POCZĄTEK

Cześć, jestem Lena. Chciałam po prostu spróbować. Na razie popatrzę, dobrze? Mogę? Nie jestem pewna, czy to dla mnie właściwe miejsce… Zwyczajnie popatrzę. Mogę?

Jestem Gośka. Nie żadna tam Małgorzata. Czy ja wyglądam na Małgorzatę? Małgorzata to może być królowa albo jakaś aktorka. A ja jestem Gośka. Zobaczyłam plakat, no i przyszłam. Normalnie w czwartki mam próby chóru. Śpiewam gospel. No, to tak naprawdę nie gospel. Gospel jest religijny, a ja akurat nie jestem specjalnie religijna. Nasz zespół śpiewa… no, taki świecki gospel. W czwartki o tej porze zwykle śpiewam. Ale przez najbliższe pół roku nie mogę, ze względów zdrowotnych. Głupia sprawa, opowiem przy okazji. Najważniejsze, że jak zobaczyłam ten plakat, od razu pomyślałam, że mogę spróbować. Czemu nie, skoro akurat mam wolne czwartki od osiemnastej do dwudziestej. Nie wierzę w przeznaczenie, lecz to było prawie jak przeznaczenie. Przecież normalnie nie przechodzę tą ulicą. Znalazłam się tu pierwszy raz w życiu, przypadkiem, u dziewczyny, która kupiła moje kimono. Chodziłam na samoobronę, no ale już nie mogę… Pierwszy taki przypadek w historii. Długo by opowiadać. No tak, ja zawsze za dużo gadam. Już kończę. Zobaczyłam plakat, przyszłam, i już. Koniec, kropka. Nie wiem co prawda, czy powinnam zaczynać coś nowego. Prawdopodobnie za cztery miesiące wyjadę z Polski na stałe. Z drugiej strony, miski i kubki mogę robić wszędzie, prawda? Ta wiedza może się przydać. Mogłabym nawet robić butle na wino, dla specjalnych klientów… Dobra, już, przerwijcie mi! Jak zacznę opowiadać o winnicy, nigdy nie skończę! No bo ta winnica…

Przerwać? Proszę bardzo. Przerywam. Mam na imię Marta. I nie rozumiem za bardzo, dlaczego mamy mówić coś o sobie. I dlaczego koniecznie musimy być na ty. Jak ktoś zechce, przejdzie na ty, a jak nie, to nie, tak? Ale chyba zostałam przegłosowana, więc zgoda, nazywajcie mnie po prostu Marta. Chociaż wciąż nie rozumiem, po co to całe przedstawianie się na dzień dobry. To przecież nie randka w ciemno ani grupa wsparcia, tak? Nie musimy chyba nic o sobie wiedzieć, żeby działać efektywnie i razem. Wolałabym, żeby ktoś powiedział coś więcej o tym, co będziemy robić, w jakim tempie, co jest wliczone w cenę, a co nie. Czy jest wydrukowany program na cały rok? Chciałabym się z nim zapoznać, jeśli można. Jak to: nie ma? Więc jak organizator wyobraża sobie zajęcia, skoro nie przygotował programu? To jakieś żarty, tak? Wątpię, czy ten kurs w ogóle jest zarejestrowany. Czy można zobaczyć licencję na prowadzenie zajęć i kopię dyplomu instruktora? Jeżeli ta pracownia działa na dziko, chyba należy to gdzieś zgłosić. Nie powinnyśmy tolerować takich rzeczy, prawda? Mamy prawo wiedzieć, za co płacimy! Tyle się mówi o konkurencyjności, o wysokiej jakości usług, a tu ktoś otwarcie reklamuje swoją nielegalną działalność na słupach! Gdzie, do cholery, jest organizator?!

