Tytuł oryginału
TRULY, MADLY, GUILTY

Copyright © 2016 by Liane Moriarty

Copyright © for the translation by Magdalena Moltzan-Małkowska

Projekt okładki
Magda Kuc

Fotografia na okładce
© Michael Nelson / Trevillion Images

Redaktorka nabywająca
Dominika Kardaś

Redaktorka prowadząca
Izabela Marszał

Redakcja
Joanna Habiera

Korekta
Grażyna Nawrocka, Klaudia Gawor, Beata Stefaniak-Maślanka

Opieka promocyjna
Monika Burchart

Koordynatorka produkcji
Gabriela Vakuc

ISBN 978-83-8427-233-6

Książki z dobrej strony: www.znak.com.pl

Więcej o naszych autorach i książkach: www.wydawnictwoznak.pl

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

ul. Kościuszki 37, 30-105 Kraków

Dział sprzedaży: tel. 12 61 99 569, e-mail: czytelnicy@znak.com.pl

Wydanie I, Kraków 2026

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Katarzyna Ossowska

Dla Jaci

Muzyka jest ciszą między nutami

Claude Debussy

Rozdział pierwszy

– Ta opowieść rozpoczyna się od grilla – oznajmiła Clementine. Mikrofon spotęgował i wygładził jej głos, nadając mu władcze brzmienie, jak po retuszu. – Zwyczajnego sąsiedzkiego grilla w zwyczajnym ogródku.

Nie takim znowu zwyczajnym, pomyślała Erika. Założyła nogę na nogę, wsunęła stopę za kostkę i pociągnęła nosem. Nikt nie nazwałby ogrodu Vida zwyczajnym.

Erika siedziała pośrodku tylnego rzędu w sali sąsiadującej ze świeżo odnowioną biblioteką. Na przedmieściu, oddalonym od centrum o całe czterdzieści pięć minut, a nie pół godziny, dziękuję bardzo, jak wynikało z zapewnień dyspozytora firmy taksówkowej. Kto jak kto, ale oni powinni się znać na takich sprawach.

Na widowni znajdowało się ze dwadzieścia osób, chociaż składanych krzeseł ustawiono dwa razy tyle. Byli to w większości starsi ludzie o ożywionych, wyczekujących twarzach, inteligentni, świadomi renciści, którzy zjawili się w ten deszczowy (no właśnie, kiedy przestanie lać?) ranek na zebraniu wspólnoty mieszkańców, złaknieni nowych, fascynujących informacji. „Oglądaliśmy dzisiaj wystąpienie niebywale intrygującej kobiety”, chcieli powiedzieć swoim dzieciom i wnukom.

Erika zerknęła zawczasu na stronę internetową biblioteki, żeby sprawdzić zapowiedź przemówienia Clementine. Okazała się zwięzła i oględna: „Clementine Hart, zamieszkała w Sydney matka i znana wiolonczelistka, opowie nam o swoich przeżyciach w wystąpieniu zatytułowanym Pewnego zwyczajnego dnia”.

Czy Clementine naprawdę jest „znaną wiolonczelistką”? Lekka przesada.

Za pięć dolarów można było wysłuchać dwóch gościnnych wystąpień, zjeść pyszny domowy poczęstunek, a także zyskać szansę na wylosowanie nagrody. Następny mówca miał poruszyć kwestię kontrowersyjnych planów modernizacji osiedlowego basenu. Erika słyszała cichy szczęk rozstawianych naczyń, a los spoczywał bezpiecznie na jej kolanach. Nie było sensu chować go do torebki, a potem szukać, kiedy nadejdzie chwila losowania. Niebieski, E24. Nie wyglądał na zwycięski.

Kobieta z burzą siwych loków siedząca tuż przed Eriką z uwagą przekrzywiła głowę, jakby gotowa przytaknąć każdemu słowu Clementine. Wystawała jej metka koszuli. Rozmiar czterdzieści. Target. Erika wyciągnęła rękę i wsunęła metkę pod spód.

Kobieta odwróciła głowę.

– Metka – wyjaśniła szeptem Erika.

Siwowłosa pani uśmiechnęła się z wdzięcznością i poróżowiała na szyi. Jej młodszy sąsiad, na oko czterdziestoletni, być może syn, miał na opalonym karku wytatuowany kod kreskowy, jak towar z supermarketu. Czy to miało być zabawne? Ironiczne? Symboliczne? Erikę korciło, by go poinformować, że uważa to za idiotyzm.

– To było zwyczajne niedzielne popołudnie – powiedziała Clementine.

Znowu to samo określenie. Clementine widocznie uznała, że musi „nawiązać” do zwyczajnych ludzi na zwyczajnym przedmieściu. Erika wyobraziła ją sobie, jak siedzi przy niedużym stole w jadalni albo przy nieodnowionym staroświeckim biurku Sama w swoim urządzonym w stylu prowansalskim szeregowcu z piaskowca z widokiem na „skrawek” oceanu i skrobie mówkę dla tłumu. Jak przygryza koniec ołówka i zarzuca gęste, ciemne włosy na jedno ramię tym swoim zmysłowym, lekko narcystycznym gestem, jak jakaś Roszpunka, powtarzając w myślach słowo „zwyczajny”.

No właśnie, jak zamierzasz dotrzeć do zwyczajnych ludzi, Clementine?

– Był początek zimy. Chłodny, ponury dzień – ciągnęła jej przyjaciółka.

Że jak? Erika poprawiła się na krześle. Dzień był prześliczny. „Wspaniały”. Tak określił go Vid.

A może „cudowny”. Coś w tym rodzaju.

– Panował przenikliwy ziąb – uzupełniła Clementine i zadrżała teatralnie, a przy tym zupełnie bez potrzeby, gdyż w sali było tak ciepło, że mężczyzna kilka rzędów przed Eriką chyba się zdrzemnął. Siedział z wyprostowanymi nogami, dłońmi splecionymi wygodnie na brzuchu i głową odchyloną w tył, jakby spoczywała na niewidzialnej poduszce. Może umarł.

W dniu grilla faktycznie było chłodnawo, ale na pewno nie ponuro. Erika wiedziała, że zeznania świadków naocznych zawsze są rozbieżne, ludzie sądzą bowiem, że „przewijają” to, co zaszło, choć tak naprawdę przetwarzają wszystko przez pryzmat własnych wspomnień. Tworzą własną „fabułę”. I dlatego wspomnienie grilla nasuwało Clementine wizję chłodnego, ponurego dnia. Ale Clementine się myliła. Erika pamiętała (pamiętała, na pewno nie przetwarzała), jak Vid nachylił się do okna jej samochodu. „Cóż za wspaniały dzień!”, zawołał.

Erika dałaby sobie rękę uciąć, że tak to ujął.

Albo „cudowny”. Jedno z dwojga.

W każdym razie wydźwięk był pozytywny. Nie miała co do tego wątpliwości.

(Gdyby wtedy odpowiedziała: „Tak, Vid, naprawdę wspaniały/cudowny”, i ponownie wcisnęła pedał gazu).

– Pamiętam, że ciepło ubrałam dziewczynki – ciągnęła Clementine.

Pewnie Sam je ubrał, pomyślała Erika.

Clementine odchrząknęła i oburącz uczepiła się pulpitu. Mikrofon ustawiono zbyt wysoko, toteż wyglądała, jakby musiała stawać na palcach, aby go dosięgnąć. Szyję miała wydłużoną, co podkreślało jej wychudłą ostatnio twarz.

Erika zastanawiała się, czy nie obejść dyskretnie widowni i nie poprawić mikrofonu. Zabrałoby to dosłownie sekundę. Wyobraziła sobie, jak Clementine uśmiecha się do niej z wdzięcznością. „Bóg mi cię zesłał”, powiedziałaby później przy kawie. „Uratowałaś sytuację”.

Tyle że Clementine wcale nie chciała, żeby Erika tu dzisiaj przyszła. Wręcz zaniemówiła na wieść o jej planach, choć zaraz ochłonęła i zapewniła, że och, jak miło, to wspaniale, skoczą potem na kawę do pobliskiego centrum handlowego.

– To była nieplanowana wizyta – kontynuowała Clementine. – Zaproszono nas w ostatniej chwili. Na grilla. Słabo znaliśmy gospodarzy. Znajomi znajomych. – Błądziła wzrokiem po pulpicie, może straciła wątek. Przyniosła ze sobą plik zapisanych odręcznie fiszek. Było w nich coś rozdzierającego, jakby zapożyczyła ten trik ze szkoły. Pewnie wycięła je nożyczkami. Nie tymi po babci, z perłowymi uchwytami. Gdzieś się zapodziały.

Widok Clementine poniekąd na scenie, ale bez wiolonczeli, był osobliwy. W niebieskich dżinsach i „ładnej” bluzce w łączkę wyglądała bardzo konwencjonalnie. Typowa mama z przedmieścia. Miała za krótkie nogi na dżinsy, a w balerinach, które dzisiaj włożyła, sprawiały wrażenie jeszcze krótszych. Cóż, trudno temu zaprzeczyć. Kiedy podchodziła do pulpitu, wyglądała niemal na bezguście, choć użycie tego określenia wobec niej zakrawało na brak lojalności. Kiedy występowała, upinała włosy, wkładała wysokie obcasy i ubierała się cała na czarno: w długie spódnice z powłóczystego materiału, na tyle szerokie, aby zmieścić wiolonczelę między nogami. Widok Clementine z głową nachyloną czule i namiętnie ku wiolonczeli, jakby tuliła ją do siebie, z długim lokiem tuż ponad strunami oraz ramieniem ugiętym pod dziwnym, geometrycznym kątem, niezmiennie zdawał się Erice zmysłowy i przepojony egzotyką, taki odświętny. Ilekroć oglądała Clementine na scenie, mimo upływu lat doświadczała czegoś na kształt poczucia straty, jakby tęskniła za nieosiągalnym. Przypisywała to uczuciu bardziej złożonemu oraz intrygującemu niż zawiść, ponieważ sama nie była zainteresowana grą na żadnym instrumencie – ale może nie miała racji. Może wszystko jednak sprowadzało się do zawiści.

