Książkę tę dedykuję Kit Fui Bruczkowski
– gajdzince mądrej, dzielnej i wytrwałej.

Dziura trwa, wy stoicie w pół drogi, porażeni odkryciem, a ci z was, którzy do desperacji żałują słodkiej bezwiedności kulturowego domu niewoli, wołają o powrót tam, do źródeł, lecz nie możecie się cofnąć, odwrót odcięty, mosty spalone, musicie tedy iść naprzód – o czym też będę wam mówił.

Stanisław Lem, Doskonała próżnia

It’s only water in a stranger’s tear

Looks are deceptive, but distinctions are clear

A foreign body and a foreign mind

Never welcome in the land of the blind

You may look like we do, talk like we do

But you know how it is:

You’re not one of us, not one of us

No, no, not one of us

Peter Gabriel

Ночь коротка, цель далека,

Ночью так часто хочется пить,

Ты выходишь на кухню, но вода здесь горька,

Ты не можешь сдесь спать, ты не хочешь здесь жить.

Виктор Цой

Rozdział 1
Japończyk pod mostem

Niedziela, 12 marca 2005

Stoję po kostki w błocie.

Ostrożnie próbuję wyciągnąć lewy but. Czarna breja puszcza ze złośliwym mlaskiem, ale prawy od razu zapada się głębiej, a do środka wlewa mi się strumyczek lodowatej wody.

Wzdrygam się, ale trudno – muszę zobaczyć to zjawisko nie z tej ziemi, a na pewno nie z tego Czerniakowa. Podczłapuję bliżej.

Namiot pod mostem Łazienkowskim jest nowy, radośnie pomarańczowy, jasno oświetlony od środka i zupełnie niepasujący do otoczenia. Czyli: potłuczonych butelek, szczątków rozprutych opon, sterty przemoczonych kartonów, i nieco dalej: buzującej beczki po oleju, nad którą grzeje ręce dwóch bezdomnych, oraz rozpadających się baraków, ledwie widocznych w mroku wczesnomarcowej nocy.

Jeszcze mniej do tej scenerii pasuje elegancki garnitur, w plastikowej torbie z pralni, wiszący na słupku otwartego przedsionka namiotu. I para błękitnych plastikowych kapci z białym napisem „WC”, równiutko ustawionych przy wejściu. Nienagannie czystych. Pewnie mytych po każdej wizycie w pobliskim toi toiu.

To jest obraz z innej bajki.

Obraz tak dziwny, że aż znajomy. Właściwie znajomy do bólu – chociaż z innych czasów, innego miejsca i innego życia.

Ale tutaj, pod mostem?

Podchodzę o kolejny krok, starając się nie poślizgnąć.

W namiocie ktoś się porusza, rzucając dziwny, zgarbiony, przykulony cień na napięty tropik. Nadwiślański Quasimodo?

– Dobry wieczór – zagajam.

Cień nieruchomieje i zapada cisza.

– Zimna noc, prawda? – ryzykuję, nieco głośniej.

Cisza.

Stoję jeszcze chwilę. Nagle wydaje mi się, że to nie jest moje miejsce i nie mój świat i nie powinienem był tu przychodzić, a tym bardziej wygłaszać przemów do pomarańczowych namiotów. Postanawiam wycofać się dyskretnie. Stawiam pierwszy krok wstecz. Błoto chrupie powierzchniową warstewką szronu, po czym mlaszcze, zjadając już nie tylko mój but, ale też skarpetkę.

Wzdrygam się, robię kolejny krok i na pożegnanie próbuję jeszcze:

– 

Rozlega się chropawe „bzzzzz” rozpinanego zamka.

Męska głowa w czapce narciarskiej z dwoma żółtymi pomponami mówi:

– Baruzo dobzie pan zuna japoński.

– Ależ skąd – mamroczę grzecznie. – Przepraszam, że pana niepokoję o tej późnej porze. I dziękuję bardzo. Pana polski jest dużo lepszy od mojego japońskiego. Coś tam umiałem, ale zapomniałem.

– Aaa... tak. Tak. Dziękuję. Przeprasiam. Prosię zaciekać.

Głowa znika.

Jest mi zimno, ale teraz nie mogę już wrócić do samochodu. Nie co dzień spotyka się Japończyków mieszkających pod mostem. Odruchowo macam jedną i drugą kieszeń, znajduję portfel i wyciągam wizytówkę.

Mieszkaniec namiotu właśnie się z niego wygramolił i stoi na wyłożonej wokół przedsionka tekturze, lekko dygocząc z zimna – jest ubrany w czarne lakierki na bosych stopach, spodnie od piżamy i idealnie wyprasowaną, więc pewnie naprędce włożoną, białą koszulę z krzywo pozapinanymi guzikami. Podchodzi o krok i kłania się nisko, prezentując oburącz wizytówkę.

Robi mi się niezręcznie, bo w głębokim ukłonie patrzy prosto na moje dwie kule błota, które kiedyś były w miarę eleganckimi butami. Ale nie ma wyjścia – kłaniam się jeszcze niżej i wyciągam oburącz swój kartonik, trzymając rogi delikatnie między kciukami a palcami wskazującymi.

Następuje ceremonia dyskretnego sprawdzania, kto jak nisko się ukłonił, kto oderwał jedną z rąk od rogu wizytówki, sygnalizując, że jest gotów przyjąć wizytówkę drugiego, i kto pierwszy się wyprostuje.

Kątem oka zauważam, że bezdomni nad beczką gapią się na nas z rozdziawionymi szczękami. Jeden z nich zatrzymał nawet w połowie drogi do ust butelkę czegoś, co wygląda jak koniak vintage zeszła środa.

Kolejnej ceremonii – obracania wizytówek, badania rewersu, studiowania zawartości i wydawania pełnych uznania pomruków przy zapoznawaniu się z detalami – nie może przerwać nawet fakt, że w cieniu mostu, w zachmurzoną, niby marcową, ale jeszcze zimową noc, niewiele widzimy.

– Hattori-san – mówię w końcu – przeziębi się pan.

– Nie, nie, ale dziekuje dza trosuke.

– Tak, tak. To nie Tōkyō ani nie wiosna! Przecież pan tu może zamarznąć! Zaraz północ. Temperatura już spadła poniżej zera. Bardzo proszę przyjąć zaproszenie spędzenia noclegu w moim skromnym domu. To niedaleko. Napijemy się gorącej herbaty, ogrzeje się pan, a potem prześpi w pokoju gościnnym.

Pan Hattori robi minę przepraszająco-zaambarasowaną, zasysa powietrze przez zęby, po czym rzuca się w wir protestów, więc żeby dać mu czas na dotarcie do dna i ponowne wypłynięcie na powierzchnię, rozpoczynam mozolną wędrówkę po skarpie, do samochodu, po zapasowy polar, który zawsze wożę w bagażniku. W tym kraju wiecznych lodów trzeba być gotowym na wszystko.

