Maciej Dutko

efekt tygrysa

– puść swoją osobistą
markę w ruch!

Celem tej publikacji jest wprowadzenie Czytelnika w temat budowania marki własnej. Książka adresowana jest do osób, które chcą zainwestować odrobinę czasu i wysiłku w stworzenie wartościowego wizerunku własnego. A dziś, w XXI wieku, jest ku temu naprawdę wiele możliwości. Wszystkim im nadaje się coraz modniejsze w ostatnich latach miano personal brandingu.

Publikacja ta powstała dość spontanicznie. To efekt „uboczny” zaproszenia na wykład gościnny, jakie otrzymałem od Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Założeniem było, że opowiem młodym naukowcom – głównie doktorantom i doktorom – o możliwościach niestandardowego i niebanalnego wypromowania się w swojej branży i na rynku. W trakcie czynienia notatek do wykładu okazało się, że – zamiast kilkustronicowego skryptu – powstał stu kilkudziesięciostronicowy poradnik z tej tematyki. I oto jest.

Dwie wiadomości,
czyli tytułem wstępu

Skończyły się czasy mecenasów. Wszechobecny wyścig chomików (bo już nawet nie szczurów...) oraz skupienie na własnym nosie (moja kariera, moja podwyżka, moje pieniądze, moja praca, mój sukces...) powoduje, że bardziej prawdziwe niż kiedykolwiek wcześniej stało się porzekadło: jeśli umiesz liczyć, licz na siebie. To wiadomość na pozór zła.

Mówię „na pozór”, ponieważ w tej trudnej sytuacji tkwi świetna szansa na rozwój. Gdyby nie konkurencja, bylibyśmy amebami – powiedział serialowy doktor House. Dlatego zaostrzona rywalizacja o zaistnienie w danym środowisku czy branży powoduje, że albo trzeba stworzyć coś naprawdę innowacyjnego i wartościowego, albo przynajmniej umiejętnie promować swoją markę. A najlepiej – jedno i drugie. Jedno i drugie bowiem oznacza rozwój.

Doradcy propagujący rozwój osobisty bardzo często mówią: Nie porównuj się do innych – zawsze znajdzie się ktoś lepszy (a to rodzi frustrację), zawsze będzie też ktoś gorszy (co z kolei wywołuje dumę i próżność). O ile z drugą częścią tego zdania trudno się nie zgodzić, o tyle tezę o nieporównywaniu się należy zrewidować.

W mojej ocenie mądre porównywanie się może dać dobry punkt odniesienia; nie chodzi o to, by zapamiętale i na ślepo ścigać się z innymi, lecz aby również w innych ludziach szukać tak inspiracji, jak i prób pokonania własnych słabości. Wszak dobra energia często płynie właśnie z zewnątrz, a wewnętrzny rozwój osobisty w dużym stopniu jest jej pozytywnym skutkiem.

Dobra wiadomość jest taka, że dziś – jak nigdy wcześniej – dysponujemy potężną porcją narzędzi, technik i strategii (nazwijmy je po prostu możliwościami) na pokazanie światu swojej najlepszej strony i zachęcenie go do... zainwestowania w nas. Przy czym pod „świat” podstaw dowolnie: swojego obecnego lub potencjalnego szefa, media, inwestorów czy kontrahentów biznesowych albo – po prostu – zleceniodawców vel klientów.

Wiesz doskonale, że aby „wybić się” nie wystarczy już tylko obecność na Facebooku, skuteczne wypozycjonowanie w Google czy komercyjna promocja swoich usług przez AdWords. To pierwsze – jest banalne i dostępne dla każdego (acz nie każdy potrafi na Facebooku „być” w sposób mądry, o czym będzie jeszcze mowa). Wysoka pozycja w Google z kolei to coś, czego nie osiąga się z dnia na dzień, a nakład czasu i pracy nie zawsze jest adekwatny do efektu; ten ostatni z kolei nie jest też trwały, bo walka o miejsce w czołówce jest zawsze zażarta. Kampania reklamowa w AdWords natomiast już na wstępie wymaga zainwestowania pieniędzy, a z tymi zazwyczaj ciężko nam się rozstać...

Jakie więc podjąć kroki, aby dla rynku pracy, w biznesie czy wśród inwestorów nie pozostać tylko jednym z anonimowych absolwentów jednej z mniej lub bardziej prestiżowych uczelni?

Ta książka jest trochę „zen”, a trochę „nie-zen”. Nie zen dlatego, że nie odrywam się w niej od własnego „ja”, a wręcz nadużywam zaimków: „ja”, „mnie”, „mój”, „moje”... To dlatego, że mówiąc o możliwościach skutecznej autopromocji, bazuję głównie na przykładach najbliższych, bo własnych. Z rzadka tylko przytaczam ciekawe „kejsy” cudze, które również są źródłem inspiracji.