Obraz Clementine wygłaszającej tę wymęczoną i zgoła bezużyteczną tyradę w salce z widokiem na ruchliwy parking centrum handlowego zamiast w przestronnej sali koncertowej, gdzie z reguły występowała, wzbudził w Erice tę samą krępującą satysfakcję, jakiej doświadczała, patrząc na gwiazdę bez makijażu w brukowcu: a więc nie ma w tobie nic specjalnego.

– Było nas sześcioro dorosłych – oświadczyła Clementine. Chrząknęła, zakołysała się na piętach do tyłu, a potem do przodu. – Sześcioro dorosłych i troje dzieci.

Plus jeden jazgotliwy pies, uzupełniła w duchu Erika. Hau, hau, hau.

– Jak już wspomniałam, gospodarzy znaliśmy słabo, ale bawiliśmy się doskonale.

Ty doskonale się bawiłaś, pomyślała Erika. Ty.

Pamięć podsunęła jej wspomnienie. Dźwięczny, perlisty śmiech Clementine, który wznosił się i opadał do wtóru z basowym rechotem Vida. Twarze z oczami jak czarne studnie błyskały zębami, wyłaniały się i znikały w półmroku.

Zbyt długo zwlekali z zapaleniem światła w tym kretyńskim ogródku.

– Słuchaliśmy muzyki – rzekła Clementine. Spojrzała na pulpit przed sobą, po czym raz jeszcze podniosła wzrok, jakby ujrzała coś na horyzoncie w oddali. Jej twarz wyrażała kompletną pustkę. Już nie wyglądała jak mama z przedmieścia. – Après un rêve francuskiego kompozytora Gabriela Faurégo. – Oczywiście nazwisko wymówiła bezbłędnie. – Przepiękny utwór. Taki porywająco żałobny.

Urwała. Czyżby wyczuła lekkie poruszenie na sali, pewien dyskomfort widowni? Określenie „porywająco żałobny” nie nadawało się dla tych ludzi, kryło w sobie nadmierną przesadę i artyzm. Clementine, skarbie, jesteśmy zbyt „zwyczajni” na twoje górnolotne nawiązania do francuskich kompozytorów. Poza tym słuchali też wówczas November Rain Guns N’ Roses. Mniej patetycznie.

Czy piosenka November Rain nie wiązała się przypadkiem z wyznaniem Tiffany? A może leciała najpierw? Kiedy dokładnie Tiffany zdradziła im swoją tajemnicę? Czy było to wtedy, gdy popołudnie zaczęło się upłynniać i przeciekać im przez palce?

– Piliśmy alkohol – zakomunikowała Clementine. – Ale nikt nie był pijany. Może odrobinę wstawiony.

Jej oczy napotkały spojrzenie Eriki, jakby Clementine dokładnie wiedziała, gdzie ta usiadła, i od początku omijała ją wzrokiem, a teraz podjęła świadomą decyzję, by na nią zerknąć. Erika odwzajemniła spojrzenie i spróbowała się uśmiechnąć jak przyjaciółka, najbliższa przyjaciółka Clementine, matka chrzestna jej dziecka, ale twarz jej stężała jak po wylewie.

– Tak czy siak, było późne popołudnie i właśnie mieliśmy jeść deser, panowała ogólna wesołość – powiedziała Clementine. Przeniosła wzrok na kogoś w pierwszym rzędzie, co miało lekceważący, wręcz okrutny wymiar. – Coś nas rozbawiło. Nie pamiętam co.

Erika poczuła, że brakuje jej powietrza. Co za duchota.

Ogarnęło ją przemożne pragnienie, aby wyjść. Natychmiast. No nie, pomyślała. Znowu to samo. Odruch ucieczki, nad którym nie mogła zapanować. Aktywacja współczulnego układu nerwowego. Zakłócenie równowagi chemicznej mózgu. Otóż to. Całkowicie normalny odruch. Trauma z dzieciństwa. Czytała wszystko na ten temat. Wiedziała, co się z nią dzieje, ale wiedza nic jej nie dawała. Ciało wymykało się spod kontroli i prowadziło ją na manowce. Serce wyskakiwało z piersi. Ręce dygotały. Zapach dzieciństwa, gęsty i namacalny, wypełniał jej nozdrza: wilgoć, zgnilizna i wstyd.

– Nie walcz z paniką, tylko staw jej czoło. Pozwól się unosić – poradziła psychoterapeutka.

Była wyjątkowa i warta każdego centa, ale, na miłość boską, jak tu się unosić, kiedy człowiek tkwi w potrzasku i nie może się ruszyć, żeby nie czuć pod stopą gąbczastej, gnijącej masy.

Wstała i obciągnęła spódnicę, która przykleiła się jej do nóg. Facet z kodem kreskowym obejrzał się na nią przez ramię. Jego współczujący wzrok przyprawił ją o lekki wstrząs, jakby ujrzała niepokojąco bystre oczy małpy.

– Przepraszam – wyszeptała. – Muszę… – Wskazała na zegarek i przecisnęła się za mężczyzną, usiłując nie otrzeć się kurtką o jego potylicę.

Gdy znalazła się na tyłach sali, usłyszała słowa Clementine.

– Pamiętam, że w pewnym momencie przyjaciółka mnie zawołała. Naprawdę głośno. W życiu tego nie zapomnę.

Erika zamarła z ręką na klamce, plecami do sali. Clementine musiała nachylić się do mikrofonu, ponieważ jej głos nagle wypełnił wnętrze.

– „Clementine!”, krzyknęła.

Erika zdawała sobie sprawę, że to ona zawołała wtedy Clementine, ale nie pamiętała tego. W miejscu owego wspomnienia rozciągała się biała pustka, jeśli zaś nie pamiętała czegoś takiego, no cóż, wskazywało to na poważny problem, ba, anomalię i rozbieżność, wysoce istotną i niepokojącą rozbieżność. Panika wezbrała i omal nie zwaliła jej z nóg. Erika nacisnęła klamkę i zataczając się, wyszła na niesłabnącą ulewę.

Rozdział drugi

– Była pani na spotkaniu? – zapytał taksówkarz wiozący Erikę z powrotem do miasta. Posłał jej ojcowski uśmiech we wstecznym lusterku, jakby rozczulony ambicjami dzisiejszych kobiet, wyelegantowanych jak prawdziwi biznesmeni.

– Owszem – potwierdziła Erika. Otrząsnęła mokrą parasolkę na podłogę samochodu. – Niech pan patrzy na drogę.

– Tak jest! – Przystawił dwa palce do czoła i zasalutował kpiąco.

– Pada – dorzuciła Erika na swoją obronę. Wskazała na deszcz bębniący wściekle o przednią szybę. – Jest ślisko.

– Właśnie zawiozłem jednego barana na samolot – poinformował taksówkarz. Urwał i zmienił pas, z jedną mięsistą ręką na kierownicy, a drugą przerzuconą od niechcenia przez oparcie fotela, i Erika wyobraziła sobie prawdziwego barana na tylnym siedzeniu. – Twierdził, że cały ten deszcz to efekt zmian klimatycznych. No to ja mówię mu: „Stary, nic bardziej mylnego. To La Niña! Słyszałeś o La Niña? El Niño i La Niña? Naturalna kolej rzeczy! Dzieje się od tysięcy lat”.

Erika przytaknęła. Żałowała, że nie ma z nią Olivera, nie musiałaby się odzywać. Dlaczego taksówkarze uparli się pouczać pasażerów?

– Właśnie. La Niña – powtórzył z meksykańskim akcentem kierowca. To słowo sprawiało mu wyraźną przyjemność. – Hej, pobiliśmy własny rekord. Najwięcej deszczowych dni z rzędu w Sydney od tysiąc dziewięćset trzydziestego drugiego roku. Brawo my!

– Tak – odpowiedziała Erika. – Brawo my.

Doskonale pamiętała, że chodzi o rok tysiąc dziewięćset trzydziesty pierwszy, ale nie miała zamiaru go poprawiać.

– To było w roku tysiąc dziewięćset trzydziestym pierwszym – oznajmiła. Nie mogła się powstrzymać. Tak już ma i nic na to nie poradzi.

– Tak, w trzydziestym pierwszym, nie inaczej – powiedział taksówkarz, jakby od początku tak twierdził. – A wcześniej dwadzieścia cztery dni w tysiąc osiemset dziewięćdziesiątym trzecim. Dwadzieścia cztery deszczowe dni z rzędu! Miejmy nadzieję, że tego rekordu nie pobijemy, co? Myśli pani, że pobijemy?

– Oby nie – odrzekła Erika. Przejechała palcem po czole. Deszcz czy pot?

Uspokoiła się, gdy czekała w deszczu przed biblioteką na taksówkę. Znów oddychała normalnie, lecz nadal ściskało ją w żołądku i czuła się wyczerpana, wyzuta z sił, jak po maratonie.

Wyjęła telefon i napisała do Clementine: „Wybacz, musiałam lecieć, problemy w pracy, byłaś fantastyczna, później pogadamy. Buziak”.

Zmieniła fantastyczna na wspaniała. Fantastyczna to za dużo powiedziane. I niezbyt trafne. Kliknęła „wyślij”.

Niepotrzebnie urwała się z pracy. Przyjechała, żeby okazać Clementine wsparcie, chciała także uporządkować własne odczucia co do tamtych wydarzeń. Jej wspomnienia przypominały fragment staroświeckiej taśmy filmowej, którą pocięto nożyczkami, by usunąć niektóre klatki. Nie były to nawet całe klatki, tylko obrzynki. Cienkie obrzynki czasu. Chciała je wypełnić, nie przyznając się nikomu, że ma luki.

Napłynęło wspomnienie odbicia własnej twarzy w łazienkowym lustrze, kiedy rozdygotanymi rękami próbowała przepołowić paznokciem cienką, żółtą tabletkę. Podejrzewała, że dziurawa pamięć ma związek z tabletką, którą wtedy zażyła. Ale to był lek na receptę. Przecież nie łyknęła ecstasy przed wyjściem na grilla.

Pamiętała, że czuła się dziwnie, trochę nieswojo, zanim poszli do sąsiadów, ale to nie tłumaczy luk. Czyżby za dużo wypiła? Tak. Za dużo wypiła. Spójrz prawdzie w oczy, Eriko. Alkohol tak na ciebie podziałał. Byłaś pijana. Nie mogła uwierzyć, że to słowo jej dotyczyło, lecz na to wyglądało. Po raz pierwszy w życiu się upiła, więc może urwał jej się film? Jak rodzicom Olivera. „Nie pamiętają całych dekad swojego życia”, rzucił kiedyś w ich obecności, na co oni ze śmiechem wznieśli toast, mimo że Oliver mówił śmiertelnie poważnie.

– Czym pani się zajmuje, jeśli wolno spytać? – zagaił taksówkarz.

– Jestem księgową – odpowiedziała Erika.

– Ach, tak? – podchwycił z ożywieniem. – A to dopiero zbieg okoliczności, bo ja właśnie…

Erika jak zwykle wzdrygnęła się na dźwięk dzwonka swojego telefonu. („To telefon, Eriko”, podkreślał przy każdej okazji Oliver. „Telefony dzwonią”). Zobaczyła na wyświetlaczu numer matki, ostatniej osoby pod słońcem, z którą miała ochotę teraz rozmawiać, ale taksówkarz wiercił się niespokojnie i świdrował ją wzrokiem, w duchu oblizując się na myśl o darmowych poradach, które zaraz z niej wyciągnie. Taksówkarze znają się na wszystkim po trochu. Na pewno zechce jej opowiedzieć o myku, o którym dowiedział się od jednego ze stałych klientów. Erika nie należała do „tych” księgowych. I nie lubiła słowa myk. Może matka stanowiła mniejsze zło.

– Cześć, mamo.

– Och! Nie spodziewałam się, że odbierzesz! – Matka mówiła nerwowym, a przy tym zaczepnym tonem, co nie wróżyło niczego dobrego. – Chciałam zostawić wiadomość! – dodała z pretensją.

– W takim razie przepraszam, że odebrałam – odpowiedziała Erika. Naprawdę żałowała.

– Ależ nie przepraszaj, muszę tylko ochłonąć. Wiesz co, może po prostu mnie wysłuchasz, a ja udam, że zostawiam ci wiadomość, którą sobie przygotowałam?

– Proszę bardzo – odrzekła Erika.

Wyjrzała na deszczową ulicę, gdzie kobieta walczyła z parasolką próbującą wywrócić się na drugą stronę. Kobieta straciła cierpliwość i nie zwalniając kroku, cisnęła parasolkę do śmietnika. Brawo, pomyślała Erika, ożywiona tą scenką. Co się będziesz przejmować? Sru i do kosza.

Głos matki przybrał na sile, jakby poprawiła słuchawkę.

– Chciałam zacząć tak: „Eriko, skarbie”, tak właśnie miałam powiedzieć, „Eriko, skarbie, wiem, że nie możesz teraz rozmawiać, bo jesteś w pracy, niestety, utknęłaś w biurze w taki piękny dzień”, chociaż muszę przyznać, że dzień jest okropny, naprawdę paskudny, ale zwykle o tej porze roku mamy piękną pogodę i zawsze po przebudzeniu spoglądam na błękitne niebo i myślę sobie: ojej, jaka szkoda, że biedna, biedna Erika tkwi w biurze w taki piękny dzień! Tak właśnie myślę, ale sukces w korporacji ma swoją cenę! Gdybyś, dajmy na to, była leśniczym albo uprawiała inny zawód pod chmurką, to co innego. W sumie nie wiem, skąd wzięłam tego leśnika, tak mi przyszło do głowy, bo syn Sally właśnie skończył szkołę i zamierza zostać leśniczym; gdy wspomniała mi o tym, pomyślałam sobie, co za świetna praca, cóż za wspaniały pomysł, zamiast tkwić w ciasnym boksie jak ty.

– Nie tkwię w boksie – zauważyła Erika z westchnieniem. Miała biuro z widokiem na port, a w każdy poniedziałkowy ranek świeże kwiaty kupowane przez jej sekretarkę. Kochała swoje biuro. Pracę również.

– To był pomysł Sally, żeby jej syn został leśnikiem. Nieźle to wykombinowała. Sally jest niekonwencjonalna, wykracza myślą poza wyznaczone ramy.

– Sally? – rzuciła pytająco Erika.

– Sally! Moja nowa fryzjerka! – odrzekła niecierpliwie matka, jakby Sally była obecna w jej życiu od lat, a nie kilku miesięcy. Jakby miała zostać jej dozgonną przyjaciółką. Ha. Niechybnie podzieli los wszystkich wspaniałych nieznajomych w życiu jej matki.

– Co jeszcze chciałaś mi powiedzieć? – zapytała Erika.

– Czekaj no… potem miałam rzucić od niechcenia, jakbym dopiero co na to wpadła: „Właśnie, skarbie, à propos!”.

Erika się roześmiała. Matka zawsze potrafiła ją oczarować, nawet w najgorszych chwilach. Nawet gdy Erika myślała, że ma dosyć, że dłużej nie wytrzyma, matka niezawodnie umiała z powrotem owinąć ją sobie wokół palca.

Matka też się zaśmiała, może nieco zbyt skwapliwie.

– Miałam powiedzieć: „Posłuchaj, skarbie, może wpadniecie z Oliverem do mnie na lunch w niedzielę?”.

– Nie – oznajmiła Erika. – Nie.

Nabrała powietrza, jakby oddychała przez słomkę. Usta jej zdrętwiały.

– Nie, dziękuję. Przyjdziemy piętnastego. Właśnie wtedy przyjdziemy, mamo. Nie wcześniej. Taka była umowa.

– Ależ, skarbie, byłabyś ze mnie taka dumna, bo…

– Nie – powtórzyła Erika. – Możemy umówić się gdzie indziej. Na przykład na lunch w niedzielę. W ładnym lokalu. Albo wpadnij do nas, nie mamy z Oliverem żadnych planów. Pójdziemy wszędzie, byle nie do ciebie. – Urwała, po czym powtórzyła głośniej i dobitniej, jakby mówiła do kogoś, kto słabo zna angielski: – Nie przyjdziemy do ciebie.

Zapadła cisza.

– Do piętnastego – dodała Erika. – Zapisałam w kalendarzu. Ty też zapisałaś. I nie zapomnij, że w czwartek jemy kolację z rodzicami Clementine! Będzie wspaniale. – O tak, istna beczka śmiechu.

– Chciałam wypróbować nowy przepis. Mówiłam ci, że kupiłam książkę kucharską z przepisami na potrawy bezglutenowe?

Zmiana tonu. Wyrachowane, okrutne ożywienie, jakby uznała, że Erika jakimś cudem przyłączy się do gry, w którą grały przez te wszystkie lata, kiedy obie udawały zwyczajną matkę i zwyczajną córkę pochłonięte zwyczajną rozmową, mimo że Erika wypadła z gry, która za obopólną zgodą dobiegła końca, a matka przepraszała wśród łez i składała obietnice bez pokrycia, o czym obie doskonale wiedziały. A teraz udaje, że niczego nie obiecywała.

– Mamo. Na miłość boską.

– No co?

Jeszcze zgrywa niewiniątko. Do tego ten wkurzający dziecinny głos.

– Przysięgałaś na grób babci, że nie kupisz więcej książki kucharskiej! Przecież ty nie gotujesz! I nie masz alergii na gluten! – Dlaczego jej głos drżał z gniewu, skoro nigdy nie wierzyła w spełnienie tych melodramatycznych obietnic?

– Ależ nie mówiłam nic podobnego! – odparła matka normalnym głosem i miała czelność odpowiedzieć na gniew Eriki własnym. – A jeśli chcesz wiedzieć, dokuczają mi ostatnio potworne wzdęcia. Nie toleruję glutenu, dziękuję uprzejmie. Przepraszam, że chcę zadbać o swoje zdrowie.

Tylko nie daj się wciągnąć w przepychankę. Trzymaj się z daleka od emocjonalnego pola minowego. To dlatego Erika inwestowała tysiące dolarów w terapię, właśnie na wypadek takich sytuacji.

– To świetnie, mamo, miło się z tobą rozmawiało – rzuciła pospiesznie, nie dopuszczając matki do głosu, jak telemarketerka. – Jestem w pracy i muszę kończyć. Pogadamy później. – Rozłączyła się, nim matka zdążyła cokolwiek powiedzieć, i upuściła telefon na kolana.

Taksówkarz siedział jak zaczarowany, pilnie udając, że nie podsłuchuje, poruszały się tylko jego ręce u dołu kierownicy. Jaka córka odmawia wizyty u matki? Jaka córka wsiada na matkę za zakup książki kucharskiej?

Zamrugała.

Ponownie zadzwonił telefon i podskoczyła tak gwałtownie, że mało nie spadł jej z kolan.

Ale to nie była matka, tylko Oliver.

– Cześć – powiedziała, bliska płaczu z ulgi na dźwięk jego głosu. – Właśnie miałam dziwną rozmowę z mamą. Chciała, żebyśmy przyszli do niej w niedzielę na lunch.

– Jesteśmy umówieni na przyszły miesiąc, nie? – zapytał Oliver.

– Owszem – potwierdziła Erika. – Przeciągała strunę.

– Wszystko w porządku?

– Uhm. – Przejechała palcem pod oczami. – Jak najbardziej.

– Na pewno?

– Tak. Dziękuję.

– Nie myśl o tym – dorzucił Oliver. – Słuchaj, a byłaś na wystąpieniu Clementine w bibliotece?

Erika oparła głowę o zagłówek i przymknęła oczy. Cholera jasna. No przecież. Tylko po to dzwonił. Clementine. Miała porozmawiać z nią po wszystkim, przy kawie. Oliver nie wnikał w pobudki Eriki. Nie pojmował jej obsesyjnej potrzeby uzupełnienia luk w pamięci. Uważał to za nieistotne, prawie niemądre. „Pamiętasz wszystko, co było do zapamiętania, możesz mi wierzyć”, zapewnił. (Po ostatnich słowach zacisnął usta, z jego oczu bił chłód. Ale wyczuwała w nim ból, którego nie umiał do końca stłumić i którego zapewne by się wyparł). „Luki w pamięci są nieuniknione, gdy człowiek nie wylewa za kołnierz”. Na pewno nie dla niej. Uznał to za świetną okazję, aby porozmawiać z Clementine i w końcu ją przycisnąć.

Teraz też niepotrzebnie odebrała.

– Byłam – odpowiedziała. – Ale wyszłam w połowie. Źle się poczułam.

– Czyli nie rozmawiałyście? – upewnił się Oliver. Słyszała, że stara się ukryć frustrację.

– Nie dzisiaj – odrzekła. – Spokojnie, zaczekam na odpowiednią chwilę. Zresztą kawiarnia w centrum handlowym nie byłaby najlepszym miejscem.

– Właśnie patrzę w kalendarz. Minęły dwa miesiące od grilla. Wystarczy zapytać, to nie będzie żaden nietakt. Zadzwoń do niej, nie musicie rozmawiać twarzą w twarz.

– Wiem. Przepraszam.

– Nie musisz przepraszać – odpowiedział Oliver. – To trudne. I w niczym nie zawiniłaś.

– Przeze mnie w ogóle tam poszliśmy – przyznała. Nie rozgrzeszy jej z tego. Jest zbyt drobiazgowy. To ich zawsze łączyło, zamiłowanie do szczegółów.

Taksówkarz ostro przyhamował.

– Ty durniu! Ty cholerny baranie!

Erika oparła się dłonią o przedni fotel.

– Nieważne – powiedział Oliver w tej samej chwili.

– Dla mnie ważne – odparła.

W słuchawce rozległ się sygnał oznaczający kolejne połączenie. Pewnie matka. Odczekała kilka minut z powtórnym telefonem, czyli nie wybrała obelg, tylko łzy. Łzy trwały dłużej.

– Nie wiem, co mam powiedzieć, Eriko – odparł Oliver zmartwionym tonem. Przyszło mu do głowy, że jest jakaś poprawna odpowiedź. Klucz na końcu książki. Pomyślał, że istnieje sekretny zbiór zasad udanego związku, który ona zna, bo jest kobietą, i ukrywa przed nim z premedytacją. – Ale… porozmawiasz z Clementine? – dorzucił pytająco.

– Porozmawiam – ucięła Erika. – Do zobaczenia wieczorem.

Wyciszyła telefon i schowała go do torebki pod nogami. Taksówkarz włączył radio. Chyba dał sobie spokój z prośbami o rady z zakresu księgowości, uznawszy zapewne, że życie osobiste Eriki nie przemawia na korzyść jej wiarygodności zawodowej.

Pomyślała o Clementine, która pewnie kończy swoje wystąpienie w bibliotece przy uprzejmym aplauzie widowni. Obejdzie się bez gromkich braw, owacji na stojąco i bukietów za kulisami.

Biedna Clementine musi się czuć upokorzona.

Oliver miał rację: decyzja o pójściu na grilla była bez znaczenia. Koszty utopione. Ponownie oparła głowę, przymknęła oczy i przypomniała sobie srebrne auto, które sunęło ku niej w otoczeniu wirujących jesiennych liści.

Rozdział trzeci

W dniu grilla

Erika wjechała w swoją uliczkę, gdzie powitał ją dziwny, prawie piękny widok: ktoś wreszcie siadł za kierownicę BMW zaparkowanego od pół roku przed domem Richardsonów i ktokolwiek to był, nie zadał sobie trudu, aby zmieść warstwę złotych i czerwonych liści, które zaścielały dach i maskę, toteż gdy samochód jechał (o wiele za szybko jak na osiedle mieszkalne), w ślad za nim podążał wir liści na podobieństwo małej trąby powietrznej.

Kiedy liście opadły, Erika ujrzała swojego sąsiada Vida, który stał na końcu podjazdu i odprowadzał wzrokiem odjeżdżające auto, a zbłąkany promyk słońca odbił się od jego ciemnych okularów niczym blask flesza.

Erika przyhamowała obok niego i opuściła boczną szybę od strony pasażera.

– Dzień dobry! – zawołała. – Ktoś w końcu ruszył samochód!

– Tak, pewnie dogadali się w sprawie ceny za prochy, nie uważasz? – Vid nachylił się do okna, wsuwając okulary na swoją imponującą siwą czuprynę. – A może to mafia, co nie?

– Ha, ha. – Erika zaśmiała się bez przekonania, bo Vid sam wyglądał jak gangster.

– Co za dzień, co nie? Tylko popatrz! – Wskazał z zadowoleniem na niebo, jakby sam słono za nie zapłacił i dostał jakość, jakiej wymagał.

– Piękny – potwierdziła Erika. – Wybierasz się na spacer?

Vid okazał lekki niesmak.

– Spacer? Ja? Gdzie tam. – Wskazał na trzymanego papierosa oraz zwiniętą, opakowaną w folię niedzielną gazetę w drugiej ręce. – Wyszedłem tylko po gazetę, co nie?

Erika upomniała się w duchu, żeby nie liczyć, ile razy Vid powie „co nie?”. Księgowanie cudzych tików zakrawało na zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. (Obecny rekord Vida: jedenaście razy w czasie dwuminutowej tyrady na temat usunięcia pizzy z suszonym boczkiem z menu miejscowej pizzerii. Vid nie mógł w to uwierzyć, po prostu nie mógł w to uwierzyć, co nie? W chwilach podniecenia strzelał tym „co nie?” jak z karabinu maszynowego).

Erika miała pełną świadomość, że niektóre z jej zachowań podchodzą pod obsesyjno-kompulsywne. „Uważałabym z etykietkami, Eriko”, stwierdziła psychoterapeutka ze zbolałym uśmiechem, który pojawiał się na jej twarzy, ilekroć Erika stawiała sobie diagnozę. (Z chwilą rozpoczęcia terapii zaprenumerowała magazyn „Psychology Today”, żeby się co nieco dokształcić, i tak jej się spodobało, że właśnie przerabiała listę lektur z pierwszego roku psychologii w Cambridge. Z czystego zainteresowania, zapewniła terapeutkę, która nie wyglądała, jakby czuła się zagrożona tym faktem, choć nie sprawiała też wrażenia zachwyconej).

– Cholerny gówniarz rozwozi je autem i ciska przez okno jak granaty w cholernej Syrii, co nie? – Vid udał, że rzuca granat w postaci zwiniętej gazety. – A ty co porabiasz? Byłaś na zakupach?

Zerknął na zbieraninę toreb foliowych na przednim siedzeniu, po czym zaciągnął się papierosem i wypuścił dym kącikiem ust.

– Powiedzmy, że kupiłam trochę tego i owego.

– Tego i owego – powtórzył Vid, wypróbowując zwrot, jakby słyszał go po raz pierwszy. Może tak było. Spojrzał na Erikę wyczekująco, niemal z rozczarowaniem, jakby spodziewał się po niej czegoś więcej.

– Tak. Na podwieczorek. Zaprosiliśmy Clementine i Sama z dziewczynkami. Moich znajomych, kojarzysz? Poznaliście się u nas. – Doskonale wiedziała, że Vid ich pamięta. Podała mu Clementine na tacy, żeby dodać sobie powabu. To wszystko, co miała mu do zaoferowania: Clementine.

Vid natychmiast się rozpromienił.

– Twoja przyjaciółka wiolonczelistka! – wykrzyknął z zachwytem. Wręcz mlasnął przy słowie wiolonczelistka. – I ten jej mąż… za grosz słuchu! Jaka szkoda, nie?

– Cóż, lubi mówić, że nie ma za grosz słuchu – odpowiedziała Erika. – Ale tak naprawdę…

– Równy chłop! Jest, jak to się mówi, kierownikiem marketingu w firmie wytwarzającej… nie podpowiadaj, nie podpowiadaj… produkty szybkozbywalne. Cokolwiek to, u licha, znaczy. I co na to powiesz? Niezła pamięć, nie? Mam umysł jak stalowa pułapka, zawsze to powtarzam żonie.

– W zasadzie zmienił pracę, przeniósł się do firmy produkującej napoje energetyczne.

– Hę? Napoje energetyczne? Takie, które dodają energii? Mniejsza z tym, bardzo fajni ludzie, co nie? Musicie wpaść do nas na grilla, co nie? Tak, urządzimy grilla! Trzeba wykorzystać ładną pogodę, co nie? Nalegam. Wpadnijcie!

– Och – odpowiedziała Erika. – To miło z twojej strony. – Powinna odmówić. Potrafiła mówić „nie”. Nie miała problemów z odmawianiem ludziom, ba, wręcz szczyciła się swoją asertywnością, poza tym Oliver nie życzyłby sobie zmiany dzisiejszych planów. Zbyt wiele zależało od ich realizacji. To mogła być sprawa życia i śmierci.

– Upiekę świniaka na ruszcie! Na sposób słoweński. No może niezupełnie słoweński, na mój sposób, ale w życiu czegoś takiego nie próbowaliście. Twoja przyjaciółka. Clementine. Pamiętam. Jest smakoszem, co nie? Jak ja. – Poklepał się po brzuchu.

– Hm – rzuciła Erika.

Ponownie spojrzała na torby na przednim siedzeniu. Przez całą drogę zerkała na swoje zakupy, zmartwiona, że o czymś zapomniała. Powinna była nakupować więcej. Co ją napadło? Dlaczego nie kupiła fury prowiantu?

Poza tym wybrała krakersy z sezamem, a teraz coś jej nie grało. Czy Clementine lubi sezam, czy wręcz przeciwnie?

– I co ty na to? – spytał Vid. – Tiffany będzie zachwycona.

– Myślisz? – odpowiedziała pytaniem Erika.

Większość żon wkurzyłaby się na wieść o nieplanowanym grillu, ale żona Vida wyglądała na równie towarzyską jak on. Erika przypomniała sobie, jak przedstawiła sąsiadom najbliższych przyjaciół przy okazji zeszłorocznego spotkania bożonarodzeniowego, zorganizowanego na fali obłędu pod tytułem: „Udajmy, że lubimy zapraszać gości i sprawia nam to przyjemność”. Oboje z Oliverem przeżywali wówczas katusze. Zapraszanie gości zawsze kosztowało Erikę sporo nerwów, gdyż po pierwsze, nie miała wprawy, a po drugie, kojarzyła gości z uczuciem obrzydzenia i strachu.

– Mają dwie córeczki, prawda? – ciągnął Vid. – Nasza Dakota chętnie się z nimi pobawi.

– Tak. Tylko pamiętaj, że są znacznie młodsze od niej.

– Nawet lepiej! Dakota uwielbia się bawić z małymi dziewczynkami, co nie? Udawać ich starszą siostrę, co nie? Zaplatać im warkoczyki, malować paznokcie, co nie, wszystkie będą miały frajdę!

Erika przejechała rękami po kierownicy. Spojrzała na swój dom. Niski żywopłot, biegnący wzdłuż ścieżki do drzwi wejściowych, przycięto niedawno z doskonałą, zadziwiającą symetrią. Rolety były podniesione, a okna czyste i bez śladu smug. Nie mieli nic do ukrycia. Z ulicy widać było czerwoną, witrażową lampę stołową. To wszystko. Jedynie lampę. Prześliczną. Sam widok tej lampy z ulicy, kiedy wracała do domu, napełniał ją uczuciem dumy i spokoju. Oliver właśnie odkurzał. Erika zrobiła to wczoraj, więc niepotrzebnie się trudził. Przesadne zamiłowanie do porządku. Ale obciach.

Kiedy Erika wyprowadziła się z domu, jedną z codziennych spraw, które spędzały jej sen z oczu, było ustalenie, ile razy w tygodniu normalni ludzie sięgają po odkurzacz. Dopiero matka Clementine rozwiała jej wątpliwości: raz w tygodniu, Eriko, na przykład w niedzielne popołudnie. Wybierasz odpowiednią dla siebie porę i włączasz tę czynność do stałego repertuaru. Erika nabożnie przestrzegała zasad życiowych Pam, podczas gdy Clementine rozmyślnie je ignorowała. „Sam i ja zawsze zapominamy o czymś takim jak odkurzanie”, wyznała kiedyś Erice. „Oczywiście po fakcie zawsze się dobrze czujemy, a wtedy mówimy: »Musimy częściej odkurzać!«. Podobnie mamy z seksem”.

Erika nie posiadała się ze zdumienia, zarówno z powodu odkurzania, jak i seksu. Zdawała sobie sprawę, że przy ludziach zachowują się z Oliverem sztywniej niż inne pary i unikają przekomarzania (nie znosili dwuznacznych sytuacji), ale, Boże jedyny, o seksie nigdy nie zapominali.

Odkurzony dom nie wpłynie na przebieg dzisiejszego spotkania, podobnie jak sezam na krakersach.

– Świniaka na ruszcie, hm? – powiedziała do Vida. Kokieteryjnie przekrzywiła głowę, jak Clementine w podobnych sytuacjach. Czasami zapożyczała manieryzmy przyjaciółki, ale tylko pod jej nieobecność, na wypadek gdyby miały zostać rozpoznane. – Chcesz powiedzieć, że masz w zanadrzu świniaka, który tylko czeka na upieczenie?

Vid z zadowoleniem wyszczerzył zęby, po czym mrugnął i wycelował w nią papierosem. Dym wpłynął do samochodu, niosąc z sobą zapach innego świata.

– Niech cię o to głowa nie boli, Eriko. – Zaakcentował drugą sylabę. Eri-ka. Nadało to jej imieniu egzotyczne brzmienie. – Wszystko załatwimy, co nie? O której ma przyjść twoja przyjaciółka wiolonczelistka? O drugiej? Trzeciej?

– O trzeciej – odpowiedziała Erika. Już żałowała swojej kokieterii. O matko. Co znowu narobiła?

Zerknęła ponad ramieniem mężczyzny i dostrzegła Harry’ego, drugiego sąsiada Vida, który stał z sekatorem w swoim ogródku, obok krzewu kameliowego. Ich spojrzenia się zetknęły i Erika uniosła rękę, żeby mu pomachać, ale natychmiast odwrócił wzrok i zniknął za węgłem.

– Nasz kumpel Harry? – rzucił domyślnie Vid.

Erika potwierdziła.

– Już poszedł.

– A zatem trzecia? – upewnił się Vid. Energicznie postukał w maskę jej auta. – Więc do zobaczenia?

– Dobrze – ustąpiła z rezygnacją Erika.

Zobaczyła, że Oliver wychodzi na ganek z workiem śmieci. Będzie na nią wściekły.

– To świetnie. Wspaniale! – Vid wyprostował się i ujrzał Olivera, który pomachał do niego z uśmiechem. – Stary! – huknął Vid. – Widzimy się później! Grill u nas!

Uśmiech Olivera zniknął.

Rozdział czwarty

Clementine wyjechała z parkingu przed biblioteką w stanie lekkiej paniki. Jedną rękę trzymała na kierownicy, drugą majstrowała przy dmuchawie, ponieważ jej przednia szyba nagle i podstępnie zaparowała, miejscami stając się nieprzezroczysta. Wyjazd opóźnił się o dwadzieścia minut.

Gdy skończyła mówić i rozbrzmiały niemrawe, stłumione brawa, jakby ludzie nie byli pewni, czy wypada im klaskać, utknęła w małej, ale niewzruszonej grupce osób spragnionych poczęstunku, które wciągnęły ją w rozmowę, skutecznie odgradzając od drzwi (tak bliskich, a zarazem tak dalekich). Jakaś kobieta koniecznie chciała ją przytulić i poklepać po policzku. Mężczyzna z – jak później zauważyła – wytatuowanym kodem kreskowym na karku pragnął poznać jej zdanie na temat planów modernizacji basenu i z niedowierzaniem przyjął informację, że jest nietutejsza i dlatego nie może się wypowiedzieć. Drobna, siwowłosa kobietka namawiała ją na spróbowanie ciasta marchewkowego, zawiniętego w różową serwetkę.

Zjadła ciasto marchewkowe. Było pyszne. I tyle.

Mgła na przedniej szybie rozeszła się jak za sprawą czarów i Clementine skręciła w lewo z parkingu, ponieważ zawsze wybierała ten kierunek, kiedy nie miała pojęcia, dokąd jechać.

– Gadaj – rzuciła pod adresem nawigacji. – Czyń swoją powinność.

GPS miał ją jak najszybciej pokierować do domu po wiolonczelę, z którą pojedzie do swojej przyjaciółki Ainsley, aby zagrać przed nią i jej mężem Hu. Za dwa tygodnie ma przesłuchanie. „Wciąż starasz się o tę pracę?”, zapytała tydzień temu Pam z nutą zdziwienia i chyba krytyki, lecz Clementine ostatnio wszędzie dopatrywała się krytyki, więc może jej się zdawało.

„Tak, idę na przesłuchanie”, odpowiedziała chłodno, a matka nie wnikała.

Jechała powoli, w oczekiwaniu na wskazówki, ale nawigacja nadal się namyślała i milczała jak grób.

– Powiesz mi, którędy mam jechać? – Clementine nie wytrzymała.

Nic nie wskazywało, by miała posłuchać. Clementine dojechała do świateł i skręciła w lewo. Nie może w nieskończoność skręcać w lewo, bo zacznie jeździć w kółko, prawda? Po powrocie do domu opowie o tym Samowi, który kpiąco wyrazi współczucie i zaproponuje zakup nowej nawigacji.

– Nienawidzę cię – uświadomiła milczącą nawigację. – I gardzę tobą.

Nawigacja z obojętnością przyjęła jej słowa i Clementine wyjrzała przez okno w poszukiwaniu znaku. Od marszczenia brwi zaczynała ją boleć głowa.

Zamiast gnać na drugi koniec Sydney w deszczu i włóczyć się po szarych, obcych dzielnicach, powinna siedzieć w domu i ćwiczyć. Właśnie to powinna teraz robić.

Dokądkolwiek poszła i cokolwiek robiła, część umysłu zawsze podsuwała jej hipotetyczną wizję równoległego życia, w którym w odpowiedzi na telefon Eriki z zaproszeniem na grilla Clementine mówi: „Nie, dziękuję”. Dwa proste słowa. Vid nie wziąłby sobie tego do serca. Prawie się nie znali.

Nie było go na wczorajszym koncercie. To wyobraźnia płatała jej okrutne figle, umieszczając jego wielki łeb pośrodku oceanu twarzy.

Dobrze chociaż, że dziś była przygotowana na przybycie Eriki, ale i tak skręciło ją w żołądku, kiedy dostrzegła ją siedzącą sztywno w ostatnim rzędzie, jak na pogrzebie, z lekkim uśmiechem, kiedy wymieniły spojrzenia. Po co pytała, czy może przyjść? Dziwne. Myślała, że idzie na koncert czy co? Nawet jeśli, to niepodobne do Eriki, żeby urywać się z pracy i gnać kawał drogi do północnego Sydney w celu wysłuchania opowieści, którą dobrze zna. Na dodatek w połowie wstała i wyszła! Przysłała wiadomość z informacją o problemach w pracy, lecz wyglądało to na wymówkę szytą grubymi nićmi. Z pewnością nie chodziło o kryzys, który nie mógłby zaczekać dwudziestu minut.

Clementine odetchnęła po jej wyjściu. Widok drobnej, skupionej twarzy na widowni nie pozwalał jej się skoncentrować. W pewnym momencie Clementine naszła myśl, że jej matka i Erika noszą identyczne fryzury. Symetryczne cięcie do ramion z długą grzywką ściętą tuż nad brwiami. Erika uwielbiała matkę Clementine. Naśladownictwo było celowe lub podświadome, ale na pewno nieprzypadkowe.

Ujrzała drogowskaz do centrum i pospiesznie zmieniła pas, dokładnie w chwili, kiedy nawigacja się przebudziła i kobiecy głos z afektowanym, brytyjskim akcentem kazał jej skręcić w prawo.

– Tak, sama na to wpadłam, ale dziękuję – odpowiedziała.

Znowu się rozpadało, więc włączyła wycieraczki.

Na jednej poluzowała się guma i co trzeci zamach piszczała jak drzwi w horrorze.

Piii. Dwa. Trzy. Piii. Dwa. Trzy. Dźwięk nasunął jej skojarzenie z żywymi trupami tańczącymi walca.

Zadzwoni dzisiaj do Eriki. Albo jutro rano. Była jej winna odpowiedź. Minęło sporo czasu. Odpowiedź mogła być oczywiście tylko jedna, lecz Clementine czekała na właściwą chwilę.

Teraz o tym nie myśl. Skup się na przesłuchaniu. Musi nauczyć się rozdzielać różne sprawy, jak radzą w artykułach na Facebooku. Podobno mężczyźni są w tym świetni: całkowitą uwagę poświęcają temu, co akurat robią, chociaż Sam zawsze był „wielozadaniowy”. Umiał przyrządzić risotto, wyładować przy tym zmywarkę i grać z dziewczynkami w grę logiczną. To Clementine wychodziła z kuchni, brała wiolonczelę i nie pamiętała, że zostawiła coś w piekarniku. To ona kiedyś (o zgrozo!) zapomniała odebrać Holly z przyjęcia urodzinowego, co nigdy nie zdarzyłoby się Samowi. „Wasza mama buja w obłokach”, mawiał do dziewczynek, ale z czułością, tak jej się przynajmniej zdawało. Może wyobraziła sobie tę czułość. Straciła pewność, co ludzie naprawdę o niej myślą. Matka. Mąż. Przyjaciółka. Niczego nie mogła wykluczyć.

W uszach ponownie zadźwięczały jej słowa matki: „Wciąż starasz się o tę pracę?”. Jeszcze nigdy nie włożyła tyle wysiłku w przygotowania, nawet przed narodzinami córek. Ileż to razy narzekała: „Jestem pracującą matką z dwójką małych dzieci! Biada mi! Doba jest za krótka!”. Tymczasem dzień zaskakująco się wydłużał, jeśli tylko człowiek mniej spał. Teraz kładła się o północy zamiast o dziesiątej i wstawała o piątej rano zamiast o siódmej.

Niewyspaniu towarzyszyło przyjemne uczucie lekkiego zamroczenia, wrażenie oderwania od wszystkich aspektów życia. Już nie miała czasu odczuwać. Ileż godzin zmarnowała na „odczuwanie” oraz analizę własnych emocji, jakby stanowiły sprawę wagi państwowej. „Clementine bardzo denerwuje się przesłuchaniem! Clementine nie wie, czy się nadaje”. Hajda, zagłębiać się w swoje lęki, dyskutować z kolegami po fachu, domagać się ciągłych zapewnień.

Dosyć tego. Wieczne naigrawanie się z dawnego „ja” też nie jest specjalnie konstruktywne. Skup się na zagadnieniach techniki. Poszukała w myślach czegoś konkretnego – na przykład początkowe arpeggio Beethovena. Co chwilę zmieniała zdanie. Trudniejsza wersja dałaby lepszy efekt muzyczny, istniało jednak ryzyko, że ręka jej się omsknie pod presją.

Co to, korek? Nie może się spóźnić. Przyjaciele poświęcają jej swój czas, nie prosząc o nic w zamian. Bezinteresownie. Spojrzała na unieruchomione pojazdy i ponownie znalazła się w samochodzie Tiffany, w potrzasku czerwonych świateł hamowania, z pasem zaciśniętym na szyi jak stryczek.

Auta ruszyły. Uff, całe szczęście. Usłyszała, że wypuszcza powietrze, chociaż nie zdawała sobie sprawy, że wstrzymuje oddech.

Kiedy pójdą wieczorem na kolację, zapyta Sama, czy też brnie w ślepy zaułek pytania „co by było gdyby”. Może dzięki temu nawiążą rozmowę. Rozmowę o „zbawiennej” mocy. Jej matka użyłaby takiego sformułowania.

Szli dzisiaj na „randkę”. Kolejny pomysł podłapany przez matkę. „Musicie iść na randkę!” Oboje z Samem wzdragali się przed tym określeniem, lecz dali za wygraną i szli do restauracji zaproponowanej przez Pam; matka zrobiła nawet rezerwację i obiecała zająć się dziewczynkami.

„Umiejętność wybaczania to atrybut silnego człowieka. Chyba Gandhi tak powiedział”, zakomunikowała Pam, której lodówka była usiana inspirującymi cytatami nagryzmolonymi na świstkach papieru. Cytaty widniały również na magnesach, które je przytrzymywały.

Może dzisiejszy wieczór pójdzie gładko. Może nawet będzie miło. Próbowała być dobrej myśli, ktoś musi. Zjechała w stronę krawężnika i w bok auta chlusnęła wielka fala z kałuży. Clementine szpetnie zaklęła, zgoła nieadekwatnie do sytuacji.

Czuła się tak, jakby lało nieustannie od dnia grilla, chociaż wiedziała, że to nieprawda. Kiedy myślała o swoim życiu sprzed tamtego dnia, jawiło się przez pryzmat złotych promieni słońca. Błękitnego nieba. Łagodnego wietrzyku. Jakby wcześniej nie spadła ani jedna kropla.

– Skręć w lewo – poleciła nawigacja.

– Co? Tutaj? – spłoszyła się Clementine. – Na pewno? Czy na następnym skrzyżowaniu? Chyba na następnym.

Jechała dalej.

– Zawróć przy najbliższej okazji – powiedziała nawigacja z cieniem zawodu w głosie.

– Wybacz – mruknęła ze skruchą Clementine.

Rozdział piąty

W dniu grilla

Blask słońca zalewał kuchnię, gdzie Clementine w piżamie biegła w miejscu, a jej mąż Sam wrzeszczał niczym sierżant na musztrze.

– Biegnij, żołnierzu, biegnij!

Ich dwuletnia córeczka Ruby, też w piżamie, z jasnymi włosami i fryzurą à la ptasie gniazdo, biegła obok Clementine, chichocząc i podskakując jak kukiełka. W jednej pulchnej łapce ściskała wymiętolony kawałek rogalika, a w drugiej łyżkę cedzakową, którą przestano traktować jak jeden z przyborów kuchennych: Cedzak był (lub była, w zależności od okazji) przez Ruby karmiony, kąpany i czule układany do snu w kartoniku po butach na posłaniu z papieru toaletowego.

– Dlaczego ja biegnę? – wydyszała Clementine. – Ja nie lubię biegać!

Tego ranka Sam oznajmił z odkrywczym błyskiem w oku, że opracował niezawodny plan na „rozwalenie” komisji kwalifikacyjnej. Poprzedniego dnia siedział do późna, dopieszczając szczegóły.

Najpierw miała przez pięć minut biec w miejscu, ile sił w nogach.

– Nie gadaj, tylko wykonuj polecenia! – zakomenderował Sam. – Unoś kolana! Masz się zasapać.

Clementine próbowała unosić kolana.

Pewnie znalazł w internecie garść porad na temat przesłuchań do orkiestry i pierwsza z nich sprowadzała się do wyświechtanego: „Ćwicz! Masz mieć pierwszorzędną kondycję”.

Na tym polega problem: jej mąż nie jest muzykiem. Muzyk wiedziałby niezawodnie, że najlepszą formą pomocy byłoby zabranie dziewczynek na spacer, żeby miała czas poćwiczyć, zanim pójdą do Eriki. Nie wymagało to szczególnej błyskotliwości umysłu, żołnierzu.

– Jeszcze dwie minuty! – Sam bacznie ją obserwował. Był nieogolony, w samym podkoszulku i bokserkach. – W sumie wystarczy minuta, jesteś w kiepskiej formie.

– Mam dosyć. – Clementine zwolniła do truchtu.

– Nie! Nie przerywaj. Chodzi o symulację tremy przed przesłuchaniem dzięki podniesieniu tętna. Jak serducho zacznie ci walić, od razu przejdziesz do grania.

– Co takiego? O nie, nie będę teraz grała. – Musi skrupulatnie przygotować każdy fragment, a to wymaga czasu. – Chcę jeszcze jedną kawę.

– Biegnij, żołnierzu, biegnij! – krzyknął Sam.

– Och, na litość boską! – Biegła. Trochę ruchu nie zaszkodzi, chociaż naprawdę miała dość.

Do kuchni weszła ich pięcioletnia („pięć i trzy czwarte”, co należało zaznaczyć w odpowiedzi na pytanie o jej wiek) córka Holly w spodniach od piżamy, sfatygowanej sukience z Krainą lodu i szpilkach Clementine. Oparła rękę na wysuniętym biodrze, jakby stała na czerwonym dywanie w oczekiwaniu na oklaski.

– O raju. Patrzcie na Holly – rzucił sumiennie Sam. – Zdejmij te buty, bo połamiesz sobie nogi.

– Dlaczego wy… „biegniecie”? – zwróciła się Holly do matki i siostry. Machnęła zakrzywionymi palcami, biorąc ostatnie słowo w cudzysłów. Ostatnio był to jej ulubiony gest, tyle że wyróżniała niektóre słowa w sposób dość przypadkowy, na zasadzie „im więcej, tym lepiej”. Zmarszczyła brwi. – Przestańcie.

– Tata mi każe – wydyszała Clementine.

Ruby nagle znudziła się bieganiem i klapnęła na pupę. Starannie odłożyła rogalik na podłogę – na później  – i zassała kciuk jak palacz spragniony dymka.

– Tatusiu, każ mamie przestać – zażądała Holly. – Dziwnie oddycha!

– Dziwnie oddycham – przyznała Clementine.

– To świetnie. – Sam się ucieszył. – Ma się zasapać. Dziewczynki, za mną! Mamy coś ważnego do zrobienia. Holly, kazałem ci zdjąć te buty, bo sobie nogi połamiesz!

Porwał Ruby z podłogi i umieścił pod pachą jak piłkę. Piszczała z zachwytu, kiedy wybiegł do przedpokoju. Holly popędziła za nimi, głucha na polecenie zdjęcia butów.

– Biegnij, dopóki cię nie zawołamy! – krzyknął Sam z dużego pokoju.

Clementine, równie krnąbrna jak Holly, zaczęła szurać w miejscu.