Kiedy wracam, ślizgając się, ale cudem jakimś nie wywracając, klapa wejściowa namiotu jest otwarta i zarzucona na dach. W środku miga mi nadmuchiwany materac, śpiwór, mała szafeczka z lustrem i rzędem kosmetyków, oraz... deska do prasowania. Zaczynam się zastanawiać, skąd on bierze prąd do żelazka, więc próbuję zapuścić dyskretnego żurawia.

Hattori szybko zasłania wejście sobą i mówi:

– Nie mogę przyjąć pana zaproszenie, jednak chętnie na herbatę przyjdę.

Tak naprawdę mówi: „jedonaku, hentunie na herubate puzijude”, ale mój mózg zaczyna odfiltrowywać specyficzne japońskie podejście do naszej fonetyki i słyszeć to, co powiedziałby rodak.

– Mam tylko prośbę – dodaje Hattori. – Czy mogę wziąć garnitur? W środku się pogniecie. Albo zabierzą go oni. Bezdomni – dodaje szeptem i dyskretnie wskazuje głową na trzech już osobników nad beczką, z przejęciem omawiających niezwykłe i tajemnicze wypadki pod ich osobistym mostem.

Dostaję nagłej chrypki, więc w odpowiedzi mogę się tylko ukłonić. Wskazuję zapraszającym gestem skarpę, na której zaparkowałem.

Japończyk rusza ostrożnie między marznącymi kałużami, z godnością dzierżąc w jednej ręce teczkę, a w drugiej – garnitur na wieszaku, niesiony wysoko, żeby się nie zabrudził. Prowadzi mnie ścieżką, którą musi znać, bo zręcznie omija zdradliwe kopalnie odkrywkowe gliny. Wdrapujemy się na ulicę, gdzie w zatoce przystanku autobusowego stoi moja archaiczna mazda, zakup sprzed trzech tygodni.

Gość obchodzi samochód od strony ulicy. Ja też. Spotykamy się przy drzwiach kierowcy. Przepraszam i znowu obchodzę auto. Japończyk po raz pierwszy się uśmiecha.

– Brakat-san jest przyzwyczajony do ruchu po lewej? – pyta.

– Mów mi Robert. Tak. Niestety – przez ostatnie osiemnaście lat samochody miały kierownicę po prawej, a tu mają po złej. Już się prawie przyzwyczaiłem, ale jeszcze czasem się mylę przy wsiadaniu.

Dopiero w samochodzie, w świetle lampki pod sufitem, widzę, że nie wygląda za dobrze. Jest blady i ma podkrążone oczy, co u Japończyka musi być dość ekstremalne, żeby było widoczne. Dygocze, nawet w moim polarze. Podkręcam grzanie na maksa.

Droga mija w milczeniu. Nie jest to milczenie ciężkie i niezręczne ani pełne namysłu, ani nawet milczenie twardej męskiej solidarności – po prostu Hattori zasnął, kiedy tylko silnik trochę się ogrzał i do kabiny dmuchnęło ciepłe powietrze.

Przyglądam mu się na czerwonych światłach na rogu Czerniakowskiej i Gagarina.

Nie może mieć więcej niż trzydziestkę. I nie jest najszczuplejszy – powiedziałbym, że raczej po stronie lekko pulchnej misiowatości. Więcej nie udaje się stwierdzić, bo w tym kraju opóźnienie o 0,1 sekundy przy starcie na zielonym świetle powoduje wściekłe obtrąbienie przez straszliwie śpieszącego się kierowcę za nami.

A budzić chłopaka nie mam serca.

Staram się nie zbudzić go nawet, kiedy parkuję już na rogu Grójeckiej i Bitwy Warszawskiej. Nie chcę być zmuszony do tłumaczeń, po co zdejmuję na noc wszystkie wycieraczki. Człowiek ma jakieś szczątki patriotyzmu.

Niestety, samochód zaprojektowany w kraju, gdzie krawężniki nie mają pół metra wysokości, wierzga gwałtownie i zgrzyta podwoziem o bruk, budząc gościa.

Patrzy mało przytomnie dookoła, a ja czekam, aż ulica opustoszeje.

Wychodzę, starannie odczepiam wycieraczki z przedniej szyby i chowam pod fotel kierowcy. Mała przerwa, bo chodnikiem halsuje jakiś gentleman, trzymając się czule za lewą pierś, gdzie w kieszeni płaszcza spoczywa pewnie nie do końca pusta butelka.

Hattori obserwuje mnie dalej, zastanawiając się, czy już uciekać, czy jeszcze poczekać na dalszy rozwój wydarzeń.

Zataczający się gentleman podejmuje próby wejścia na schodek prowadzący do klatki schodowej w sąsiednim domu. Udaje mu się przy trzecim podejściu. Znika. Szybko obchodzę samochód i biorę się do odczepiania tylnej wycieraczki; tej, która się zwykle zacina i trzeba psiknąć WD40 trzymanym na tę okazję w bagażniku. Wracam i umieszczam ją pod fotelem, równiutko, po przekątnej – jest dłuższa od przednich.

Robię to z dawno wypracowaną nonszalancją kogoś, kto zamyka składany dach swojego lamborghini, żeby w nocy nie napadało na skórzane siedzenia. Unikam przy tym wzroku pana Hattori. Nie udaje się. Jego uniesione pytająco brwi są zbyt wymowne – nie mam wyjścia, muszę wyjaśnić:

– Kradną.

Na jego twarzy pojawia się mieszanina szoku i współczucia, w proporcjach 50:50.

– Tylko z mojej mazdy, za to każdej nocy. Ktoś się na mnie uwziął. Za co, nie mam pojęcia. Już gotowe, chodźmy.

Na szczęście nie drąży tematu i ruszamy do mojej klatki schodowej, a potem na drugie piętro.

Przedpokój wita nas pustką i stojakiem na kapcie gościnne. To jedyny mebel, jaki zakupiłem po przyjeździe do kraju. Nie licząc materaca do sypialni, oczywiście. Wielkiego, rozmiaru Emperor. Osiemnaście lat marzyłem o prawdziwym łóżku i obiecywałem sobie, że będzie to pierwszy zakup po powrocie do Polski.

Hattori przystępuje do ceremonii starannego wycierania lekko przybłoconych lakierek o słomiankę i równiutkiego ustawiania ich przed drzwiami wejściowymi. Oczywiście, kiedy już jest w przedpokoju, szybko wnoszę je do środka. Swoje buty zostawiam na zewnątrz, bo przy ich obecnym stanie nikt się na nie nie pokusi.

Dobieram mu kapcie gościnne, klęcząc na podłodze i czując się jak japońska gospodyni. Tylko mi fartuszka brakuje.

Idziemy do kuchni. Kuchnia zbliża. Poza tym salon jest pusty i w trakcie remontu, co nie tworzy zbyt domowej atmosfery. Niemniej gościowi udaje się pochwalić moje cztery kąty, razem z folią na podłodze, pięcioma drabinami malarskimi i trzema kubłami narzędzi po trzech różnych ekipach. Na szczęście nie pyta o nic i z wdzięcznością siada na podłodze w kuchni. Opiera się plecami o kaloryfer.

Auć – myślę – nie mam ani jednego krzesła. Trzeba będzie improwizować.

