Antoni Lange

Ilija Muromiec

Na motywach staroruskiej średniowiecznej byliny

Armoryka

Sandomierz 2009

Redaktor: Władysław Kot

Projekt okładki i opracowanie graficzne: Juliusz Susak

Na pierwszej stronie okładki oraz na stronie 50 książki:

Андре́й Петро́вич Ря́бушкин (1861—1904), Илья Муромец. 1895.

Иллюстрация к книге Русские былинные богатыри,

(licencja public domain),

źródło: Internet - http://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%98%D0%BB%D1%8C%D1%8F_%D0%9C%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%86.jpg

Copyright © 2009 by Wydawnictwo i Księgarnia Internetowa „Armoryka”

Wydawnictwo ARMORYKA

ul. Krucza 16

27–600 Sandomierz

tel (0–15) 833 21 41

e–mail: wydawnictwo.armoryka@interia.pl

http://www.armoryka.strefa.pl/

ISBN 978–83–7639–034–5

Konwersja:

I.

Czy to morze zahuczało sine,

Czy to góra wstrzęsła się wysoka?

Ani morze zahuczało sine,

Ani góra wstrzęsła się wysoka:

To z niemocy wstał Ilja Muromiec,

Spod Muroma grodu przesławnego,

Rodowity z wsi Karaczajewa,

Co bieleje śród trzech dróg szerokich,

Śród Muromskiej,

Tulskiej i Razańskiej.

Leżał Ilja niemocą złożony,

Lat trzydzieści leżał i trzy lata;

Bo uśpione — miał ręce i nogi,

Bo uśpione — miał myśli i chęci:

Tak w nim wszystko było nieruchome.

Ale nie był niemocny z niemocy,

Jeno właśnie od mocy nadmiaru,

Że go własna moc dźwigać nie chciała.

I gdy krew mu w żyłach zakipiała,

To mu w głowę biła ogniotryskiem

I waliła go zaraz na ziemię.

A gdy myśli w nim zakotłowały,

Albo jakie chęci a tęsknice —

To ścierały się jedne z drugimi,

Jak ze sobą walczą psy zajadłe —

Jedna drugą wnet spychała w niemoc —

I ta niemoc Ilję przeżerała.

Zimą Ilja legiwał na piecu,

Jako durny Jaśko tam legiwa;

A gdy ciepła nadchodziła pora,

To go kładli pod cienistą lipą.

Tu na niebo patrzył się wysokie —

I na chmury patrzył się błądzące.

Na łabędzie patrzył latające:

Sam ze sobą duma, z sobą gada: —

Czy mi iść na pogańskie Tatary,

Czy podpalić cztery wsi dokoła?

Czyli Boga nowego mam stworzyć,

Czyli wypić dziesięć garnców miodu?

Czy mam zebrać po karczmach żebraków I na kniazia Iwana iść w Moskwie,

By ta gol panowała nad kniaziem?

Czy kniaziowi mam pokłon bić czołem I iść z nim,

by już buntów nie czynił Nam Wielmożny Pan Nowogród Wielki?

Czy mam pójść,

jak wędrowny kaleka Bez oręża,

w sukni poszarpanej,

I pobożne śpiewać pieśni chłopom O miłości,

o świętych ofiarach,

O zrzeczeniu się,

o przebaczeniu?

Czyli wielką urobić maczugę,

Nabijaną gwoździami mocnymi,

Trzysta pudów ważącą, żelazną, —

I na prawo — na lewo nią walić,

Wzdłuż i w poprzek walić po junacku?

Walnę wzdłuż — to padają ulice.

Walnę w poprzek — padają przeułki.

Tak na przemian on Ilja Muromiec

Sam ze sobą duma, z sobą gada,

Lat trzydzieści duma i trzy lata:

Nie wie, co ma zrobić ze swą mocą,

Aż się moc ta w niemoc przemieniła.

Chce się ruszyć — i ruszyć się nie chce,

Chce iść w prawo — i razem chce w lewo,

Chce iść w lewo — i razem chce w prawo.

I tak duma — i tak leży Ilja

Nieruchomy leży i bezwłady

I niemocny od nadmiaru mocy

I bezchętny od nadmiaru chęci

I bezmyślny od nadmiaru myśli:

Lat trzydzieści leży i trzy lata.