Zen natomiast tkwi w założeniu, iż aby skutecznie się wypromować, warto jednak potraktować siebie samego w pewnym sensie jako niezależny obiekt. Proponuję nieco spirytystyczną postawę: wyjście z ciała, stanięcie obok, spojrzenie z dystansu i możliwie przedmiotową ocenę własnej osoby. Czyli tak, jak robi to sprzedawca, który – chcąc przekonać nabywcę do swojej oferty – przedstawia ją w superlatywach, ale z perspektywy zewnętrznej.

W tym miejscu zasadnicze pytanie: czy potrafisz popatrzeć na siebie jak na „produkt”, który może być atrakcyjny również dla innych? Czy może jednak takie uprzedmiotowienie rodzi w Tobie raczej oburzenie? Jeśli udzieliłeś odpowiedzi „a”, znaczy to, że masz już na tyle dystansu do samego siebie, iż możesz zacząć myśleć o swojej osobistej marce, a o sobie – jako o wartości dla innych. A to, jak sądzę, punkt wyjścia do sukcesu w personal brandingu, czyli budowaniu swojej osobistej marki.

Twoja marka jest jak dom: oprócz fundamentów (dzieciństwo), ścian i dachu (wychowanie) i wyposażenia wnętrza (wykształcenie, doświadczenie, rozwój osobisty), jest też wykończenie zewnętrzne: elewacja, ogródek, drzewka. Czyli to wszystko, co dodatkowo powoduje, że do takiego domu miło jest wracać, ale i zapraszać gości (inwestorów).

Zadanie dla Ciebie: podczas lektury tej książki spójrz na siebie jak na gotowy dom w stanie surowym zamkniętym, czyli taki, który ma już fundamenty, ściany, dach i okna, ale który musi też nabyć duszy i zewnętrznego charakteru. Nad tym bowiem będziemy pracować.

Dzieckiem w kolebce
kto łeb urwał Hydrze...

...ten młody zdusi Centaury,
Piekłu ofiarę wydrze,
Do nieba pójdzie po laury.

Pamiętasz?

Jedna z hydr, które stoją na Twojej drodze, to wpojony nam przez rodziców, szkołę i Kościół dogmat: musisz być skromny i pokorny. Tymczasem droga do Mickiewiczowskiego nieba bynajmniej nie wiedzie przez pokorę i skromność, które – często źle rozumiane – są po prostu hamulcami rozwoju. A na pewno – hamulcami promocji samego siebie.

Dlaczego tak się dzieje, że boimy się zaimków „ja”, „mnie”, „moja”? Powodów jest wiele. Główna wymówka brzmi: bo to nie wypada. Albo: nie należy się wychylać (również w wersji: nie pchaj się na afisz). Zgoda: jeśli faktycznie nie masz nic wartościowego do pokazania światu, bezsensem będzie pchanie się do prime time’u – koszt to wysoki, a efektywność – wątpliwa. Zakładam jednak, że każdy choćby średnio kreatywny człowiek ma do zaoferowania coś, co jest w stanie zainteresować, jeśli nie od razu cały świat, to przynajmniej pewną branżę, sektor przemysłu, grupę odbiorców indywidualnych lub choćby lokalną firmę. Inaczej jednak patrzy się dziś na „no name-y”, czyli produkty i osoby niemarkowe, nierozpoznawalne, a inaczej na coś, co już znamy.

Dlatego budowanie osobistej marki jest kwestią fundamentalną. Zwłaszcza na początku kariery zawodowej, która – głównie na tle wysokiego wieku emerytalnego – ma przecież potrwać jakieś 50 lat...

Czy to znaczy, że dla człowieka po czterdziestce jest już za późno? Skądże! W ostatnich latach poznaję coraz więcej osób, które przez pierwsze 15-18 lat swojej pracy zawodowej nabywały kompetencji i doświadczenia jako etatowcy pod cudzą marką, a kiedy – z różnych powodów – przestało im to odpowiadać, porzuciły tę złudną, a często frustrującą strefę „komfortu” (cudzysłów – nieprzypadkowy) i zaczęły świadomie promować siebie jako ekspertów z kilkunastoletnim przecież doświadczeniem w branży. Przykład: moja siostra Anna, z której jestem niemiłosiernie dumny – oto bowiem po 17 latach pracy jako projektant wnętrz w kilku salonach meblowych, rzuciła to i założyła własną firmę. Zaś swoją osobistą markę, jaką w tej branży już ma, uczyniła lokomotywą, która da jej nie tylko wolność od mniej lub bardziej tyranistycznych szefów, ale przede wszystkim rozwój własny. A to – przyznasz – chyba mądrzejsza perspektywa niż dożywotnia praca na rzecz cudzej marki oraz... cudzego konta bankowego.

Dbaj więc ustawicznie o wzmacnianie i promocję swojej marki. Oczywiście jeśli masz aspiracje zostać kimś więcej niż anonimowym pracownikiem dowolnej taśmy produkcyjnej w dowolnej korporacji. Dodajmy: pracownikiem, którego można wymienić równie łatwo, jak inną zużytą część takiej taśmy...