Czajnik buzuje na kuchence, a ja idę zmontować coś na kształt stołu i krzeseł. Hattori przychodzi po chwili do salonu i patrzy z zastanowieniem, jak w świetle pojedynczej zapryskanej farbą żarówki kiwającej się na drucie pod sufitem wciągam długą, upapraną zaschniętym wapnem deskę na stopień jednej z drabin.

– Pomogę... jak? – pyta.

– Pomożesz, jak wymyślisz, co włożyć na stopień tej drugiej drabiny, bo jest niższy, i będziemy siedzieć nierówno – odpowiadam. – Spróbuj w kuchni, chyba tam są jakieś gazety, i wyłącz przy okazji czajnik, OK?

Hattori rusza na poszukiwania.

Wraca z kilkoma książkami małego formatu.

– O? Gdzie to znalazłeś? To nie moje.

– Na podsuficie. Wszedłem na szafki i sięgłem...

– Sięgnąłem – poprawiam. – A ten podsufit nazywa się pawlacz. Czyli to są pozostałości po właścicielce. Starszej pani, od której kupiłem mieszkanie. Daj, zobaczymy.

Książki okazują się: konstytucją, modlitewnikiem i poszarpanym Harlequinem.

Mam pewne opory przed użyciem tych symboli Państwa, Religii i Sztuki jako podkładki pod deskę do siedzenia, ale Hattori, naiwne dziecko świata innych wartości, układa już je na stopniu drugiej drabiny i bada poziom deski.

Siadamy ostrożnie. Dwa aluminiowe wiadra, do góry nogami, robią za stoliki do kawy, a właściwie do herbaty – mojej w kubku bez uszka, a Hattoriego – wyszczerbionym, ale za to z uszkiem. I dwóch paczek herbatników, bo to wszystko, co udało się znaleźć w kuchni.

Przychodzi mi do głowy, że trzeba by mu zaserwować coś gorącego, jakąś zupę – niestety moje garnki, razem z całą resztą domostwa, od dwóch miesięcy tułają się po Oceanie Indyjskim. Obiecuję sobie kupić kilka chińskich zupek-szybkoróbek na sytuacje awaryjne.

W końcu stwierdzam, że Japończyk musiał już odtajać i pora dobrać się do meritum:

– No, więc skąd ten namiot pod mostem...

– Jestem na urlopie – błyskawicznie ripostuje Hattori, podnosząc oczy i sprawdzając, czy uwierzyłem.

– Na url...

– Na urlopie – stwierdza stanowczo i kryje twarz za kubkiem.

– Tak. Oczywiście. Rozumiem – odpowiadam, myśląc: w ten sposób daleko nie zajdziemy, kolego. Konieczny jest Rozwiązywacz Języka Japończyków.

Mam w szafce jeszcze ze trzy czwarte flaszki, pozostałość po wymuszonej przez sąsiada parapetówce. Wymuszonej, bo wódki nie lubię, a jeszcze bardziej nie lubię być zmuszanym do picia towarzyskiego. Ale skoro wpadłem między wrony, trzeba było zakrakać.

Podnoszę się, a deska podskakuje, zrzucając na ziemię modlitewnik. Bierzemy się do naprawy mebla salonowego, po czym idę do kuchni po butelkę.

– To się nazywa „herbata z wkładką” – tłumaczę. – I uchroni to pana przed zapaleniem płuc. – dodaję w ramach wyjaśnienia, bo jego brwi mówią: „Nie rodzumiem, cio to dzaparenie puuc”.

Cztery herbaty i pięć wkładek później Hattori jest gotów zwierzyć mi się z historii swojego życia, może z pominięciem co intymniejszych szczegółów, ale cóż – butelka się kończy.

Obraca się do mnie nieco i chwyta kubek w obie ręce, jakby się chciał nim zasłonić. Światło ubrudzonej farbą żarówki rzuca na niego żółtawy cień.

– Jestem Japończykiem – zaczyna.

– Naprawdę? – dziwię się uprzejmie.

– Tak. Z Izumi. Ōsaka-fu. Ale na studia pojechałem do Tōkyō. Tokijski Uniwersytet Studiów Międzynarodowych, w...

– Asahi-chō – kończę.

– Ooo, pan wie? – otwiera szeroko oczy.

– Jasne. Pracowałem niedaleko. I nie mów mi pan. Robert jestem.

– Tak, Robert-san. Ja tam studiowałem studia wschodnioeuropejskie. Specjalizacja polonistyka – to oznacza język polski i dodatkowo русский язык, a jeszcze kultura i historia...

– Hattori – przerywam – wiem, co to jest polonistyka, ale dlaczego akurat polski? Chciałeś zostać kulturoznawcą? Tłumaczem?

– Nie, salarymanem. Ale mój ojciec pracował w firmie, która handlowała z Europą oraz z Polską.

– Europą oraz Polską. Aha. I co, nadal tam pracuje?

– Nie. – Hattori zaciska usta, więc nie drażę tematu, tylko dla zachęty umieszczam kolejną porcję wkładki w jego kubku.

– W pierwszej pracy po studiach ja się uczyłem być w Hongō Sanchōme handlowcem. Bardzo dobrze mi szło. Duużo się nauczyłem. Po roku sam już negocjowałem niektóre kontrakty...

Kiwa głową i zamyśla się. Starannie odstawia kubek na wiadro, które wydaje cichą, basową nutę.

– Masowe zwolnienia? – domyślam się.

– Tak. Nie! Tak. No, gospodarka japońska...

– Jasne, wiem, co to jest, a raczej była, gospodarka japońska – zapewniam go. – I nie ma się czego wstydzić. Kryzys to nie nasza wina. Mnie na przykład dzisiaj zwolniono. Wszystkich nas zwolniono. Firma upadła. To znaczy bar muzyczny na Czerniakowie, w którym chwilowo pracowałem, żeby w ogóle coś robić. Bo w moim zawodzie jeszcze niczego nie znalazłem. To by było na dłuższą opowieść, nie na teraz. W każdym razie dziś właściciel postanowił zakończyć historię baru. Podziękowanie, wypłata, ostatnia wieczerza i chwilowo nie ma co robić. Dlatego poszedłem na spacer nad Wisłą. Chciałem pozbierać myśli.

Hattori mamrocze kondolencje i – dawszy się namówić na jeszcze jedną rundkę „herbaty z”– kontynuuje:

– Nie powiedziałem rodzinie o zwolnieniach. Jakoś wstyd, tak? Izumi bardzo małe miasto, chociaż blisko Ōsaka. Rodzina była bardzo dumna ze mnie. Bo pracowałem w dużej firmie handlowej w Tōkyō. Co oni by powiedzieli sąsiadom? Że najstarszemu synu się nie udało? Odniósł porażek?

Wypija dla uspokojenia łyk i kontynuuje:

– Ja wiedziałem – kryzys trochę minie, firma mnie znowu zatrudni. To się zdarza ciągle! Czekałem kilka miesięcy. Ale zwalniali coraz więcej ludzi. No to postanowiłem, zostanę...?

– Biznesmenem? Wolnym strzelcem? – podpowiadam.

– Tak, tak. Handlowcem. Pośrednikiem. Freelance...?

– Freelancerem. Chyba tak się teraz mówi po polsku. Strasznie się zanglicyzował ten język, odkąd wyjechałem. Nic, mów dalej.

– No to... ja pojechałem do Polski. Pierwszy raz za granicę. Miałem trochę kontaktów z firmy i z dawnych lat od ojca, próbki towarów... Nawet nieźle poszło, na początku. Polska bardzo ciekawy kraj. Baardzo ciekawy. Poznałem też bardzo dobrych ludzi. Naprawdę dobrych. Znaczy różnych ludzi, niektórych dobrych, innych... No i przepisy w handlu bardzo ciekawe. – Milknie i wierci się na desce, w wyniku czego na podłogę spada tym razem konstytucja.

– Ja nie jestem bezdomny! – wyrzuca z siebie nagle. – Tylko zostałem turysta na przejściowo. Między jednym apartament a drugim. Dwóch moich kolegów z biura w Tōkyō straciło pracę i mieszkali w namiotach w parku. Do zimy tylko. Bo bali się przyznać rodzinom i wrócić na wieś z...?

– Hańba, strata twarzy...? – podpowiadam.

– No tak. Ale oni byli przegrani. Już nie wrócą do pracy i tylko rząd ich przeniósł na zimę z namiotów do .

– Przytułku.

– Tak. Ale ja nie jestem przegrany. Tylko turysta na przejściowo.

Zapewniam, że rozumiem.

Czuję, że wiele więcej z niego nie wyciągnę tego wieczoru. I tak otworzył duszę przed nieznajomym. Następnego ranka będzie mu pewnie straszliwie głupio i zacznie się ze wszystkiego wycofywać.

Podnoszę się ostrożnie z deski, starając się nie zrzucić gościa, który jest ode mnie niższy, ale chyba ciut cięższy. Odstawiam kubek bez ucha na moje wiadro, które wydaje nieokreślone „klang!” zamiast dźwięcznego „bummm!”, jak to przed Hattorim.

Przygotowuję się do stoczenia małej bitwy pod tytułem „Nie wracasz do namiotu! / Nie chcę robić kłopotu...”, ale już czuję, że da się namówić. Tym bardziej że za oknem zaczyna padać coś, co nie wie, czy ma być deszczem, czy śniegiem, a i tak zostanie błotem.

Bitwa polsko-japońska nie trwa długo i kończy się kolejnym cudem nad Wisłą. Hattori zgadza się przenocować u nieznajomego, oczywiście w drodze wyjątku i tylko dzisiaj. Odsyłam go do łazienki z instrukcją obsługi piecyka gazowego, który gaśnie, o ile się nie uchyli okna w kuchni. Na szczęście mój gość przyszedł wyposażony we własny ręcznik i szczoteczkę do zębów, wciśnięte do skórzanej salarymańskiej teczki.

Początkowy plan położenia go w mniejszej sypialni kończy się porażką, bo po wkroczeniu tam przypominam sobie, że zamieniłem ją niechcący na skład zawartości moich dwóch walizek, z którymi wróciłem do Polski. Posprzątanie zajęłoby godzinę, więc nadmuchiwany materac dla Hattoriego ląduje między kubłami narzędzi a drabinami. Koło posłania robi sobie stolik nocny z rozpadającego się Harlequina, stawiając na nim zdjęty z nadgarstka zegarek – złoty Patek Philippe – starannie podparty i zwrócony w jego stronę.

Drabiny składam zresztą, bo kto wie – na tej ichniej slawistyce mógł się zarazić polskimi przesądami. Ja, kiedy mieszkałem w Japonii, przejąłem dobrych kilka zabobonów od tambylców.

Na przykład bardzo nie lubię liczby „4”, szczególnie w adresach.

Moje mieszkanie, w kamienicy spółdzielczej, ale z nadzieją na wykupienie na własność wiekuistą, jest pod numerem czternastym.

To i tak dużo lepiej, niż gdyby było pod czwórką.

*

Poniedziałek, 13 marca 2006

Śniadanie z płatków, po które pobiegłem rano do sklepiku na dole, spożywamy w milczeniu, przerywanym tylko drobnymi grzecznościami. Ława w salonie została usprawniona cienkim biało-czerwonym sznurkiem, znalezionym w salarymańskiej teczce. Sznurek związał konstytucję, modlitewnik i Harlequina, żeby nic nie spadało. Robi się prawie elegancko.

Jestem ciekaw, czy Hattori, próbując ratować twarz, sprzeda mi teraz inną wersję swojej przygody z namiotem, coś w stylu „tak naprawdę chciałem tylko prowadzić obserwacje antropologiczne powiślańskich autochtonów”. Nie – nawet nie jest specjalnie skrępowany swoim wczorajszym wywnętrzaniem się obcemu. Uświadamiam sobie, że przecież Japończycy tak mają – pijackie ekscesy poprzedniego wieczoru do następnego rana zostają starannie zmiecione pod dywan świadomości.

Zadaje raczej dużo pytań.

– Dlaczego u pana Roberta są cztery wiertarek i pięć drabin?

– Wiertarki. Cztery wiertarki. To długa historia... Właściwie nie taka długa, tylko dużo się zdarzyło w krótkim czasie. No to słuchaj.

Przyleciałem do Polski trochę ponad miesiąc temu. Na początku lutego. Po osiemnastu latach za granicą. Większość z tego w Japonii, potem Singapur, czasem Malezja, Tajlandia, jak trzeba było tam jechać za pracą. W końcu postanowiłem wracać. Kiedyś ci powiem, dlaczego. Jak sam wymyślę.

W tym czasie moi rodzice wyprowadzili się na emeryturę do Arizony, gdzie mieliśmy daleką rodzinę, a klimat jest nieco przyjemniejszy niż tutaj.

Pół roku temu narzeczona z Singapuru zdecydowała nie podążać za mną do Polski, czyli, jak mówiła, barbarzyńskiego kraju w strefie subpolarnej. Zadziwiające, jaką rolę w naszych losach odgrywa klimat.

Co to ja...? Aha. No więc wyprowadziła się, a ja zacząłem pakować osiemnaście lat swojego życia. W końcu wróciłem i jestem sam – tak naprawdę nikogo tu nie znam. Owszem, mam zamiar odnaleźć starych znajomych ze szkoły, ale na razie nie było na to czasu.

Ile mam lat? Trzydzieści dziewięć. Wyjechałem do twojej ojczyzny w bardzo młodym wieku, po drugim roku studiów. A to mieszkanie kupiłem, jeszcze mieszkając w Japonii, żeby mieć do czego wracać. Było bardzo zaniedbane i nieremontowane chyba od lat siedemdziesiątych. Dlatego pierwsza rzecz po powrocie: zatrudniłem ekipę. Ekipa wzięła połowę zapłaty w formie zaliczki, zostawiła trochę narzędzi i znikła.

Jak kamień w wodę. Nikt nie odbierał telefonów, maile trafiały do wielkiej czarnej dziury w sieci.

– Nie trzeba dawać takiej dużej zaliczki – wyjaśnia Hattori, chrupiąc płatki. – Oczywiście, już nie przyjdą.

Mój Japończyk spod mostu ewidentnie lepiej zna polskie realia niż ja. Celem ukrycia zażenowania idę do lodówki po mleko do kawy. Hattori podąża za mną jak wierny pies i chce wiedzieć, co było dalej.

– OK. Druga ekipa budziła daleko większe zaufanie. Szefem był pan Józef z Limanowej. Góral, rozumiesz. Górale są rzetelni i uczciwi. Przyszedł obejrzeć mieszkanie, całkiem trzeźwy, w ogóle nie wziął zaliczki, a jego ludzie przynieśli do mnie drabinę i wiadro narzędzi. Wiertarkę, młot pneumatyczny, pędzle, różne takie. Owszem, trochę byli zakłopotani, kiedy dałem im kartkę ze szczegółową listą tego, co ma być zrobione. A pół nocy pisałem, żeby było precyzyjnie, szczegółowo, w punktach z podpunktami, i z małymi kwadracikami do odfajkowywania ukończonych zadań. Po prostu nie chciałem, żeby coś schrzanili, rozumiesz?

Hattori kiwa głową w uznaniu dla mojego profesjonalizmu w życiu codziennym.

Wracamy do salonu i synchronizujemy moment siadania na desce, żeby drabiny się nie rozjechały.

– O czym to ja... Aha, no więc robotnicy nie bardzo wiedzieli, co zrobić z listą, i odniosłem wrażenie, że ten ze wschodnim akcentem i nie za bogatym słownictwem może nie umieć czytać po polsku. Ale góral uspokoił mnie, twierdząc, że zrobią tak, żebym był zadowolony. Poprzednia ekipa miała zrobić tak, żeby było dobrze. Ta druga opcja – żebym był zadowolony – wydawała się bardziej obiecująca. Byłem dobrej myśli.

Mieli zacząć w poniedziałek. Czekałem przez tydzień, dzwoniłem, znowu czekałem... Jak kamień w wodę. Może to mi wyjaśnisz, panie specjalista od Polski?

– Eeetoo... nie wiem. Ale znam ktoś, kto wie.

– Kogoś – poprawiam automatycznie. – No to kiedyś musisz mnie z nim poznać, bo doszliśmy dopiero do drugiej ekipy, a potem była jeszcze trzecia i czwarta... Trzecia nawet rozłożyła folię malarską na podłodze i ukradła żarówkę energooszczędną w korytarzu, więc nie mogę powiedzieć, żeby niczego nie zrobili.

Przemieszczam się nieco na desce, bo grudka zaschniętej zaprawy uwiera mnie w kość ogonową.

– Posłuchaj, co jest najbardziej fascynujące – kontynuuję. – Otóż ekipy druga, trzecia i czwarta też obiecywały zrobić tak, żebym był zadowolony. Czy we współczesnej polszczyźnie to znaczy, że zostawią mi swoje drabiny i wiertarki, po czym znikną? Ja wcale nie jestem z tego zadowolony! Chyba że otworzę sklep z narzędziami.

Hattori śmieje się i ostrożnie wstaje, żeby zanieść naczynia do kuchni. Tym razem nic nie spada. Japoński sznurek znakomicie związał polskie dziedzictwo kulturowe.

– Hattori? – wołam. – Może byś złożył ten namiot i zamieszkał u mnie? Meble przypłyną lada dzień. Mamy dwie sypialnie, dla jednego za dużo... nawet myślałem, żeby poszukać współlokatora. Będzie się łatwiej płaciło rachunki...

Gryzę się w język. On pewnie nie ma ani grosza. A w ogóle chyba się pospieszyłem – wedle japońskich standardów poznaliśmy się pięć sekund temu. No, teraz się zacznie.

I zaczyna się. Hattori natychmiast unosi się honorem, obiecuje zapłacić za nocleg i zaczyna szukać butów na wycieraczce przed drzwiami. Biegnę zapewnić, że są, tylko schowałem je do szafki wnękowej w przedpokoju. Tej na korki.

Otrzymuję formalne podziękowania. W takiej sytuacji lepiej nie naciskać. Wymuszam na nim obietnicę, że się odezwie i wpadnie na kolację, jeśli pozwolą mu na to Ważne Spotkania Biznesowe, jakich się spodziewa w ten zimny, mokry poniedziałek. O dziwo, zgadza się i obiecuje przynieść coś do jedzenia wieczorem.

W sumie ja też mam co robić. Dziś jest znakomity dzień na zrobienie awantury w wielkiej firmie spedycyjnej, która zgubiła mi kontener na Oceanie Indyjskim. Najwyższy czas. W ogóle czuję przypływ energii i dobrego humoru. Może nawet tupnę nogą w spółdzielni w sprawie piecyka gazowego? O tak, to będzie dzień produktywny.

Do boju!

*

– Proszę pani, ale ja nie wiedziałem...

– A kto ma wiedzieć?! – Masywna dama z ogromną fryzurą w kolorze zeschła wiśnia, utrwaloną na twardy plastik, przerywa piłowanie perłoworóżowego pazura i celuje we mnie oskarżycielsko pilniczkiem. – To pana mieszkanie i pan ma wiedzieć, że nie wolno zamykać luftu w łazience! Panie Heniu, dobrze mówię?

Pan Henio wkłada do kieszeni wędkarskiej kamizelki śrubokręt, którym wydłubywał sobie brud spod paznokcia, i kiwa z politowaniem głową.

– I co on zrobi, pani Reniu, jak mu się cug cofnie, co? – mówi z wyrzutem. – Karetkie będziemy na niego wzywać, ot co!

– No – stwierdza pani administrator wyniośle. – I czego jeszcze sobie życzy? – dodaje, podrzucając brodę w moim kierunku.

– Bo... ja... to okno pod sufitem, między kuchnią a łazienką, w ogóle się nie otwiera. Tak już było, jak kupiłem, ale ja chętnie...

Pani Renia wywraca oczy do sufitu, po czym zagapia się w zaokienną dal z miną pełną niesmaku. Pan Henio kręci tylko głową nad Głupotą Lokatora, po czym sięga po „Przegląd Sportowy”.

– To może jakoś tak... prywatnie...? – próbuję, zastanawiając się, czy powinienem był od razu przyjść do Administracji z pudełkiem czekoladek, wypchaną kopertą czy też z kałasznikowem. A może na wszelki wypadek ze wszystkim naraz.

– Ej, tylko bez takich – warczy pani Renia, wydymając usta i upychając sobie delikatnie sprężynujący lok za pomocą długiego paznokcia. – Co za prywatnie? To nie firma usługowa! Nie jesteśmy tu po to, żeby panu służyć – dodaje wyniośle. – To jest Administracja!

Kręci głową ze zdumieniem nad głupotą tego świata w ogóle, a petenta w szczególe. Pan Henio potakuje ze smutkiem.

