○ ○ ○

Miłość to grunt

pozwalający zapuścić korzenie.

Dzięki niej nie przewraca nas

byle podmuch.

○ ○ ○

tytuł oryginału

The Mouse-Proof Kitchen

projekt okładki
i przygotowanie wersji elektronicznej

Katarzyna Marzec

zdjęcie na okładce

Jakub Pajewski

zdjęcie Autorki

Scott Goodfellow

redakcja i korekta

Bogna Piotrowska

© Saira Shah 2013

© 2016 for the Polish edition by Drzewo Babel

   All rights reserved

DRZEWO BABEL

UL. LITEWSKA 10/12 • 00-581 WARSZAWA

listy@drzewobabel.pl

www.drzewobabel.pl

ISBN 978-83-64488-17-7

Plik ePub przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl

Mamie, która dała mi życie,

Scottowi, który dał mi szczęście,

i Ailsie, która nauczyła mnie, czym jest miłość,

dedykuję tę książkę.

Bóle przychodzą i odchodzą, jak wzbierające i opadające morskie fale. Nie przypomina to ani trochę orgazmu, wbrew temu, co twierdziła moja newage’owa nauczycielka rodzenia, ale też nie ma nic wspólnego z opowieściami mojej mamy o pękających miednicach i kobietach na granicy obłędu.

Wciągam gaz i powietrze, i tęsknię za widokiem twarzy Tobiasa, za jego szelmowskim urokiem i porozumiewawczym błyskiem w oczach. Mama, kiedy go poznała, stwierdziła, że wygląda jak poczciwy koń. Tobias nie znosi tego porównania, ale mnie bardzo się spodobało.

Wreszcie się zjawia, czarne kędziory jeszcze bardziej rozczochrane niż zwykle, spóźniony na narodziny swojego pierwszego dziecka, cały on. Jego nieświeży wygląd składam na karb długiego wieczoru na mieście. Tobias nie należy do ludzi martwiących się na zapas.

Znajduję chwilę, by pogratulować sobie w myślach, że od początku – odkąd pierwszy raz go ujrzałam – wiedziałam, że będzie idealnym partnerem i ojcem dla mojego dziecka. Wtem rozlega się krzyk położnej: dziecku zamiera tętno. Sala rozbłyska mnóstwem świateł. Zbiegają się ludzie w niebieskich kitlach. Tobias, nieogolony i mokry od potu, woła z płaczem: „Tak, tak, jak uważacie, tylko zróbcie coś!”. Lekarze aplikują mi znieczulenie zewnątrzoponowe i przystępują do cesarskiego cięcia.

Zaciągają zasłonę. Mam wrażenie, jakby w moim brzuchu przestawiano meble. Balansuję na granicy świadomości. Środki przeciwbólowe – te naturalne, wywołane przez poród, i te dużo mocniejsze, wstrzyknięte przez lekarzy – chyba robią swoje, bo po dziewięciu miesiącach nerwów nareszcie ogarnia mnie błogi spokój.

Znów szarpanie.

Ktoś woła: „Dziewczynka!”.

Słyszę głośny płacz: moja córeczka przyszła na świat, jest za zasłoną. Nie widzę jej. Sekundy wloką się jak godziny. Nie mogę się doczekać.

Wreszcie mi ją przynoszą.

Ma duże szare oczy, jedno ciut mniejsze od drugiego. „Nie jest zbyt piękna” – przemyka mi przez myśl. Zaraz potem otwiera mi się w głowie jakaś klapka i już nie potrafię sobie wyobrazić śliczniejszej twarzy niż ta lekko asymetryczna buzia z szarymi oczkami różnej wielkości. Tobias staje u mojego boku, nie może powstrzymać łez szczęścia, dumy i miłości.

To jeden z tych rzadkich momentów doskonałej harmonii, kiedy człowiek nie chce być nigdzie indziej. Przeszłość i przyszłość znikają, istnieje tylko ta chwila.

Wywożą mnie na korytarz. Trzymam córkę przy piersi i myślę sobie, że to dopiero początek. Jest moja, zawsze będzie moja. Mamy całe życie, żeby się poznać. Czuję przypływ miłości, jakiej nie czułam nigdy dotąd; miłości, która promieniuje na maleństwo, na Tobiasa i jeszcze dalej, rozjaśnia cały świat, taka jest wielka.

Widziałam w życiu kilka noworodków i wszystkie drżały, jak gdyby poruszone wspaniałością tego świata i odległością, jaką przebyły. Ale nie ona. Mój mały przybysz z kosmosu jest zupełnie spokojny.

Nagle zaczyna się trząść. Kątem oka widzę zaciśniętą piąstkę wymachującą w powietrzu. Tobias krzyczy: „Coś jest nie tak!”.

Chwyta mnie pierwotny, podskórny lęk: O nie, to koniec. Koniec naszego normalnego życia.

Nadbiegają lekarze i znów czuję się jak na planie „Ostrego dyżuru”.

•

Jeżeli człowiek czegoś pragnie, musi to zaplanować. Wiem coś o tym, bo jestem kucharzem. Przykładowo: żeby zrobić sos beszamelowy, trzeba mieć odpowiednie składniki i odpowiednio długo je mieszać w określonych proporcjach. Odmierzanie, liczenie, pilnowanie porządku – oto rzeczy, w których jestem dobra. Tobias tego nie rozumie. Jest muzykiem, komponuje muzykę do telewizyjnych dokumentów i krótkometrażówek. Rzadko wstaje z łóżka przed południem, wiecznie rozrzuca ubrania, papiery i różne inne ślady swojego istnienia. Nagminnie się spóźnia, i to grubo. Twierdzi, że lubi otwierać się na to, co przynosi los, i nazywa to kreatywnością. Ja też jestem kreatywna. Ale do robienia sosu trzeba się przyłożyć. Inaczej się nie da.

Zanim zaczęliśmy się starać o dziecko, zaplanowałam wszystko w najdrobniejszych szczegółach.

Wiem, że:

Nasza córka będzie miała na imię Freja (ładne, starodawne, z newage’owym akcentem: tak się nazywała nordycka bogini miłości i płodności), choć Tobias mówi, że po jego trupie.

Będzie miała szerokie ramiona i piękne, długie nogi jak on oraz proste jasnobrązowe włosy i duże, poważne oczy jak moje.

Po nim odziedziczy radość życia, a po mnie – zmysł organizacyjny.

A gdy już wyjdziemy z tego szpitala, natychmiast wszystko sprzedamy i przeniesiemy się na południe Francji.

Leżę w morfinowym otępieniu i nie przejmuję się tym, że lekarze zabierają ode mnie Tobiasa i naszą córkę. Wszystko mam zaplanowane. Wszystko będzie dobrze.

Na południu Francji będzie nam świeciło słońce. Ludzie będą życzliwi. Nasza córka wyrośnie na mądrą, dwujęzyczną dziewczynę. Nigdy nie tknie jej żaden pedofil. Nie będzie marzyła o najnowszych butach Nike. Nie będzie jadła śmieciowego jedzenia.

Wyobrażam sobie nasz nowy dom na prowansalskiej wsi, z wejściem obsadzonym różami i malwami, pole lawendy przetykane drzewami oliwnymi, głęboki błękit morza zlewający się z lazurem nieba.

Unoszę się nad tym morzem, nad polem i domem, a gdzieś tam w dole Tobias, Freja i ja pędzimy sielskie życie.

•

Budzę się wcześnie.

Chcę pobyć z moją córką.

Trudno powiedzieć, czy morfina przestała działać. Nadal kręci mi się w głowie i mam przytępiony umysł, choć jednocześnie czuję straszny ból.

Z ogromnym wysiłkiem przypominam sobie, gdzie jestem: w oddzielnej sali szpitalnej zarezerwowanej dla „szczególnych przypadków”. Obok mnie ktoś chrapie – to Tobias, któremu lekarze pozwolili przenocować na łóżku polowym. Na stoliku zaczyna dzwonić moja komórka. Sięgam po nią i odrzucam połączenie. Po kilku sekundach przychodzi esemes: W pozadku? To Martha, moja najlepsza przyjaciółka. Architektka. Singielka. Zbyt zabiegana, by się przejmować ortografią. Nie wiem, co jej odpisać. Odkładam to na później.

Pielęgniarka przychodzi wyjąć mi cewnik. Nawet nie wiedziałam, że go mam; najwyraźniej w którymś momencie w ciągu ostatnich ośmiu godzin wzięłam rozwód z własnym ciałem. Wyciąganie cewnika boli jak cholera. Zaczynam wymiotować, sama już nie wiem, czy z bólu, czy od morfiny.

– Wszystko w porządku? – pyta pielęgniarka.

Nie wiem, co powinnam odpowiedzieć, ale muszę wstać, więc kłamię, że już mi lepiej.

– Czy mogłabym pójść zobaczyć córkę?

Freja znajduje się w zaciemnionym pomieszczeniu pełnym maszyn robiących tapaka-tapaka-tapaka i niemowląt wielkości pięści, leżących w dziwnej kolorowej poświacie przezroczystych inkubatorów. Od razu ją poznaję: jest dwa razy większa od innych dzieci. Leży w łóżeczku, skulona jak embrion, z rurką w nosie i z kabelkiem przyklejonym taśmą do stopy. Rząd monitorów nad jej głową rozkłada jej życie na szereg parametrów: tętno, natlenienie, oddech.

Pielęgniarka wyjaśnia, że to oddział intensywnej terapii noworodków, i pokazuje nam, jak brać małą, żeby nie odłączyć żadnej rurki.

Pierwszy raz trzymam moje dziecko na rękach. Jest cudowna: usta jak pączek róży, filigranowe uszy, zaciśnięte powieki. Liczę jej rzęsy – cztery na prawej powiece, pięć na lewej – i wyobrażam sobie, jak rosły potajemnie w moim łonie niczym kiełkujące pod ziemią nasiona.

– Jest śliczna – odzywa się lekarz. Wstępuje we mnie przyjemne uczucie dumy. – Jeżeli mama pozwoli, zbadam jej teraz dno oka specjalnymi narzędziami.

Bierze ją delikatnie na ręce. W trakcie badania nie mogę oderwać od niej oczu. Słucham rozmowy lekarza i jego asystenta. Mówią specjalistycznym językiem. Chyba znaleźli to, czego szukali. Cieszę się w duchu.

Wreszcie lekarz zwraca się do mnie.

– Córka ma wrodzone ubytki w lewym oku. Siatkówka nie rozwinęła się w pełni, podobnie tęczówka.

Patrzę mu w oczy nierozumiejącym wzrokiem. Przecież nie dam sobie wmówić, że z tą piękną istotką jest coś nie tak.

– To nie oznacza ślepoty – dodaje lekarz. – Ale córka może być dalekowidzem.

Przeskakuje mi w głowie zapadka i asymetryczna twarzyczka znów jawi się inaczej: biedne małe dziwadło w ogromnych okularach, mrużące oczy na szkolnym zdjęciu. Ale i ta buzia już po chwili wydaje mi się najsłodszą i najładniejszą na świecie.

– Dla pewności będziemy jeszcze musieli wykonać rezonans magnetyczny, ale wygląda na to, że przyczyna może tkwić w mózgu.

Nie potrafię się skupić na tym, co do mnie mówi, bo kiedy oddaje mi moją córeczkę, zalewa mnie fala macierzyńskich hormonów. One są znacznie silniejsze od tych strasznych słów i nic sobie z nich nie robią.

– Czuję, jak ziemia usuwa mi się spod stóp – mówi Tobias.

Chciałabym, aby i jemu udzielił się mój spokój, że wszystko będzie dobrze. Uśmiecham się do niego. Lecz on tylko prycha ze złością i zwraca się do lekarza.

– Mam sporo pytań. – Spogląda znacząco w moją stronę. – Możemy porozmawiać na zewnątrz?

Patrzę, jak zamykają się za nimi drzwi, i myślę sobie, że wszyscy dookoła strasznie dziwnie się zachowują. Wiem, że moja córeczka jest doskonała. Wiem, bo trzymam ją na rękach.

Mała podnosi powieki. Źrenica w jej lewym oku jest podłużna jak łza, jakby ktoś ją namalował czarnym tuszem i niechcący rozmazał. Pierwszy raz widzę dziecko z taką źrenicą. Jest wyjątkowa. Przez chwilę patrzymy sobie głęboko w oczy, potem jej powieki znów się zamykają.

Próbuję przystawić ją do piersi. Rozchyla usta i delikatnie chwyta sam czubek mojego sutka. Czuję leciutkie pociągnięcie, jakby skubała mnie rybka.

– Tak się nie uda – odzywa się dziarska pielęgniarka. – Musi się rozdziawić jak pisklak.

Pracujemy nad tym razem, mała i ja. Ona co jakiś czas znienacka rozwiera usta niczym mały rekin i rzuca się komicznie na moją pierś. Ale wciąż coś jest nie tak; odsuwa się ode mnie ze wściekłym grymasem, wymachując piąstkami. Potem znów przywiera do mnie swoim ciepłym ciałkiem, a ja na nowo pogrążam się w morfinowym otępieniu.

– Proszę uważać – mówi pielęgniarka. – Zasypia pani. Może pani niechcący upuścić dziecko.

– Nie jestem śpiąca.

– Proszę lepiej wracać do łóżka.

Dlaczego, skoro moje miejsce jest tutaj, przy niej?

I oto tulę moją córeczkę w sali pełnej mrugających lampek i łóżeczek ze ściankami z pleksi, myśląc: jakie to dziwne, że te maleństwa w ogóle nie płaczą, jak gdyby szpitalna aparatura pozbawiła je głosu.

•

– Jak poród, skarbie? – Głos mojej mamy w słuchawce zdaje się dochodzić z bardzo, bardzo daleka.

– Nie najgorzej. Cesarka się udała. Maleństwo...

– Ja rodziłam ciebie przez dwie doby. Za moich czasów nie było mowy o cesarce, chyba że kobieta była umierająca.

– Maleństwo...

– Nie wiem, jak ja to wytrzymałam. Ale wtedy przynajmniej można było zapalić papierosa w przerwach między skurczami.

Mimo otępienia powraca znajome uczucie irytacji. Mama nigdy nie potrafi zachować się tak, jak powinna, tak, jak zachowałaby się na jej miejscu większość matek.

Nic nas nie łączy; być może dlatego, że urodziła mnie dość późno jak na tamte czasy (mam trzydzieści osiem lat, a ona sześćdziesiąt dziewięć). Wyszła za mąż w wieku dwudziestu lat i nigdy nie musiała pracować, tymczasem ja zwlekałam z założeniem rodziny, bo chciałam zrobić karierę. Zwykli śmiertelnicy przystosowują się do zmieniającego się świata; moja mama oczekuje, że wszyscy dostosują się do niej. Od lat żyje – jak sama to kiedyś ujęła – w wieży z kości słoniowej, gdzie nadal trwają idylliczne lata pięćdziesiąte, i stamtąd, wytworna i bezradna, wydaje rozkazy. Wszelkie niewygodne prawdy są przez nią natychmiast wymazywane. Przez czterdzieści osiem lat małżeństwa mój ojciec, człowiek anielsko cierpliwy, wynosił ją na piedestał, tolerował jej kaprysy i próbował spełniać jej niedorzeczne żądania. Palenie rzuciła nagle i bez słowa dziewięć miesięcy temu, kiedy zmarł na raka krtani. Pod każdym innym względem jest z nią gorzej niż kiedykolwiek.

– Mamo, mam ci coś ważnego do powiedzenia.

– Wiem, kochanie, wiem. Tobias dzwonił ze szpitala, kiedy cię zszywali. Dziewczynka! Cudownie! Ale to musi być mordęga. Za moich czasów od razu zabierali niemowlę do osobnej sali. Tak było lepiej. A teraz upierają się, żeby cały czas było przy matce.

– Mamo...

– To jak, przyjedziecie z nią na święta?

– Nie sądzę.

– To może ja powinnam przyjechać do was.

– To chyba nie jest najlepszy pomysł. Mamo, chodzi o to, że...

– W sumie i tak nie dałabym rady się wyrwać.

Odczytuję z jej tonu, że czymś ją uraziłam, ale znów nie jestem w stanie skupić myśli.

– Nie mogę zostawić karmnika dla ptaków. Przepraszam, kochanie, ale akurat teraz mi się przypomniało: czy mogłabyś zadzwonić do Królewskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków i powiedzieć im, żeby zrobili coś z tymi szpakami w moim ogrodzie? Odkąd umarł twój ojciec, nie ma kto mi pomóc, a boję się, że biedne sikory zagłodzą się na śmierć.

Jej głos nie milknie ani na chwilę, a ja znów odpływam. Zastanawiam się, jak duża część tego, co nazywam swoją osobowością, jest w istocie moją reakcją na jej osobowość. Czy jestem zdyscyplinowana, taktowna, uprzejma i powściągliwa dlatego, że ona taka nie jest?

– Odwiedzę was jutro – mówi – tylko na parę godzin, żeby ją zobaczyć. Nie martw się, nie będę wam siedzieć na głowie. Zostań w szpitalu tyle, ile trzeba, i dobrze wypocznij. Nie przemęczaj się. Niech personel się wszystkim zajmie.

•

Na oddziale intensywnej terapii czas płynie wśród cichych dźwięków i łagodnych kolorów z mrugających monitorów. Wszystko jest przytłumione, jak w akwarium. Moja córeczka i ja leżymy przytulone do siebie i tak mijają godziny.

Przychodzi pielęgniarka i mówi, że jesteśmy w kolejce do rezonansu magnetycznego.

Mała nadal nie potrafi ssać. Nie mam jeszcze mleka, tylko znikomą ilość młodziwa. Udaje mi się wycisnąć jedną gęstą kroplę. Wygląda jak mleko skondensowane.

Biorę trochę na palec i podaję maleństwu do ust. Jej twarz przybiera wyraz niebiańskiej rozkoszy. Oto właściwy dla niej pokarm, nie żaden roztwór glukozy podawany przez rurkę w nosie.

Tobias nie lubi tego miejsca. Znika coraz częściej, wymyka się, żeby sprawdzić pocztę głosową i odpowiedzieć na zatroskane esemesy, które napływają do nas ze świata zewnętrznego. Znajomi zaczynają się dziwić, dlaczego jeszcze nie ogłosiliśmy, że urodziło się nam zdrowe dziecko.

– Martha bez przerwy do mnie wydzwania – mówi. – Chcesz z nią pogadać?

– Powiedz jej, że oddzwonię.

Nie mam ochoty z nikim rozmawiać. Nawet z Tobiasem. Ale Tobias upiera się, że należy się nam chwila wytchnienia, i zawozi mnie na wózku na parter szpitala.

Maleństwo woła mnie ze swojego łóżeczka na trzecim piętrze.

– Powinniśmy wrócić na górę i do niej zajrzeć.

– Dobrze. Zaraz. Tylko kupię gazetę. – Tobias jest mistrzem ociągania. Jego rozmowa z kobietą przy kasie w kiosku trwa wieczność.

Moje dziecko znów mnie wzywa. Gdzie jesteś?!

Tobias pcha mnie korytarzem w tempie lodowca. Co chwila puszcza wózek i gapi się na plakaty na ścianach. Wyblakłe i upstrzone przez muchy. „Kiedy palisz papierosa, twoje dziecko też pali”. „Cukrzyca zabija. Jeszcze dziś umów się na badanie krwi”. Zatrzymuje się przy każdym.

Przyjdź do mnie! Potrzebuję cię!

Tobias spostrzega ozdobiony łańcuchami choinkowymi długi stół z mnóstwem włóczkowych zabawek. Napis głosi: „Jarmark bożonarodzeniowy Przyjaciół Szpitala St. Ethel’s. Prosimy o hojne datki”. Za stołem siedzą dwie starsze panie. Robi mi się ciężko na sercu: Tobias uwielbia starsze panie, a one uwielbiają jego.