– Czekamy na ciebie! – zawołał Sam.

Weszła do salonu, śmiejąc się pod nosem i z trudem łapiąc oddech. Stanęła w progu. Meble upchnięto po kątach, a na środku stało samotne krzesło z opartą o nie wiolonczelą, której nóżka wbijała się w parkiet, gdzie pozostawi kolejną dziurkę. (Za obopólną zgodą, zamiast „niszczeniem” podłogi, nazywali to „dodawaniem jej charakteru”). Z sufitu zwisało wielkie prześcieradło dzielące pokój na pół. Holly, Ruby i Sam siedzieli za nim. Clementine słyszała chichot młodszej córki.

A więc dlatego Sam był taki podekscytowany. Zainscenizował przesłuchanie; białe prześcieradło miało zastępować czarny parawan, za którym niczym niewidzialny pluton egzekucyjny siedziała nieugięta komisja, cicha i pozbawiona twarzy (nie licząc sporadycznego złowróżbnego szelestu albo kaszelku czy donośnego, znudzonego, pełnego wyższości głosu, który mógł w każdej chwili przerwać jej grę słowami: „Wystarczy, dziękujemy”).

Zdumiała się i prawie zawstydziła odruchową reakcją swojego ciała na widok tego samotnego krzesła. Wróciły wspomnienia wszystkich przesłuchań, na których była, natłok wspomnień. Czasy, gdy wszyscy rozgrzewali się w jednym pomieszczeniu, tak nieprawdopodobnie dusznym, pełnym gwaru i utalentowanych muzyków, że ściany zawirowały jak karuzela i wiotka dłoń francuskiej wiolonczelistki uratowała instrument Clementine przed upadkiem. (Clementine mdlała jak zawodowiec).

Przypomniała sobie jeden z pierwszych etapów, kiedy zagrała bezbłędnie, nie licząc straszliwej wpadki na łatwym fragmencie, który ani przedtem, ani potem nie sprawiał jej najmniejszych problemów. Była tak zdruzgotana, że przez trzy godziny płakała w kawiarni, gdzie kobieta przy sąsiednim stoliku dawała jej chusteczki, a ówczesny chłopak (oboista z łuszczycą) powtarzał raz po raz: „Przecież darują ci taki drobiazg!”. Miał rację, darowali. Po południu oddzwonili z zaproszeniem na drugi etap, ale była tak wykończona płaczem, że nie miała siły unieść smyczka i angaż przeszedł jej koło nosa.

– Sam – zaczęła. To naprawdę przemiłe z jego strony, jest kochany, ale wcale jej nie pomaga.

– Cześć, mamusiu! – odezwała się Ruby zza prześcieradła.

– Cześć, Ruby – odpowiedziała Clementine.

– Cii – mruknął Sam. – Nie rozmawiamy.

– Dlaczego mamusia nie „gra”? – spytała Holly. Cudzysłów zawisł w powietrzu.

– Nie mam pojęcia – odrzekł Sam. – Nie damy kandydatce pracy, jeśli nie zagra, prawda?

Clementine westchnęła. Trudno, musi podjąć zabawę. Usiadła na krześle i poczuła w ustach smak banana. Przed każdym przesłuchaniem jadła w samochodzie banana, ponieważ banany zawierają ponoć naturalne beta-blokery na ukojenie nerwów. Teraz nie mogła jeść bananów w żadnej innej sytuacji, gdyż kojarzyły jej się z przesłuchaniami.

Może tym razem powinna sięgnąć po prawdziwe beta-blokery, chociaż kiedy raz spróbowała, miała usta jak z waty i pustkę w głowie, jakby rozsadziło jej mózg od środka, co nieszczególnie przypadło jej do gustu.

– Przecież mamusia ma pracę – stwierdziła Holly. – Już „jest” wiolonczelistką.

– To jej wymarzona praca – wyjaśnił Sam.

– Poniekąd – dodała Clementine.

– Co to było? – rzucił Sam. – Kto tam? Kandydatka nic nie mówiła, prawda? Kandydatka nie mówi, tylko gra.

– To mamusia! – Ruby się ożywiła. – Cześć, mamusiu!

– Cześć, Ruby! – odkrzyknęła Clementine, smarując smyczek kalafonią.

Określenie „wymarzona praca” może kryło w sobie nieco przesady (marzyć to mogła o karierze światowej sławy solistki), lecz bardzo, ale to bardzo chciała dostać tę posadę i zostać pierwszą wiolonczelą w Orkiestrze Symfonicznej Sydney. Stała praca, grafik, urlop oraz współpracownicy. Życie wolnego strzelca jest przyjemne i elastyczne, a zarazem chaotyczne, poszatkowane i usiane chałturami. Fuchy, wesela, lekcje, zastępstwa i Bóg wie co jeszcze. Teraz, kiedy dziewczynki poszły do żłobka i przedszkola, naszła ją chęć powrotu do stabilizacji zawodowej.

Znała już wszystkich z sekcji smyczkowej Orkiestrze Symfonicznej Sydney, ponieważ często grała dla nich bez zobowiązań. („Czyli nie powinnaś mieć żadnego problemu z dostaniem tej pracy, prawda? Bo w zasadzie już ją masz!”, stwierdziła wczoraj jej matka, błogo nieświadoma zaciętej rywalizacji w branży. Dwaj starsi bracia Clementine pracowali za granicą, byli inżynierami. Ich kariery rozwijały się od czasu studiów na zasadzie logicznej ciągłości. Nigdy nie marudzili: „Nie mam dzisiaj siły na inżynierowanie!”).

Jej najbliżsi znajomi z orkiestry, małżeństwo Ainsley i Hu, wiolonczelistka i kontrabasista, którzy mieli zasiąść w komisji rekrutacyjnej za parawanem i przesądzić o jej losie, szczególnie ją zachęcali. Clementine wiedziała, że ma szansę, ale paraliżowała ją trema. Strach przed strachem.

„Klucz to dobre przygotowanie”, oznajmił jej wczoraj Sam, jakby odkrył Amerykę. „Wizualizacja. Musisz zwizualizować sobie, że wygrywasz przesłuchanie”.

Pomyślała nielojalnie, że przesłuchania się nie „wygrywa”, a przygotowanie do niego to nie to samo, co – powiedzmy – prezentacja w PowerPoincie na temat planów marketingowych i sprzedaży nowego szamponu przeciwłupieżowego, jak w poprzedniej pracy Sama. A może jednak to samo? Nie wiedziała. Nie miała bladego pojęcia, co ludzie robią całymi dniami, siedząc za biurkiem przy komputerach. Sam aktualnie kipiał energią i co rano pędził do pracy wesoły jak skowronek, gdyż właśnie został dyrektorem marketingu w większej, „bardziej dynamicznej” firmie produkującej napoje energetyczne. Zatrudniano tam wielu dwudziestolatków. Czasem podłapywał od nich powiedzonka. Jeszcze nie ochłonął z pierwszego zachwytu. Wczoraj wspomniał coś o „postępowej kulturze korporacyjnej”, na dodatek ze śmiertelną powagą. Zaczął dopiero przed tygodniem. Clementine na razie dawała mu taryfę ulgową, potem zacznie się droczyć.

– Czy mogę pograć na iPadzie? – zapytała Holly zza prześcieradła.

– Cii, mama jest na przesłuchaniu – upomniał ją Sam.

– A czy mogę coś zjeść? – spytała Holly, po czym wykrzyknęła z oburzeniem: – Ruby!

– Ruby, natychmiast przestań lizać siostrę – powiedział Sam i westchnął.

Clementine uniosła wzrok, próbując się nie zastanawiać, jak przymocował prześcieradło do sufitu. Chyba nie wbił pinezek w sztukaterię. Nie. Z nich dwojga to on miał głowę na karku. Ujęła smyczek i przygotowała wiolonczelę.

Wybrane utwory umieściła przed sobą na stojaku. Kiedy wczoraj je przerobiła, obyło się bez większych niespodzianek. Z Brahmsem nie będzie problemów. Beethoven też w miarę, byle tylko przekonująco zagrała wstęp. Oczywiście Don Juan, jej nemezis, ale musi pamiętać o pauzach. Zacierała ręce na Mahlera, piątą część VII symfonii. Może zagra Samowi Mahlera, niech się cieszy, że pomaga.

Podczas strojenia instrumentu usłyszała w myślach głos Marianne, jak z niemieckim akcentem udziela jej rad: „Liczy się pierwsze wrażenie! Nawet kiedy stroisz! Musisz stroić szybko, po cichu i spokojnie”. Ogarnął ją smutek na myśl o dawnej nauczycielce muzyki, mimo że minęło już dziesięć lat od jej śmierci.

Przypomniała sobie, jak kiedyś panikowała w poczuciu, że stroi niemożliwie długo i wyczuwa zniecierpliwienie zza parawanu. Było to w Perth, przeniosła swoją idealnie nastrojoną wiolonczelę przez czworokątny dziedziniec, ze skwaru wprost do lodowatej sali koncertowej.

Wszystkie przesłuchania były upiorne, lecz tamto w szczególności. Pracownik kazał jej przed wejściem zdjąć buty, żeby nie zdradziła płci stukotem obcasów. Z tego samego powodu zasugerował też, aby nie kaszlała i nie chrząkała. Chyba miał obsesję na tym punkcie. Gdy wchodziła na scenę, pośliznęła się w rajstopach. (Czarnych! W czterdziestostopniowym upale!) Zanim w końcu nastroiła instrument, była w rozsypce. Spocona i rozdygotana myślała tylko o tym, ile straciła na przelot i nocleg, bo i tak nie dostanie tej pracy.

Boże, nienawidzi przesłuchań. Jeśli teraz ją przyjmą, już nigdy, przenigdy na żadne nie pójdzie.

– Ruby, wracaj! Nie rusz!

Prześcieradło nagle spadło z sufitu i ujrzała Sama na kanapie z Holly na kolanach oraz Ruby, która siedziała na podłodze w fałdach prześcieradła, skruszona, a zarazem ucieszona tym, co przeskrobała.

– To Cedzak – oznajmiła.

