Tę książkę poświęcam swym fanom

takim jak Lodey, Trebla, Stego, Pod

Caress, Yags, X-Ray i Mr. X,

Kate, Chataya, Mormont, Mich,

Jamie, Vanessa, Ro,

Stubby, Louise, Agravaine,

Wert, Malt, Jo,

Mouse, Telisiane, Blackfyre,

Bronn Stone, Coyote's Daughter

i cała reszta szaleńców ze stowarzyszenia

Brotherhood Without Banners.

twórcom fanowskich stron internetowych:

Eliowi i Lindzie, lordom Westeros,

Winterowi i Fabiowi z WIC

oraz Gibbsowi z Dragonstone,

który dał początek temu wszystkiemu

ludziom z Asshai w Hiszpanii,

którzy zaśpiewali nam o niedźwiedziu i dziewicy cud,

cudownym fanom z Włoch,

którzy dali mi tak wiele wina,

czytelnikom z Finlandii, Niemiec,

Brazylii, Portugalii, Francji, Holandii

i wszystkich innych odległych krajów,

w których czekaliście na ten taniec

a także wszystkim przyjaciołom i fanom,

których jeszcze nie spotkałem.

Dziękuję za cierpliwość.

KSIĄŻĘ WINTERFELL

Kominek wypełniał zimny czarny popiół, komnatę ogrzewały wyłącznie świece. Gdy tylko ktoś otworzył drzwi, ich płomienie kołysały się i drżały. Panna młoda również dygotała. Ubrali ją w białą wełnianą suknię ozdobioną koronkami. Rękawy i gorsecik obszyto słodkowodnymi perłami, a na nogach miała pantofelki z jeleniej skóry, ładne, ale niezbyt ciepłe. Twarz dziewczyny była blada i bezkrwista.

Lico wyrzeźbione z lodu — pomyślał Theon Greyjoy, narzucając jej na ramiona obszyty futrem płaszcz. Trup zagrzebany w śniegu.

— Pani. Już czas.

Za drzwiami grała muzyka, lutnia, dudy i bęben.

Panna młoda uniosła wzrok. Jej brązowe oczy lśniły w blasku świec.

— Będę dla niego dobrą i w… wierną żoną. S… sprawię mu przyjemność i urodzę synów. Zobaczy, że będę dla niego lepszą żoną niż prawdziwa Arya.

Takie słowa mogą cię kosztować życie albo nawet więcej. Tę lekcję przyswoił sobie jako Fetor.

— Jesteś prawdziwą Aryą, pani. Aryą z rodu Starków, córką lorda Eddarda, dziedziczką Winterfell. — Jej imię, musiała się dowiedzieć, jak ma na imię. — Aryą Wszędobylską. Siostra zwała cię Aryą o Końskim Pysku.

— To ja wymyśliłam to przezwisko. Miała długą końską twarz. Nie taką jak moja. Ja byłam ładna. — Z jej oczu wreszcie popłynęły łzy. — Nigdy nie byłam piękna jak Sansa, ale wszyscy mówili, że jestem ładna. Czy lord Ramsay też tak myśli?

— Tak — skłamał. — Tak mi powiedział.

— Ale on wie, kim jestem. Kim naprawdę jestem. Widzę to, kiedy na mnie patrzy. Widzę w nim mnóstwo gniewu, nawet gdy się uśmiecha, ale to nie moja wina. Mówią, że on lubi zadawać ból.

— Pani, nie powinnaś słuchać takich… kłamstw.

— Mówią, że cię okaleczył. Twoje ręce i…

Zaschło mu w ustach.

— Za… zasłużyłem na to. Rozgniewałem go. Nigdy nie wolno ci go rozgniewać. Lord Ramsay to… słodki i dobry człowiek. Jeśli go zadowolisz, będzie dla ciebie miły. Musisz być dobrą żoną.

— Pomóż mi. — Złapała się go kurczowo. — Proszę. Patrzyłam na ciebie, jak bawiłeś się mieczem na dziedzińcu. Byłeś taki przystojny. — Gdybyśmy uciekli, mogłabym zostać twoją żoną albo… albo twoją… twoją kurwą… co tylko byś zechciał. Byłbyś moim mężczyzną.

Theon wyrwał rękę z uścisku.

— Nie… nie jestem mężczyzną. — Mężczyzna by jej pomógł. — Po prostu… po prostu bądź Aryą, bądź jego żoną. — Jeyne. Nazywa się Jeyne Poole i musi czuć ból. Muzyka stawała się coraz bardziej natarczywa. — Już czas. Otrzyj łzy z oczu. — Ma brązowe oczy. Powinny być szare. Ktoś to zauważy. Ktoś sobie przypomni. — Świetnie. A teraz się uśmiechnij.

Dziewczyna spróbowała to zrobić. Jej drżąca warga uniosła się i znieruchomiała, odsłaniając zęby. Są białe i ładne — pomyślał. Ale jeśli go rozgniewa, to wkrótce się zmieni. Kiedy otworzył drzwi, trzy z czterech świec zgasły. Poprowadził pannę młodą we mgłę, gdzie czekali weselni goście.

— Dlaczego ja? — zapytał, gdy lady Dustin poinformowała go, że musi poprowadzić pannę młodą do ślubu.

— Jej ojciec nie żyje i wszyscy bracia też. Matka poległa w Bliźniakach. Stryjowie i wujowie zaginęli, nie żyją albo są w niewoli.

— Nadal ma brata. — Nadal ma trzech braci. — Jon Snow służy w Nocnej Straży.

— To przyrodni brat z nieprawego łoża, w dodatku związany przysięgą z Murem. Byłeś podopiecznym jej ojca, kimś najbliższym żyjącego kuzyna. Wypada, byś to ty poprowadził ją do ślubu.

Kimś najbliższym żyjącego kuzyna. Theon Greyjoy wychowywał się z dziećmi lorda Eddarda. Rozpoznałby fałszywą Aryę. Jeśli potwierdzi tożsamość podstawionej przez Boltonów dziewczyny, północni lordowie, którzy zgromadzili się w Winterfell, by być świadkami ślubu, nie będą mieli podstaw, aby kwestionować jej prawowitość. Stoutowie i Slate'owie, Kurwistrach Umber, swarliwi Ryswellowie, ludzie Hornwoodów i kuzyni Cerwynów, gruby lord Wyman Manderly… żaden z nich nie znał córek Neda Starka nawet w połowie tak dobrze jak on. Nawet jeśli niektórzy mieli jakieś wątpliwości, z pewnością okażą wystarczająco wiele rozsądku, by zachować je dla siebie.

Wykorzystują mnie jako zasłonę dla oszustwa, nadają swemu kłamstwu moją twarz. Roose Bolton kazał mu znowu ubrać się jak lord po to, by mógł odegrać swą rolę w tej komedianckiej farsie. Gdy już będzie po wszystkim, gdy odbędą się ślub i pokładziny fałszywej Aryi, Bolton nie będzie więcej potrzebował Theona Sprzedawczyka.

— Jeśli dobrze się nam przysłużysz w tej sprawie, po pokonaniu Stannisa zastanowimy się, jak najlepiej przywrócić ci siedzibę twojego pana ojca — obiecał jego lordowska mość swym cichym głosem, stworzonym do kłamstw i szeptów. Theon nie wierzył w ani jedno jego słowo. Zatańczy dla nich ten taniec, ponieważ nie ma wyboru, ale potem… Potem odda mnie Ramsayowi — pomyślał. A on zabierze mi jeszcze kilka palców i znowu zrobi ze mnie Fetora. Chyba że bogowie będą łaskawi, Stannis Baratheon uderzy na Winterfell i wyrżnie wszystkich, wliczając jego. To najlepsze, na co mógł liczyć.

O dziwo, w bożym gaju było cieplej. Poza jego granicami Winterfell pokrywała twarda biała skorupa. Na zdradzieckich ścieżkach zalegała gołoledź, a pokrywający fragmenty wybitych szyb Szklanych Ogrodów szron lśnił w blasku księżyca. Pod murami nagromadziły się zaspy brudnego śniegu wypełniające wszystkie nisze i zagłębienia. Niektóre były tak wysokie, że całkowicie zasłaniały ukryte za nimi drzwi. Pod śniegiem krył się szary popiół i zwęglone fragmenty, a tu i ówdzie również poczerniała belka albo sterta kości nadal ozdobiona strzępkami skóry i włosów. Sople długie jak kopie zwisały z blanków i otaczały wieże na kształt sztywnej białej brody. W bożym gaju ziemi nie skuł jednak lód, a z gorących stawów buchała para, ciepła niczym oddech niemowlęcia.

Pannę młodą obleczono w biało-szary strój. Te same kolory nosiłaby prawdziwa Arya, gdyby pożyła wystarczająco długo, by wyjść za mąż. Theon wdział czarno-złoty płaszcz, spięty na ramieniu prostym żelaznym krakenem, wykutym dla niego przez kowala z Barrowton. Pod kapturem kryły się jednak rzadkie białe włosy, a cerę miał szarawą jak starzec. Wreszcie zostałem Starkiem — pomyślał. Przeszedł przez kamienny łuk drzwi, prowadząc pod rękę pannę młodą. Wokół ich nóg tańczyły kosmyki mgły. Drżący werbel bębna brzmiał jak bicie serca dziewicy, a dudy wabiły ich wysokimi, słodkimi tonami. Na ciemnym niebie unosił się sierp księżyca, przypominający oko spoglądające przez jedwabną zasłonę.

Theon Greyjoy znał ten boży gaj. W dzieciństwie puszczał tu kaczki na zimnym czarnym stawie pod czardrzewem, ukrywał swe skarby w dziupli starego dębu i polował na wiewiórki z łukiem własnej roboty. Gdy był już większy, moczył w gorących źródłach siniaki, których się nabawił, ćwicząc na dziedzińcu z Robbem, Jorym i Jonem Snow. Wśród kasztanowców, wiązów i żołnierskich sosen znajdował miejsca, w których mógł się ukryć, gdy chciał być sam. Tam właśnie po raz pierwszy pocałował dziewczynę. Później inna dziewczyna zrobiła z niego mężczyznę na podartej kołdrze w cieniu wysokiego szarozielonego drzewa strażniczego.

Nigdy jednak nie widział bożego gaju takiego, jaki był teraz, szarego i upiornego, wypełnionego ciepłą mgłą, unoszącymi się w powietrzu światłami oraz szeptami dobiegającymi zewsząd i znikąd. Z gorących źródeł buchała para. Ciepłe opary wydobywające się z ziemi spowijały pnie drzew swym wilgotnym tchnieniem i wspinały się po murach, zaciągając szare zasłony na wychodzących na boży gaj oknach.

Było tu coś w rodzaju ścieżki, kręta wąska dróżka wyłożona spękanymi omszałymi kamieniami, ledwie widoczna pod naniesioną przez wiatr ziemią i spadłymi z drzew liśćmi. Grube brązowe korzenie wyłażące spod nich czyniły ją zdradziecką. Poprowadził tą ścieżką pannę młodą. Jeyne. Nazywa się Jeyne Poole i musi czuć ból. Nie wolno mu tak myśleć. Gdyby to imię wyrwało mu się z ust, mogłoby to go kosztować palec albo ucho. Szedł powoli, uważając na każdy krok. Brakowało mu kilku palców u nóg i potykał się przez to, kiedy się śpieszył. Nie mógł sobie na to pozwolić. Gdyby zakłócił w ten sposób wesele lorda Ramsaya, lord Ramsay mógłby go ukarać za niezgrabność, obdzierając winną jej stopę ze skóry.

Mgła była tak gęsta, że widział tylko najbliższe drzewa. Za nimi majaczyły wysokie cienie i słabe światła. Przy krętej ścieżce i między drzewami paliły się świece przypominające blade świetliki unoszące się w gęstej szarej zupie. Wszystko wyglądało tu jak w jakimś niezwykłym podziemnym królestwie, ponadczasowym miejscu między światami, gdzie potępieńcy wędrowali smętnie przez pewien czas, nim w końcu znaleźli drogę na dół, do tego z piekieł, na które zasłużyli swymi grzechami. Czy wszyscy umarliśmy? Czy Stannis przybył i zabił nas we śnie? Czy bitwa dopiero nadejdzie, czy już ją stoczono i przegrano?

Tu i ówdzie jasno płonęły pochodnie. Ich czerwonawy blask padał na twarze weselnych gości. W rozproszonym przez mgłę świetle ich oblicza wydawały się zwierzęce, nie do końca ludzkie, wypaczone. Lord Stout stał się mastifem, stary lord Locke sępem, Kurwistrach Umber chimerą, Duży Walder Frey lisem, a Mały Walder czerwonym bykiem. Brakowało mu tylko kółka w nosie. Twarz Roose'a Boltona była jasnoszarą maską z dwoma kawałkami brudnego lodu zamiast oczu. Na drzewach siedziało mnóstwo kruków. Przycupnięte na nagich brązowych konarach ptaszyska stroszyły pióra, spoglądając na widowisko na dole. Ptaki maestera Luwina. Luwin nie żył, a wieżę maestera spalono, ale kruki nie odleciały. To jest ich dom. Theon zadał sobie pytanie, jak by to było mieć dom.

Wtem mgły się rozstąpiły, jak kurtyna na komedianckim przedstawieniu, gdy nadejdzie pora, by pokazać nową scenę. Ujrzeli przed sobą drzewo serce szeroko rozpościerające białe jak kość konary. Pod grubym białym pniem leżały sterty czerwonych i brązowych liści. Na czardrzewie siedziało najwięcej kruków, mamroczących do siebie w sekretnym języku swego stada. Na dole stał Ramsay Bolton. Miał na sobie buty z cholewami, wykonane z miękkiej szarej skóry, oraz wams z czarnego aksamitu przepasany szarfą z różowego jedwabiu i błyszczący od małych granacików. Na jego twarzy tańczył uśmiech.

— Kto idzie? — Usta miał wilgotne, a szyję nad kołnierzem czerwoną. — Kto przychodzi przed oblicze boga?

— Arya z rodu Starków przybywa, by wziąć ślub — odpowiedział Theon. — Kobieta, która już dorosła i zakwitła, szlachetnie urodzona i z prawego łoża, błaga o błogosławieństwo bogów. Kto po nią przyszedł?

— Ja — odpowiedział Ramsay. — Ramsay z rodu Boltonów, lord Hornwood i dziedzic Dreadfort. Ja po nią przychodzę. Kto ją przyprowadził?

— Theon z rodu Greyjoyów, który był podopiecznym jej ojca. — Zwrócił się ku pannie młodej. — Lady Aryo, czy przyjmiesz tego mężczyznę?

Uniosła spojrzenie. Ma brązowe oczy, nie szare. Czy wszyscy tu są ślepi? Nie odzywała się przez długą chwilę, ale jej oczy błagały. To twoja szansa. Powiedz im. Powiedz im to teraz. Wykrzycz przy wszystkich swoje imię, powiedz im, że nie jesteś Aryą Stark, niech cała północ usłyszy, że zmuszono cię do odegrania tej roli. Rzecz jasna, skończyłoby się to dla niej śmiercią i dla niego również, ale rozgniewany Ramsay mógłby ich zabić szybko. Niewykluczone, że starzy bogowie północy przyznaliby im tę drobną łaskę.

— Przyjmuję tego mężczyznę — wyszeptała dziewczyna.

W otaczającej ich mgle migotało sto świec, bladych jak spowite całunem gwiazdy. Theon odsunął się na bok. Ramsay i panna młoda wzięli się za ręce i uklękli przed drzewem sercem, pochylając głowy na znak poddania. Czerwone oczy wyrzeźbione w czardrzewie spoglądały na nich z góry, a wielkie usta tego samego koloru otwierały się, jakby zaraz miały się zaśmiać. Quork — odezwał się jeden z siedzących na gałęziach kruków.

Po chwili bezgłośnej modlitwy mężczyzna i kobieta wstali. Ramsay rozpiął płaszcz nałożony przed chwilą pannie młodej przez Theona, gruby ubiór z białej wełny obszyty szarym futrem i ozdobiony wilkorem rodu Starków. Na jego miejsce nałożył jej różowy, upstrzony czerwonymi granatami, podobnymi do tych, które miał na wamsie. Na plecach umieszczono herb Dreadfort ze sztywnej czerwonej skóry, złowrogi i obrzydliwy.

W jednej chwili było po wszystkim. Na północy śluby trwały krócej. Theon pomyślał, że to dzięki brakowi kapłanów. Tak czy inaczej, to była dla niego łaska. Ramsay Bolton uniósł żonę w ramionach i ruszył przez mgłę. Lord Bolton i jego lady Walda podążyli za nim. Dalej szła cała reszta. Znowu zabrzmiała muzyka. Bard Abel zaczął śpiewać „Dwa serca, które biją jak jedno". Dwie z jego kobiet dołączyły swe głosy do jego głosu, tworząc słodką harmonię.

Theon zadał sobie pytanie, czy powinien odmówić modlitwę. Czy starzy bogowie mnie usłyszą, jeśli to zrobię? Nie byli jego bogami, nigdy nimi nie byli. Był żelaznym człowiekiem, synem Pyke, i oddawał cześć Utopionemu Bogu z wysp… ale Winterfell leżało bardzo wiele mil od morza. Minęło tyle lat, odkąd jakiś bóg go usłyszał. Nie wiedział, kim jest, kim był, czym się stał, dlaczego jeszcze żyje i po co w ogóle się urodził.

— Theon — rozległ się szept.

— Kto to powiedział? — zapytał, unosząc nagle głowę. Widział tylko drzewa i spowijającą je mgłę. Głos był słaby niczym szelest liści i zimny jak nienawiść. Głos boga albo ducha. Ilu ludzi zginęło dnia, gdy zdobył Winterfell? A ilu więcej dnia, gdy je stracił? Dnia, w którym Theon Greyjoy zginął, by narodzić się na nowo jako Fetor. Nazywam się Fetor, muszę wrzeszczeć przeto.

Nagle poczuł, że nie chce tu być.

Gdy tylko opuścił boży gaj, zimno zacisnęło na nim kły niczym zgłodniały wilk. Pochylił głowę pod wiatr, zmierzając pośpiesznie do Wielkiej Komnaty w ślad za długim szeregiem świec i pochodni. Lód chrzęścił mu pod butami. Nagły powiew zerwał mu kaptur, jakby duch wyciągnął ku niemu lodowate palce, pragnąc ujrzeć jego twarz.

Dla Theona Greyjoya Winterfell było pełne duchów.

To nie był zamek, który pamiętał z czasów lata swej młodości. Zraniono go i zdruzgotano, przerodził się z reduty w ruiny, pełne wron i trupów. Potężny podwójny mur kurtynowy nadal stał, jako że granit niełatwo poddaje się ogniowi, ale większość wież i donżonów wewnątrz nie miała dachów. Kilka nawet się zawaliło. Strzechy i drewno pochłonął pożar, częściowo albo w całości, a pod wybitymi szybami Szklanego Ogrodu owoce i jarzyny, które wykarmiłyby zimą cały zamek, zwiędły, poczerniały i zmarzły. Na dziedzińcu stały namioty, na wpół zagrzebane w śniegu. Roose Bolton wprowadził do środka swój zastęp, razem z wojskami swych przyjaciół Freyów. Tysiące ludzi gnieździły się wśród ruin, tłoczyły na wszystkich dziedzińcach, spały w piwnicach, pod pozbawionymi dachów wieżami i w opuszczonych od stuleci budynkach.

Z odbudowanych kuchni i nakrytej nowym dachem wieży koszar buchały kłęby szarego dymu. Z ukoronowanych śniegiem blanków zwisały sople. Z Winterfell odpłynęły wszelkie barwy, pozostawiając tylko szarość i biel. Kolory Starków. Theon nie wiedział, czy powinien to uznać za złowróżbny, czy za pocieszający znak. Nawet niebo było szare. Szarość, szarość i jeszcze większa szarość. Na co by nie spojrzeć, wszystko jest szare, poza tylko oczyma panny młodej. One były brązowe. Wielkie, brązowe i pełne strachu. To było niesprawiedliwe, że szukała ratunku u niego. Czy miał jej zdaniem gwizdnąć, wyczarować skrzydlatego konia i zabrać ją stąd, jak jakiś bohater z historii, które tak z Sansą kochały? Nie potrafił pomóc nawet samemu sobie. Nazywam się Fetor, jestem tchórzem przeto.

Na dziedzińcu kołysali się na konopnych sznurach wisielcy o twarzach białych od szronu. Gdy straż przednia Boltona dotarła do Winterfell, w zamku pełno było nielegalnych osadników. Ponad dwa tuziny ludzi wygnano pod groźbą włóczni z gniazd, które zrobili sobie w na wpół zburzonych wieżach i donżonach. Najśmielszych i najbardziej wojowniczych powieszono, a resztę zagoniono do pracy. Lord Bolton oznajmił im, że jeśli będą mu dobrze służyć, okaże im łaskę. W pobliskim wilczym lesie było pod dostatkiem drewna i kamieni. Najpierw zbudowano nowe solidne bramy, na miejsce tych, które spalono. Potem usunięto zawalony dach Wielkiej Komnaty i pośpiesznie zastąpiono go nowym. Po ukończeniu prac lord Bolton powiesił robotników. Dotrzymał słowa i okazał im łaskę. Ani jednego nie obdarł ze skóry.

Do tego czasu na miejsce dotarła już reszta armii Boltona. Gdy nad Winterfell zawodził dmący z północy wicher, rozwiesili nad murami chorągiew króla Tommena z jeleniem i lwem, a poniżej drugą, z obdartym ze skóry człowiekiem Dreadfort. Theon przybył tu z taborami Barbrey Dustin, towarzysząc samej pani, pospolitemu ruszeniu z Barrowton oraz narzeczonej. Lady Dustin uparła się, że to ona powinna się opiekować lady Aryą do chwili zawarcia ślubu, ale ten czas już się skończył. Teraz należy do Ramsaya. Powiedziała słowa. Ślub uczynił jej męża lordem Winterfell. Dopóki Jeyne będzie uważała, by go nie rozgniewać, nie powinien mieć powodu jej krzywdzić. Arya. Nazywa się Arya.

Choć Theon nosił obszyte futrem rękawice, wkrótce poczuł w dłoniach intensywny ból. Często to właśnie ręce bolały go najbardziej, zwłaszcza brakujące palce. Czy jednak naprawdę były czasy, gdy kobiety pragnęły jego dotyku? Ogłosiłem się księciem Winterfell i oto, co z tego wynikło. Myślał, że jeszcze za sto lat ludzie będą śpiewać o nim pieśni i opowiadać o jego odwadze. Ale jeśli ktoś teraz o nim wspominał, zwał go Theonem Sprzedawczykiem, a opowieści mówiły o jego zdradzie. To nigdy nie był mój dom. Byłem tu zakładnikiem. Lord Stark nie traktował go okrutnie, ale zawsze dzielił ich od siebie długi cień jego stalowego miecza. Był dla mnie dobry, ale nigdy nie okazywał mi ciepła. Wiedział, że pewnego dnia może być zmuszony skazać mnie na śmierć.

Theon kluczył między namiotami z opuszczonym wzrokiem. Na tym dziedzińcu nauczyłem się walczyć — pomyślał, wspominając ciepłe letnie dni spędzane na ćwiczebnych walkach z Robbem i Jonem Snow, pod czujnym spojrzeniem starego ser Rodrika. Był jeszcze wtedy kompletny, potrafił ująć rękojeść miecza równie dobrze jak inni. Z dziedzińcem wiązały się jednak również mroczniejsze wspomnienia. Tu właśnie zwołał ludzi Starków nocą, gdy Bran i Rickon uciekli z zamku. Ramsay był wtedy Fetorem i stał u jego boku, szepcząc mu do ucha, że powinien obedrzeć ze skóry paru jeńców, by mu powiedzieli, gdzie się ukryli chłopcy. Dopóki ja jestem księciem Winterfell, nikogo tu nie obedrze się ze skóry — odpowiedział wtedy Theon, nie mając pojęcia, jak krótko potrwają jego rządy. Nikt z nich nie chciał mi pomóc. Znałem wszystkich pół życia, ale nikt z nich nie chciał mi pomóc. Mimo to zrobił, co tylko mógł, by zapewnić im ochronę, ale gdy Ramsay zdjął maskę Fetora, zabił wszystkich, podobnie jak żelaznych ludzi Theona. Podpalił mój dom. To było ostatnie, co zobaczył w dzień upadku zamku. Płonący Śmieszek stanął dęba, kwicząc i młócąc kopytami. Ogień ogarnął jego grzywę, a oczy były białe z przerażenia. Tutaj, na tym dziedzińcu.

Majaczyły przed nim drzwi Wielkiej Komnaty. W porównaniu z tymi, które się spaliły, wydawały się brzydkie i prymitywne. Ich niewygładzone deski połączono pośpiesznie. Na straży pod nimi stało dwóch włóczników. Okryci grubymi futrami mężczyźni garbili się i drżeli z zimna. Ich brody pokrywała warstewka lodu. Spoglądali z niechęcią na Theona, który, utykając, wszedł na schody, popchnął prawe skrzydło drzwi i wśliznął się do środka.

W komnacie było cudownie ciepło. Oświetlały ją pochodnie. Theon nigdy nie widział w niej takiego tłoku. Pozwolił, by ogarnęła go fala ciepła, a potem ruszył w głąb sali. Ludzie siedzieli na ławach, ściśnięci tak ciasno, że służba musiała się przeciskać między nimi. Nawet rycerze i lordowie siedzący powyżej sali mieli mniej miejsca niż zwykle.

Blisko podwyższenia stał Abel, brzdąkający na lutni i śpiewający „Piękne dziewice lata". Każe się zwać bardem, ale w rzeczywistości jest raczej stręczycielem. Lord Manderly przywiózł z Białego Portu muzyków, ale żaden z nich nie był minstrelem. Dlatego gdy Abel zjawił się u bram z lutnią i sześcioma kobietami, przywitano go z radością.

— Dwie siostry, dwie córki, jedna żona i moja stara matka — przedstawił je śpiewak, mimo że żadna z kobiet nie była do niego podobna. — Niektóre tańczą, niektóre śpiewają, jedna gra na dudach, a jedna na bębnie. Są też z nich dobre praczki.

Bard czy stręczyciel, Abel miał niezły głos i radził też sobie z grą na lutni. Tutaj, wśród ruin, nie można było liczyć na nic lepszego.

Na ścianach rozwieszono chorągwie: końskie głowy Ryswellów, złota, brązowa, szara i czarna, ryczący olbrzym rodu Umberów, kamienna dłoń rodu Flintów z Palca Flinta, łoś Hornwoodów, tryton Manderlych, czarny topór Cerwynów i sosny Tallhartów. Ich jaskrawe kolory nie w pełni jednak zasłaniały poczerniałe ściany ani deski, którymi zabito dziury po oknach. Nawet dach nie wyglądał jak trzeba. Nowe belki były jasne i lekkie, podczas gdy stare krokwie poczerniały przez stulecia od dymu.

Największe chorągwie umieszczono za podwyższeniem. Za panną młodą i panem młodym wisiały wilkor Winterfell i obdarty ze skóry człowiek Dreadfort. Widok chorągwi Starków wstrząsnął Theonem bardziej, niż się tego spodziewał. To się nie zgadza, tak samo jak jej oczy. Herbem rodu Poole'ów był niebieski talerz na białym tle, z szarym otokiem. Taką chorągiew powinni zawiesić.

— Theon Sprzedawczyk — mruknął ktoś, gdy przechodził. Inni odwracali wzrok na jego widok. Ktoś splunął. Czemu by nie? Był zdrajcą, który zdobył Winterfell podstępem, zamordował przybranych braci, wydał swych rodaków na obdarcie ze skóry w Fosie Cailin i zaprowadził przybraną siostrę do łoża lorda Ramsaya. Dla Roose'a Boltona mógł być użyteczny, ale prawdziwi ludzie z północy z pewnością nim gardzili.

Brak palców u lewej stopy skazywał go na niezgrabny, pokraczny krok, który wyglądał komicznie. Usłyszał za plecami kobiecy śmiech. Nawet tutaj, w tym zamku, który przerodził się w na wpół zamarznięty cmentarz, otoczony ze wszystkich stron przez śnieg, lód i śmierć, były kobiety. Praczki. To był eufemizm zastępujący słowo „markietanka", będące z kolei bardziej uprzejmym określeniem kurwy.

Theon nie miał pojęcia, skąd się brały. Po prostu zjawiały się w pewnej chwili, jak czerwie na trupie albo kruki po bitwie. Przyciągały je wszystkie armie. Niektóre były zatwardziałymi kurwami, zdolnymi w jedną noc przyjąć dwudziestu mężczyzn i upić wszystkich do nieprzytomności. Inne wyglądały jak niewinne dziewice, ale to była tylko ich zawodowa sztuczka. Jeszcze inne były obozowymi żonami. Żołnierze wiązali się z nimi słowami wyszeptanymi przed takim czy innym bogiem, ale gdy wojna się kończyła, zawsze o nich zapominali. Grzały nocą łoże mężczyzny, rankiem łatały mu buty, wieczorem gotowały kolację, a po bitwie ograbiały jego trupa. Niektóre nawet czasami prały. Często towarzyszyły im bękarty, nieszczęsne brudne stworzenia zrodzone w takim czy innym obozie. Nawet takie kobiety drwiły z Theona Sprzedawczyka. Niech się śmieją. Jego duma umarła tutaj, w Winterfell. W lochach Dreadfort nie było na nią miejsca. Gdy człowiek zazna pocałunków obdzierającego ze skóry noża, śmiech nie może mu już sprawić bólu.

Krew i urodzenie dały mu miejsce na podwyższeniu, na końcu stołu, tuż pod ścianą. Po jego lewej stronie siedziała lady Dustin, jak zwykle odziana w strój z czarnej wełny, prosto skrojony i pozbawiony ozdób. Po prawej nie było nikogo. Boją się, by nie spłynęła na nich hańba. Roześmiałby się, gdyby się ośmielił.

Pannie młodej przydzielono najbardziej honorowe miejsce między Ramsayem a jego ojcem. Siedziała ze spuszczonymi oczyma, gdy Roose Bolton wzniósł toast na cześć lady Aryi.

— W ich dzieciach dwa nasze starożytne rody połączą się w jedno, a długotrwała wrogość między Starkami a Boltonami wreszcie się zakończy. — Mówił tak cicho, że wszyscy w komnacie umilkli, wytężając słuch. — Przykro mi, że nasz dobry przyjaciel Stannis nie uznał dotąd za stosowne się do nich przyłączyć — ciągnął przy akompaniamencie śmiechów. — Wiem, że Ramsay miał nadzieję sprezentować lady Aryi jego głowę w ślubnym darze. — Śmiechy stały się jeszcze głośniejsze. — Gdy w końcu się zjawi, urządzimy mu wspaniałe powitanie, godne prawdziwych ludzi z północy. Do tej chwili jedzmy, pijmy i radujmy się… bo zima już prawie nadeszła, przyjaciele, i wielu z nas nie doczeka wiosny.

Lord Białego Portu dostarczył jadła i napojów. Piwo, mocne i ciemne albo jasne, a także wino, czerwone, złote i purpurowe, przywiezione z dalekiego południa w statkach o grubych kadłubach i leżakujące w jego głębokich piwnicach. Goście weselni zajadali się krokietami z dorsza i zimową dynią, stertami rzep i wielkimi kołami sera, dymiącymi kotletami baranimi i wołowymi żeberkami spalonymi prawie na węgiel, a na koniec trzema pasztetami weselnymi, wielkimi jak koła wozu. Ich kruche wierzchy do przesytu wypełniono marchewką, cebulą, rzepą, pasternakiem i grzybami, a potem polano smakowitym brązowym sosem, w którym pływały kawałki mocno przyprawionej wieprzowiny. Ramsay odcinał kawałki falchionem, a Wyman Manderly osobiście podawał parujący jeszcze pasztet gościom, zaczynając od Roose'a Boltona i jego grubej żony z rodu Freyów. Potem przeszedł do ser Hosteena i ser Aenysa, synów Waldera Freya.

— Najlepszy pasztet, jaki w życiu jedliście, panowie — zapewnił gruby lord. — Popijcie go złotym arborskim, radując się każdym kęsem. Ja z pewnością tak zrobię.

Manderly dotrzymał słowa. Pożarł sześć porcji, po dwie z każdego z trzech pasztetów. Oblizywał wargi i klepał się po brzuchu, jedząc tak łapczywie, że aż przód jego bluzy zrobił się brązowy od sosu, a brodę upstrzyły okruchy pasztetu. Nawet gruba Walda Frey nie mogła dorównać jego żarłoczności, choć zdołała pochłonąć trzy kawałki. Ramsay również jadł ze smakiem, ale jego blada żona tylko się gapiła na leżącą na talerzu porcję. Gdy uniosła głowę i spojrzała na Theona, widział w jej wielkich brązowych oczach jedynie strach.

Do komnaty nie pozwalano wchodzić z mieczami, ale każdy mężczyzna miał sztylet, nawet Theon Greyjoy. Jak inaczej mógłby kroić mięso? Gdy tylko spojrzał na dziewczynę, która kiedyś była Jeyne Poole, czuł stal u swego pasa. Nie zdołam jej uratować, ale z łatwością mógłbym ją zabić — pomyślał. Nikt by się tego nie spodziewał. Poproszę, by zaszczyciła mnie tańcem, a potem poderżnę jej gardło. To byłby akt łaski, czyż nie? A jeśli starzy bogowie słyszeli moją modlitwę, Ramsay może mnie zabić w gniewie. Theon nie bał się śmierci. W lochach Dreadfort dowiedział się, że są znacznie gorsze rzeczy. Ramsay nauczył go tego, palec po palcu, a on z pewnością nigdy nie zapomni tej lekcji.

— Nic nie jesz — zauważyła lady Dustin.

— To prawda.

Jedzenie nie było dla niego łatwe. Ramsay połamał mu tyle zębów, że żucie sprawiało mu ból. Picie było łatwiejsze, choć musiał ściskać kielich w dwóch dłoniach, żeby go nie wypuścić.

— Nie lubisz wieprzowego pasztetu, panie? Nasz tłusty przyjaciel próbuje nas przekonać, że to najlepszy pasztet, jaki jedliśmy w życiu. — Wskazała kielichem na lorda Manderly'ego. — Widziałeś kiedyś równie szczęśliwego tłuściocha? Prawie tańczy. Własnoręcznie podaje ludziom pasztet.

Lady Dustin miała rację. Lord Białego Portu był żywym obrazem wesołego grubasa. Śmiał się i uśmiechał, żartował z innymi lordami i klepał ich po plecach, wołał do muzyków, domagając się to tej, to tamtej melodii.

— Zaśpiewaj nam „Noc, która się skończyła", minstrelu — ryknął. — Wiem, że pannie młodej to się spodoba. Albo zaśpiewaj nam o młodym dzielnym Dannym Flincie, żeby nas skłonić do łez.

Patrząc na niego, można by pomyśleć, że to on jest nowożeńcem.

— Jest pijany — stwierdził Theon.

— Zalewa własny strach. Jest tchórzem do szpiku kości.

Czyżby? Theon nie był tego pewien. Synowie lorda Wymana również byli grubi, ale nigdy nie okryli się w bitwie hańbą.

— Żelaźni ludzie ucztują również przed bitwą. Ostatni smak życia, gdyby czekała ich śmierć. Jeśli Stannis nadejdzie…

— Nadejdzie. Musi. — Lady Dustin zachichotała. — A gdy to się stanie, grubas zleje się ze strachu. Jego syn zginął na Krwawych Godach, a on dzielił się z Freyami chlebem i solą, przywitał ich pod swoim dachem i obiecał jednemu z nich swą wnuczkę. A teraz podaje im pasztet. Manderly'owie uciekli kiedyś z południa, wygnani przez wrogów ze swych włości i twierdz. Krew się nie zmienia. Nie wątpię, że grubas z radością zabiłby nas wszystkich, ale brak mu odwagi. W tym spoconym cielsku bije serce równie tchórzliwe i podłe, jak… hm… twoje.

Jej ostatnie słowo było jak uderzenie bicza, ale Theon nie śmiał odwdzięczyć się tym samym. Wszelka bezczelność mogła go kosztować kolejny kawałek skóry.

— Pani, jeśli sądzisz, że lord Manderly pragnie nas zdradzić, to lordowi Boltonowi powinnaś o tym powiedzieć.

— Myślisz, że Roose o tym nie wie? Głupi z ciebie chłopak. Przyjrzyj się mu. Zauważ, jak uważnie obserwuje Manderly'ego. Nawet nie dotknie ustami żadnego dania, dopóki nie zobaczy, że lord Wyman go skosztował. Nie wypije ani jednego łyczka wina, dopóki nie ujrzy, że grubas pije z tej samej beczki. Myślę, że ucieszyłby się, gdyby tłuścioch spróbował jakiejś zdrady. To by go rozweseliło. No wiesz, Roose nie ma uczuć. Te pijawki, które tak bardzo lubi, już przed wielu laty wyssały zeń wszelkie pasje. Nie kocha, nie nienawidzi ani nie rozpacza. Wszystko to dla niego gra, umiarkowanie interesująca rozrywka. Niektórzy zajmują się polowaniem, sokolnictwem albo grą w kości. Roose bawi się ludźmi. Ty i ja, ci Freyowie, lord Manderly, nowa tłusta żona, a nawet jego bękart, wszyscy jesteśmy dla niego tylko zabawkami. — Obok przeszedł sługa. Lady Dustin podsunęła mu kielich do napełnienia, a potem skinęła nań, rozkazując, by nalał również Theonowi. — Prawdę mówiąc — ciągnęła — lord Bolton aspiruje do czegoś więcej niż zwykły tytuł lordowski. Czemu nie miałby zostać królem północy? Lord Tywin nie żyje, królobójca został kaleką, a Krasnal uciekł. Lannisterowie już się nie liczą, a ty byłeś tak uprzejmy, że uwolniłeś go od Starków. Stary Walder Frey nie będzie miał nic przeciwko temu, by jego mała gruba Walda została królową. Biały Port może sprawić mu kłopoty, jeśli lord Wyman przeżyje nadchodzącą bitwę… ale jestem dziwnie pewna, że jej nie przeżyje. Stannis również nie. Roose pozbędzie się obu, tak samo, jak pozbył się Młodego Wilka. Któż jeszcze mógłby mu zagrozić?

— Ty — odparł Theon. — Pani Barrowton, lady Dustin przez małżeństwo i lady Ryswell z urodzenia.

Te słowa sprawiły jej przyjemność. Pociągnęła łyk wina z błyskiem w ciemnych oczach.

— Wdowa z Barrowton — poprawiła go. — Ale, tak, gdybym zechciała, mogłabym sprawić mu trudności. Oczywiście Roose też to widzi i dlatego stara się mnie zadowolić.

Mogłaby powiedzieć coś więcej, ale nagle zobaczyła maesterów. Było ich trzech. Weszli do komnaty przez lordowskie drzwi za podwyższeniem. Jeden był tłusty, a drugi bardzo młody, ale w swych szarych strojach i łańcuchach wyglądali jak trzy szare groszki z jednej czarnej łupiny. Przed wojną Medrick służył lordowi Hornwoodowi, Rhodry lordowi Cerwynowi, a młody Henly lordowi Slate'owi. Roose Bolton sprowadził wszystkich trzech do Winterfell, każąc im zająć się krukami Luwina, by znowu można było wysyłać i odbierać wiadomości.

Gdy maester Medrick opadł na jedno kolano, by wyszeptać coś do ucha Boltona, lady Dustin wykrzywiła usta z niesmaku.

— Gdybym była królową, w pierwszej kolejności zabiłabym wszystkie te szare szczury. Kręcą się wszędzie, żywią się resztkami z lordowskich stołów, gadają coś do siebie i szepczą do uszu swych panów. Ale kto jest panem, a kto sługą? Każdy wielki lord ma maestera, a każdy pomniejszy lord pragnie go mieć. Jeśli ktoś go nie ma, ludzie mówią, że niewiele znaczy. Szare szczury czytają i piszą nasze listy, nawet tym lordom, którzy sami nie umieją czytać, a kto może mieć pewność, że nie wypaczają ich słów dla własnych celów? Powiedz mi, jaki z nich pożytek?

— Umieją uzdrawiać — odpowiedział Theon. Miał wrażenie, że lady Dustin tego od niego oczekuje.

— To prawda, umieją uzdrawiać. Nie powiedziałam, że brak im subtelności. Opiekują się nami, kiedy jesteśmy chorzy, ranni albo zrozpaczeni chorobą rodziców lub dzieci. Gdy tylko jesteśmy słabi i bezbronni, natychmiast się zjawiają. Kiedy nas uzdrowią, okazujemy im stosowną wdzięczność. A jeśli im się nie uda, pocieszają nas w naszej żałobie i za to również jesteśmy wdzięczni. Z tej wdzięczności dajemy im miejsce pod naszym dachem i wtajemniczamy ich w swe wstydliwe sekrety. Zasiadają we wszystkich naszych radach. Tak oto władca wkrótce zmienia się w poddanego. Tak właśnie stało się z lordem Rickardem Starkiem. Jego szarym szczurem był maester Walys. Czyż to nie sprytne, że maesterzy używają tylko jednego imienia, nawet ci, którzy mają nazwiska, gdy przybędą do Cytadeli? Dlatego nie wiemy, kim są i skąd przychodzą… ale jeśli ktoś się uprze, może się tego dowiedzieć. Nim maester Walys wykuł swój łańcuch, był znany jako Walys Flowers. Flowers, Hill, Rivers, Snow… takie nazwiska nadajemy swym bękartom, by wszyscy wiedzieli kim są, ale oni zawsze starają się jak najszybciej ich pozbyć. Matką Walysa Flowersa była dziewczyna z rodu Hightowerów… a ojcem ponoć arcymaester z Cytadeli. Szare szczury nie są tak cnotliwe, jak chciałyby nas przekonać, a maesterzy ze Starego Miasta są najgorsi ze wszystkich. Gdy Walys wykuł swój łańcuch, ukryty ojciec i jego przyjaciele pośpiesznie wysłali go do Winterfell, by wypełniał uszy lorda Rickarda zatrutymi słowami słodkimi jak miód. Małżeństwo z córką Tullych było jego pomysłem, nie wątp w to, i…

Przerwała nagle, gdy Roose Bolton wstał. Jego jasne oczy lśniły w blasku pochodni.

— Przyjaciele — zaczął i w komnacie zapadła cisza tak głęboka, że Theon słyszał wiatr szarpiący deskami w dziurach okiennych. — Stannis i jego rycerze wymaszerowali z Deepwood Motte pod sztandarem swego nowego czerwonego boga. Towarzyszą mu klany z północnych wzgórz na swych kudłatych karłowatych konikach. Jeśli pogoda się utrzyma, powinni tu dotrzeć za dwa tygodnie. Wronojad Umber maszeruje królewskim traktem, a od wschodu nadciągają Karstarkowie. Zamierzają dołączyć do lorda Stannisa i odebrać nam ten zamek.

Ser Hosteen zerwał się na nogi.

— Powinniśmy ruszyć im naprzeciw! Dlaczego mielibyśmy im pozwolić połączyć siły?

Dlatego, że Arnolf Karstark czeka tylko na znak od lorda Boltona, by zdradzić Stannisa — pomyślał Theon, gdy inni lordowie zaczęli wykrzykiwać swe rady. Lord Bolton uniósł rękę, nakazując im się uciszyć.

— Wielka Komnata to nie miejsce na takie dyskusje, szlachetni panowie. Przejdźmy do samotni, podczas gdy mój syn skonsumuje małżeństwo. Reszta może zostać w komnacie, ciesząc się jadłem i napojami.

Lord Dreadfort opuścił salę razem z trzema maesterami. Inni lordowie i dowódcy wstali, by podążyć za nim. Hother Umber, stary wychudzony mężczyzna zwany Kurwistrachem, miał zasępioną, złowrogą minę. Lord Manderly był tak pijany, że z komnaty musieli go wyprowadzać czterej silni mężczyźni.

— Musimy wysłuchać pieśni o Szczurzym Kucharzu — mamrotał, gdy przechodził obok Theona, wsparty na swych rycerzach. — Minstrelu, zaśpiewaj ją nam.

Lady Dustin podniosła się jako jedna z ostatnich. Kiedy wyszła, Theon nagle poczuł, że w sali zrobiło się duszno. Dopiero gdy wstał, uświadomił sobie, jak dużo wypił. Oddalając się chwiejnym krokiem od stołu, wytrącił dzban z rąk służącej. Wino spłynęło mu na buty i spodnie ciemnoczerwoną falą.

Wtem czyjaś dłoń złapała go za bark. Pięć twardych jak żelazo palców wbiło się w jego ciało.

— Wzywają cię, Fetor — oznajmił Skwaszony Alyn, owiewając go oddechem cuchnącym z powodu zepsutych zębów. Towarzyszyli mu Żółta Kuśka i Damon Zatańcz ze Mną. — Ramsay mówi, że masz zaprowadzić pannę młodą do łoża.

Przeszył go dreszcz strachu. Odegrałem swą rolę — pomyślał. Dlaczego ja? Wiedział jednak, że lepiej się nie sprzeciwiać.

Lord Ramsay opuścił już komnatę. Jego żona, zrozpaczona i z pozoru zapomniana, siedziała pochylona i milcząca pod chorągwią rodu Starków, ściskając w obu dłoniach srebrny puchar. Sądząc po tym, jak spojrzała na zbliżającego się Theona, wychyliła już niejeden kielich. Być może miała nadzieję, że jeśli się upije, ominie ją noc poślubna. Theon jednak wiedział, że tak się nie stanie.

— Lady Aryo — rzekł. — Chodź. Pora już, byś spełniła swój obowiązek.

Theon wyprowadził dziewczynę tylnym wejściem i ruszył z nią przez pokryty śniegiem dziedziniec do Wielkiej Wieży. Towarzyszyło im sześciu Chłopaków Bękarta. Do sypialni lorda Ramsaya wiodły trzy biegi kamiennych schodów. Urządzono ją w jednej z komnat, które pożar dotknął tylko lekko. Gdy szli na górę, Damon Zatańcz ze Mną gwizdał, a Obdzieracz przechwalał się, że lord Ramsay obiecał mu kawałek zakrwawionego prześcieradła w dowód szczególnego uznania.

Sypialnię dobrze przygotowano do skonsumowania małżeństwa. Wszystkie meble były nowe, sprowadzono je w ta borach z Barrowton. Łoże z baldachimem miało wypełniony pierzem materac oraz zasłony z krwawoczerwonego aksamitu. Na kamiennej podłodze rozrzucono wilcze skóry. Na kominku palił się ogień, a na stoliku przy łożu świeca. Na kredensie stał dzban wina i dwa kielichy. Obok leżało pół koła białego sera z żyłkami.

Było tu również krzesło z czarnej dębiny o czerwonym skórzanym siedzisku. Lord Ramsay spoczywał na nim, gdy weszli do środka. Na jego ustach błyszczała ślina.

— Ach, moja słodka dziewica. Dobrze się spisaliście, chłopaki. Możecie odejść. Nie ty, Fetor. Ty zostań.

Nazywam się Fetor i podglądam przeto. Poczuł kurcz w brakujących palcach, dwóch w lewej dłoni i jednym w prawej. U pasa miał sztylet, ukryty w skórzanej pochwie, ale ciężki, tak bardzo ciężki. U prawej dłoni brakuje mi tylko małego palca — przypominał sobie Theon. Mogę w nią ująć nóż.

— Czym mogę ci służyć, panie?

— Przyprowadziłeś mi dziewkę. To znaczy, że powinieneś też odpakować podarunek. Przyjrzyjmy się młodej córce Neda Starka.

Ona nie jest spokrewniona z lordem Eddardem — omal nie powiedział Theon. Ramsay o tym wie, musi wiedzieć. Cóż to za nowa okrutna gra? Dziewczyna stała przy słupku łoża, drżąc jak sarenka.

— Lady Aryo, zechciej się odwrócić. Muszę rozwiązać sznurówki sukni.

— Nie. — Lord Ramsay nalał sobie wina. — To by za długo trwało. Przetnij suknię.

Theon wyciągnął sztylet. Muszę się tylko odwrócić i go pchnąć. Wiedział już, na czym polega gra. To kolejna pułapka — powiedział sobie, wspominając Kyrę i jej klucze. Chce, żebym spróbował go zabić. A gdy mi się nie uda, zedrze skórę z dłoni, w której trzymałem sztylet. Złapał w rękę garść tkaniny.

— Stój spokojnie, pani. — Poniżej pasa suknia była luźna, tam więc wbił sztylet, a potem przesuwał go powoli ku górze, uważając, by nie zranić dziewczyny. Stal przecinała wełnę i jedwab ze słabym, cichym dźwiękiem. Panna młoda drżała. Theon złapał ją za ramię i unieruchomił. Nazywa się Jeyne Poole i musi czuć ból. Wzmocnił uścisk, na ile pozwalała mu na to okaleczona lewa dłoń. – Stój spokojnie.

Wreszcie suknia spadła do stóp dziewczyny.

— Bieliznę też — rozkazał Ramsay. Fetor go posłuchał.

Kiedy skończył, panna młoda była naga, a piękny ślubny strój zamienił się w stertę szarych i białych łachmanów leżących u jej stóp. Piersi miała małe i ostro zakończone, biodra wąskie i dziewczęce, a nogi chude jak u ptaszka. To dziecko. Theon zapomniał, że jest taka młoda. W tym samym wieku co Sansa. Arya byłaby jeszcze młodsza. Mimo że na kominku palił się ogień, w sypialni było zimno. Bladą skórę Jeyne pokryła gęsia skórka. W pewnej chwili dziewczyna uniosła ręce, jakby chciała zakryć piersi, ale Theon poruszył ustami, wypowiadając bezgłośnie: Nie. Zobaczyła to i natychmiast się powstrzymała.

— I co o niej sądzisz, Fetor? — zapytał lord Ramsay.

— Jest… — Jakiej odpowiedzi pragnie? Co mu powiedziała przed pójściem do bożego gaju? Wszyscy mówili, że jestem ładna. Teraz taka nie była. Widział siatkę delikatnych blizn na plecach. Ktoś ją wychłostał. — …piękna, taka… taka piękna.

Ramsay rozciągnął usta w wilgotnym uśmiechu.

— Czy kutas ci twardnieje na jej widok, Fetor? Czy rozrywa ci sznurówki? Chciałbyś wyruchać ją pierwszy? — Roześmiał się. — Księciu Winterfell powinno przysługiwać to prawo, jak wszystkim lordom w dawnych czasach. Prawo pierwszej nocy. Ale ty nie jesteś lordem, prawda? Tylko Fetorem. Prawdę mówiąc, nie jesteś nawet mężczyzną. — Wypił kolejny łyk wina, a potem cisnął kielichem o ścianę, rozbijając go. Po kamieniach spłynęły czerwone rzeczułki. — Lady Aryo, właź na łoże. Tak jest, oprzyj się o poduszki, jak przystało żonie. A teraz rozłóż nogi i pokaż nam pizdę.

Dziewczyna posłuchała go bez słowa. Theon postąpił krok ku drzwiom. Lord Ramsay usiadł obok żony, położył dłoń na wewnętrznej powierzchni jej uda, a potem wepchnął dwa palce do środka. Westchnęła z bólu.

— Jesteś sucha jak stara kość. — Ramsay wyciągnął rękę i uderzył dziewczynę w twarz. — Powiedziano mi, że wiesz, jak sprawić przyjemność mężczyźnie. Czy to było kłamstwo?

— N… nie, panie. W… wyszkolono mnie.

Ramsay wstał. Jego twarz lśniła w blasku ognia.

— Fetor, chodź tu. Przygotuj ją dla mnie.

Przez moment nie potrafił go zrozumieć.

— J… jak to, panie? Nie mam… nie…

— Ustami — wyjaśnił lord Ramsay. — I pośpiesz się. Jeśli nie będzie wilgotna, gdy skończę się rozbierać, utnę ci język i przybiję go do ściany.

Usłyszał wrzeszczącego w bożym gaju kruka. W dłoni nadal ściskał sztylet.

Schował go.

Nazywam się Fetor, jestem słaby przeto.

Pochylił się i zabrał do roboty.

OBSERWATOR

— Pokażcie nam tę głowę — rozkazał książę.

Areo Hotah przesunął dłoń po długim drzewcu halabardy, swej żony z jesionowego drewna i żelaza. Przez cały czas z uwagą obserwował białego rycerza, ser Balona Swanna, i tych, którzy z nim przyszli. Obserwował Żmijowe Bękarcice, każdą siedzącą przy innym stole. Obserwował lordów i damy, służących, starego ślepego seneszala oraz młodego maestera Mylesa o jedwabistej brodzie i służalczym uśmiechu. Stał w połowie w świetle, a w połowie w cieniu, i widział wszystkich. Służ. Słuchaj. Broń. To było jego zadanie.

Wszyscy poza nim patrzyli tylko na skrzynkę. Wyrzeźbiono ją z hebanu i wyposażono w srebrne zameczki oraz zawiasy. Z pewnością wyglądała pięknie, ale wielu z tych, którzy zgromadzili się w Starym Pałacu w Słonecznej Włóczni, mogło wkrótce zginąć z powodu jej zawartości.

Maester Caleotte ruszył w stronę ser Balona Swanna, szurając pantoflami o podłogę. Niski pękaty człowieczek prezentował się wspaniale w swych szatach w szerokie pasy barwy brunatnej i szarego orzecha oraz wąskie czerwone prążki. Pokłonił się, przyjął szkatułkę z rąk białego rycerza i zaniósł ją na podwyższenie, gdzie Doran Martell siedział w fotelu na kółkach między swą córką Arianne a ukochaną faworytą swego nieżyjącego brata, Ellarią. Setka wonnych świec wypełniała komnatę przyjemnymi zapachami. Na palcach lordów lśniły pierścienie, a pasy na sukniach i stroiki na włosach zdobiły damy. Areo Hotah wypolerował na wysoki połysk swą koszulę z miedzianych łusek, by również błyszczeć w świetle świec.

W komnacie zapadła cisza. Dorne wstrzymało oddech. Maester Caleotte postawił szkatułkę na podłodze, obok fotela księcia Dorana. Jego palce, zwykle tak zręczne i pewne, nagle zrobiły się niezgrabne. Po chwili otworzył zameczek i uniósł pokrywę, odsłaniając ukrytą wewnątrz czaszkę. Hotah usłyszał, że ktoś odchrząknął. Jedna z bliźniaczek lorda Fowlera wyszeptała coś do drugiej. Ellaria Sand zamknęła oczy i szeptała modlitwę.

Kapitan straży zauważył, że ser Balon Swann stoi sztywno jak napięta cięciwa. Nowy biały rycerz nie był tak wysoki i przystojny jak poprzedni, ale miał potężniejszą klatkę piersiową i muskularne ramiona. Śnieżnobiały płaszcz zapiął sobie pod szyją srebrną broszą ozdobioną dwoma łabędziami, jednym z kości słoniowej, a drugim z onyksu. Areo Hotah odnosił wrażenie, że ptaki walczą ze sobą. Noszący je mężczyzna również wyglądał na wojownika. Nie zginie tak łatwo jak tamten. Nie rzuci się prosto na moją halabardę, jak zrobił ser Arys. Schowa się za tarczą i zmusi mnie do ataku. Gdyby do tego doszło, Hotah będzie gotowy. Jego halabarda była tak ostra, że mógłby się nią golić.

Pozwolił sobie na krótkie spojrzenie na szkatułkę. Uśmiechnięta czaszka spoczywała na łożu z czarnego filcu. Wszystkie czaszki się uśmiechały, ale ta była bardziej zadowolona niż inne. I większa. Kapitan straży nigdy w życiu nie widział tak wielkiej czaszki. Jej kość czołowa była gruba i ciężka, a żuchwa masywna. Czaszka lśniła w blasku świec, biała jak płaszcz ser Balona.

— Umieśćcie ją na piedestale — rozkazał książę. W oczach lśniły mu łzy. — Piedestał był kolumną z czarnego marmuru, trzy stopy wyższą od maestera Caleotte'a. Niski grubasek wspiął się na palce, ale i tak nie zdołał sięgnąć szczytu. Areo Hotah chciał już mu pomóc, ale Obara Sand była szybsza. Brak bicza i tarczy nie pozbawił jej gniewnego męskiego wyglądu. Zamiast sukni nosiła męskie spodnie i opadającą do połowy łydki lnianą tunikę, podtrzymywaną w talii pasem z miedzianych słońc. Brązowe włosy związała sobie w węzeł. Wyjęła czaszkę z miękkich różowych dłoni maestera i umieściła ją na szczycie kolumny. — Góra już nie jeździ — oznajmił z powagą książę.

— Czy jego śmierć była długa i bolesna, ser Balonie? — zapytała Tyene Sand tonem dziewczyny pragnącej się dowiedzieć, czy ładnie wygląda w swej sukni.

— Krzyczał przez wiele dni, pani — odpowiedział biały rycerz, choć było oczywiste, że mówi to z niechęcią. — Słyszeliśmy go w całej Czerwonej Twierdzy.

— Czy to cię martwi, ser? — zapytała lady Nym. Miała na sobie suknię z żółtego jedwabiu, tak cienkiego i delikatnego, że blask świec przebijał się przez nią, ujawniając złote nici i klejnoty kryjące się pod spodem. Strój był tak nieprzyzwoity, że biały rycerz patrzył na nią z wyraźnym skrępowaniem, ale Hotahowi się podobał. Nymeria prawie naga była najmniej niebezpieczna. Gdyby nie to, z pewnością ukryłaby pod ubraniem kilkanaście noży. — Wszyscy się zgadzają, że ser Gregor był krwiożerczą bestią. Jeśli jakikolwiek człowiek zasłużył na takie cierpienia, to z pewnością on.

— Może i tak, pani — odparł Balon Swann — ale ser Gregor był rycerzem, a rycerz powinien zginąć z mieczem w dłoni. Trucizna to podła i niegodziwa metoda pozbawiania życia.

Lady Tyene uśmiechnęła się na te słowa. Wdziała dziś kremowo-zieloną suknię o długich koronkowych rękawach, tak skromną i niewinną, że każdy mężczyzna, który by na nią spojrzał, mógłby ją uznać za najcnotliwszą z panien. Areo Hotah wiedział lepiej. Jej białe miękkie dłonie zadawały śmierć być może nawet skuteczniej niż pokryte stwardnieniami ręce Obary. Obserwował ją pilnie, uważając na każdy ruch palców.

Książę Doran zmarszczył brwi.

— Zapewne, ser Balonie, ale lady Nym ma rację. Jeśli ktokolwiek zasłużył na to, by umrzeć z krzykiem na ustach, to z pewnością Gregor Clegane. Zamordował moją miłą siostrę i roztrzaskał głowę jej synka o ścianę. Modlę się tylko o to, by płonął teraz w jakimś piekle, a Elia i jej dzieci odnalazły spokój. Dorne pragnęło sprawiedliwości i cieszę się, że pożyłem wystarczająco długo, by poczuć jej smak. Lannisterowie w końcu dowiedli prawdziwości swego zawołania i spłacili ten stary dług.

Książę pozostawił zadanie wstania i wzniesienia toastu Ricassowi, swemu ślepemu seneszalowi.

— Panowie i panie, wypijmy wszyscy za Tommena, Pierwszego Tego Imienia, króla Andalów, Rhoynarów i Pierwszych Ludzi, władcę Siedmiu Królestw.

Gdy seneszal mówił, służący zaczęli krążyć pośród gości, napełniając im kielichy z trzymanych w rękach dzbanów. To było dornijskie wzmocnione wino, ciemne jak krew i słodkie jak zemsta. Kapitan nie pił. Nigdy tego nie robił na ucztach. Książę również nie skosztował trunku. Miał własne wino, przygotowane przez maestera Mylesa, wzbogacone w makowy sok łagodzący ból w obrzękłych stawach.

Biały rycerz wypił wino, zgodnie z wymogami uprzejmości. Jego towarzysze również, podobnie jak księżniczka Arianne, lady Jordayne, lord Bożejłaski, rycerz z Cytrynowego Lasu, pani Wzgórza Duchów… a nawet Ellaria Sand, umiłowana faworyta księcia Oberyna, która była z nim w Królewskiej Przystani, kiedy zginął. Uwagę Hotaha przyciągali przede wszystkim ci, którzy nie pili: ser Daemon Sand, lord Tremond Gargalen, bliźniaczki Fowlera, Dagos Manwoody, Ullerowie z Hellholtu i Wylowie ze Szlaku Kości. Jeśli będą kłopoty, mogą się zacząć od któregoś z nich. Dorne było podzielonym krajem, rozdartym przez gniew, i panowanie księcia Dorana nie było takie pewne, jakby należało. Wielu zaprzysiężonych mu lordów uważało go za słabeusza i ucieszyłoby się z otwartej wojny z Lannisterami oraz chłopcem zasiadającym na Żelaznym Tronie.

Najważniejsze wśród niezadowolonych były Żmijowe Bękarcice, nieślubne córki nieżyjącego brata księcia, Oberyna. Trzy z nich były obecne na uczcie. Doran Martell był najmądrzejszym z książąt i kapitan straży nie miał prawa kwestionować jego decyzji, Areo Hotah zadawał sobie jednak pytanie, dlaczego Doran postanowił uwolnić Obarę, Nymerię i Tyene z jednoosobowych cel w Wieży Włóczni.

Tyene odmówiła spełnienia wzniesionego przez Ricassa toastu szeptem, a lady Nym skinieniem dłoni. Obara pozwoliła, by wypełniono jej puchar aż po brzegi, a potem wylała czerwone wino na posadzkę. Dziewka służebna uklękła, by wytrzeć kałużę, a Obara opuściła komnatę. Po chwili księżniczka Arianne pod jakimś pretekstem podążyła za nią. Obara nigdy nie zwróciłaby swego gniewu przeciwko małej księżniczce — pomyślał Hotah. Są kuzynkami i bardzo się kochają.

Uczta trwała do późnej nocy, pod przewodnictwem uśmiechniętej czaszki spoczywającej na kolumnie z czarnego marmuru. Podano siedem dań, ku czci siedmiu bogów i siedmiu braci z Gwardii Królewskiej. Zupę z jajami i cytrynami, długą zieloną paprykę faszerowaną serem i cebulą. Pasztet z minoga, kapłony w miodzie i suma złowionego w Zielonej Krwi, tak wielkiego, że musiało go przynieść czterech służących. Potem przyszła kolej na smakowity gulasz z węży. Kawałki siedmiu różnych gatunków tych gadów duszono ze smoczą papryką, malinowymi pomarańczami oraz odrobiną jadu dla zaostrzenia smaku. Hotah wiedział, że gulasz jest piekielnie ostry, choć sam go nie próbował. Następnie podano sorbet, dla ochłodzenia języka, a na deser każdy z gości otrzymał cukrową czaszkę. Gdy już rozbili skorupę i dostali się do środka, znaleźli tam słodki sos oraz kawałki śliwek i wiśni.

Księżniczka Arianne wróciła akurat na faszerowaną paprykę. Moja mała księżniczka — pomyślał Hotah, ale Arianne była już dorosłą kobietą. Szkarłatny jedwabny strój, który wdziała, nie pozwalał w to wątpić. Ostatnio jednak zmieniła się również pod innymi względami. Jej spisek mający na celu ukoronowanie Myrcelli zdradzono i rozbito, życie jej rycerza zakończył krwawy cios halabardy Areo Hotaha, a ją samą uwięziono w samotności i ciszy Wieży Włóczni. Wszystko to ją utemperowało. Było też jednak coś jeszcze, jakiś sekret, w który wtajemniczył ją ojciec przed uwolnieniem z więzienia. Kapitan nie wiedział, co to mógł być za sekret.

Książę posadził córkę na honorowym miejscu, między sobą a białym rycerzem. Arianne z uśmiechem wróciła na miejsce i wyszeptała coś do ucha ser Balona. Rycerz nie raczył jej odpowiedzieć. Hotah zauważył, że zjadł bardzo niewiele; łyżkę zupy, kąsek papryki, nogę kapłona, odrobinę ryby. Odmówił pasztetu z minogów i zjadł tylko małą łyżkę gulaszu. To jednak wystarczyło, by na czoło wystąpiły mu kropelki potu. Hotah go rozumiał. Po przybyciu do Dorne od ostrych dań dręczyły go skurcze w trzewiach i piekł język. To jednak było przed wielu laty. Teraz miał białe włosy i mógł jeść wszystko, co jedli rodowici Dornijczycy.

Gdy podano cukrowe czaszki, ser Balon zacisnął usta i obrzucił księcia przeciągłym spojrzeniem, by sprawdzić, czy z niego nie zadrwiono. Doran Martell nie zwrócił na to uwagi, ale jego córka tak.

— Kucharz pozwolił sobie na mały żarcik, ser Balonie — wyjaśniła Arianne. — Dla Dornijczyków nic nie jest święte, nawet śmierć. Nie będziesz się na nas gniewał, prawda? — Musnęła palcami grzbiet dłoni białego rycerza. — Mam nadzieję, że podoba ci się w Dorne.

— Wszyscy są bardzo gościnni, pani.

Arianne dotknęła broszy z kłócącymi się ptakami spinającej jego płaszcz.

— Zawsze lubiłam łabędzie. Poza Wyspami Letnimi nie ma żadnych ptaków, które byłyby choć w połowie tak piękne.

— Twoje pawie mogłyby być innego zdania — zauważył ser Balon.

— Mogłyby — przyznała Arianne — ale pawie to próżne, pełne pychy stworzenia. Ciągle się popisują tymi swoimi kolorami. Wolę łabędzie z ich surową bielą albo piękną czernią.

Ser Balon pokiwał głową i pozwolił sobie na łyk wina. Ten nie da się uwieść tak łatwo, jak jego zaprzysiężony brat — pomyślał Hotah. Ser Arys był chłopcem, pomimo dorosłego wieku. Ser Balon to mężczyzna i w dodatku ostrożny. Kapitan na pierwszy rzut oka widział, że biały rycerz czuje się skrępowany. To miejsce jest dla niego niezwykłe i nie lubi go. To również Hotah potrafił zrozumieć. Jemu także Dorne wydawało się dziwaczne, gdy przed laty przybył tu z własną księżniczką. Brodaci kapłani nauczyli go języka powszechnego Westeros przed wysłaniem w drogę, ale wszyscy Dornijczycy mówili za szybko, by mógł ich zrozumieć. Dornijskie kobiety były rozwiązłe, wino kwaśne, a potrawy pełne osobliwych ostrych przypraw. Tutejsze słońce było zaś gorętsze od bladego słońca Norvos i codziennie gorzało bezlitośnie na błękitnym niebie.

Podróż ser Balona była krótsza, ale kapitan wiedział, że królewski gwardzista miał po drodze trudności. Z Królewskiej Przystani wyruszyło z nim trzech rycerzy, ośmiu giermków i dwudziestu zbrojnych, a także liczni służący i stajenni, ale odkąd przekroczyli góry i znaleźli się w Dorne, ich wędrówkę spowalniały niezliczone uczty, polowania i uroczystości, urządzane na ich cześć w każdym zamku, który odwiedzali. A teraz, gdy już dotarli do Królewskiej Włóczni, nie spotkali ich tu ani księżniczka Myrcella, ani ser Arys Oakheart. Biały rycerz wie, że coś jest nie w porządku — pomyślał Hotah. Ale na tym jeszcze nie koniec. Być może niepokoiła go też obecność Żmijowych Bękarcic. Jeśli tak, powrót Obary do komnaty z pewnością był dla niego jak ocet wylany na ranę. Córka księcia Oberyna wróciła na miejsce bez słowa i siedziała tam teraz z naburmuszoną miną, nie uśmiechając się ani nic nie mówiąc.

Zbliżała się już północ, gdy książę Doran wreszcie zwrócił się ku białemu rycerzowi.

— Ser Balonie, czytałem list od naszej łaskawej królowej, który mi oddałeś — oznajmił. — Czy mogę przyjąć założenie, że znasz jego treść?

Hotah zauważył, że rycerz nagle się zaniepokoił.

— Znam, panie. Jej Miłość poinformowała mnie, że może mi przypaść zadanie eskortowania jej córki z powrotem do Królewskiej Przystani. Król Tommen stęsknił się za siostrą i chciałby, by księżniczka Myrcella przybyła na dwór z krótką wizytą.

Księżniczka Arianne zrobiła smutną minę.

— Och, ale wszyscy tak bardzo polubiliśmy Myrcellę, ser. Ona i mój brat Trystane stali się nierozłączni.

— Książę Trystane również będzie w Królewskiej Przystani mile widzianym gościem — zapewnił Balon Swann. — Jestem pewien, że król Tommen chciałby go poznać. Jego Miłość ma bardzo niewielu towarzyszy w zbliżonym wieku.

— Więzy powstałe w latach chłopięcych mogą połączyć mężczyzn na całe życie — przyznał książę Doran. — Gdy Trystane i Myrcella się pobiorą, on i Tommen będą jak bracia. Królowa Cersei ma rację. Chłopcy powinni się poznać i zaprzyjaźnić. Z pewnością będzie nam w Dorne brakowało Trystane'a, ale pora już, by chłopak liznął świata położonego poza murami Słonecznej Włóczni.

— Wiem, że w Królewskiej Przystani czeka go bardzo ciepłe przyjęcie.

Dlaczego teraz się poci? — zastanawiał się kapitan, przyglądając mu się z uwagą. W komnacie jest chłodno, a gulaszu prawie nie jadł.

— Jeśli zaś chodzi o inne sprawy, które porusza królowa Cersei — ciągnął książę Doran — to prawda, że przysługujące Dorne miejsce w małej radzie pozostaje puste od chwili śmierci mojego brata i już najwyższy czas obsadzić je ponownie. Czuję się zaszczycony, że Jej Miłość uważa, iż moje rady mogą być dla niej cenne, ale zadaję sobie pytanie, czy starczy mi sił na taką podróż. Może, gdybyśmy wybrali drogę morską…?

— Popłynąć statkiem? — Ser Balon sprawiał wrażenie nieprzyjemnie zaskoczonego. — To… czy to byłoby bezpieczne, mój książę? Słyszałem, że jesienią jest mnóstwo niebezpiecznych sztormów, a do tego… piraci na Stopniach…

— Piraci. Oczywiście. Może i masz rację, ser. Bezpieczniej będzie wrócić tą samą drogą, którą tu przybyłeś. — Książę Doran uśmiechnął się miło. — Porozmawiamy o tym jutro. Gdy dotrzemy do Wodnych Ogrodów, zawiadomimy Myrcellę. Na pewno bardzo ją to podekscytuje. Nie wątpię, że ona również tęskni za bratem.

— Gorąco pragnę znowu ją ujrzeć — oświadczył ser Balon. — Chciałbym też odwiedzić wasze Wodne Ogrody. Słyszałem, że są bardzo piękne.

— Piękne i spokojne — zapewnił książę. — Chłodne powiewy, lśniąca w słońcu woda i śmiech dzieci. Wodne Ogrody to moje ulubione miejsce na tym świecie, ser. Zbudował je jeden z moich przodków, by sprawić przyjemność swej świeżo poślubionej żonie z rodu Targaryenów. Znalazła w nich azyl przed pyłem i upałem Słonecznej Włóczni. Miała na imię Daenerys. Była siostrą króla Daerona Dobrego i to jej małżeństwo uczyniło Dorne częścią Siedmiu Królestw. Wszyscy wiedzieli, że dziewczyna kochała bękarciego brata Daerona, Daemona Blackfyre'a, i to z wzajemnością, ale król był mądry i rozumiał, że dobro tysięcy musi być ważniejsze niż pragnienia dwojga, nawet jeśli byli mu bliscy. To Daenerys wypełniła ogrody roześmianymi dziećmi. Z początku własnymi, lecz później również synami i córkami lordów oraz rycerzy na włościach, których sprowadzano tu, by dotrzymywali towarzystwa chłopcom i dziewczętom książęcej krwi. A pewnego letniego dnia, gdy upał był piekielny, ulitowała się również nad dziećmi stajennych, kucharzy oraz innej służby i im także pozwoliła się kąpać w basenach i fontannach. Ta tradycja przetrwała po dziś dzień. — Książę złapał za koła fotela i odsunął się od stołu. — Musisz mi już wybaczyć, ser. Zmęczyła mnie długa rozmowa, a o świcie musimy wyruszyć w drogę. Obaro, czy będziesz tak uprzejma i odwieziesz mnie do łoża? Nymerio, Tyene, wy również chodźcie, by życzyć staremu stryjkowi dobrej nocy.

Obara Sand wytoczyła fotel księcia z komnaty gościnnej Słonecznej Włóczni i ruszyła długą galerią do jego samotni. Areo Hotah szedł z tyłu, razem z jej siostrą, księżniczką Arianne i Ellarią Sand. Za nimi śpieszył maester Caleotte w swych pantoflach. Ściskał czaszkę Góry, jakby była niemowlęciem.

— Chyba nie zamierzasz naprawdę wysłać Trystane'a i Myrcelli do Królewskiej Przystani? — zapytała Obara, pchając fotel. Długie, gniewne kroki sprawiały, że szła stanowczo za szybko i drewniane koła fotela podskakiwały na nieociosanych kamieniach podłoża. – Jeśli to zrobisz, nigdy już nie zobaczymy dziewczyny, a twój syn przez całe życie pozostanie zakładnikiem Żelaznego Tronu.

— Masz mnie za głupca, Obaro? — Książę westchnął. — Nie wiesz o bardzo wielu rzeczach. Rzeczach, o których lepiej nie rozmawiać tutaj, gdzie wszyscy mogą nas usłyszeć. Jeśli będziesz trzymała język za zębami, mogę cię oświecić. — Skrzywił się boleśnie. — Wolniej, na miłość, jaką mnie darzysz. Od tego ostatniego wstrząsu ból przeszył moje kolano jak nożem.

Obara zwolniła o połowę.

— Co więc zamierzasz zrobić? — zapytała.

— To samo, co zawsze — mruknęła jej siostra Tyene. — Będzie zwlekał, wykręcał się i opóźniał sprawę. Nikt nie radzi sobie z tym lepiej niż nasz dzielny stryjek.

— Krzywdzisz go — odezwała się księżniczka Arianne.

— Uciszcie się wszystkie — rozkazał książę.

Dopiero gdy drzwi samotni zamknęły się za nimi bezpiecznie, zawrócił fotel i spojrzał na towarzyszące mu kobiety. Ten wysiłek wystarczył, żeby dostał zadyszki. Co więcej, myrijski koc przykrywający mu nogi zaczepił o szprychy i musiał go złapać w rękę, żeby się w nie nie wkręcił. Jego odsłonięte kończyny wyglądały okropnie. Były blade i miękkie. Obrzękłe kolana zrobiły się czerwone, a prawie fioletowe palce u nóg były dwa razy większe niżby należało. Areo Hotah widział je już tysiąc razy i wciąż trudno mu było na nie patrzeć.

Księżniczka Arianne podeszła bliżej.

— Pomogę ci, ojcze.

Książę zdołał uwolnić narzutę.

— Jeszcze potrafię sobie poradzić z własnym kocem. Zostało mi przynajmniej tyle.

Nie było to wiele. Jego nogi już od trzech lat były całkowicie bezużyteczne, ale w rękach i ramionach zachował jeszcze trochę siły.

— Czy mam przynieść mojemu księciu naparstek makowego mleka? — zapytał maester Caleotte.

— Ból jest tak wielki, że potrzebowałbym całego wiadra. Dziękuję, ale nie. Muszę mieć przytomny umysł. Nie będziesz już mi dziś potrzebny.

— Jak sobie życzysz, mój książę.

Maester Caleotte pokłonił się. W miękkich różowych dłoniach nadal ściskał czaszkę ser Gregora.

— Wezmę to. — Obara Sand wyrwała mu czaszkę i uniosła ją w wyciągniętej ręce. — Jak wyglądał Góra? Skąd wiemy, że to on? Mogli zanurzyć głowę w smole. Po co obdarli ją aż do kości?

— Smoła zniszczyłaby szkatułkę — zasugerowała lady Nym, gdy maester Caleotte opuścił samotnię. — Nikt nie widział śmierci Góry i nikt nie był świadkiem ucięcia mu głowy. Przyznaję, że to mnie niepokoi, ale co mogłaby dać tej suce, królowej, próba oszustwa? Jeśli Gregor Clegane żyje, prawda prędzej czy później wyjdzie na jaw. On miał osiem stóp wzrostu. W całym Westeros nie ma drugiego takiego jak on. Jeśli ktoś taki pojawi się znowu, kłamstwo Cersei Lannister zostanie zdemaskowane przed całymi Siedmioma Królestwami. Musiałaby być koszmarnie głupia, by podjąć takie ryzyko. Co mogłaby w ten sposób zyskać?

— Czaszka z pewnością jest wielka — przyznał książę. — Wiemy też, że Oberyn zadał Gregorowi straszliwe rany. Wszystkie relacje, jakie do nas dotarły, potwierdzają, że Clegane skonał powoli, cierpiąc straszliwy ból.

— Tak, jak pragnął ojciec — dodała Tyene. — Siostry, zaprawdę znam truciznę, której użył. Jeśli jego włócznia choć raz przebiła skórę Góry, Clegane nie żyje. Nie obchodzi mnie, jaki był wielki. Nie wierzcie młodszej siostrze, jeśli chcecie, ale nigdy nie wątpcie w naszego ojca.

— Nigdy w niego nie wątpiłam i nigdy nie zwątpię — obruszyła się Obara. Pocałowała drwiącą czaszkę. — Przyznaję, że to niezły początek.

— Początek? — powtórzyła z niedowierzaniem Ellaria Sand. — Bogowie brońcie. Oby to już był koniec. Tywin Lannister nie żyje, podobnie jak Robert Baratheon, Amory Lorch, a teraz również Gregor Clegane. Wszyscy, którzy przyłożyli rękę do zamordowania Elii i jej dzieci. Nawet Joffrey, który nie przyszedł jeszcze na świat, gdy zginęła. Widziałam jego śmierć. Łapał się za gardło, próbując zaczerpnąć oddechu. Kogo jeszcze moglibyśmy zabić? Czy Myrcella i Tommen muszą zginąć, by cienie Rhaenys i Aegona mogły spoczywać w pokoju? Kiedy to się skończy?

— Skończy się krwią, tak samo, jak się zaczęło — odparła lady Nym. — Skończy się, gdy mury Casterly Rock pękną, a na kryjące się wewnątrz robaki i czerwie padną promienie słońca. Skończy się całkowitą zagładą Tywina Lannistera i wszystkiego, co stworzył.

— Tywin zginął z ręki własnego syna — warknęła Ellaria. — Czegóż więcej mogłabyś pragnąć?

— Wolałabym, żeby zginął z mojej. — Lady Nym usiadła na krześle. Czarny długi warkocz opadał jej na kolana. Miała zakola na czole, jak ojciec, oraz wielkie, błyszczące oczy. Czerwone jak wino usta rozciągała w niewinnym uśmiechu. — Wtedy jego śmierć nie byłaby tak łatwa.

— Ser Gregor robi wrażenie bardzo samotnego — dodała Tyene słodkim głosem septy. — Jestem pewna, że ucieszyłby się z towarzystwa.

Po policzkach Ellarii spływały łzy, jej ciemne oczy błyszczały. Nawet kiedy płacze, ma w sobie siłę — pomyślał kapitan.

— Oberyn pragnął zemsty za Elię. Teraz wy trzy pragniecie pomścić jego. Przypominam wam, że mam cztery córki. Wasze siostry. Moja Elia ma czternaście lat i jest już prawie kobietą. Obella ma dwanaście, stoi na granicy panieństwa. Uwielbiają was, a Dorea i Loreza z kolei ubóstwiają je. Gdybyście zginęły, czy El i Obella będą musiały szukać zemsty za was, a potem Dorea i Loree za nie? Czy tak to ma się toczyć aż po kres wieków? Pytam jeszcze raz, kiedy to się skończy? — Ellaria Sand położyła dłoń na czaszce Góry. — Widziałam, jak wasz ojciec zginął. To jest jego zabójca. Czy mam zabrać jego czaszkę do łoża, żeby pocieszała mnie nocą? Czy będzie mnie rozśmieszała, pisała dla mnie pieśni, czy zaopiekuje się mną, gdy będę stara i chora?

— Co twoim zdaniem powinnyśmy uczynić, pani? — zapytała lady Nym. — Czy mamy odłożyć z uśmiechem włócznie i zapomnieć o wszystkich krzywdach, które nam wyrządzono?

— Wojna nadejdzie, czy tego chcemy, czy nie — dodała Obara. — Na Żelaznym Tronie zasiada chłopiec. Lord Stannis siedzi na Murze i zwołuje ludzi z północy pod swe chorągwie. Dwie królowe walczą o Tommena jak suki żrące się o mięsistą kość. Żelaźni ludzie zdobyli Tarcze i wyprawiają się w górę Manderu, docierając do samego serca Reach. To znaczy, że Wysogród również musi się czuć zagrożony. Naszych wrogów ogarnął chaos. Nadszedł czas.

— Czas na co? Na zdobycie kolejnych czaszek? — Ellaria Sand spojrzała na księcia. — One nic nie rozumieją. Nie mogę już dłużej tego słuchać.

— Wracaj do córek, Ellario — odrzekł książę. — Przysięgam, że nie stanie się im żadna krzywda.

— Mój książę.

Ellaria pocałowała go w czoło i wyszła. Zasmuciło to Areo Hotaha. To dobra kobieta.

— Wiem, że kochała naszego ojca, ale to oczywiste, że nigdy go nie rozumiała — stwierdziła lady Nym, gdy Ellaria opuściła komnatę.

Książę obrzucił ją osobliwym spojrzeniem.

— Rozumie więcej, niż ty kiedykolwiek pojmiesz, Nymerio. Dała twojemu ojcu szczęście. W ostatecznym rozrachunku czułe serce może być warte więcej niż duma czy odwaga. Tak czy inaczej, są sprawy, o których Ellaria nie wie i nie powinna się o nich dowiedzieć. Ta wojna już się zaczęła.

Obara roześmiała się w głos.

— Tak jest. Nasza słodka Arianne postarała się o to.

Księżniczka poczerwieniała. Hotah zauważył, że twarzą jej ojca targnął spazm gniewu.

— To co uczyniła, uczyniła w równym stopniu dla was, co dla siebie. Nie byłbym taki skory z niej drwić.

— To była pochwała — zapewniła Obara Sand. — Możesz zwlekać, przeciągać sprawę, mącić wodę, unikać odpowiedzi i wykręcać kota ogonem, jak długo zechcesz, stryjku, ale ser Balon prędzej czy później będzie musiał się spotkać z Myrcellą w Wodnych Ogrodach, a gdy to się to stanie, zapewne zauważy, że brakuje jej ucha. A kiedy dziewczynka mu opowie, że nasz kapitan rozciął Arysa Oakhearta od szyi aż po pachwinę tą swoją stalową żoną, no cóż…

— Nie. — Księżniczka Arianne wstała z poduszki, na której usiadła, i dotknęła dłonią ramienia Hotaha. — To nie tak było, kuzynko. Ser Arysa zabił Gerold Dayne.

Żmijowe Bękarcice popatrzyły na siebie nawzajem.

— Ciemna Gwiazda?

— Nie kto inny — potwierdziła mała księżniczka. — Próbował też zamordować Myrcellę. Tak właśnie powie ser Balonowi.

— To przynajmniej jest prawdą — stwierdziła z uśmiechem Nym.

— Wszystko w tym jest prawdą — rzekł książę, krzywiąc się z bólu. Czy to podagra mu dolega, czy raczej kłamstwo? — A teraz ser Gerold uciekł do Wysokiego Azylu, gdzie nie możemy go dosięgnąć.

— Ciemna Gwiazda — wyszeptała Tyene. — Czemu by nie? — dodała z chichotem. — To wszystko jego robota. Ale czy ser Balon w to uwierzy?

— Uwierzy, jeśli usłyszy to od Myrcelli — zapewniła Arianne.

Obara prychnęła z niedowierzaniem.

— Dziewczynka może skłamać dzisiaj i jutro, ale prędzej czy później powie prawdę. Jeśli ser Balon wróci z tą opowieścią do Królewskiej Przystani, zabrzmią bębny i popłynie krew. Nie powinniśmy pozwolić mu wyjechać.

— Moglibyśmy go zabić, z pewnością — zgodziła się Tyene. — Ale wtedy musielibyśmy pozbawić życia również resztę jego orszaku, w tym również tych słodkich młodych giermków, a to byłoby… hm, nieprzyjemne.

Książę Doran zamknął oczy, a potem znowu je otworzył. Hotah zauważył, że jego noga drży pod kocem.

— Gdybyście nie były córkami mojego brata, wysłałbym wszystkie trzy z powrotem do cel i trzymał was tam, dopóki wasze kości nie poszarzeją. Ale zamiast tego zabiorę was ze sobą do Wodnych Ogrodów. Można tam znaleźć pewną mądrość, jeśli macie dość rozumu, by ją pojąć.

— Mądrość? — powtórzyła Obara. — Ja widzę tylko gołe dzieci.

— Tak — rzekł książę. — Opowiedziałem ser Balonowi historię ogrodów, ale nie w całości. Obserwując zza drzewek pomarańczowych pluskające się w basenach dzieci, Daenerys nagle sobie uświadomiła, że nie potrafi odróżnić wysoko od nisko urodzonych. Nagie, wszystkie były dziećmi. Wszystkie były niewinne i bezbronne, wszystkie zasługiwały na długie życie, miłość i opiekę. Rzekła swemu synowi i dziedzicowi: „Oto twoje królestwo. Pamiętaj o nich we wszystkim, co robisz". Mnie matka powiedziała te same słowa, gdy już byłem na tyle duży, by opuścić baseny. Księciu łatwo przychodzi zwołać włócznie, ale w ostatecznym rozrachunku cenę płacą dzieci. Ze względu na nie mądry książę nie będzie wszczynał wojny bez poważnego powodu, ani żadnej wojny, w której nie ma szans na zwycięstwo. Nie jestem ślepy ani głuchy. Wiem, że wszystkie uważacie mnie za słabego, przerażonego i niezdecydowanego. Wasz ojciec znał mnie lepiej. Oberyn zawsze był żmiją. Śmiertelnie groźną i nieprzewidywalną. Ja byłem trawą. Miłą, uległą trawą o słodkim zapachu, kołyszącą się przy każdym podmuchu wiatru. Któż bałby się stąpać po trawie? Ale to w trawie żmija kryje się przed swymi wrogami, czekając na chwilę, gdy będzie mogła uderzyć. Ja i wasz ojciec współpracowaliśmy ze sobą bliżej, niż wam się zdaje… ale teraz on nie żyje. Pytanie brzmi, czy mogę ufać, że jego córki zajmą po nim miejsce u mego boku?

Hotah przyjrzał się kolejno wszystkim trzem. Obara o gniewnych, blisko osadzonych oczach i myszowatych brązowawych włosach wdziała utwardzaną skórę połączoną zardzewiałymi ćwiekami. Nymeria smagła i elegancka, o leniwych ruchach, związała długi czarny warkocz czerwonozłotym drutem. Tyene, niebieskooka blondynka, chichocząca cichutko kobieta-dziecko o miękkich dłoniach.

Tyene odpowiedziała w imieniu wszystkich trzech.

— To nierobienie niczego jest trudne, stryjku. Wyznacz nam zadanie, jakiekolwiek zadanie, a przekonasz się, że jesteśmy tak posłuszne i wierne, jak tylko mógłby sobie życzyć książę.

— Słyszę to z radością — odparł Doran — ale słowa to wiatr. Jesteście córkami mojego brata i kocham was, ale prze konałem się, że nie mogę wam ufać. Pragnę od was przysięgi. Czy przysięgniecie mi służyć i robić, co wam każę?

— Jeśli musimy — zgodziła się lady Nym.

— W takim razie przysięgnijcie teraz, na grób ojca.

Twarz Obary pociemniała.

— Gdybyś nie był moim stryjem…

— Jestem twoim stryjem. I twoim księciem. Przysięgnij albo odejdź.

— Przysięgam — rzekła Tyene. — Na grób ojca.

— Przysięgam — powtórzyła lady Nym. — Na Oberyna Martella, Czerwoną Żmiję z Dorne, który był więcej wartym mężczyzną od ciebie.

— Zaiste — zgodziła się Obara. — I ja również. Na ojca. Przysięgam.

Hotah zauważył, że książę uspokoił się nieco i zapadł głębiej w fotel. Uniósł rękę i księżniczka Arianne podeszła bliżej, żeby ją ująć.

— Powiedz im, ojcze.

Książę Doran zaczerpnął z wysiłkiem tchu.

— Dorne nadal ma przyjaciół na dworze i ci przyjaciele informują nas o sprawach, o których nie mieliśmy się dowiedzieć. Zaproszenie przysłane przez Cersei to fortel. Trystane nie ma dotrzeć do Królewskiej Przystani. Podczas drogi powrotnej, gdzieś w królewskim lesie, grupę ser Balona zaatakują banici i mój syn zginie. Zaproszono mnie na dwór tylko po to, bym ujrzał tę śmierć na własne oczy i uwolnił królową od wszelkiej winy. Aha, a ci banici? Podczas ataku będą krzyczeli: „Półmężczyzna, Półmężczyzna". Ser Balon może nawet przelotnie dostrzec Krasnala, choć nikomu innemu to się nie uda.

Areo Hotah nie uwierzyłby, że cokolwiek może przyprawić Żmijowe Bękarcice o szok. Byłby w błędzie.

— Siedmiu, miejcie nas w swojej opiece — wyszeptała Tyene. — Trystane? Dlaczego?

— Ta kobieta jest szalona — dodała Obara. — To tylko chłopiec.

— To potworne — rzekła lady Nym. — Nigdy nie spodziewałabym się czegoś takiego po rycerzu Gwardii Królewskiej.

— Oni przysięgają posłuszeństwo, tak samo jak mój kapitan — wyjaśnił książę. — Ja również miałem wątpliwości, ale wszystkie widziałyście, jak ser Balon się wystraszył, gdy zasugerowałem podróż drogą morską. To zakłóciłoby wszystkie plany królowej.

Twarz Obary poczerwieniała.

— Oddaj mi włócznię, stryjku. Cersei przysłała nam głowę. My odeślemy jej cały worek głów.

Książę Doran uniósł rękę. Kostki dłoni miał czerwone jak wiśnie i prawie tak samo duże.

— Ser Balon jest gościem pod moim dachem. Jadł mój chleb i sól. Nie wyrządzę mu krzywdy. Nie, wyruszymy do Wodnych Ogrodów, gdzie wysłucha opowieści Myrcelli i wyśle kruka do swej królowej. Dziewczynka poprosi go, by dopadł człowieka, który ją skrzywdził. Jeśli Swann jest mężczyzną, za jakiego go uważam, nie będzie mógł odmówić. Obaro, powiedziesz go do Wysokiego Azylu, by osaczyć Ciemną Gwiazdę w jego legowisku. Nie nadszedł jeszcze czas, by Dorne otwarcie wystąpiło przeciwko Żelaznemu Tronowi. Dlatego musimy zwrócić Myrcellę matce. Ale ja nie będę jej towarzyszył. To zadanie przypadnie tobie, Nymerio. Lannisterom to się nie spodoba tak samo, jak nie spodobało im się, kiedy przysłałem im Oberyna, ale nie śmią odmówić. Potrzebujemy głosu w radzie i ucha na dworze. Ale bądź ostrożna. Królewska Przystań to dół pełen węży.

— Ależ stryjku, ja kocham węże — odparła z uśmiechem lady Nym.

— A co ze mną? — zapytała Tyene.

— Twoja matka była septą. Oberyn opowiadał mi kiedyś,

że gdy leżałaś w kołysce, czytała ci ustępy z Siedmioramiennej gwiazdy. Ciebie również wyślę do Królewskiej Przystani, ale na to drugie wzgórze. Miecze i Gwiazdy zreformowano, a ten nowy wielki septon nie jest marionetką, jak jego poprzednicy. Spróbuj się do niego zbliżyć.

— Czemu by nie? W białym mi do twarzy. Wyglądam tak… czysto.

— Dobrze — rzekł książę. — Dobrze… — zawahał się. — Jeśli… jeśli wydarzą się pewne rzeczy, zawiadomię każdą z was. W grze o tron sytuacja potrafi się zmieniać szybko.

— Wiem, że nas nie zawiedziecie, kuzynki. — Arianne podeszła kolejno do wszystkich trzech, ujęła ich dłonie i pocałowała je w usta. — Wojownicza Obaro. Nymerio, moja siostro. Słodziutka Tyene. Kocham was wszystkie. Niech słońce Dorne wam towarzyszy.

— Niezachwiani, nieugięci, niezłomni — odpowiedziały chórem Żmijowe Bękarcice.

Księżniczka Arianne została w samotni po odejściu kuzynek. Areo Hotah również. Na tym polegała jego służba.

— To nieodrodne córki swego ojca — stwierdził książę.

— Trzech Oberynów z cyckami — potwierdziła z uśmiechem mała księżniczka.

Książę Doran roześmiał się w głos. Hotah nie słyszał jego śmiechu już od tak dawna, że prawie zapomniał, jak on brzmi.

— Nadal uważam, że to ja powinnam pojechać do Królewskiej Przystani, nie lady Nym — oznajmiła Arianne.

— To zbyt niebezpieczne. Jesteś moją dziedziczką, przyszłością Dorne. Twoje miejsce jest u mego boku. Wkrótce czeka cię inne zadanie.

— Te twoje ostatnie słowa, o rzeczach, które się wydarzą. Dostałeś jakąś wiadomość?

Książę Doran obdarzył ją swym tajemniczym uśmiechem.

— Z Lys. Wielka flota zawinęła tam, by uzupełnić zapasy wody. To głównie volanteńskie okręty, transportują armię. Nikt nie wie, co to za żołnierze ani dokąd zmierzają. Mówi się o słoniach.

— Nie o smokach?

— O słoniach. Ale w ładowni wielkiej kogi łatwo by było ukryć młodego smoka. Największe niebezpieczeństwo grozi Daenerys na morzu. Na jej miejscu starałbym się jak najdłużej ukrywać siebie i swoje zamiary, by móc zaskoczyć Królewską Przystań.

— Myślisz, że Quentyn będzie z nimi?

— Może będzie. A może nie. Wiele wyjaśni to, gdzie wylądują, jeśli rzeczywiście zmierzają do Westeros. Quentyn poprowadzi flotę w górę Zielonej Krwi, jeśli tylko będzie mógł. Ale lepiej na razie o tym nie mówić. Pocałuj mnie. Z pierwszym brzaskiem ruszamy do Wodnych Ogrodów.

To znaczy, że może uda się wyjechać w południe — pomyślał Hotah.

Później, gdy Arianne już poszła, odstawił halabardę i położył księcia na łożu.

— Do chwili gdy Góra rozbił czaszkę mojemu bratu, w całej wojnie pięciu królów nie zginął ani jeden Dornijczyk — wyszeptał Doran, gdy Hotah przykrywał go kocem. — Powiedz mi, kapitanie, czy to powód do wstydu, czy do chwały?

— Nie mnie to oceniać, mój książę.

Służ. Słuchaj. Broń. Proste śluby dla prostych ludzi. To było wszystko, co znał.

JON

Val czekała przy bramie w poprzedzającym świt mrozie, odziana w niedźwiedzie futro tak wielkie, że mogłoby pasować na Sama. Obok stał kudłaty siwy konik o jednym oku po krytym bielmem. Osiodłano go i założono mu uzdę. Dziewczynie towarzyszyli Mully i Edd Cierpiętnik, tworzący osobliwą parę strażników.

— Daliście jej ślepego konia? — zapytał z niedowierzaniem Jon.

— Jest ślepy tylko na jedno oko, panie — odparł Mully. — Poza tym wszystko z nim w porządku.

Poklepał zwierzę po szyi.

— Koń może być ślepy na jedno oko, ale ja widzę dobrze — odezwała się Val. — Wiem, dokąd muszę pojechać.

— Pani, nie musisz tego robić. Ryzyko…

— Ja je podejmuję, lordzie Snow. Nie jestem damą z południa, tylko kobietą wolnych ludzi. Znam las lepiej niż wszyscy twoi zwiadowcy w czarnych płaszczach razem wzięci. Dla mnie nie ma w nim duchów.

Obyś miała rację. Jon liczył na to, miał nadzieję, że Val uda się to, co nie powiodło się Czarnemu Jackowi Bulwerowi i jego towarzyszom. Wierzył, że dziewczyna nie musi się obawiać dzikich… ale oboje świetnie wiedzieli, że w lesie czekają nie tylko oni.

— Wystarczy ci żywności?

— Mam suchary, twardy ser, placki owsiane, solonego dorsza, soloną wołowinę, soloną baraninę i bukłak słodkiego wina, żeby wypłukać z ust całą tę sól. Nie umrę z głodu.

— W takim razie pora, byś odjechała.

— Masz moje słowo, lordzie Snow. Wrócę, z Tormundem albo bez niego. — Zerknęła na niebo. Księżyc był w kwadrze. — Spodziewaj się mnie pierwszego dnia pełni.

— Będę czekał. — Nie zawiedź mnie, bo Stannis skróci mnie o głowę. „Czy mam twoje słowo, że będziesz pilnie strzegł naszej księżniczki?" — zapytał go król, a Jon mu to obiecał. Val nie jest księżniczką. Powtarzałem mu to pół setki razy. To był mało przekonujący wykręt, smętna szmata owinięta wokół zranionego słowa. Jego ojciec z pewnością by te go nie zaaprobował. Jestem mieczem, który osłania krainę człowieka — powiedział sobie Jon. W ostatecznym rozrachunku to musi znaczyć więcej niż osobisty honor.

Tunel pod Murem wił się niczym wąż. Było w nim ciemno i zimno jak w brzuchu lodowego smoka. Edd Cierpiętnik szedł przodem, trzymając w ręce pochodnię. Mully miał klucze do trzech zamykających przejście bram o żelaznych kratach dorównujących grubością ramieniu mężczyzny. Pełniący przy nich straż włócznicy salutowali na widok Jona Snow, ale otwarcie gapili się na Val i jej wierzchowca.

Gdy wyszli z tunelu na północną stronę Muru, otwierając grube drzwi niedawno zrobione ze świeżo zrąbanego drewna, księżniczka dzikich zatrzymała się na chwilę, by popatrzeć na pokryte śniegiem pole, na którym król Stannis odniósł zwycięstwo w bitwie. Dalej czekał nawiedzany las, mroczny i cichy. Jasne włosy Val lśniły w świetle księżyca bladosrebrnym blaskiem, a policzki wydawały się białe jak śnieg. Dziewczyna zaczerpnęła głęboki oddech.

— Powietrze ma słodki smak — stwierdziła.

— Język za bardzo mi zdrętwiał, bym mógł to ocenić. Czuję tylko smak zimna.

— Zimna? — Val roześmiała się cicho. — Nie. Kiedy jest naprawdę zimno, oddychanie sprawia ból. Gdy nadchodzą Inni…

To była niepokojąca myśl. Sześciu wysłanych przez Jona zwiadowców nadal nie wróciło. Jest za wcześnie. Mogą się jeszcze zjawić. Inna część jego jaźni nie zgadzała się jednak z tą opinią. Zginęli. Wszyscy zginęli. Wysłałeś ich na śmierć, a teraz robisz to samo z Val.

— Powtórz Tormundowi, co ci powiedziałem.

— Może nie posłuchać twoich słów, ale je usłyszy. — Val pocałowała go lekko w policzek. — Dziękuję, lordzie Snow. Za konia ślepego na jedno oko, solonego dorsza i świeże powietrze. Za nadzieję.

Biała para ich oddechów mieszała się ze sobą. Jon Snow odsunął się nieco.

— Nie pragnę żadnych dowodów wdzięczności poza…

— Tormundem Zabójcą Olbrzyma. Rozumiem. — Val postawiła kaptur. Brązowe futro gęsto upstrzyła siwizna. — Zanim odjadę, chciałabym ci zadać jedno pytanie. Czy ty zabiłeś Jarla, wasza lordowska mość?

— Mur go zabił.

— Tak też słyszałam. Ale musiałam się upewnić.

— Masz moje słowo. Nie zabiłem go.

Ale gdyby sprawy potoczyły się inaczej, mógłbym to zrobić.

— Nadeszła pora pożegnania — rzekła niemal figlarnym tonem.

Jon nie miał nastroju na takie gierki. Jest na to za ciemno i za zimno, a do tego robi się późno.

— Tylko na pewien czas. Wrócisz. Dla chłopca, jeśli nawet nie z innego powodu.

— Dla syna Crastera? — Val wzruszyła ramionami. — Nie jest ze mną spokrewniony.

— Słyszałem, jak mu śpiewałaś.

— Śpiewałam dla siebie. Czy to moja wina, że mnie słucha? — Na jej wargach pojawił się blady uśmieszek. — To go rozśmiesza. No dobra. Jest z niego słodki mały Potwór.

— Potwór?

— To jego mleczne imię. Musiałam go jakoś nazwać. Pamiętaj dbać o jego bezpieczeństwo i żeby było mu ciepło. Dla jego matki i dla mnie. I trzymaj go z dala od kobiety w czerwieni. Ona wie, kim on jest. Widzi w swoich płomieniach różne rzeczy.

Aryę — pomyślał, mając nadzieję, że to prawda.

— Popioły i węgielki.

— Królów i smoki.

Znowu smoki. Przez chwilę Jon również niemalże je widział oczyma wyobraźni. Ich ciała wiły się w mroku, a ciemne skrzydła rysowały się na tle płomieni.

— Gdyby wiedziała, zabrałaby nam chłopca. Chłopca Dalli, nie twojego Potwora. Słówko do ucha króla i byłoby po wszystkim. — I po mnie też. Stannis uznałby to za zdradę. — Jeśli wiedziała, dlaczego na to pozwoliła?

— Dlatego, że to jej odpowiadało. Ogień jest kapryśny. Nikt nie wie, w którą stronę się zwróci. — Val postawiła stopę w strzemieniu, przerzuciła nogę przez koński grzbiet i spojrzała z siodła na Jona. — Pamiętasz, co ci powiedziała moja siostra.

— Tak.

Miecz bez rękojeści, nie da się go bezpiecznie chwycić. Ale Melisandre miała rację. Gdy ze wszystkich stron otaczają cię wrogowie, nawet miecz bez rękojeści jest lepszy niż pusta ręka.

— To dobrze. — Val zawróciła konika na północ. — Do zobaczenia w pierwszą noc pełni.

Jon odprowadzał ją wzrokiem, zastanawiając się, czy jeszcze kiedyś zobaczy jej twarz. Nie jestem damą z południa, tylko kobietą wolnych ludzi — usłyszał w myślach jej głos.

— Nie dbam o to, co ona mówi — mruknął Edd Cierpiętnik, gdy Val zniknęła za żołnierskimi sosnami. — Powietrze już jest tak zimne, że oddychanie boli. Spróbowałbym przestać, ale to bolałoby jeszcze bardziej. — Zatarł dłonie. — To się źle skończy.

— Zawsze tak mówisz.

— To prawda, panie. I z reguły mam rację.

Mully odchrząknął.

— Panie, pozwoliłeś księżniczce dzikich odjechać. Ludzie powiedzą…

— Że sam jestem w połowie dzikim, sprzedawczykiem, który chce wydać królestwo łupieżcom, kanibalom i olbrzymom. — Jon nie musiał patrzeć w płomienie, by wiedzieć, co mówią o nim ludzie. Najgorsza była świadomość, że się nie mylą. Nie do końca. — Słowa to wiatr, a na Murze wiatr wieje zawsze. Chodźmy.

Gdy Jon wrócił do swych pokojów pod zbrojownią, było jeszcze ciemno. Ducha nadal nie było. Poluje. Wielki biały wilkor często go ostatnio opuszczał, wyprawiając się coraz dalej w poszukiwaniu zwierzyny. Ludzie ze Straży i dzicy z Mole's Town wybili całą zwierzynę na wzgórzach i polach wokół Czarnego Zamku. Zresztą nigdy nie było jej tu zbyt wiele. Nadchodzi zima — pomyślał. Szybko, za szybko. Zadał sobie pytanie, czy zobaczą jeszcze wiosnę.

Edd Cierpiętnik wybrał się do kuchni i wkrótce wrócił z kuflem brązowego ale oraz nakrytym talerzem. Pod pokrywką Jon odkrył trzy kacze jaja smażone na tłuszczu z pieczonego mięsa, kawałek boczku, dwie kiełbasy, krwawy pudding oraz pół bochna świeżo upieczonego, jeszcze ciepłego chleba. Zjadł chleb i pół jajka. Zjadłby też boczek, ale kruk z nim odleciał, nim miał szansę to zrobić.

— Złodziej — poskarżył się Jon, gdy ptaszysko przysiadło na nadprożu drzwi, by pożreć łup.

— Złodziej — zgodził się kruk.

Jon spróbował kawałka kiełbasy. Gdy starał się zmyć jej smak z ust łykiem ale, wrócił Edd, by go zawiadomić, że na zewnątrz czeka Bowen Marsh.

— Towarzyszy mu Othell i septon Cellador.

Szybko się zjawili. Zadał sobie pytanie, kto im o wszystkim opowiedział i czy to była więcej niż jedna osoba.

— Wpuść ich.

— Tak jest, panie. Ale lepiej uważaj na swoją kiełbasę. Wyglądają mi na zgłodniałych.

„Zgłodniali" to nie było słowo, którego użyłby Jon. Septon Cellador był podpity, skołowany i sprawiał wrażenie, że pilnie potrzebuje łuski smoka, który go poparzył, natomiast pierwszy budowniczy Othell Yarwyck wyglądał, jakby połknął coś, czego nie mógł do końca strawić. Bowen Marsh się gniewał. Jon widział to w jego oczach, w grymasie zaciśniętych ust i w rumieńcu pokrywającym nazbyt zaczerwienione policzki. Ta czerwień nie wzięła się z zimna.

— Siadajcie, proszę — rzekł. — Mogę wam zaproponować coś do jedzenia albo picia?

— Zjedliśmy śniadanie we wspólnej sali — odparł Marsh.

— Przydałoby mi się coś więcej — oznajmił Yarwyck, siadając na krześle. — Miło, że proponujesz.

— Masz może trochę wina? — zapytał septon Cellador.

— Ziarno — wrzasnął siedzący na nadprożu kruk. — Ziarno, ziarno.

— Wino dla septona i talerz dla pierwszego budowniczego — rozkazał Eddowi Cierpiętnikowi Jon. — A dla ptaka nic. — Spojrzał na gości. — Chodzi wam o Val.

— I o inne sprawy — dodał Bowen Marsh. — Ludzie się niepokoją, wasza lordowska mość.

A kto cię mianował ich rzecznikiem?

— Ja również. Othellu, jak idą prace w Nocnym Forcie? Otrzymałem list od ser Axella Florenta, tytułującego się namiestnikiem królowej. Mówi mi, że królowa Selyse nie jest zadowolona ze swej kwatery we Wschodniej Strażnicy i pragnie natychmiast się przenieść do nowej siedziby męża. Czy to będzie możliwe?

Yarwyck wzruszył ramionami.

— Odnowiliśmy większą część donżonu i nakryliśmy kuchnie dachem. Królowa potrzebowałaby prowiantu, mebli i drewna na opał, ale powinna sobie poradzić. Z pewnością Jej Miłość nie znajdzie tam tylu wygód, co we Wschodniej Strażnicy, będzie też miała daleko do statków, gdyby zapragnęła nas opuścić, ale… tak, mogłaby tam zamieszkać, choć miną lata, nim Nocny Fort będzie wyglądał jak prawdziwy zamek. Poszłoby szybciej, gdybym miał więcej budowniczych.

— Mogę ci dać olbrzyma.

Othell poderwał się nagle.

— Tego potwora z dziedzińca?

— Ma na imię Wun Weg Wun Dar Wun. Tak mi powiedział Skóra. Można sobie na tym połamać język, więc mówi na niego po prostu Wun Wun i to wystarcza. — Wun Wun w ogóle nie przypominał olbrzymów z opowieści Starej Niani, ogromnych straszliwych stworów, które dodawały krwi do owsianki na śniadanie i pożerały byki w całości, z włosami, skórą i rogami. Ten olbrzym w ogóle nie jadł mięsa, ale przeradzał się w nienasycone monstrum, kiedy podano mu kosz jarzyn. Miażdżył cebulę, rzepy i nawet twardą surową brukiew między potężnymi kwadratowymi zębami. — Jest skory do pracy, choć nie zawsze łatwo można mu wytłumaczyć, czego od niego chcesz. Mówi trochę w starym języku, ale języka powszechnego nie zna w ogóle. Niemniej jest niestrudzony i straszliwie silny. Mógłby wykonać pracę dwunastu ludzi.

— Ja… wasza lordowska mość… ludzie nigdy… olbrzymy jedzą ludzkie mięso… myślę, że… nie, wasza lordowska mość, dziękuję, ale nie mam ludzi do pilnowania podobnego stworzenia, on…

To nie zaskoczyło Jona Snow.

— Jak sobie życzysz. Zatrzymamy olbrzyma tutaj.

Prawdę mówiąc, bardzo niechętnie rozstałby się z Wun Wunem. Nic nie wiesz, Jonie Snow. Tak powiedziałaby Ygritte, ale on rozmawiał z olbrzymem, gdy tylko miał okazję, za pośrednictwem Skóry albo któregoś z wolnych ludzi, których sprowadził tu z gaju, i dzięki temu dowiedział się bardzo wiele o tym ludzie i jego dziejach. Żałował tylko, że nie ma z nim Sama, który spisałby te wszystkie opowieści.

To jednak nie znaczyło, że jest ślepy na niebezpieczeństwo, jakie stanowił Wun Wun. Olbrzym odpowiadał gwałtownym atakiem, gdy ktoś mu zagroził, a jego wielkie łapska były tak potężne, że mógłby nimi rozszarpać człowieka na strzępy. Przypominał Jonowi Hodora. Jest jak Hodor, tylko dwa razy większy, dwa razy silniejszy i dwa razy głupszy. Ta myśl otrzeźwiłaby nawet septona Celladora. Ale jeśli Tormund przyprowadzi ze sobą olbrzymów, Wun Wed Wun Dar Wun może nam pomóc w porozumieniu z nimi.

Kruk Mormonta zamamrotał z irytacją, gdy drzwi pod nim się otworzyły, zwiastując powrót Edda Cierpiętnika z dzbankiem wina oraz talerzem z jajami i kiełbasą. Bowen Marsh czekał z widoczną irytacją, aż Edd skończy nalewać.

— Tollett to wartościowy człowiek i wszyscy go lubią — podjął po jego wyjściu — a Żelazny Emmett jest dobrym nauczycielem szermierki. Mimo to ludzie mówią, że chcesz ich odesłać.

— Potrzebujemy dobrych ludzi w Długim Kurhanie.

— Ludzie zaczęli go nazywać Kurwim Dołkiem — zauważył Marsh — ale niech i tak będzie. Czy to prawda, że chcesz zastąpić Emmetta tym dzikusem Skórą? Ta pozycja zwykle była zarezerwowana dla rycerzy, a przynajmniej dla zwiadowców.

— Skóra faktycznie jest dzikusem — zgodził się ze spokojem Jon. — Mogę to potwierdzić. Próbowałem się z nim na placu ćwiczebnym. Jest równie groźny z kamiennym toporem w dłoni, jak większość rycerzy z wykutą w zamku stalą. Przyznaję, że nie jest tak cierpliwy, jak bym tego chciał, i niektórzy z chłopaków panicznie się go boją… ale to nie musi być złe. Pewnego dnia będą zmuszeni walczyć naprawdę i przyda im się odrobina zaznajomienia ze strachem.

— To dziki.

— Był dzikim, nim powiedział słowa. Teraz jest naszym bratem. I może nauczyć chłopaków czegoś więcej niż tylko władania mieczem. Nie zaszkodzi im, jak poznają kilka słów starego języka i dowiedzą się czegoś o zwyczajach wolnych ludzi.

— Wolnych — mruknął kruk. — Ziarno. Król.

— Ludzie mu nie ufają.

Którzy ludzie? — mógłby zapytać Jon. Ilu ich jest? To jednak zaprowadziłoby go na drogę, na którą nie chciał wkraczać.

— Słyszę to z przykrością. Czy jest coś jeszcze?

— Ten chłopak, Atłas — odezwał się septon Cellador. — Słyszałem, że chcesz go zrobić swym zarządcą i giermkiem, na miejsce Tolletta. Wasza lordowska mość, to męska kurwa… hm… jeśli mogę tak powiedzieć… wypacykowana ciota z burdeli Starego Miasta.

A ty jesteś moczymordą.

— To, co działo się w Starym Mieście, nie powinno nas obchodzić. Szybko się uczy i jest bardzo bystry. Inni rekruci z początku nim gardzili, ale pozyskał ich sobie i teraz wszyscy są jego przyjaciółmi. Jest nieustraszony w walce i nawet umie trochę czytać i pisać. Powinien sobie poradzić z przynoszeniem mi posiłków i siodłaniem mojego konia, nie sądzicie?

— Zapewne — zgodził się Bowen Marsh z kamienną twarzą — ale ludziom to się nie podoba. Tradycyjnie giermkami lorda dowódcy zostają szlachetnie urodzeni młodzieńcy, przygotowywani do objęcia dowództwa. Czy wasza lordowska mość wierzy, że ludzie z Nocnej Straży zechcą słuchać rozkazów kurwy?

— Słuchali gorszych — warknął rozgniewany Jon. — Stary Niedźwiedź spisał dla swego następcy ostrzeżenia dotyczące kilku braci. W Wieży Cieni mamy kucharza, który lubił gwałcić septy. Na pamiątkę każdej, którą dopadł, wypalał sobie w ciele siedmioramienną gwiazdę. Jego lewe przedramię gwiazdy pokrywają od nadgarstka aż po łokieć i ma też ich trochę na łydkach. A we Wschodniej Strażnicy mamy człowieka, który podpalił dom własnego ojca i zaryglował drzwi. Spłonęła cała rodzina, dziewięć osób. Cokolwiek Atłas mógł robić w Starym Mieście, jest teraz naszym bratem i zostanie moim giermkiem.

Septon Cellador wypił łyk wina. Othell Yarwyck dźgnął kiełbasę sztyletem. Bowen Marsh siedział nieruchomo z poczerwieniałą twarzą.

— Ziarno, ziarno, zabij — wrzasnął kruk, machając skrzydłami. Wreszcie lord zarządca odchrząknął.

— Jestem pewien, że wasza lordowska mość wie najlepiej. A czy mogę zapytać o te trupy w lodowych celach? Ludzie są zaniepokojeni. I po co straże? Z pewnością to marnotrawienie dobrych ludzi, chyba, że boisz się…

— …że ożyją? Modlę się, by tak się stało.

Septon Cellador pobladł.

— Siedmiu miejcie nas w swej opiece. — Wino spłynęło mu po podbródku czerwoną strużką. — Lordzie dowódco, upiory to potworne, nienaturalne stworzenia. Ohyda w oczach bogów. Chyba… chyba nie zamierzasz z nimi rozmawiać?

— A czy one w ogóle potrafią mówić? — zapytał Jon Snow. — Nie sądzę, ale nie mogę twierdzić, że to wiem. Może i są potworami, ale przed śmiercią były ludźmi. Ile z tego w nich pozostało? Ten, którego pokonałem, był zdeterminowany zabić lorda dowódcę Mormonta. Najwyraźniej pamiętał, kim on jest i gdzie można go znaleźć. — Jon nie wątpił, że maester Aemon zrozumiałby, o co mu chodzi. Sam Tarly byłby przerażony, ale również by to pojął. — Pan ojciec zawsze mi mówił, że trzeba poznać swych nieprzyjaciół. Wiemy bardzo niewiele o upiorach i jeszcze mniej o Innych. Musimy się dowiedzieć więcej.

Ta odpowiedź nie przypadła im do gustu.

— Uważam, że to bardzo nierozsądne, lordzie Snow — oznajmił septon Cellador, dotykając zawieszonego na szyi kryształu. — Będę się modlił o to, by Starucha uniosła swą złotą lampę i poprowadziła cię ścieżką mądrości.

Cierpliwość Jona Snow w końcu się wyczerpała.

— Jestem pewien, że wszystkim nam przydałoby się trochę więcej mądrości. — Nic nie wiesz, Jonie Snow. — Czy teraz pomówimy o Val?

— A więc to prawda? — zapytał Marsh. — Uwolniłeś ją?

— Za Murem.

Septon Cellador wessał powietrze przez zęby.

— Królewską zakładniczkę. Jego Miłość bardzo się rozgniewa, gdy się o tym dowie.

— Val wróci.

Przed Stannisem, jeśli bogowie są łaskawi.

— Skąd wiesz?

— Tak mi powiedziała.

— A jeśli skłamała? Albo stanie się jej coś złego?

— Być może będziecie mieli szansę wybrać lorda dowódcę, który bardziej przypadnie wam do gustu. Obawiam się, że do tej chwili jesteście skazani na mnie. — Jon popił łyk ale. — Kazałem jej odnaleźć Tormunda Zabójcę Olbrzyma i przekazać mu moją ofertę.

— A czy możemy się dowiedzieć, jak brzmi ta oferta?

— Tak samo jak ta, którą złożyłem w Mole's Town. Żywność, schronienie i pokój, jeśli połączą swe siły z naszymi, będą walczyć z naszym wspólnym wrogiem i pomogą nam bronić Muru.

Bowen Marsh nie sprawiał wrażenia zaskoczonego.

— Chcesz go przepuścić. — Ton jego głosu sugerował, że wiedział o tym, od samego początku. — Otworzyć bramy przed nim i jego ludźmi. Setkami, tysiącami ludzi.

— Jeśli rzeczywiście tylu mu zostało.

Septon Cellador nakreślił znak gwiazdy. Othell Yarwyck odchrząknął.

— Niektórzy mogą nazwać to zdradą — stwierdził Bowen Marsh. — To są dzicy. Barbarzyńcy, łupieżcy i gwałciciele, podobniejsi bestiom niż ludziom.

— Tormund z pewnością taki nie jest — sprzeciwił się Jon. — I Mance Rayder też nie był. Ale nawet gdyby wszystko, co powiedziałeś, było prawdą, to nadal są ludzie, Bowe nie. Nadchodzi zima, panowie, a gdy już nadejdzie, żywi będą musieli wspólnie stanąć przeciwko umarłym.

— Snow — wrzasnął kruk lorda Mormonta. — Snow, Snow.

Jon zignorował ptaka.

— Wypytaliśmy dzikich, którzy wrócili z nami z gaju. Kilku z nich opowiedziało interesującą historię o leśnej wiedźmie zwanej Matką Kret.

— Matką Kret? — zdziwił się Bowen Marsh. — To nie brzmi jak prawdziwe imię.

— Ponoć mieszkała w jamie pod spróchniałym drzewem. Tak czy inaczej, ujrzała wizję floty, która przybyła, by zanieść wolnych ludzi w bezpieczne miejsce za wąskim morzem. Tysiące tych, którzy uciekli po bitwie, były tak zdesperowane, że jej uwierzyły. Matka Kret zaprowadziła wszystkich do Hardhome, by tam modlili się i czekali na ratunek zza morza.

Othell Yarwyck skrzywił się z niezadowoleniem.

— Nie jestem zwiadowcą, ale… Hardhome to ponoć niesamowite miejsce. Przeklęte. Nawet twój stryj tak mawiał, lordzie Snow. Czemu mieliby iść akurat tam?

Na stole przed Jonem leżała mapa. Odwrócił ją ku gościom.

— Hardhome znajduje się w osłoniętej zatoce. To naturalny port, tak głęboki, że mogą doń zawijać nawet największe statki. W pobliżu jest pod dostatkiem drewna i kamienia. W wodach roi się od ryb, a w pobliżu można też znaleźć kolonie fok i krów morskich.

— Nie wątpię, że wszystko to prawda — rzekł Yarwyck — ale to nie jest miejsce, w którym chciałbym spędzić noc. Wiesz, co o nim opowiadają.

Jon wiedział. Hardhome było bliskie stania się miasteczkiem, jedynym prawdziwym miasteczkiem na północy, gdy pewnej nocy, sześćset lat temu, rozpętało się w nim piekło. Mieszkańców porwano w niewolę albo zarżnięto na mięso, zależnie od tego, której wersji opowieści wierzyć, a ich domostwa pochłonął pożar tak gorący, że obserwatorzy stojący na położonym daleko na południe Murze myśleli, że słońce wstaje na północy. Potem przez prawie pół roku na nawiedzany las i na Morze Dreszczy padał deszcz popiołu. Kupcy opowiadali, że tam, gdzie było Hardhome, znaleźli jedynie koszmarne zniszczenia. Okolicę pokrywały zwęglone drzewa i spalone kości, w wodzie unosiło się mnóstwo gnijących trupów, a z wylotów jaskiń, które upstrzyły ścianę potężnego klifu górującego nad osadą, dobiegały mrożące krew w żyłach krzyki.

Choć minęło sześć stuleci, ludzie nadal unikali Hardhome. Jon słyszał, że cała okolica przerodziła się w odludzie, ale zwiadowcy zapewniali też, że w porośniętych zielskiem ruinach straszą ghule, demony i płonące duchy o niezdrowym apetycie na krew.

— Ja również nie wybrałbym go na azyl — przyznał Jon — ale Matka Kret ponoć głosi, że wolni ludzie odnajdą zbawienie tam, gdzie kiedyś spadło na nich potępienie.

Septon Cellador wydął wargi.

— Zbawienie można odnaleźć tylko poprzez Siedmiu. Ta wiedźma zgubiła ich wszystkich.

— I być może uratowała Mur — dodał Bowen Marsh. — Mówimy o naszych wrogach. Niech się modlą wśród ruin, a jeśli ich bogowie przyślą statki, które zabiorą ich do lepszego świata, to tym lepiej. W tym świecie nie mam ich czym wykarmić.

Jon zgiął palce prawej dłoni.

— Galery Cottera Pyke'a od czasu do czasu przepływają obok Hardhome. Dowiedziałem się od niego, że nie ma tam żadnego schronienia poza jaskiniami. Wrzeszczącymi jaskiniami, jak zwą je jego ludzie. Matka Kret i ci, którzy za nią poszli, zginą tam z zimna i pragnienia. Są ich setki. Tysiące.

— Tysiące wrogów. Tysiące dzikich.

Tysiące ludzi — pomyślał Jon. Mężczyzn, kobiet i dzieci.

Wezbrał w nim gniew, lecz gdy przemówił, jego głos był cichy i zimny.

— Jesteście ślepi, czy po prostu nie chcecie zobaczyć? Jak wam się zdaje, co się zdarzy, gdy wszyscy ci wrogowie umrą?

— Umrą, umrą, umrą — wymamrotał kruk.

— Powiem wam, co się zdarzy — ciągnął Jon. — Umarli wstaną. Setki, tysiące umarłych. Wstaną jako upiory o czarnych dłoniach i jasnoniebieskich oczach, a potem przyjdą po nas. — Podniósł się z wysiłkiem, otwierając i zamykając prawą dłoń. — Możecie odejść.

Wszyscy się podnieśli. Septon Cellador miał szarą, zlaną potem twarz, Othell Yarwyck trzymał się sztywno, a Bowen Marsh pobladł i zacisnął mocno usta.

— Dziękuję, że raczyłeś poświęcić nam czas, lordzie Snow — rzekł. Potem wszyscy wyszli, nie odzywając się już ani słowem.

TYRION

Dostępne w wersji pełnej.

SPRZEDAWCZYK

Dostępne w wersji pełnej.

KRÓLEWSKA BRANKA

Dostępne w wersji pełnej.

DAENERYS

Dostępne w wersji pełnej.

JON

Dostępne w wersji pełnej.

ŚLEPA DZIEWCZYNKA

Dostępne w wersji pełnej.

DUCH W WINTERFELL

Dostępne w wersji pełnej.

TYRION

Dostępne w wersji pełnej.

JAIME

Dostępne w wersji pełnej.

JON

Dostępne w wersji pełnej.

DAENERYS

Dostępne w wersji pełnej.

THEON

Dostępne w wersji pełnej.

DAENERYS

Dostępne w wersji pełnej.

JON

Dostępne w wersji pełnej.

CERSEI

Dostępne w wersji pełnej.

GWARDZISTA KRÓLOWEJ

Dostępne w wersji pełnej.

ŻELAZNY ZALOTNIK

Dostępne w wersji pełnej.

TYRION

Dostępne w wersji pełnej.

JON

Dostępne w wersji pełnej.

ODSUNIĘTY RYCERZ

Dostępne w wersji pełnej.

WZGARDZONY ZALOTNIK

Dostępne w wersji pełnej.

GRYF ODRODZONY

Dostępne w wersji pełnej.

OFIAROWANIE

Dostępne w wersji pełnej.

VICTARION

Dostępne w wersji pełnej.

BRZYDKA DZIEWCZYNKA

Dostępne w wersji pełnej.

CERSEI

Dostępne w wersji pełnej.

TYRION

Dostępne w wersji pełnej.

NISZCZYCIEL KRÓLÓW

Dostępne w wersji pełnej.

POSKROMICIEL SMOKÓW

Dostępne w wersji pełnej.

JON

Dostępne w wersji pełnej.

NAMIESTNIK KRÓLOWEJ

Dostępne w wersji pełnej.

DAENERYS

Dostępne w wersji pełnej.

EPILOG

Dostępne w wersji pełnej.

DODATEK

Dostępne w wersji pełnej.

PODZIĘKOWANIA

Dostępne w wersji pełnej.

Tytuł oryginału A Dance with Dragons vol. 2

Copyright © 2011 by George R.R. Martin

All rights reserved

Copyright © 2011 for the Polish translation by Zysk i S-ka

Wydawnictwo s.j., Poznań

Endpaper and interior maps copyright © by Jeffrey L. Ward

Cover illustration © Larry Rostant

Cover design Daniel Stevenson

Redaktor prowadzący

Dariusz Wojtczak

Redaktor

Mirosław Jarosz

Wydanie I

ISBN 978-83-7785-355-9

Zysk i S-ka Wydawnictwo

ul. Wielka 10, 61-774 Poznań

tel. 61 853 27 51, 61 853 27 67, faks 61 852 63 26

Dział handlowy, tel./faks 61 855 06 90

sklep@zysk.com.pl

www.zysk.com.pl

Plik opracowany na podstawie Taniec ze smokami. Część II, wydanie I, Kraków 2013

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com