Mam na imię Nora. Organizator to właściwie jestem ja… Więc… No tak. Witam was serdecznie, bardzo się cieszę, że przyszłyście. Mam nadzieję, że będziecie zadowolone z tego, co mam do zaproponowania. Oczywiście, możemy wspólnie modyfikować plan, zająć się tym, co najbardziej wam odpowiada. Przecież jestem tu dla was…

Może chcecie na początek obejrzeć pracownię? Przygotowałam album, trochę zdjęć, żebyście zorientowały się, jakie piękne rzeczy możecie zrobić z gliny własnymi rękami. Chciałabym…

Nie, chyba… nie, to bez sensu. Przepraszam. Nie… Muszę wam to powiedzieć od razu. Widzicie, ja nie mam żadnej szkoły, kursu, żadnego dyplomu instruktora. Po prostu… Jestem ja. Nic nigdzie nie zarejestrowałam. I właściwie wcale nie jestem nauczycielką, sama też dopiero się uczę. I…

Przepraszam…

Pójdę, zaparzę herbatę, dobrze?

Przepraszam, jeśli to nie jest to, czego oczekiwałyście. Chyba się pomyliłam.

ROZDZIAŁ 1

TRZY TO ZA MAŁO

NORA

Wiem, to nie było profesjonalne. Nie powinnam wybiegać z płaczem w chwili, kiedy należało powiedzieć kilka słów o sobie… i o tym, dlaczego rozwiesiłam te kolorowe plakaty. Miałam opracowaną wspaniałą mowę. Wydawało mi się, że wszystko przewidziałam. A jednak tekst o nielegalnej działalności trochę mnie przerósł. Trafił w czuły punkt. Bo przecież tak naprawdę to jest nielegalna działalność. Nie zarejestrowałam mojej szkoły. Nie opracowałam żadnego programu. No i nie mam żadnych uprawnień do prowadzenia zajęć. Po prostu… wydawało mi się, że to może być miłe. Kilka kobiet siedzących razem i lepiących garnki. Chyba byłam naiwna.

Zwłaszcza że tak naprawdę umiem niewiele więcej niż one. Byłam żoną jednego z najlepszych ceramików w Polsce, ale to nie znaczy przecież, że sama mam talent. Patrzyłam, co robi. Fakt. Czasami pomagałam mu szkliwić wazoniki czy miski, jeśli miał duże zamówienie i wyjątkowo krótki termin. No ale szkliwienie to żadna filozofia, nawet nasi chłopcy pomagali przed Wielkanocą z tymi śmiesznymi glinianymi pisankami dla agencji reklamowej, która zamówiła tysiąc sztuk. Nawet Jeremi, który skończył wtedy zaledwie trzy latka, trzymał w małej łapce pędzelek i robił nim kolorowe plamki na beżowym jajku, pokwikując z radości. Szkliwienie to przecież nic innego jak malowanie, tyle że szkliwem, a nie farbą. Trzeba uważać, by nie pobrudzić ubrania – szkliwo potrafi wyżreć dziury na wylot w najładniejszej bluzce. Ale poza tym, to naprawdę żadna filozofia, jeżeli tylko ktoś ci powie, jak dane szkliwo zachowuje się w piecu, które cieknie, a które nie, które trzeba nakładać cienko, a które grubo. Za to toczenie na kole, rzeźbienie w glinie twarzy, a nawet łączenie elementów tak, żeby nie było później widać – to wszystko wciąż sprawia mi trudności.

Tak więc spójrzmy prawdzie w oczy, nie miałam prawa rozlepiać tych plakatów i wprowadzać ludzi w błąd. Dziewczyny mają rację. Zwłaszcza ta wysoka czarnula z kręconymi włosami. Wyprowadziła mnie z równowagi, lecz miała rację. Kurs powinien wyglądać zupełnie inaczej niż to, co im zaproponowałam. Fakt. Nie myślałam tylko, że od razu w drzwiach zorientują się, że nic nie potrafię i że to nie jest prawdziwa szkoła ceramiki.

No ale co powinnam na tym plakacie napisać? Że nie mam za co żyć? Dotarło do mnie, że nie mam żadnych przyjaciółek i wymyśliłam sobie, że zdobędę je w ten sposób? Że będziemy spędzać razem czas, jak kobiety w moim ukochanym Przeminęło z wiatrem? Mężczyźni byli na wojnie, a one siedziały, wyszywały pościel albo obrusy, robiły patchworki i rozmawiały, całymi godzinami. Młode i stare, wesołe i poważne, mężatki, panny i wdowy, matki i bezdzietne. Wszystkie razem. Właściwie to nawet nie wiem, co dokładnie robiły, nie pamiętam. To chyba nie były patchworki? W tamtych czasach to musiało nazywać się jakoś inaczej. Grunt, że siedziały razem, tak po prostu. Pewnie wymieniały się przepisami kulinarnymi, jadły kruche ciasteczka i piły herbatę z konfiturami. Starsze radziły niedoświadczonym, jak postępować z mężczyznami, młode pocieszały starsze po śmierci męża. Płakały, śmiały się, dyskutowały. A w dłoniach wciąż przesuwały swoje kołdry, szaliki, obrusy, z każdą godziną piękniejące pod ich czułym dotykiem.

