je w ten sposób. Dziś zabiłem około 40. Naturalnie nie wszystkie uśmiercam od razu – niektóre, silnie pokiereszowane, upadają na podłogę i co pewien czas odkrywam taką MUCHĘ, pozostawioną sam na sam z konaniem. Natychmiast ją dobijam. Ale zdarza się, że ucieknie w szparę podłogi, wtedy staje mi się ze swoim bólem niedostępna.

W młodości dręczyłem ZWIERZĘTA. Przypominam sobie jak w Małoszycach zabawiałem się z chłopakami wiejskimi. Siekliśmy batami ŻABY. Dziś boję się – oto właściwe słowo – cierpienia MUCHY. I ten strach z kolei mnie przerażał, jakby w tym zawierało się jakieś okropne osłabienie wobec życia, ja rzeczywiście lękam się tego, że nie mogę znieść bólu MUCHY. W ogóle z wiekiem dokonała się we mnie ewolucja, której tragicznego i groźnego charakteru nie chcę ukrywać, owszem, chciałbym jak najsilniej uwydatnić. I twierdzę, że jest właściwa nie tylko mnie, ale całemu memu pokoleniu.

Zanotuję jej poszczególne punkty:

1. Dewaloryzacja śmierci. – Śmierć staje się dla mnie coraz mniej ważna – ludzka, czy ZWIERZĘCA. Coraz trudniej mi zrozumieć osoby, dla których pozbawienie życia jest największą karą. Nie rozumiem zemsty, która zabijając znienacka wystrzałem w tył czaszki cieszy się – jakby tamten coś uczuł. Na śmierć prawie zupełnie zobojętniałem (nie mówię o własnej).

2. Intronizacja bólu. – Ból staje się dla mnie punktem wyjściowym egzystencji, doznaniem zasadniczym od którego wszystko się zaczyna, do którego wszystko się sprowadza. Egzystencjaliści ze swoim „życiem dla śmierci” nie zadawalają mnie, ja życie ustawiłbym tylko wobec bólu.

3. Ból jako ból, ból sam w sobie. – To jest najważniejsze. To jest dopiero zmiana odczuwania naprawdę groźna i okropna i olbrzymia. Polega na tym, iż coraz mniej obchodzi kto cierpi... Myślę, że współcześnie istnieją w tym względzie dwie szkoły. Dla ludzi dawniejszej szkoły ból kogoś z rodziny jest najokropniejszy po własnym; ból dygnitarza ważniejszy od bólu chłopa; ból chłopa ważniejszy od bólu chłopca; ból chłopca ważniejszy od bólu PSA. Przebywają w ograniczonym kręgu bólu. Ale dla ludzi nowszej szkoły ból jest bólem, gdziekolwiek by się pojawił, równie straszliwy w człowieku, jak w MUSZE, wykształciło się w nas doznanie czystego cierpienia, piekło nasze stało się uniwersalne. Mnie, na przykład, niektórzy uważają za nieczułego, ponieważ trudno mi ukryć, że ból najbliższych nie jest bynajmniej najbliższym mi bólem. I cała moja natura jest nastawiona na odkrywanie cierpienia tamtego – niższego.

Te bogobojne rodziny – przypominam sobie z dawnych czasów – we dworze wiejskim przy podwieczorku, gwarzące poczciwie, niewinne... a na stole był lep, na lepie MUCHY w sytuacjach okropniejszych niż potępieńcy na obrazach średniowiecznych. To nikomu nie przeszkadzało ponieważ w zdaniu „ból MUCHY” akcent padał na „MUCHA” nie na „ból”. A dzisiaj – wystarczy naflitować pokój żeby chmary drobnych istnień zaczęły się wić – i nikt się nie przejmuje.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki