opracowanie redakcyjne:

Marta Orłowska

skład i łamanie:

Agnieszka Jasińska

Wydawca

O-press

Text copyright © 2011

ISBN ePub: 978-83-7772-028-8

ISBN MOBI: 978-83-7772-348-7

Wstęp

Warzywa to rośliny zielne, które służą człowiekowi za pokarm w postaci naturalnej, bez konieczności technologicznego przerobu, co też stanowi ich ogromną zaletę. Mogą one być spożywane w całości lub tylko częściowo np. nasiona, kwiatostany, owoce, pędy, liście, korzenie. Można je zjadać na surowo, ugotowane, usmażone lub upieczone. Mogą być używane jako podstawowy produkt domowych przetworów, ważny element i składnik potraw lub jako przyprawy.

Rośliny warzywne należą do wielu rodzin. Najpopularniejsze z nich to warzywa kapustne, cebulowe, liściowe, korzeniowe, psiankowate, dyniowate, rzepowate oraz strączkowe. Bardzo zróżnicowany jest ich wygląd, walory smakowe oraz odżywcze. Różne są także wymagania dotyczące warunków i sposobu ich uprawy, pielęgnacji oraz zbiorów (warzywa jednoroczne, dwuletnie oraz wieloletnie).

Mimo, iż warzywa pochodzą z różnych stron świata, to zdecydowaną ich większość można uprawiać w polskim klimacie oczywiście po spełnieniu określonych warunków. Zajmuje się tym warzywnictwo – dział ogrodnictwa, obejmujący produkcję warzyw w gruncie, pod szkłem (szklarnie, inspekty) i w tunelach foliowych oraz materiału do rozmnażania.

W oddawanej do państwa rąk publikacji ograniczymy się do praktycznych rad dla potrzeb indywidualnych działkowców. Powinny okazać się one pożyteczne w uzyskaniu jak najlepszych zbiorów, jak również dać odpowiedź na pytanie dlaczego warto uprawiać warzywa.

Życzymy przyjemnej lektury!

Rozdział I

Jakie warzywa uprawiać?

No tak... na coś trzeba się zdecydować. Początkujący działkowicze chcą mieć zwykle wszystko i najlepiej dużo na swoim skrawku ziemi. Ale tu pojawiają się pytania i wątpliwości – czy wszystkie warzywa zaowocują obfitym, zdrowym plonem? Czy wszystko co wyrośnie, będzie nam smakować? Czy duże ilości zdołamy przechować na zimę?

Oto podstawowe kryteria, jakimi powinniśmy się kierować przy doborze warzyw na nasz skrawek uprawnego poletka:

Kryterium gustu – uprawiaj przede wszystkim takie warzywa, jakie lubisz i jakie lubi jadać twoja rodzina; oczywiście, jak przy wielu zasadach tak i przy tej nie warto jest być zbyt zasadniczym – jakaś nowość raz na jakiś czas jest ze wszech miar pożądana. Ale jeśli twoja rodzina nie gustuje w aromatycznej przyprawie typu czosnek czy w zdrowym skądinąd, ale rzadko jadanym szpinaku – nie siej go co rok tylko po to, aby w efekcie zasilił twój kompostownik.

Kryterium warunków – wprowadzaj do uprawy takie gatunki warzyw, którym jesteś w stanie na swojej działce stworzyć warunki właściwe dla ich wzrostu. Uwielbiasz melony? Świetnie, ale czy ten eksperyment uda się na północnozachodniej wystawie, z przeciągami – skoro wymagania są dokładnie przeciwne, a twoja działka lub miejsce przeznaczenia takowych nie spełnia? Może więc posadzisz nieco mniej wymagającą dynię? Tak, ale tylko wtedy, gdy możesz jej zapewnić odpowiednią powierzchnię – posadzenie jej łącznie z burakami czy rzodkiewką nie będzie dobrym pomysłem.

Kryterium opłacalności – no tak, ktoś powie... na działce nie wszystko musi się opłacać, bo część prac wykonuje się dla przyjemności. Tak, ale warto nawet przyjemne rzeczy robić, jak to mówią, z głową. Weźmy taką kapustę na przykład. Jej uprawa jest długa, sadzonki i dorosłe rośliny zajmują stosunkowo dużą powierzchnię, a i zabiegi pielęgnacyjne, walka ze szkodnikami. Efekt nie jest gwarantowany. Jeśli dodamy do tego fakt, że w sezonie zbiorów cena kapusty jest naprawdę niewielka – nawet w zimie kapustę kiszoną kupujemy za grosze. Podobnie rzecz się z ma z tanią cebulą, marchwią – owszem, można je hodować dla świeżego smaczku i zjedzenia prosto z grządki, ale dla czynienia z nich zapasów na zimę, warto się zastanowić, czy warto...

Podsumowując – uprawiajmy w naszym ogródku przede wszystkim rośliny warzywne o krótkim okresie wegetacji; wśród tych, które rosną i dojrzewają dłużej wybieramy odmiany wczesne; sadźmy je w optymalne dla danego gatunku miejsca i nie zmuszajmy rodziny do jedzenia od czerwca do września wyłącznie zielonej sałaty tylko dlatego, że nam tego roku wyjątkowo obrodziła.

Przygotowanie stanowisk pod warzywa

Uprawę warzyw powinniśmy rozpocząć od przygotowania warzywnika, tzn. stanowisk do uprawy.

W przypadku pierwszego użytkowania terenu bądź też bezpośrednio po zbiorach warzyw powinniśmy pobrać próby gleby celem zbadania jej zasobności. Na ich podstawie można zastosować odpowiednie nawożenie mineralne i organiczne. Ma ono na celu podniesienie przydatności gleby do uprawy warzyw. Oto niektóre z metod, które możemy zastosować na działce.

Wapnowanie

Najwłaściwszą porą wapnowania jest okres od żniw do orki zimowej. W produkcji warzywniczej zalecane jest wapno tlenkowe lub wodorotlenkowe. Jeżeli występuje niedobór magnezu w glebie, stosuje się wapno tlenkowo-magnezowe. Jednorazowa dawka nawozów wapniowych zależy od wielkości nawożonego areału i rodzaju gleby. Dokładne zalecenia co do jej stężenia podane są na opakowaniach. Większe ilości od podanych powodują pogorszenie jakości gleby. Z tego też względu, aby doprowadzić glebę bardzo kwaśną do optymalnego dla roślin pH, trzeba wapnowanie przeprowadzić w kilku etapach. Na glebach o prawidłowym pH wapnowanie powinno być przeprowadzane co 3-4 lata, na glebach średnich i ciężkich – co 2 lata.

Bardzo ważne jest dokładne rozsianie i wymieszanie nawozu z glebą. Wapnowanie powinno być wykonane w czasie suchej, bezwietrznej pogody i na suchą glebę. Wapno wysiane na mokrą glebę niszczy jej strukturę.

Uwaga! Nawozów wapniowych nie wolno mieszać ani wysiewać równocześnie z nawozami zawierającymi azot w formie amonowej (np. siarczanem amonu) z superfosfatem, obornikiem i gnojówką.

Niewielkie ilości wszystkich rodzajów wapna można natomiast mieszać (bezpośrednio przed rozsianiem w pole) z mocznikiem, saletrą wapniową i solami potasowymi.

Należy pamiętać, że na świeżo zwapnowanej glebie źle rosną: ogórek, marchew, pietruszka, seler, fasola, groch i dynia.

Nawożenie organiczne

(...)

Bibliografia

Cymer Tadeusz, „Przetwory domowe”, Warszawa 1970

„Encyklopedia ogrodnictwa”, Warszawa 1995

Grella Nina, „Vademecum działkowicza”, Czeladź 1991

Hass Danuta, Kawecki Zdzisław, Marcinkowski Jacek, „Rok na działce”, Warszawa 1991

„Kalendarz ogrodnika. Poradnik dla początkujących i zaawansowanych”, Warszawa 2005

Miernik Robert, „Przetwory z owoców i warzyw”, Warszawa 1978

wybrane strony z Internetu

Text copyright © 2011

Wydawca:

O-press sp. z o.o.

Wszystkie prawa zastrzeżone

All rights reserved

www.o-pressbook.eu