– Nieprawda! – zaoponowała Holly. – Nie Cedzak, tylko ty, Ruby!

– Dobrze, już dobrze – wtrącił Sam. – Spokojnie. – Spojrzał na Clementine i z rezygnacją wzruszył ramionami. – Wpadłem na pomysł, żebyśmy w każdą niedzielę po śniadaniu robili próbne przesłuchanie. Myślałem, że będzie z tego zabawa, a może nawet… pożytek, ale chyba się wygłupiłem, wybacz.

Holly zeszła mu z kolan i naciągnęła sobie prześcieradło na głowę. Ruby wpełzła do niej i zaczęły coś do siebie szeptać.

– Wcale się nie wygłupiłeś – zapewniła Clementine.

Pomyślała o swoim byłym chłopaku, Deanie kontrabasiście, który grał obecnie w Orkiestrze Filharmonii Nowojorskiej. Przypomniało jej się, jak przy nim ćwiczyła, on krzyczał: „Następny!” i wskazywał na drzwi, jakby ją wypraszał, a ona wybuchała płaczem. „Kurwa, nudzą mnie te twoje kompleksy”, mówił i ziewał. Kurwa, byłeś pretensjonalnym cymbałem, Dean, a do tego żadnym wirtuozem.

– Zabiorę dziewczynki na spacer, żebyś mogła poćwiczyć – zaproponował Sam.

– Dziękuję – odpowiedziała Clementine.

– Nie musisz mi dziękować – stwierdził. – Wdzięczność jest zbędna. Nie rób takiej wdzięcznej miny.

Przybrała sztucznie obojętny wyraz twarzy i Sam się roześmiał, ale naprawdę czuła wdzięczność i na tym polegał problem, ponieważ wiedziała, że to pierwszy krok krętej drogi zakończonej urazą, równie gwałtowną, co irracjonalną; być może Sam to wyczuł i dlatego chciał zapobiec temu zawczasu. Już to przerabiał. Z góry wiedział, jak przez następne dziesięć tygodni widmo przesłuchania będzie wpływać na ich życie, gdy ona zacznie z wolna popadać w obłęd z nerwów, usiłując wykraść cenny czas na ćwiczenia. Nieważne, ile biedny Sam jej da: po prostu musiałby wraz z dziewczynkami chwilowo przestać istnieć. Clementine chciałaby wśliznąć się w inny wymiar, w którym byłaby bezdzietną singielką, tylko na czas dzielący ją od przesłuchania. Zamieszkać w górskiej pustelni (o dobrej akustyce), gdzie żyłaby i oddychała jedynie muzyką. Chodziła na spacery. Medytowała. Odżywiała się jak należy. Robiła wszystkie ćwiczenia z zakresu wizualizacji, jakie robią dzisiejsi młodzi muzycy. Dręczyło ją straszliwe podejrzenie, że gdyby rzeczywiście tak się stało, wcale nie tęskniłaby tak bardzo za Samem i córkami, a jeśli nawet, byłaby to całkiem znośna tęsknota.

– Wiem, że jestem do niczego przed przesłuchaniem – oznajmiła.

– Co ty opowiadasz? Jesteś cudowna przed przesłuchaniem – odparł Sam.

Udała, że uderza go w brzuch.

– Przestań.

Złapał ją za nadgarstek, przyciągnął i zamknął w uścisku.

– Damy sobie radę – powiedział.

Wciągnęła w nozdrza jego zapach. Znowu użył szamponu dziewczynek. Włosy na piersi miał miękkie i puszyste jak kurczaczek.

– Dobrze nam idzie – dodał.

To „my” ją rozczuliło. Zawsze był taki. Nawet gdy odnawiał coś w domu bez jej najmniejszego udziału, patrzył na swoje dzieło, ocierał pot z brudnej, spoconej twarzy i mówił: „Dobrze nam idzie”.

Brak egoizmu przychodził mu naturalnie. Clementine musiała się nieco natrudzić.

– Dobry z ciebie człowiek, Samuelu – powiedziała. Zaczerpnęła tę kwestię z serialu, który oglądali przed laty; wyrażała w ten sposób swoją miłość i wdzięczność.

– Bardzo dobry – zgodził się Sam i wypuścił ją z objęć. – Fantastyczny. Żeby nie powiedzieć: wspaniały. – Przeniósł wzrok na małe, ruchliwe kształty pod prześcieradłem. – Widziałaś może Holly i Ruby? – spytał głośno. – Myślałem, że tu są, ale chyba zniknęły.

– Nie wiem. Gdzie one mogą być? – podchwyciła Clementine.

– Tutaj! – pisnęła Ruby.

– Cii! – Holly traktowała takie zabawy z całkowitą powagą.

– Czekaj, o której jest podwieczorek u Eriki? – spytał Sam. – Może powinniśmy odwołać. – Spojrzał na nią z nadzieją. – Poćwiczyłabyś do wieczora?

– Nie możemy – odpowiedziała Clementine. – Erika i Oliver chcą… Jak ona to ujęła? „Coś przedyskutować”.

Sam się wzdrygnął.

– Podejrzane. A wspomnieli coś o „niepowtarzalnej inwestycji”, co? Pamiętasz, jak Lauren z Davidem zaprosili nas na kolację i chcieli wkręcić w produkcję ścierek ekologicznych lub czegoś w tym rodzaju?

– Gdyby Erika i Oliver zaproponowali nam wspólny biznes, skorzystalibyśmy z okazji – oznajmiła Clementine. – Bez dwóch zdań.

– Racja – przyznał Sam. Zmarszczył brwi. – Założę się, że chodzi o udział w „biegu”. – Wzorem Holly nakreślił cudzysłów w powietrzu. – Na szczytny cel. Żebyśmy nie mieli serca odmówić.

– Jesteśmy dla nich zbyt wolni – zauważyła Clementine.

– Fakt, ty na pewno. Ja dałbym radę, jestem urodzonym lekkoatletą. – Sam ponownie zmarszczył brwi i z namysłem podrapał się w policzek. – O Jezu, a jeśli chcą jechać na biwak? Powiedzą, że to dobre dla dzieci. Że muszą przebywać więcej na świeżym powietrzu.

Erika i Oliver byli bezdzietni z wyboru, lecz rościli sobie prawo do wtrącania się w wychowanie Ruby i Holly. Prawie jakby to ich dopełniało, stanowiło krok na drodze do samorealizacji: regularnie uprawiamy sport, chodzimy do teatru, czytamy odpowiednie książki – wszystkich kandydatów do Bookera, nie tylko ze ścisłej czołówki – odwiedzamy odpowiednie wystawy oraz szczerze interesujemy się polityką, socjologią i słodkimi dziećmi naszych przyjaciół.

To niesprawiedliwe. Może nawet bardzo krzywdzące. Ich zainteresowanie Holly i Ruby wcale nie było tylko na pokaz, a zamiłowanie do ściśle ustalonych reguł nie miało nic wspólnego z chęcią rywalizacji, o czym Clementine doskonale wiedziała.

– Może chcą założyć fundusz powierniczy dla dziewczynek – rzucił Sam. Rozważył to i wzruszył ramionami. – Nie widzę problemu. Wziąłbym to na klatę.

– Aż tacy bogaci nie są – zauważyła ze śmiechem.

– Chyba nie sądzisz, że któreś z nich zapadło na rzadką chorobę genetyczną? – powiedział Sam. – Czułbym się wtedy podle. – Wzdrygnął się. – Oliver był jakiś chudy, kiedy się ostatnio widzieliśmy.

– Są chudzi od biegania maratonów. Nie martw się na zapas – ucięła z roztargnieniem Clementine, choć dręczyło ją coś na kształt złych przeczuć, ale może to przesłuchanie kładło się cieniem na wszystkim, nie wróżąc dobrze na kolejne dziesięć tygodni podszytych strachem. Nie ma się czego bać. To tylko podwieczorek z przyjaciółmi w piękne, słoneczne popołudnie.

Rozdział szósty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siódmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział ósmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dziewiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dziesiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział jedenasty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwunasty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzynasty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czternasty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział piętnasty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział szesnasty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemnasty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemnasty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dziewiętnasty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwudziesty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwudziesty pierwszy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwudziesty drugi

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwudziesty trzeci

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwudziesty czwarty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwudziesty piąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwudziesty szósty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwudziesty siódmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwudziesty ósmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział dwudziesty dziewiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzydziesty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzydziesty pierwszy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzydziesty drugi

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzydziesty trzeci

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzydziesty czwarty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzydziesty piąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzydziesty szósty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzydziesty siódmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzydziesty ósmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział trzydziesty dziewiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czterdziesty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czterdziesty pierwszy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czterdziesty drugi

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czterdziesty trzeci

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czterdziesty czwarty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czterdziesty piąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czterdziesty szósty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czterdziesty siódmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czterdziesty ósmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział czterdziesty dziewiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział pięćdziesiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział pięćdziesiąty pierwszy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział pięćdziesiąty drugi

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział pięćdziesiąty trzeci

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział pięćdziesiąty czwarty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział pięćdziesiąty piąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział pięćdziesiąty szósty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział pięćdziesiąty siódmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział pięćdziesiąty ósmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział pięćdziesiąty dziewiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział sześćdziesiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział sześćdziesiąty pierwszy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział sześćdziesiąty drugi

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział sześćdziesiąty trzeci

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział sześćdziesiąty czwarty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział sześćdziesiąty piąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział sześćdziesiąty szósty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział sześćdziesiąty siódmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział sześćdziesiąty ósmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział sześćdziesiąty dziewiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemdziesiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemdziesiąty pierwszy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemdziesiąty drugi

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemdziesiąty trzeci

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemdziesiąty czwarty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemdziesiąty piąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemdziesiąty szósty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemdziesiąty siódmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemdziesiąty ósmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział siedemdziesiąty dziewiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemdziesiąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemdziesiąty pierwszy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemdziesiąty drugi

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemdziesiąty trzeci

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemdziesiąty czwarty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemdziesiąty piąty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemdziesiąty szósty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemdziesiąty siódmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemdziesiąty ósmy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział osiemdziesiąty dziewiąty

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej