Kim Soweol,
Yun Dongju,
Seo Jeongju

Mgła jedwabna

Wybór poezji koreańskiej XX wieku

Wydawnictwo Akademickie DIALOG

Redakcja i korekta: JOANNA GIL-SIEMIŃSKA, MAGDALENA PLUTA

Skład, łamanie i projekt okładki: EWA ĆMIELAK

Publikacja dofinansowana przez Korea Literature Translation Institute

Copyright © for the Polish translation by Choi Sung Eun and Beata Bogusz 2005
Copyright © for this edition by Wydawnictwo Akademickie Dialog 2005

ISBN e-pub 978-83-8002-666-7

ISBN mobi 978-83-8002-667-4

Wydanie elektroniczne, Warszawa 2017

Wydawnictwo Akademickie „DIALOG” Anna Parzymies Sp. z o.o.
00-112 Warszawa, ul. Bagno 3/218
tel./faks (+48 22) 620 87 03
e-mail: redakcja@wydawnictwodialog.pl
www: www.wydawnictwodialog.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Spis treści

Karta redakcyjna

O tłumaczach

Od tłumaczy

KIM SOWEOL

Azalie

Kwiaty gór

Mamo, Siostro!

Nie wiedziałem wcześniej

W odległej przyszłości

Przyzywanie ducha

Pieśń wodnego oczka

Drogi

Polana

Kukułka

Poduszka w kaczki mandaryńskie

Niegdyś znajoma twarz

Na górze

Morze

Na brzegu wyschłej rzeki

Noc

Czy śpię, czy czuwam, czy siedzę, czy stoję

Krańce nieba

Sowa

Mrówka

Zapomniane serce

Marzenie, które chciałabym spotkać

Półksiężyc

Ukochana i przyjaciel

Latawce

Purpurowy odpływ

Chmura

Nawet gdy słońce zachodzi za wierzchołkiem góry

Samotny dzień

Padający śnieg

Odrobina smutku

Optymizm

Wiatr i wiosna

Śnieg

Odchodzę

Najsolenniejsza obietnica

Niezapominalne

Wiosenny deszcz

Jesiennym porankiem

Stare opowieści

Nad strumieniem

Życie i śmierć

Pieśń miłości

Wspominam

Mgła jedwabna

Nocą we śnie

Dla ukochanego

Przychodzisz w moim śnie

Mój dom

Wieczorem kiedy pada śnieg

Seulskie noce

Nagrobek

Rodzinne strony

Tysiące mil

Wiosenna noc

Człowiek żyje aż do końca

Zrywanie traw

Przy blasku świecy

Papieros

Światło księżyca

Świt

Marzenie

Bez tytułu

Tęsknota

YUN DONGJU

Prolog

Autoportret

Wieje wiatr

Spowiedź

Mapa, na którą pada śnieg

Straszny czas

Smutny naród

Zamykam oczy

Jutra nie ma

Muszle

Wróble

Rozstanie

Samolot

Z czego żyją

List

Księżycowa noc

Robaczki świętojańskie

Echo

Wizerunek młodszego braciszka

Twarz słonecznika

Górska woda

Osiem błogosławieństw

Chłopiec

Noc, kiedy wróciłem

Szpital

Poranek stworzenia świata

Jeszcze jedno stworzenie świata

Inny dom

Najmilsze wspomnienia

Pokrzepienie

Wątroba

Krajobraz

W dolinie

Okno

I budzę się ze snu

Testament

W stronę słońca

Chora róża

Popołudniowe boisko

Życie i śmierć

Tędy ciągnie się droga

Krzyż

Aż nastanie świt

Droga

Nocą gdy liczę gwiazdy

Kieszeń

Popołudniowa dolina

Dalia

Zbyt łatwo napisany wiersz

SEO JEONGJU

Południe

Wąż jak kwiat

Do żółwia

Kwiat bawełny

Zielony dzień

Popołudnie kiedy kwitną piwonie

Wyschnięta rzeka

Wejście do świątyni Seonun

Czerwone azalie

Gdybym stał się kamieniem

Cztery pory roku

Kukułka buduje wyspę

Głód na przednówku

Buty

Marzenie dziecka

Sposób patrzenia na kwiaty

Mgiełka gorącego powietrza

Kichanie

Żuraw

Świeża zieleń

Na brzegu rzeki Han

Moja poezja

Czekanie

Kwiat

Różowe paznokcie mej ukochanej

Cisza

Ojczyzna

Kiedy kwitnie cynia

Orchidea ze stron rodzinnych

Ostatnia wola Chunhyang

Na huśtawce

Kwiaty od wędrowca

Zmartwychwstanie

Bez tytułu

Kwitnący kwiat

Słowik

Patrząc na górę Mudeung

Obłok kwiatu chryzantemy

Zimowe niebo

Kiedy przeszła z dzbanem wody nie uroniwszy ani kropli

Słoneczny dzień w Seulu

Pieśń o przeznaczeniu

Jak wiatr, który odchodzi, spotkawszy kwiat lotosu

Ukochany śpi

Dzień, kiedy pada śnieg

Tajemnicze szepty

Morze

Kwiatowy monolog

Przypisy

Informacje o wydawnictwie

Choi Sung Eun jest wykładowcą na Wydziale Polonistyki Hankuk University of Foreign Studies. W 2001 roku uzyskała stopień doktora Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Napisała wiele artykułów na temat literatury polskiej. Przełożyła na język koreański Tryptyk rzymski, a w 2004 roku wydała w Korei biografię Jana Pawła II pt. Dzień dobry, Ojcze Święty.

Beata Bogusz jest absolwentką koreanistyki na Uniwersytecie Warszawskim. W 2002 roku podjęła studia etnograficzne w Korei.

Tłumaczki składają podziękowania Rodzicom,
Pani dr Halinie Ogarek-Czoj,
Agnieszce Kozłowskiej, Tomaszowi Lisowskiemu
oraz koreańskim przyjaciołom Kimowi Jusu i Kangowi Jiwonowi.

Od tłumaczy

Oddajemy do rąk Czytelników pierwszy w Polsce zbiór dwudziestowiecznej poezji koreańskiej, przełożonej na język polski bezpośrednio z języka koreańskiego. Do tej pory wydawane sporadycznie zbiorki zawierały przekłady dokonywane za pośrednictwem innego języka, najczęściej angielskiego albo japońskiego. Antologia zawiera utwory trzech poetów: Kima Soweola, Yuna Dongju oraz Seo Jeongju.

Korea Południowa, która była jednym ze współorganizatorów Mistrzostw Świata w piłce nożnej w 2002 roku, stała się niewątpliwie bliższa Polakom za sprawą meczu rozegranego przez reprezentacje narodowe. Nie tylko zmagania sportowe pomogły zacieśnić relacje obu krajów; także czerwcowa wizyta w tym samym roku prezydenta Aleksandra Kwaśniew-skiego i jego spotkanie z Kim Daejungiem, prezydentem Korei Południowej, zaowocowały większym zainteresowaniem kulturą Korei w Polsce. Nadal jednak brakuje wystarczających źródeł, z których można by czerpać wiedzę o tym odległym, ale niezwykle ciekawym kraju. Na polskim rynku wydawniczym dominuje temat Korei Północnej i wojny koreańskiej. Mamy nadzieję, że przygotowany przez nas tomik poezji będzie doskonałą okazją dla polskich Czytelników do zapoznania się z kulturą koreańską.

Poezja polskich wieszczy – Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego – w ciężkich czasach zaborów pokazywała drogę ku wolności, wzbudzała świadomość narodową. Koreańscy poeci, których twórczość prezentujemy, odegrali podobną rolę w Korei. Szczególnie podczas okupacji japońskiej (1910–1945), kiedy wolność słowa została ograniczona, poezja stała się swego rodzaju orężem w walce z okupantem. W tomiku zostały zebrane najbardziej znane i reprezentatywne wiersze, które odzwierciedlają historię narodu koreańskiego i jego charakter.

Pierwszym twórcą, którego dorobek pokazujemy polskiemu Czytelnikowi, jest Kim Soweol (1902–1934). Poetę tego nazywa się pionierem współczesnej poezji koreańskiej. Pochodził on z północnej prowincji Pyeongan (obecnie Korea Północna). Ojciec wkrótce po urodzeniu syna zapadł na chorobę psychiczną, która niewątpliwie wywarła wpływ na młodego autora i być może przyczyniła się do jego samobójczej śmierci w wieku 32 lat.

Kim Soweol zaczął pisać jako siedemnastoletni chłopiec. Za życia, w 1925 roku, wydał tylko jeden zbiór poezji pt. Azalie. W ciągu krótkiego życia spod jego pióra wyszły 154 wiersze i zbiór esejów krytycznych. Bez wątpienia był jednym z najbardziej utalentowanych poetów koreańskich. Poezja Kima nastręcza pewnych trudności przy tłumaczeniu ze względu na wpływy ludowych pieśni koreańskich, dzięki którym ukazuje autentyczny charakter Korei. Poeta ten doceniany jest za zgrabne połączenie rytmu i melodyki ludowych pieśni ze współczesną formą wiersza. Największym uznaniem cieszy się wiersz Azalie, uważany za pomnik koreańskiej poezji lirycznej.