– Oj, co my z panem mamy... – wzdycha pani Renia. – Panie Heniu, no pójdzie pan już z lokatorem?

Henio wzrusza ramionami, dopija herbatę i zawija resztkę kanapki w papier, który umieszcza w jednej z niezliczonych kieszeni swojej kamizelki. Stęka i podnosi się z krzesła.

– Dziękuję, pani Relikt... Reniu – mówię szybko, kłaniam się i wychodzę z biura Administracji.

Pan Henio człapie za mną do windy.

– Bo pan tu nowy – zagaduje. – Stara Szumczykowska musiała cuś z luftem spieprzyć. Nic, obaczymy.

Otwieram drzwi i zapraszam pana konserwatora do środka. Czekam, aż zdejmie buty.

Niestety, tego nie robi. I po trzech sekundach jest już w łazience. Gdzie też nie zdejmuje butów.

Zaczyna się we mnie gotować.

– Proszę pana... – zaczynam stanowczo, ale przerywam na widok ewidentnego szoku malującego się na twarzy pana Henia.

– O Jezu słodki, pan przebudował łazienku...? Bez pozwolenia administracji...? – pyta zaszokowanym szeptem, jakby chciał się dowiedzieć, ilu prostytutkom poderżnąłem gardło zeszłej nocy.

– A to trzeba mieć pozwolenie...? – pytam głupio, zamiast od razu zasłonić się niewiedzą i zrzucić wszystko na poprzednią właścicielkę.

Dostaję wykład o tym, czego lokatorowi nie wolno (czyli praktycznie wszystkiego) oraz co wolno (oddychać, ale też nie za dużo, bo tlen się zużywa i piecyk gaśnie). Nie przestając pouczać, pan Henio zabiera się do rozmontowywania obudowy mojego piecyka.

– Pan przyniesie jakiś kombinerek, francuza, a i klucz szesnastka by się przydał – zarządza.

– Ale czy to koniecz...

– Pan się nic nie martwi – bzyczy luźnymi blachami mój piecyk, z którego wystaje korpus pana Henia. – Zrobiemy tak, żeby był pan zadowolony!

W łazienkowym lustrze widzę swoją twarz. Maluje się na niej czysta groza.

*

Ding-dong!

Biegnę otworzyć.

W drzwiach stoi mój wczorajszy nocny gość przytroczony do ogromnego plecaka. Na szycie kiwają się śpiwór i wąski, jaskrawopomarańczowy pokrowiec – niewątpliwie namiot znad Wisły.

– Bogu dzięki, dałeś się namówić – mruczę, krzątając się wokół kapci gościnnych. – Dziś w nocy ma padać śnieg. Ostatni atak zimy.

– Nie Bogu, tylko panu Gutnerowi – wyjaśnia Japończyk, zrzucając z sapnięciem plecak i w ten sposób odsłaniając wysokiego, chudego człowieka z potężnym nosem oraz imponującym sztormem czarnych loków.

Zapraszam go do środka i kłaniam się odruchowo, a nieznajomy unosi brwi z podziwem.

– Kolejny kłaniacz? No, no, klasa! – Wyciąga rękę. – Witam. Jestem Gutner.

– Gutner...?

– Apollo Ezra Gutner. Możesz mi mówić Gutner. Ewentualnie Sherlock. Na Apollona źle reaguję. Masz coś do jedzenia?

– Jasne, wchodźcie, ale lodówka...

– To dobrze, bo przynieśliśmy coś na ząbek. Nie dziękuj. Pomysł Hattoriego.

Wręcza mi wielką plastikową torbę ze stosem styropianowych pudełek.

I na szczęście zdejmuje buty. Pół godziny mopowałem podłogę po wizycie pana konserwatora.

Kłaniam się i wręczam wizytówkę. Gutner zerka na nią pobieżnie, nie odwraca nawet sprawdzić, co jest na rewersie, po czym wkłada do kieszeni. Nie oferując swojej. Może nie ma? Ja też kiedyś w Polsce nie miałem, chociaż dziś trudno mi to sobie wyobrazić.

Niezaproszony, idzie prosto do kuchni, jakby tu mieszkał.

– Kto to? – pytam szeptem Hattoriego, podczas gdy Gutner trzaska szafkami, pewnie czegoś szukając. Nie żeby mógł w nich wiele znaleźć.

– Mój przyjaciel. I partner. Handlowy! – odpowiada Hattori, również szeptem. – Chciałeś poznać ten, kto wie. On wie.

Sądząc z trzaskających szuflad w kuchni, wiedzący jednak nie wie, gdzie są sztućce oraz że ich w ogóle nie ma.

Na szczęście umie posługiwać się pałeczkami. Nawet bardzo zręcznie, jak widzę. Hattori łapie moje pełne podziwu spojrzenie i odpowiada samymi oczami: „Widzisz? Mówiłem! Swój człowiek”.

Siedzimy we trzech na desce, teraz już umocowanej do drabiny nie tylko książkami i sznurkiem, ale i z pomocą drutu, który dostałem w tym celu od pana Henia z administracji. Salon staje się coraz lepiej wyposażony. Zaczynam nawet myśleć, czy nie zaszaleć i nie poświęcić jednego ręcznika na przykrycie deski, żeby było wygodniej i wytworniej.

Przez zalepione plastikiem okno balkonowe wdziera się promyk słońca, tocząc nierówną walkę z chmurami i godziną.

– Świetny chāhan – stwierdzam z satysfakcją. – Nawet nie wiecie, jak się stęskniłem po dwóch miesiącach barów mlecznych. Nie dlatego, żeby mnie nie było stać...

– ... tylko dlatego, że przez osiemnaście lat wyłeś z tęsknoty za naleśnikami z serem – kończy za mnie Gutner. – Ale to nie jest chāhan, tylko chaufan, panie Azjata.

Czuję, jak robi mi się gorąco wokół karku. Z jednej strony chętnie bym go uściskał za to, że ROZUMIE, z drugiej jestem wściekły, bo spunktował mnie w obszarze, w którym powinienem być miejscowym ekspertem. Postanawiam skrzyżować z nim pałeczki.

– Chaufan też nie, bo Chińczycy by się nieco zdziwili na ten smak, panie specjalista od wszystkiego – odparowuję. – To nie jest yang chow, proszę: – demonstruję – krewetek nie ma. To ryż smażony à la Azja Południowo-Wschodnia, czyli coś pomiędzy kuchnią wietnamską, tajską a nawet indonezyjską; w ogóle właśnie ta ostatnia mi się tutaj odzywa tą nutką słodkiego sosu sojowego, więc powinniśmy to nazwać nasi goreng. O.

Po moim wykładzie zapada chwila ciszy, przerywana tylko beztroskim mlaskaniem Gutnera, na którym moje mądrzenie się ewidentnie nie zrobiło najmniejszego wrażenia.

– Czy pan Robertowi udało się z kontenerem? – ratuje sytuację Hattori, składając staranie pałeczki i zamykając jeszcze do połowy pełne styropianowe pudełko.

