„Niech będzie zapisane…”

Słowo wstępne

Tamara Kołakowska z Dynensonów. 16 X 1928–29 IX 2019. Moja mama. Lekarz, naukowiec, psychiatra, autorka wielu prac naukowych. Poza nimi nigdy nic nie opublikowała. Nie wiedziałam, nim znalazłam ten tekst w jej komputerze, że tak dobrze pisze.

To są jej słowa, jej historia. Opowiadała ją kawałkami, wyrywkowo, przez wiele lat, przy kolacji. Głównie o czasach wojennych, ale też o przedwojennym dzieciństwie w Łodzi. Przez wszystkie te lata dopytywałam się o kolejne szczegóły, różne zapominałam, pytałam ponownie. Po jej śmierci okazało się, że w końcu, zapewne znużona wiecznym powtarzaniem, wszystko spisała. Dla mnie, ale też jako świadectwo – o świecie, którego już nie ma. By pozostał po nim ślad. Tytuł pliku ze wspomnieniami brzmiał: „Niech będzie zapisane”. Tytuł teczki zawierającej – poza tekstem – masę dokumentów, zeskanowanych zdjęć i biografii rodzinnych brzmiał: „Było…”.

Nie były to notatki. Była to świetna, klarowna, płynna proza, wymagająca jedynie bardzo drobnej i powierzchownej redakcji. Odszukałam oryginały dokumentów i zdjęć, zeskanowałam inne, które znalazłam w różnych teczkach, w szafach, szafkach, szufladach i biurkach, po czym pozostało tylko wszystko ułożyć, tu i ówdzie coś dopełnić lub poprawić, tu i ówdzie bardzo leciutko doszlifować, dodać kilka przypisów.

Książeczka ta jest nie tylko historią mojej mamy i jej dzieciństwa, życia żydowskiej rodziny w przedwojennej Łodzi i tułaczki podczas wojny. Jest też obrazem świata, który zniknął. Zniknęli już też prawie wszyscy, którzy mogliby o nim opowiedzieć. Wspominany w tej historii doktor Lewenton – „Jerzyk” – ma 97 lat. Poza nim nie ma już nikogo.

Chciałabym bardzo podziękować całej redakcji Znaku za zgodę na wydanie tej książeczki i za tak wspaniałą i sprawną współpracę nad jej redakcją. Myśl o tym, że te słowa mojej mamy ujrzą światło dzienne, że pozostanie ten ślad po niej i po jej świecie, była dla mnie ogromną pociechą w tym koszmarnym minionym roku 2020.

Niech będzie zapisane.

Agnieszka Kołakowska

Oksford, 03.01.2021

Dzieciństwo i rodzina

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Podróż
(1939–1946)

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Po wojnie

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Rodzina łódzka
i rodzina warszawska

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Projekt okładki i grafiki
Adam Gutkowski
goodkowskydesign.com

Fotografia na okładce
Archiwum prywatne rodziny

Fotografie na wkładkach
Archiwum prywatne rodziny

Redaktor prowadzący
Kinga Janas

Opieka redakcyjna
Anna Szulczyńska

Adiustacja
Anna Szulczyńska

Korekta
Małgorzata Biernacka
Katarzyna Onderka

© Copyright by Agnieszka Kołakowska
© Copyright for this edition by SIW Znak sp. z o.o., 2021

ISBN 978-83-240-4415-3

Książki z dobrej strony: www.znak.com.pl

Więcej o naszych autorach i książkach:

www.wydawnictwoznak.pl

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak,

30-105 Kraków, ul. Kościuszki 37

Dział sprzedaży: tel. (12) 61 99 569,

e-mail: czytelnicy@znak.com.pl

Wydanie I, Kraków 2021.

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Aneta Pudzisz