Zaczynają świergotać:

– Dzidziuś na intensywnej terapii? Proszę się nie martwić, biedactwo. To znakomity szpital. Podobno ma najlepszy oddział noworodków w kraju. Przysyłają tutaj dzieci z całej Anglii.

– Mają tu panie śliczne rzeczy – zauważa Tobias.

– Robimy też wszystkie kocyki dla dzieci z OIOM-u. I malutkie buciki dla wcześniaków. I czapeczki. Bo one mają problemy z regulacją temperatury ciała.

– Myślisz, że nasza córka wolałaby zajączka czy tygrysa?

Maleństwo woła mnie coraz usilniej.

Nie chcę zabawek! Chcę ciebie!

– Tobias, proszę cię, chodźmy już.

Jego twarz, zwykle pełna łagodności, jest napięta i surowa.

– Muszę się napić kawy. Pójdziemy razem? Miejmy jeszcze chwilę dla siebie.

Ale moje dziecko wytwarza pole grawitacyjne, które mnie przyciąga.

– Nie mam ochoty na kawę. Wracam do niej. Wstanę z wózka i pójdę pomału.

Tobias patrzy na mnie, jakby chciał coś powiedzieć. Wciska mi do ręki zajączka z włóczki.

– Masz, zanieś jej. Niedługo do was przyjdę.

Noga za nogą wlokę się korytarzem w stronę windy. Czekanie na kabinę jest prawdziwą męczarnią.

Drzwi otwierają się ze skrzypieniem. W środku tłok. Wciskam się w resztkę wolnej przestrzeni, starając się osłaniać zszyty brzuch przed naporem współpasażerów. Czuję, jak moje dziecko ciągnie mnie do góry, ku sobie.

•

– Zwolniło się jedno miejsce na rezonans – oznajmia pielęgniarka. – Może pani zabrać dziecko na badanie, ale musi pani się tam stawić w ciągu czterdziestu minut.

– Prędko – ponagla mnie Tobias. – Nie przegapmy okazji, bo nigdy się nie dowiemy, co z nią jest nie tak.

Ale najpierw trzeba przebrać małą w rzeczy bez metalowych zatrzasków, bo będzie w silnym polu magnetycznym. Potem wypełnić piętnaście stron formularzy. Na koniec – przenieść wszystkie rurki i monitory na szpitalny wózek, jakby wzięty z hali fabrycznej.

Początkująca pielęgniarka – to jej pierwszy dzień w pracy – pcha wózek z małą, a Tobias pcha wózek ze mną – dużo szybciej niż przed chwilą na dole. Przy każdej najmniejszej nierówności wydaję z siebie żałosny jęk, każde szarpnięcie przypomina boleśnie, że niecałą dobę temu miałam rozcięty brzuch.

Gubiąc się i pytając o drogę, mkniemy korytarzami, które zdają się nie mieć końca. W pewnej chwili Tobias mówi:

– Wiesz, doszedłem do wniosku, że może Freja to wcale nie takie złe imię. Ona faktycznie jest jak mała bogini, jest triumfem życia na przekór wszystkim przeciwnościom.

Dopiero teraz uzmysławiam sobie, że Tobias bardzo, ale to bardzo się martwi. Liczy, że nadając naszej córce imię, które mnie się podoba, a którego on nie lubi, ugłaskamy bogów i sprawimy, że wszystko jednak skończy się dobrze.

Pokonaliśmy już przecież tyle przeszkód.

Chciałam, żeby urodziła się w marcu tego roku. To oznaczało, że musiałaby zostać poczęta w czerwcu, dlatego z wyprzedzeniem załatwiłam sobie urlop (pracowałam wtedy sześć dni w tygodniu na wieczornej zmianie w wyróżnionej gwiazdką Michelin restauracji „Cri de la Fourchette” na West Endzie), zaplanowałam jadłospis romantycznej kolacji w domu (zupa z homarów i butelka meursault), a potem czekałam na rezultaty.

I nic.

Ponieważ nie należę do osób, które łatwo się zniechęcają, zmieniłam tylko harmonogram. Ale miesiące mijały bardzo szybko. W końcu rozkleiłam się i wypłakałam Tobiasowi w ramię.

– Nie chcę umrzeć bezdzietna. Oczywiście to wszystko przez ciebie, bo za długo się wahałeś. I może moja mama ma rację, że uszkodziłam sobie macicę, bo za dużo pracowałam.

Tobias przytulił mnie, powiedział wszystko, co pragnęłam usłyszeć, poszliśmy do łóżka. I oto kiedy byłam już na skraju rozpaczy – zdarzył się cud.

Potem wcale nie miałam z górki. Mój szef Nicholas Chevalier, gwiazda programów kulinarnych, dał mi jasno do zrozumienia, że jego zdaniem ciąża i macierzyństwo są nie do pogodzenia z czternastogodzinnym dniem i sześciodniowym tygodniem pracy, a takiej dyspozycyjności wymagał od swoich podwładnych. Na szczęście Tobias zaczął lepiej zarabiać, więc złożyłam wypowiedzenie, pozbyłam się lokatorów i sprzedałam kupioną przed laty kawalerkę. Po spłaceniu hipoteki mam w banku okrągłą sumę na zaliczkę na poczet domu we Francji.

Miesiącami przekonywałam Tobiasa do porzucenia wygodnego życia w Londynie i przeprowadzki do Prowansji. Było to traumatyczne doświadczenie, które wolę przemilczeć. Na szczęście muzyk może komponować wszędzie. Jeżeli o mnie chodzi, to przed laty szkoliłam się w Instytucie Sztuki Kulinarnej Lecomte’a w Aix-en-Provence i miałam tam opinię najlepszej uczennicy. Jestem prawie pewna, że uda mi się namówić Renégo Lecomte’a, by mnie zatrudnił. Pracuję nad tym.

Jednocześnie przeczesuję portale z ofertami sprzedaży nieruchomości i oglądam namiętnie program „A Place in the Sun”, czym doprowadzam Tobiasa niemal do szaleństwa. Udało mi się wynająć agentkę na miejscu. Nazywa się Sandrine, mało mówi, a dużo robi. Wszystko, co dotychczas proponowała, było poza zasięgiem naszego portfela, ale nie mam wątpliwości, że któregoś dnia, już niedługo, znajdzie nam wymarzony dom w rozsądnej cenie.

Zostawiamy Freję w pracowni rezonansu i schodzimy do stołówki na zupę. Wciąż mam wrażenie, że to wszystko nie dzieje się naprawdę. Jak gdyby to był film; jakbyśmy oglądali siebie na ekranie.

Jeszcze chwila i na pewno lekarze rozwieją nasze obawy. Odetchniemy z wielką ulgą, sięgniemy po telefon i powiemy światu o narodzinach naszej pierworodnej. Potem będziemy się z tego śmiać, opowiadać znajomym o absurdalnym zamieszaniu, jakie nastąpiło w pierwszych dniach jej życia. „Byliśmy w szoku, możecie to sobie wyobrazić”. Od czasu do czasu pomyślimy ze współczuciem o tych wszystkich biednych dzieciach i rodzicach, którzy nie mieli tyle szczęścia.

Przy sąsiednim stoliku siedzi dziewczynka z porażeniem mózgowym. Ładna, lecz chuda, w kołnierzu ortopedycznym. Jej ruchy są gwałtowne, plecy sztywne. Bawi się z tatą: rzuca się w jego stronę, a on za każdym razem wyciąga do niej ręce i całuje ją w czoło.

Jak by to było opiekować się takim dzieckiem? Ani dziewczynka, ani jej tata nie wyglądają na nieszczęśliwych. Dla nich to dzień jak co dzień, tyle że w szpitalnej stołówce.

Tobias widzi, że im się przyglądam.

– Powiedziałem, że jestem gotów na dziecko, ale nie wiem, czy jestem gotów na coś takiego – mówi.

– Jasne – przytakuję ze zrozumieniem. – Ale Freja jest taka śliczna. Mam dobre przeczucie. Nie wierzę, żeby mogło być z nią coś nie tak. Musieli się pomylić, rezonans na pewno to wykaże.

•

– Państwa córka cierpi na... Właściwie ma cały szereg różnych wad mózgu, ale najpoważniejsza z nich to drobnozakrętowość, po łacinie polimicrogyria. – Lekarz, który przyniósł nam wyniki badania, przybył na oddział w asyście dwóch pielęgniarek. To zły znak. – Gyria to kręte rowki w korze mózgowej. Poli znaczy wiele. Wydawać by się mogło, że im więcej takich rowków, tym lepiej, ale w przypadku państwa córki rowki są bardzo płytkie. – Mówi prędko, jakby w nadziei, że to nam wystarczy, a on będzie mógł stąd szybko uciec. – Na razie nie widać objawów, bo wszystkie niemowlęta mają ograniczone zdolności motoryczne. Ale z wiekiem oczekiwania rosną. W jej wypadku trzeba się liczyć z pewnym upośledzeniem umysłowym i fizycznym.

Resztki morfiny i endorfin odpływają ze mnie w jednej chwili, wyparte przez potężną falę adrenaliny.

– Co to znaczy: upośledzenie umysłowe i fizyczne? – pytam.

– Na tym etapie trudno wyrokować. Bywa, że dzieci z bardzo złymi wynikami rezonansu radzą sobie później całkiem nieźle, a te, które miały lepsze wyniki, radzą sobie gorzej.

– Co to znaczy „całkiem nieźle”?

– Mówimy o pewnym spektrum.

– Dobrze, ale gdzie ono się zaczyna i gdzie kończy?

– Bardzo trudno to przewidzieć.

– Jaka była przyczyna?

– Zrobimy badanie genetyczne – być może znajdziemy wadliwy gen. Spontaniczną mutację albo gen recesywny, którego oboje państwo jesteście nosicielami. Mogło też dojść na wczesnym etapie ciąży do infekcji, która nie została wykryta.

– Ale wszystkie wyniki badań były w porządku.

– Takie rzeczy trudno wykryć na ultrasonografie. Ale to wcale nie znaczy, że państwa córka nie dożyje starości ani że nie będzie szczęśliwa. Może być bardzo pogodnym dzieckiem. Tego się nie da przewidzieć.

Jedna z pielęgniarek ściska mnie delikatnie za ramię.

– Obok jest wolny pokój. Czy chciałaby pani, żebyśmy ją tam przywieźli? Będziecie państwo mogli w spokoju pobyć z córką.

Prowadzą nas do niedużego pomieszczenia nieudolnie imitującego pokój dzienny: dwa fotele, stół, pośrodku blatu pudełko z chusteczkami. W kącie nieco już oklapnięta choinka obwieszona łańcuchami.

Tobias i ja siadamy z małą i płaczemy. Patrząc na jej asymetryczną twarz, myślę o tym, jak długą i straszną drogę musiała przebyć, skoro przyszła na ten świat taka okaleczona i ułomna. Oczy ma szeroko rozstawione, jak moje, ale z opadającymi kącikami. Przypomina tybetańskiego mnicha.

Może była bardzo starym mnichem i kiedy patrzyła na słońce zachodzące za górami Tybetu, została wezwana do nirwany. Ale bardzo chciała przeżyć jeszcze jedno życie na ziemi i dlatego większa część jej duszy – rozszczepionej niczym zachód słońca przebijający zza chmur – przywędrowała do mnie, a część została gdzieś daleko.

•

Tobias chce, żebym coś zjadła.

– Wiem, że opiekujesz się dzieckiem, ale ja muszę opiekować się tobą.

Dostrzegam w nim jakąś nową stanowczość i troskę, jak gdyby chciał mnie chronić. Tylko przed czym? Przede mną samą? Przed nią?

Siedzimy w szpitalnej stołówce i dłubiemy widelcami w trudnej do zidentyfikowania brązowej potrawce. Opadła w nas adrenalina, jesteśmy słabi, rozchwiani. Dzwoni mi w uszach, jak gdybym przez kilka ostatnich dni mieszkała przy hałaśliwym placu budowy.

Przez chwilę siedzimy nieruchomo, nie przejmując się tym, że jedzenie stygnie, trzymamy się za ręce i patrzymy sobie w oczy. Jak za dawnych czasów, kiedy się w sobie zakochaliśmy.

Moja wyciszona komórka zaczyna wibrować na plastikowym blacie. Mam sześć nieodebranych połączeń od Marthy i kolejną wiadomość: I jak??? Nie czuję się na siłach, żeby jej odpisać.

Wracamy do naszego pokoiku.

– Mogę ci zaproponować luksusowe łóżko polowe – mówi Tobias.

Przez kilka minut siedzimy wtuleni w siebie, jakbyśmy za chwilę mieli się rozstać i odlecieć każde w inną stronę. Szlocham w jego ramię, czerpię z niego siłę. Łomot w głowie powoli cichnie.

– Nie możemy pozwolić, żeby to nas złamało – szepczę.

Tobias obejmuje mnie mocniej.

– Musisz coś zrozumieć – mówi. – Nie będę umiał pokochać tego dziecka.

– Na litość boską, jak możesz mówić coś takiego! – Ale choć reaguję oburzeniem, jakaś część mnie jest mu wdzięczna za wypowiedzenie na głos obaw, do których sama nie potrafię się przyznać, nawet przed sobą. – Jeszcze nie wiemy, jak bardzo będzie upośledzona. Pamiętasz tamtą kobietę, która mieszkała naprzeciwko nas? Miała chłopca z zespołem Downa. Nie było jej łatwo, ale teraz jej syn świetnie sobie radzi. Dostał nawet pracę w Tesco.

– Nie chcę składać swojego życia w ofierze po to, żeby moja córka mogła pracować w Tesco.

– Popatrz na nią, jaka jest śliczna.

– Jest śliczna – odpowiada twardo Tobias – ale dla nas to wyrok na całe życie.

•

Nad ranem rozlega się walenie do drzwi, ktoś wchodzi, zapala światło. Parę osób w lekarskich kitlach.

– Państwa córka miała kolejny atak.

Przeszywa mnie nagły strach – a może nadzieja? – że umarła.

– Czy wyrażają państwo zgodę na podanie jej leków?

Zgadzamy się na wpół przytomni. Pytam, czy mogę pójść z nimi. Ku mojej uldze odpowiedź brzmi: nie.

Zasypiamy. We śnie krzyczę na całe gardło, że nie chcę być matką upośledzonego dziecka. Ale nikt mnie nie słyszy.

•

Rano Freja jest bardzo senna. Siedzę z nią i czuję, jak wtula się we mnie, skubie ustami moją pierś. To tak, jakby nasze ciała wciąż były połączone, nie mogły się przyzwyczaić, że nie stanowią już jednej całości. Moje ciało reaguje na jej ciało: zmienia mi się rytm oddechu, wracają hormony szczęścia, szpitalny oddział znika za mgłą. To najwspanialsze miejsce na świecie, bo jesteśmy w nim razem.

Co pewien czas przenosimy się do Francji.

Nasz wiejski dom jest ładny i zadbany. Freja uczy się pełzać na czystej kamiennej posadzce, słońce prześwieca przez otwarte drzwi, a ja przygotowuję w misce kruchą sałatę i pomidory z naszego ogrodu. Wchodzi Tobias, mała pełznie w jego stronę. On podnosi ją i całuje. Mała patrzy na nasze roześmiane twarze i piszczy uradowana. Sadzam ją w wysokim krzesełku, zawiązuję śliniak i karmię ją warzywnym purée, które właśnie przyrządziłam. Pewnego dnia zaczyna chodzić na swoich pulchnych nóżkach i odtąd wszędzie jej pełno. Tobias i ja popijamy rzeźwiące białe wino, urządzamy lunche dla znajomych, śmiejemy się z jej zabawnych powiedzonek; ani się obejrzeliśmy, a posyłamy ją do szkoły i dopiero wtedy uzmysławiamy sobie, jak bardzo mylili się ci wszyscy czarnowidzący lekarze.

– Wszystko w porządku?

Pulchna kobieta przygląda mi się po matczynemu.

– Jak się miewa nasza mama? Wszystko w porządku? – powtarza.

– Chyba nie – odpowiadam. – Powiedziano mi, że moja córka będzie upośledzona, ale nie mogę się od nikogo dowiedzieć, jak bardzo. Lekarze nie mówią normalnym językiem, tylko jakimś medycznym bełkotem. I nazywają mnie naszą mamą.

Kobieta uśmiecha się.

– Ja też jestem lekarką. Nazywam się doktor Fernandez. I postaram się nie używać medycznego bełkotu, ani nie zwracać się do pani per nasza mama.

Kiwam głową. Sprawia wrażenie osoby serdecznej i sensownej, takiej, której można zaufać. Jak matka, którą chciałabym mieć – nie ta świrnięta egotyczka, którą mam.

– Jak pani wie, Freja miała dziś nad ranem kolejny atak. Podaliśmy jej dużą dawkę fenobarbitalu. Takie ataki są trochę jak burze z piorunami wewnątrz mózgu. Staramy się wtedy uśpić pacjenta. Zrestartować mu system, że się tak wyrażę.

– Chyba słyszałem o fenobarbitalu – włącza się Tobias. – Czy to nie ten lek, który przedawkowała Marilyn Monroe?

– Owszem, to jest barbituran z lat pięćdziesiątych. Niestety nie mamy zbyt wielu dobrych lekarstw dla noworodków. Firmy farmaceutyczne ze względów etycznych nie chcą testować leków na niemowlętach. Ale fenobarbital działa, używamy go z powodzeniem od wielu lat. To po nim Freja jest taka senna.

– Planujemy przeprowadzkę do Francji – rzucam bez zastanowienia. Tobias spogląda zdziwiony; nie rozmawialiśmy o tym, odkąd urodziła się Freja.

Jeżeli doktor Fernandez też jest zdziwiona, nie daje tego po sobie poznać.

– Rozeznam się w temacie. Przypuszczam, że możemy porozumieć się z francuską służbą zdrowia, jeżeli będzie taka potrzeba – mówi, jakby miała do czynienia z najnormalniejszą prośbą. Nastaje krótkie milczenie. – Możemy też zapewnić państwu pomoc psychologiczną.

– Nie, dziękujemy – ucina szybko Tobias, ja też kręcę głową. Trudno mi wyobrazić sobie w tej chwili coś gorszego niż długa rozmowa o tym, jak się czujemy. – Gdybyśmy chociaż wiedzieli, jak bardzo będzie upośledzona. Nikt nie chciał dać nam jasnej odpowiedzi.

– Czeka państwa jeszcze wiele rozmów z wieloma specjalistami. Usłyszycie jeszcze wiele medycznego bełkotu, bo każdy woli się asekurować. Ze swojej strony mogę obiecać, że dowiem się, co naprawdę myślą, i zdam państwu rzetelny raport.

– Dziękujemy.

– Czy mogę państwu jeszcze jakoś pomóc?

– Boimy się, że ta sytuacja nas przerasta – oznajmia śmiało Tobias, zerkając na mnie z ukosa.

– To zupełnie normalne. Nigdzie nie jest napisane, że macie państwo obowiązek jej sprostać.

Uważam się za silną osobę, teraz jednak mam ochotę uczepić się doktor Fernandez, tak jak tonący na wzburzonym morzu chwyta się solidnej, twardej kłody.

Do tej pory byłam przekonana, że nie mamy wyboru.

•

– Wiesz co – mówi Tobias – pojedźmy na lotnisko i wsiądźmy w samolot do Brazylii, nie mówiąc nikomu, gdzie się zatrzymamy. – Myśl o ucieczce jest tak wyzwalająca, że oboje zaczynamy się śmiać.

– Ale wtedy pewnie bylibyśmy jak bohaterowie powieści Grahama Greene’a, przesiedzielibyśmy resztę życia w jakimś barze na Tahiti.

– Czemu by nie?

– Niestety nie możemy, lada chwila przyjedzie moja mama.