– Owszem, byli bardzo szarmanccy i światowi, tylko nie mieli żadnych informacji, gdzie jest kontener. Zadzwonią natychmiast, kiedy tylko będą jakieś wiadomości. Poza tym bardzo mili. Przeprosili za kłopoty wynikające z opóźnień. W ogóle nie opieprzyli, jak pani Relikt w administracji rano. A panienka w recepcji się do mnie uśmiechnęła, uważasz? Pierwszy raz od zeszłego poniedziałku ktoś nieznajomy się do mnie uśmiechnął. Nawet kawą poczęstowali! Tylko nie mieli mleka ani śmietanki. Nie wiem, dlaczego w tym kraju zawsze oferują kawę, a nigdy nie mają do niej niczego białego...

– Pan Robert zgubił kontener – wyjaśnia Hattori, bo chyba zacząłem dryfować. Niczym mój kontenerowiec.

– Nie tyle zgubiłem, ile wysłałem z Azji; specjalnie na sześć tygodni przed wylotem, żeby dotarł tu razem ze mną. Niestety. Minęły już prawie dwa miesiące, a kontener nadal pływa gdzieś po Oceanie Indyjskim.

– Nie pływa, ino stoi w porcie w Hamburgu – poucza Gutner, unosząc palec wskazujący lewej ręki dla dodania znaczenia swoim słowom. Prawą natomiast nieprzerwanie ładuje do ust smażony ryż z pudełka Hattoriego, bo swoje już wylizał do ostatniego ziarnka.

– Skąd wiesz? – pytam. Od razu reflektuję się, że nie pamiętam, czy przeszliśmy formalnie na ty. Powiedział „Witam” w drzwiach, a nie „Witam pana”, a to chyba oznacza tykanie? Na ile zmieniły się formy towarzyskie przez prawie dwadzieścia lat? Właśnie – ile on ma lat? Trudno powiedzieć. Typ południowca. Czarne kręcone włosy, ciemne oczy, ciężkie powieki, duży nos. Jacyś greccy przodkowie? Może Turcja?

– To proste. – Gutner wyciera usta wierzchem dłoni, tłumi beknięcie i rozsiada się wygodniej, okrakiem na desce, oparty plecami o jedną z drabin. Palec znowu wędruje w górę. – Kontener nadałeś spedytorem NND z Singapuru. Wiem, że nie wiesz, skąd wiem, ale to proste: masz w kuchni puszkę kawy singapurskiej, jej nigdzie nie eksportują. Ani Malezja, ani Singapur nie mają koncesji na eksport nabiału. Prażą kawę z dodatkiem masła, wiec porozumienie urugwajskie ją zaklasyfikowało jako nabiał. Każdy to wie. Ergo, tam mieszkałeś. Jakbyś przejeżdżał turystycznie, tobyś się nie zaopatrywał w kawę, tylko w jakieś miejscowe upominki. Teraz: jedynym spedytorem wysyłającym indywidualne kontenery z Singapuru do Polski jest NND. Internet tak twierdzi, sprawdziłem, kiedy szukałeś pałeczek. Ale NND nie wysyła do Polski bezpośrednio. Przeładunek w Hamburgu. Twój kontener jest na nadbrzeżu, czeka na okazyjny transport do kraju. Dla jednego kontenera nie będą wysyłać tira do Polski. Masz coś słodkiego na deser?

W lekkim oszołomieniu idę do kuchni po ciastka. Po drodze łapię spojrzenie Hattoriego, które znowu mówi: „Widzisz?”.

Faktycznie, Gutner wie. I chyba ta wiedza powoduje u niego zwiększony apetyt – właśnie wsuwa trzecią babeczkę śmietankową, a po pączkach został tylko lukier na podłodze. Dobrze, że mam na niej folię malarską.

– Pan Robert doświadczył przygodę z ekipą remontową... – zaczyna Hattori.

– Właściwie czterema ekipami – dodaję, wskazując ręką dookoła.

Gutner zrywa się z deski, prawie zrzucając z niej Hattoriego, i rozpoczyna inspekcję pokoju.

– Czy wiesz, która wiertarka należała do której ekipy? – pyta w pewnym momencie, świdrując mnie spojrzeniem spod tych swoich ciężkich, jakby lekko azjatyckich powiek.

– No nie, teraz to nie, już się pomieszały. A powinienem wiedzieć?

– Trudno. – Zbywa mnie machnięciem ręki. – Dużo można powiedzieć o robotnikach na podstawie wyboru wiertarki, stanu jej zużycia i zadbania... ale nie, dlaczego się nie pojawili.

– Nie? – Czuję się zawiedziony.

– Nie, bo do tego nie potrzeba żadnych wiertarek. To oczywiste. Robol znika, jak dostaje lepszą fuchę, zwykle w Niemczech.

– A narzędzia?

– Jakby ktoś ci oferował pracę za cztery razy tyle, ile normalnie zarabiasz, plus pełne wyposażenie warsztatowe, też byś jechał, nie oglądając się na to, co u kogo zostawiłeś. Poza tym oni zwykle nagrywają sobie po kilka fuch naraz, bo któraś nieraz nie wypala. A jak wszystkie wypalą, to trzeba wybrać jednego z klientów. Czyli tego, który najwięcej płaci. Różnica w zarobkach pokrywa z nakładem jakąś starą drabinę zostawioną u innego. I nie trzeba wtedy jechać i się tłumaczyć.

Gutner robi nagle zwrot na pięcie i przygląda mi się bacznie.

– Jak długo byłeś za granicą?

– Osiemnaście lat. Jeśli ma pan... masz na myśli, dlaczego nie jestem zaznajomiony ze zwyczajami robotnika polskiego i inteligenta pracującego, to nie dlatego, że się tu nie wychowałem...

– Jasne – mówi Gutner, nie dając mi szansy wyjaśnić do końca. – Sądząc po twoim wyglądzie minus te osiemnaście lat, byłeś za młody, wyjeżdżając, żeby musieć się użerać z majstrami. Na garnuszku u rodziców, tak? Rozumiem. I co, bolesny szok?

– Może nie tyle bolesny, ile czasem nie wiem, co robić... jak tu ludzie sobie dają radę.

Gutner kiwa ze zrozumieniem głową i wygłasza, sylaba po sylabie, z palcem wysoko w powietrzu:

– Ludzie dają radę, bo sobie po-ma-ga-ją! – Mierzy mnie wzrokiem od głowy po kapcie. – No tak, wyjechałeś młodo i nasiąkłeś tam bracie, na-siąk-łeś!

– Wcale niczym nie nasiąkłem. Jestem wdzięczny za porady i obszerne wyjaśnienia – kłaniam się lekko – ale jestem taki sam Polak jak pan, znaczy ty...

Gutner prycha z irytacją, po czym idzie nagle do kuchni, skąd znowu rozlega się trzaskanie szafek.

– Pan Gutner bardzo dobry człowiek – szepcze Hattori. – I przepraszam, że się zgodziłem przeprowadzić do pana Roberta. Ja będę płacić czynsz i rachunki... Gutner mnie zmusił.

– Jak to zmusił?

– On mnie tu wperswadował.

– Chyba wyperswadował? Znaczy życie w namiocie ci wyperswadował?

– Nie, on mnie wperswadował do pana Roberta.

Nie drążę tematu, a tym bardziej polsko-japońskiej gramatyki. Wyperswadowany czy wperswadowany, cieszę się, że ktoś u mnie zamieszka, i to ktoś, kogo zachowanie i reakcje są... normalne. Zrozumiałe. Znajome.

Przez ostatnie osiemnaście lat prawie nigdy nie mieszkałem sam. Najpierw byli współlokatorzy na studiach w Tōkyō. Akademik. Potem pierwszy wynajem, z Judith, która była alternatywna, ale może właśnie przez to tak dobrze nam się razem mieszkało – zero napięć damsko-męskich.

Potem jedna narzeczona. Potem druga. Między nimi dwóch kumpli, Kalifornijczyk i Australijczyk, którzy nie mieli gdzie się podziać, przyszli przepodłogować jedną noc i jakoś zostali. Potem trzecia narzeczona...

I wszyscy wkładali kapcie przed wejściem do mieszkania.

*

Judith woła mnie do siebie. Odsuwam drzwi i wchodzę, zostawiając kapcie na zewnątrz.

Coś jest nie tak, bo jej pokój świeci pustką – naga przestrzeń tatami, sześć mat zupełnie gołych i bez zwykłego bałaganu. Znikły nawet futon, którego nigdy nie chowa na dzień do szafy, i metalowy stojak na kółkach z rzędem sukienek i koszul nocnych.

Za to wielkiego mosiężnego lustra pod ścianą nigdy tu przedtem nie było. Za brzeg ramy zatknięte są jakieś zdjęcia dwóch dziewczyn w pstrokatych yukatach, na matsuri, japońskim festiwalu, roześmianych, objętych; chcę po nie sięgnąć; nie wiem dlaczego, i cofam rękę, też nie wiem dlaczego.

Otwieram usta, żeby o coś zapytać, ale nie wydostaje się żaden dźwięk.

Judith siedzi na macie z jedną nogą wyprostowaną, a drugą zgiętą, podkuloną pod siebie. Z pochyloną głową mocuje się z bransoletką.

Klękam na podłodze plecami do lustra.

Podnosi głowę.

– Rozepniesz mi suwak?

Zapala papierosa, co robi rzadko i tylko w swoim pokoju. Tak się umówiliśmy, kiedy się wprowadzała.

Idę odsunąć okno o kilka centymetrów, nie za dużo, żeby dać jej prywatność nieprzeźroczystych japońskich szyb. Wyglądam na zewnątrz, ale widzę tylko ogromne pole rozdeptanego błota tam, gdzie powinny być stłoczone domy i biurowce.

Judith klęczy teraz na podłodze w bieliźnie tak ciemnofioletowej, że prawie czarnej; poprawia makijaż przed lustrem. Oczywiście nieświadoma, jak na mnie działa. A może świadoma, tylko po prostu trochę przekorna. Ale jej wolno.

– To co z piątkiem? – pyta.

– Jasne, tylko powiedz, kogo zaprosisz – odzyskuję głos. Nie wiem, czy swój.

Wręcza mi kartkę z listą gości i uwagami, kto kogo lubi, a kto kogo nie bardzo, na kogo trzeba uważać, a kto nie powinien dostawać alkoholu po północy. Cała Judith.

– Co z Miyuki? – pytam. – Mieliśmy dla niej przygotować coś specjalnego. Kupiłem składniki do bigosu. Bigos. Takie polskie danie narodowe. Dostałem w Ochanomizu niemiecką kapustę kiszoną z puszki, powinno się udać...

Przerywam. Judith starannie zaczesuje sobie włosy na twarz, odgradza się od świata.

– Nie jesteśmy już razem – odpowiada po chwili. – Dziś wyjechała z Tōkyō. Na dobre.

Chcę podejść i ją objąć, po prostu jak przyjaciela, któremu jest źle.

Nie mogę.

Mata podłogowa robi się miękka, grząska, zaczyna mnie wciągać, wsysać jak bagno. Robię z wysiłkiem krok, ale podłoga zaczyna się kręcić, tworzy wielki czarny wir. Daleko, w głębi jego gardzieli, widzę czarą przestrzeń i słabe światełka. Gwiazdy? Próbuję się przeciwstawić, wyszarpnąć nogi i nawet trochę się udaje, ale za wolno, za późno.

Lecę, a może raczej płynę. Czuję, jak coś mnie szarpie za ramię, ale wyswobadzam się i ląduję.

Dno gigantycznej jaskini wypełnia pole czarnego błota, paskudnej, lepkiej brei usianej rdzewiejącymi kołami samochodowymi i szczątkami opon. Zamarza na nich warstewka szronu. Zamarzają też odciski butów. W jednym z nich, w oszronionym wgłębieniu, wiruje kula ziemska. Perfekcyjna, malutka, jak piłka do golfa i wszystko jest jak na dłoni – zarysy kontynentów, kraje, ocean.

Na oceanie szaleje burza, atakując falami statek. Kontenerowiec. Widzę i czuję jego szarpnięcia, jakby to mną ciskał sztorm.

Wysoki chudy człowiek z wielkim nosem i burzą czarnych loków na głowie, ubrany w typowy salarymański garnitur i trochę za krótki na niego połatany płaszcz, szczerzy zęby w złośliwym uśmiechu, staje w lekkim rozkroku nad kulą ziemską i robi szeroki zamach kijem golfowym.

Czuję gwałtowny wstrząs.

Budzę się.

*

Nade mną stoi Hattori i trzęsie mnie za ramię. Z przerażoną miną wskazuje palcem za siebie, w kierunku korytarza.

Zwlekam się z łóżka i wychodzę na korytarz.

Za otwartymi drzwiami wejściowymi wyciera buty dwóch policjantów.

Jeden z nich robi krok do przedpokoju.

– Pan Robert Brakat?

Rozdział 2
Raz na wozie, raz na podwoziu

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 3
Sorry, Winnetou

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 4
Ja, ryba

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 5
Kamienica

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 6
Śniadanie na balkonie

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 7
Co ja robię tu

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 8
Na waleta

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 9
Koko wa doko

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 10
Nasza klasa

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 11
Przekręty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 12
Tōkyō, czwarta rano

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 13
Księga Powrotów

Dostępne w wersji pełnej

Poksiążkowie

Dostępne w wersji pełnej

Słownik peerelowsko-trzeciorzeczpospolicki

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

Copyright © 2013 by Marcin Bruczkowski

Projekt okładki

Mariusz Banachowicz

Fotografie na pierwszej stronie okładki

© Dr.OGA/Shutterstock.com

© fivepointsix/Shutterstock.com

Opieka redakcyjna

Bogna Rosińska

Korekta

Barbara Gąsiorowska

ISBN 978-83-240-2465-0

Książki z dobrej strony: www.znak.com.pl

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 30-105 Kraków, ul. Kościuszki 37

Dział sprzedaży: tel. 12 61 99 569, e-mail: czytelnicy@znak.com.pl

Wydanie I, Kraków 2013

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com