Nie wiem dlaczego, ale przez chwilę wydawało mi się, że mój garaż, przerobiony przez Jacka na pracownię, może stać się takim właśnie miejscem. Że pracownia wcale nie musi zniknąć razem z nim. Zrobiłam tę kolorową tabliczkę, całkiem nieźle mi wyszła. Julek nawet nie musiał wchodzić na drabinę, aby powiesić ją nad drzwiami. Mój najstarszy syn niedługo będzie się schylał, wchodząc do garażu. 181 centymetrów w wieku trzynastu lat to chyba lekka przesada? „Norka u Nory” – myślałam, że to zabrzmi miło i jakoś tak przytulnie. Nawet całkiem nieźle narysowałam norkę, a przecież nie robiłam tego od lat. Kupiłam trzy gatunki herbaty i konfitury różane. Podkradłam kilka monet ze skarbonki Jeremiego, obiecując sobie, że oddam dwa razy tyle, jak tylko dziewczyny zapłacą za zajęcia.

Tak się cieszyłam, gdy dzwoniły i pytały, kiedy pierwsze spotkanie. Telefonowało chyba z dziesięć kobiet, przyszły tylko trzy. No i dobrze, więcej i tak by się nie zmieściło, przynajmniej na razie, dopóki nie przesunę pieca. Muszę też kupić jeszcze jeden stół – myślałam, mówiąc im „dzień dobry”. Teraz to już bez znaczenia. Nie potrzebuję dodatkowego stołu. Sama powinnam się zapisać na kurs ceramiki, zamiast otwierać własny. Tak, kilka miesięcy nauki chyba by wystarczyło. Tylko, cholera, jak mam za to zapłacić?! Narzędziami Jacka? Jakiś mężczyzna już tu dzwonił, chciał zapytać, czy sprzedaję koło i piec. Nie sprzedaję. Nie ma mowy. Moglibyśmy przeżyć za to dwa czy trzy miesiące… No, razem z piecem, może i pół roku. Jest prawie nowy i kosztował fortunę. Tak, wystarczyłoby do wiosny. Ale co potem? Przecież ta pracownia to wszystko, co mam, oprócz kupy długów.

„Mamy w piwnicy prawdziwy skarb, będziemy kiedyś bardzo bogaci, zobaczysz” – powtarzał Jacek, patrząc czule na tonę gliny szamotowej, leżącej pod ścianą, i kolekcję szkliw przywożonych przez znajomych, na zamówienie, z najdziwniejszych zakątków świata.

Skarb, jasne… Szkoda tylko, że nie dał mi klucza do tego naszego rodzinnego skarbca! A może powinnam po prostu powiedzieć o północy przy pełni księżyca: „Sezamie, otwórz się!”. Nic z tego. Nie działa. Nie mogę wyjąć ani jednej złotej monety.

Jacek, cholera, Jacek, jak mogłeś mnie tak zostawić? Mnie i swoich synów? Przecież obiecywałeś. Przecież miało być zupełnie inaczej!

MARTA

Wiem, nie powinnam tak na nią naskakiwać. Nie naskoczyłabym, gdybym wiedziała, że to ona zorganizowała ten cały kurs. Ale przecież nie wiedziałam, tak? Skąd miałabym wiedzieć? Myślałam, że przyszła na pierwsze zajęcia tak jak my, że też nic nie wie i że czeka razem z nami na kogoś z organizatorów. Nie miała napisane na czole, że jest właścicielką tego niemalowanego chyba od piętnastu lat domu z krzywą bramą! I naszą pseudoinstruktorką!