Drugim poetą, którego utwory zamieszczamy w antologii, jest Yun Dongju (1918–1945). Pochodził z Kanto, które leży przy granicy koreańsko-chińskiej. Studiował na Uniwersytecie Yonsei w Seulu, a następnie ukończył studia anglistyczne na Uniwersytecie Rikkyo w Japonii. Prowadził działalność niepodległościową, za co został aresztowany przez japońską policję i osadzony w areszcie. Zmarł w więzieniu sześć miesięcy przed wyzwoleniem. Wszystkie jego wiersze opublikowano dopiero w 1950 roku pod wspólnym tytułem Niebo, wiatr, gwiazdy i poezje.

Większość swoich utworów Yun Dongju napisał we wczesnych latach czterdziestych XX wieku, podczas okupacji japońskiej. W owym czasie Japonia prowadziła politykę japonizacji Koreańczyków, a używanie języka ojczystego było surowo zakazane. W strofach Yuna znajduje wyraz opór wobec okupanta, a także nadzieje na wyzwolenie i odzyskanie niepodległości. Twórcę tego można porównać do pokolenia Kolumbów: Baczyńskiego, Gajcego czy Borowskiego. Ich biografie mają cechy wspólne: wszyscy urodzili się po 1920 roku, a lata młodości, które przypadły na czas wojny, poświęcili na walkę z okupantem. Nie dane im jednak było ujrzeć wyzwolonej ojczyzny. Nie tylko życiorysy, lecz także poezja Yuna i Kolumbów ujawnia wiele podobieństw. Widać w niej ten sam zapał młodych patriotów do walki o wolność, tę samą czystość niewinnych serc. W wierszu Krzyż poeta zaświadcza, jak wielkie może być oddanie i poświęcenie człowieka dla kraju.

Trzecim bohaterem tego zbioru jest poeta Seo Jeongju (1915–2000). Urodził się w miejscowości Gochang, w północnej prowincji Jeolla. Studiował buddyzm. Pracował jako dziennikarz i przez jakiś czas wykładał na uczelni. W 1940 roku wyjechał do Mandżurii, gdzie tułał się aż do wyzwolenia Korei w 1945 roku. Jego debiut przypadł na rok 1936. Seo Jeongju został uhonorowany Literacką Nagrodą Republiki Korei oraz nagrodą przyznawaną przez Instytut Sztuki. Przez pół wieku aktywnie uczestniczył w życiu literackim. Bez wątpienia jego poezja zajmuje czołowe miejsce w historii literatury koreańskiej. Pozbawiona odniesień do codzienności ukazuje unikalny świat. W swoich wierszach poeta odwołuje się do buddyzmu i szamanizmu, głęboko zakorzenionych w kulturze Korei. Stawiając człowieka w centrum zainteresowania, opisując jego pragnienie harmonii i połączenia z naturą, Seo Jeongju stał się poetą uniwersalnym: jego wiersze wyrażają tęsknoty wielu ludzi bez względu na szerokość geograficzną.

Historia Polski i Korei ma wiele punktów wspólnych. Położenie geopolityczne obu krajów między silnymi sąsiadami przyczyniło się do licznych najazdów i walk. Zwłaszcza druga wojna światowa boleśnie doświadczyła oba narody – ludność doznała wielu krzywd od okupanta, zamknięta w obozach zapłaciła wysoką cenę za czas zniewolenia. Może dlatego często można się spotkać z opinią, że Polacy i Koreańczycy mają pokrewną duszę. Chociaż literatura obu krajów nie wywarła na siebie żadnego wpływu, znajdziemy w niej jednak świadectwa obopólnej sympatii. Wacław Sieroszewski, który w końcu XIX wieku podróżował po Korei, w swej książce Korea – Klucz Dalekiego Wschodu, zauważał:

„O Koreo, kraino Cichego Poranku, jakże los twój podobny do niedawnych losów mojej ojczyzny”.

Przykładem odniesienia do losów polskich jest również wzmianka koreańskiego poety Kima Kwanggyuna w wierszu Uczucie melancholii w jesienny dzień, w którym autor sprzeciwia się pewnego rodzaju „opętaniu” zrodzonemu za kolonializmu japońskiego. Sytuacja Korei kojarzy mu się z czasem wojennej pożogi w polskim mieście Toruniu.

„Opadłe liście – banknoty rządu na uchodźstwie przywodzą na myśl jesienne niebo Torunia w ogniu artyleryjskim”.

Zbiór poezji trzech koreańskich poetów na pewno nie zaspokoi ciekawości polskich Czytelników, będąc jedynie wyborem najbardziej reprezentatywnych utworów. Mamy jednak nadzieję, że choćby w niewielkim stopniu przybliży miłośnikom literatury bogatą kulturę „kraju porannej świeżości”.

Kim Soweol

Azalie

Nie chcesz mnie widzieć już

Pozwolę Ci odejść

Pożegnam Cię bez słów

Rozrzucę na Twojej drodze

Garść azalii

Z gór Yak[1] w Yeongbyeon[2]

Lekkimi krokami stąpaj

Po kobiercu z kwiatów

Odchodząc w dal

Nie chcesz mnie widzieć już

Pozwolę Ci odejść

Choćbym miała umrzeć – nie uronię łzy

Kwiaty gór

Kwitną kwiaty w górach.

Kwitną nieustannie,

Wiosną, latem i jesienią

Kwitną kwiaty.

W górach,

W oddali i nieopodal

Kwitną kwiaty.

Kwitną samotnie.

Mały ćwierkający ptaszek,

Z miłości do kwiatów

Zamieszka

W głębokich górach.

Więdną kwiaty w górach,

Więdną nieustannie.

Wiosną, latem i jesienią

Więdną kwiaty.

Mamo, Siostro!

Mamo, Siostro! Zamieszkajmy nad brzegiem

rzeki,

Tam gdzie w ogrodzie połyskuje złoty

piasek,

A za bramą słychać śpiew trzciny.

Mamo, Siostro! Zamieszkajmy nad brzegiem

rzeki.

Nie wiedziałem wcześniej

Nie wiedziałem wcześniej, że księżyc

wschodzi

nocą przez cały rok.

Nie wiedziałem wcześniej, że będę tęsknić

za Tobą

tak boleśnie.

Nie wiedziałem wcześniej, jak patrzeć

na księżyc jasny nocą,

Nie wiedziałem wcześniej, że on

roznieci we mnie smutek.

W odległej przyszłości

Jeśli mnie spotkasz pewnego dnia

w odległej przyszłości,

powiem ci wtedy: „Zapomniałem”.

Jeśli będziesz krzyczeć, powiem ci:

„Tęskniłem rozpaczliwie i w końcu

zapomniałem”.

Jeśli nadal będziesz krzyczeć –

„Zapomniałem, bo nie mogłem uwierzyć”.

Ani wczoraj, ani dzisiaj „Nie zapomniałem”,

Tylko w odległej przyszłości

„Zapomniałem”.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Przypisy

[1] Góra w Yeongbyeon o wysokości 488 m n.p.m.

[2] Miasteczko w prowincji Pyeongan, położone w górach niedaleko miejsca urodzenia Kim Soweola, Kuseong.

Wydawnictwo Akademickie

DIALOG

specjalizuje się w publikacji książek dotyczących języków, zwyczajów, wierzeń, kultur, religii, dziejów
i współczesności świata Orientu.

Naszymi autorami są znani orientaliści polscy
i zagraniczni, wybitni znawcy tematyki Wschodu.

Wydajemy także przekłady bogatej
i niezwykłej literatury pięknej krajów Orientu.

Redakcja: 00-112 Warszawa, ul. Bagno 3/219

tel.: +48 22 620 32 11, +48 22 654 01 49

e-mail: redakcja@wydawnictwodialog.pl

Biuro handlowe : 00-112 Warszawa, ul. Bagno 3/218

tel./faks: +48 22 620 87 03

e-mail: biurohandlowe@wydawnictwodialog.pl

www.wydawnictwodialog.pl

Serie Wydawnictwa Akademickiego DIALOG:

• Języki Orientalne

• Mądrość Orientu

• Języki Azji i Afryki

• Współczesna Afryka i Azja

• Literatury Orientalne

• Vicus. Studia Agraria

• Skarby Orientu

• Orientalia Polona

• Teatr Orientu

• Philologia Orientalis

• Życie po Japońsku

• Literatura Okresu Transformacji

• Sztuka Orientu

• Literatura Frankofońska

• Dzieje Orientu

• Być Kobietą

• Podróże−Kraje−Ludzie

• Temat Dnia

• Świat Orientu

• Wieczory z Nauką

• Historia/Polityka

• Życie Codzienne w...

Prowadzimy sprzedaż wysyłkową