– Jeszcze tego mi było trzeba.

– Najgorsze jest to, że ja naprawdę nie chcę się z nią kłócić, ale wiem, że ona prędzej czy później powie coś strasznie głupiego i wybuchnę.

– Anno, Bóg mi świadkiem, że nie przepadam za twoją matką, ale nie możecie się tak wzajemnie nakręcać. Zrozum, jest podekscytowana, że została babcią, i zrobi wszystko, żebyś poświęciła jej trochę uwagi.

– Podekscytowana? – prycham. – Freja w ogóle jej nie obchodzi. W kółko gada o swoim karmniku dla ptaków.

– Zamiast skupiać się na tym, co mówi, skup się na tym, co próbuje ci powiedzieć.

•

Mama zjawia się w długiej zielonej pelerynie, z etolą zjadającą własny ogon i w czapce z lisiego futra. Dobrze wie, że jestem przeciwniczką zabijania zwierząt dla futra. Czasem wydaje mi się, że nosi się tak tylko po to, żeby wprawić mnie w zażenowanie.

– Na litość boską! – obruszam się. – W dzisiejszych czasach nie można paradować po Londynie w takim stroju.

– Nonsens. Co złego w futrzanej czapce? Nawiasem mówiąc, dostałam ją w prezencie od twojego ojca, którego zawsze kochałaś bardziej niż mnie.

Oto jak niewiele trzeba, byśmy wróciły do stanu zimnej wojny. Zdobywam się na wysiłek:

– Mamo, cieszę się, że przyjechałaś.

– Oczywiście, że przyjechałam. Niby czemu miałabym nie przyjechać? W końcu to moja pierwsza wnuczka. Zobacz, mam dla niej prezent. – Rozsiewając po korytarzu woń Chanel No. 19, wygrzebuje z torby z logo Harrodsa zmiętoszonego pluszowego misia.

– Poznajesz?

– To mój miś.

– Tak, skarbie. Przechowywałam go przez te wszystkie lata, czekając, aż sama urodzisz dziecko.

– Mamo, musisz coś wiedzieć.

– Co takiego, skarbie? Kiedy zobaczę kruszynkę?

– Mamo, choć raz w życiu posłuchaj, co mam ci do powiedzenia. Jej mózg nie rozwinął się w pełni. To się zdarza bardzo rzadko. Nikt nie wie, dlaczego tak się stało. Badania prenatalne niczego nie wykryły. Nasza córka będzie upośledzona umysłowo i fizycznie.

Na ułamek sekundy traci rezon, by po chwili oblec twarz w dobrze mi znaną maskę kogoś, kto wie lepiej.

– Lekarze zawsze przesadzają, skarbie. Zobaczysz, okaże się, że to jakaś głupia pomyłka.

Dlaczego tak mnie złości ona, jej perfumy Chanel, torba z Harrodsa i to jej wygodne, pozbawione trosk życie?

– Nie ma żadnej pomyłki. Zrobili szereg badań. – Mój ton brzmi okrutniej, niż tego chciałam.

I nagle staje się coś niewiarygodnego: moja twarda, przebojowa matka zaczyna płakać. Przywykłam, że wykorzystuje łzy jako broń, ale nigdy – nawet gdy umarł tata – nie widziałam u niej autentycznego, bezgranicznego smutku. Nic, co się zdarzyło w ostatnich dniach, nie wstrząsnęło mną równie mocno jak ten widok – jak gdybym dopiero teraz ujrzała niezbity dowód na to, że spotkała nas tragedia. Próbuję ją przytulić, ale się odsuwa. Złości ją, że okazała przede mną słabość.

Zaczyna do mnie docierać, że Tobias mógł mieć rację. Ten makijaż, perfumy, czapka z lisa – może to wszystko nie jest dla ludzi w szpitalu ani nawet dla mnie, lecz dla jej wnuczki. Kto wie, czy ta cała paplanina o karmniku nie była zwyczajnie oznaką zdenerwowania – bo choć jej związek ze mną jest już nie do naprawienia, będzie mogła teraz budować zupełnie nową więź z Freją.

– Zaprowadzę cię do niej – mówię łagodnie.

Mama pociąga nosem.

– No dobrze. Czemu nie, oczywiście.

Ociera łzy i wpycha pluszowego misia z powrotem do torby z Harrodsa.

•

Freja zwija przyciśnięte do twarzy dłonie w piąstki. Kiedy ją podnoszę, cicho i słodko popiskuje. Przywiera we śnie do mojego ramienia.

– Masz, weź ją. – Zdejmowanie jej z siebie jest jak zrywanie mchu.

Mama wpatruje się zafascynowanym wzrokiem w niewidzialny punkt nad moim ramieniem. Nie wiem, czy nie ma odwagi spojrzeć na małą, czy po prostu nie wie, gdzie i jak spoglądać.

– Czekałam na ciebie z pierwszą kąpielą – mówię.

– No, no. – Mama obrzuca swoją wnuczkę szybkim, głodnym spojrzeniem i natychmiast odwraca oczy. – Szpital jest bardzo ładny. Bardzo nowoczesny.

Okazuje się, że kąpiel na oddziale jest skomplikowanym rytuałem, obwarowanym wieloma regułami. Wanienkę przynosi pielęgniarka. Przynosi również dwa wiadra, żółte na brudną wodę i białe na czystą. Pozwala mi napełnić wanienkę. Mama stoi nieruchomo, patrzy.

– Nigdy w życiu nie kąpałam dziecka – zachęcam. – Pokażesz mi, jak to się robi?

Mama bardzo, bardzo powoli zbliża się do Frei. Kiedy wyciąga po nią ręce, zjawia się druga pielęgniarka.

– Nie tak – zwraca się do mnie, ignorując mamę. – Tak się myje dziecko.

Mogłam się domyślić, że w państwowym szpitalu nawet kąpiel musi przebiegać według ustalonej procedury. Niemniej patrzę jak zaczarowana. Widać, że nowe doznania budzą u Frei radość i zaciekawienie. Wyciąga swoje żabie nóżki, przechyla głowę, jest zupełnie spokojna. Kiedy polewam ją ciepłą wodą, kilka razy z poważną miną wierzga nóżkami.

– Wystarczy. Lepiej nie trzymać dziecka w zimnej wodzie – mówi pielęgniarka.

Owijam małą ręcznikiem i pytam mamę, czy chce ją potrzymać.

– Tak. Czemu nie – odpowiada i dodaje donośnym głosem: – Mimo wszystko.

Podaję jej Freję.

– Jest śliczna, nie uważasz?

To już dla niej najwyraźniej przesada.

– Czyli co? – zmienia temat. – Roślina?

– Żadna roślina! Na razie nie wiadomo, jak te nieprawidłowości wpłyną na jej rozwój. Muszą ją zbadać różni specjaliści, dopiero wtedy dowiemy się czegoś więcej.

– Ale będzie upośledzona?

– Co do tego lekarze są raczej zgodni.

– I zamierzasz się nią opiekować?

– Nie wydaje mi się, żebyśmy mieli wybór.

– A Tobias?

– Tobias nie chce brać jej do domu.

Nastaje długa cisza.

– Parę dni temu czytałam w gazecie o samotnej matce, która rzuciła się z Vauxhall Bridge razem ze swoim kalekim dzieckiem – mówi powoli. – Nie wytrzymała nerwowo.

– Nam to raczej nie grozi.

Spogląda na Freję badawczo i sznuruje usta.

– To dziecko będzie musiało się pogodzić z tym, że nie wszystko będzie tak, jak sobie wymarzy.

•

Przez nasz pokój przewija się korowód lekarzy. Jak gdyby w szpitalu gruchnęła nowina, że pojawił się ciekawy przypadek, i teraz przedstawiciele wszystkich możliwych dyscyplin chcieli na tym skorzystać.

Obkładają głowę Frei elektrodami i mierzą jej fale mózgowe. Zaglądają do oczu. Osłuchują serce. Pobierają krew ze stóp, a gdy brakuje tam żył, z nóg.

„Córka ma długą listę wad rozwojowych mózgu. Drobnozakrętowość jest tylko jedną z nich. Poza tym całkowity brak ciała modzelowatego łączącego obie półkule, a część zwana móżdżkiem jest wyjątkowo mała”.

„Takie przypadki są zazwyczaj związane z chorobą genetyczną lub urazem w pierwszym trymestrze. Czy w państwa rodzinach były jakieś zgony noworodków?”.

„Szczelina Sylwiusza w lewej półkuli jest anormalnie głęboka, widać też wyraźny niedobór istoty białej i istoty szarej”.

„Objawy nie odpowiadają żadnej spośród znanych chorób genetycznych. Nie można jednak wykluczyć, że zawinił gen recesywny – wada kodu DNA u obojga rodziców”.

„Przyjrzałem się podobnym przypadkom z ostatnich siedemnastu lat. To, co tu widzimy, to najpoważniejszy przypadek zaburzeń migracji neuronów, z jakim się dotychczas zetknąłem”.

Nie jest tak, że upajamy się każdą kolejną złą wiadomością, po prostu przestały one robić na nas wrażenie. Jak gdyby jakaś cząstka nas, najgłębsza i najbardziej pierwotna, zainteresowana jedynie przetrwaniem, podpowiadała: „To dziecko i tak ma przesrane. Niech będzie jak najbardziej upośledzone, wtedy nikt nie będzie miał do nas pretensji, że postawiliśmy na nim krzyżyk”.

– Wiedziałem, że nasza córka będzie wyjątkowa, ale nie sądziłem, że aż tak – żartuje gorzko Tobias, kiedy w pobliżu nie ma lekarzy, i śmiejemy się oboje, choć wcale nam nie do śmiechu.

•

Dni i noce zlewają się ze sobą. Straciłam wszelką rachubę, od jak dawna tu jesteśmy. Od chwili narodzin Frei ani razu nie opuściłam szpitala. Wypisano mnie co prawda, lecz pozwolono nam zająć pokój dla rodziców koło oddziału. Wiem, że mijają święta, ale to nic dla mnie nie znaczy. Mój świat jakby się skurczył; rodzina, znajomi, dom, praca, nawet Tobias – wszystko to wessał ogromny odkurzacz. Zostałam ja i ona.

Martha zjawia się nieproszona. Jest wystraszona i wściekła.

– Dlaczego nie oddzwaniasz? Dlaczego mnie nie poprosiłaś, żebym przyjechała? Nie możesz być sama w takiej chwili.

– Nie wiedziałam, co ci powiedzieć. Nie mamy jeszcze pełnego obrazu sytuacji.

Martha i ja byłyśmy nierozłączne od czasów podstawówki. Zawsze się o mnie troszczyła; zawsze mówi głośno to, co myśli.

– Wyglądasz strasznie. Jak poszła cesarka?

– Akurat cesarka w porządku – odpowiadam zaskoczona, bo zdążyłam już o tym dawno zapomnieć.

– Naprawdę? Nic cię nie boli?

– Na początku bolało jak cholera. Ale teraz już nic nie czuję. Może to przez to wszystko.

– Hmm.

– Te wszystkie kobiety, które narzekają na bóle po cesarce, powinny spróbować terapii „moje dziecko nie ma mózgu” – silę się na dowcip.

Ale Marthy to nie bawi. Posyła mi surowe spojrzenie.

Przywiozła praktyczne prezenty – pięciopak śpioszków i akrylowy, łatwy do uprania kocyk – z którego robię natychmiastowy użytek. Tobias otwiera szampana, którego spakowałam do dużej torby na pieluchy. Miałam nadzieję, że wypijemy go potajemnie po porodzie, pławiąc się w szczęściu i miłości. Rozlewa go do trzech plastikowych kubków z automatu z wodą.

– Daj mi ją przytulić – prosi Martha.

Wyjmuję zaspaną Freję z łóżeczka. Kiedy wtula się w piersi Marthy, czuję ukłucie niedorzecznej zazdrości: moje dziecko jest w ramionach innej kobiety.

Dzwoni mój telefon. Zwykle nie odbieram. Nie chcę opowiadać ludziom o Frei; nie mam pojęcia, co im powiedzieć. Ale tym razem to Sandrine, która na pewno nie dzwoni po to, by zapytać, jak się czujemy. Pod wpływem impulsu odbieram, daję Tobiasowi znak ręką i przełączam na tryb głośnomówiący.

– I co, udało się coś znaleźć? Jakiś dom? – pytam szybko, uprzedzając ewentualne pytania.

– Tak mi się wydaje... Większy niż chcieliście, ale myślę, że wart uwagi. Wiejski dom na wzgórzu. W waszym przedziale cenowym.

Dobrze jest znów porozmawiać o normalnych sprawach. O czymś, co nie ma związku z naszym dzieckiem.

– Z tym że nie do końca tam, gdzie chcieliście – dodaje.

– Ale niedaleko Aix?

– No więc... – wydaje się lekko zmieszana – to nie jest w Prowansji, tylko w Langwedocji. Bliżej Hiszpanii. Obawiam się, że Prowansja przy waszych możliwościach jest nierealna. W Langwedocji jest więcej okazji. Myślę, że warto to obejrzeć. Moglibyście się tam wybrać w nowym roku.

– Musimy zamieszkać blisko Aix-en-Provence. Liczę, że dostanę tam pracę. Poza tym na razie jesteśmy chyba unieruchomieni.

– Maleństwo?

– Tak.