To w ogóle był idiotyczny pomysł, ta cała ceramika. Ja przecież nie nadaję się do spokojnego dłubania w glinie. W życiu bym się na to nie zdecydowała, gdyby lekarz nie powiedział, że hobby może mi pomóc. W końcu lepiej lepić garnki przez parę tygodni, niż faszerować się lekami i brać koszmarne zastrzyki, tak? Czytałam w sieci, że robi się je w brzuch. To dziękuję bardzo, wolę już glinę.

No, ale przecież nie u kobiety, która sama nie ma pojęcia, jak toczy się na kole! To jakaś pomyłka, ten niby-kurs. Chciałam wyjść i jak najszybciej zapomnieć o całej sprawie.

I wyszłabym, gdyby nie dwie pary wpatrzonych we mnie oskarżycielsko oczu. Ta gadatliwa, tęgawa dziewczyna w dresie, z włosami o dziwacznym lekko truskawkowym odcieniu, związanymi w jakieś śmieszne kitki, westchnęła przeciągle. Zaraz po niej niemal identyczne westchnienie wydała niższa o dwie głowy blondynka w garniturze. Czy ona zwariowała? W garniturze na takie zajęcia? Przecież ta cała Nora mówiła wyraźnie przez telefon, żeby wziąć coś, czego nam nie żal, bo może się zniszczyć. Chciała pokazać, że ma eleganckie ciuchy, czy co? Pewnie żona przy mężu, siedzi w domu i nie ma gdzie się fajnie ubrać, więc przyszła tutaj wystrojona jak na jakąś konferencję dyplomatyczną!

– Przecież nie wiedziałam, że to ona! Głupio wyszło, przyznaję. – Poczułam się w obowiązku coś powiedzieć, chociaż przyznanie się do błędu wcale nie przyszło mi łatwo. No, ale nie mogłam znieść tych ich oskarżycielskich spojrzeń.

– Pewnie zaraz wróci – westchnęła z nadzieją mała w garniturze.

Nie wróciła.

Czas mijał, a my siedziałyśmy, bez słowa, w tej Norce u Nory. Wiedziałam właściwie tylko tyle. Że kobieta, która miała nas uczyć lepienia garnków, ma na imię Nora. I że wcale nie umie tych garnków lepić. I herbaty pewnie też nie umie zaparzyć. Gdyby umiała, chyba już przyszłaby z nią z powrotem, tak?

– Powinnam iść, zaraz mam próbę – odezwała się truskawkowa w dresie. – A jeszcze muszę się przebrać. Nie mogę pokazać się zespołowi w takim stroju! Wyobrażacie sobie, wszyscy na czarno, neogotycki kościół, dyrygent we fraku – i ja w dresie! – Zaśmiała się głośno, niemal po męsku i tak jakoś zaraźliwie, że ja i ta mała blondynka natychmiast zaczęłyśmy się śmiać razem z nią.

Chwileczkę… Przecież mówiła, że nie może śpiewać ze względów zdrowotnych. I że to świecki gospel. A teraz nagle kościół i dyrygent? Już chciałam o to zapytać, jednak mała blondynka odezwała się pierwsza.

– Mogłabym pożyczyć ci garnitur, ale chyba nogawki i rękawy będą za krótkie. – Po raz pierwszy powiedziała zdanie złożone! – Jestem prosto po pracy, nie miałam czasu się przebrać, wrzuciłam tylko do torby jakiś stary fartuch mojego byłego narzeczonego. A teraz to już chyba nie mam się po co przebierać, prawda?

Fartuch narzeczonego? Był kucharzem? Rzeźnikiem? Nie zapytałam. W końcu co mnie to obchodzi. I tak się więcej nie zobaczymy.

– Lekarz? – odgadła od razu ta z truskawkowymi włosami.

Gośka, Kaśka, czy jakoś tak. A może Aśka? Nie uważałam, jak się przedstawiała. Nie znoszę takich zdrobnień, które brzmią o wiele gorzej niż pełna forma. Gośka, Alka, Ulka, Ewka. Dobrze, że mojego imienia nie da się w żaden sposób zdrobnić ani skrócić. Marta to Marta, i już. Prosto, elegancko, pasuje do każdego wieku. Jeśli za coś jestem wdzięczna moim rodzicom, to właśnie za to, że nie jestem szaloną Ewką ani Zadzieram Nos Patrycją, tylko Martą. To imię w sam raz dla mnie.

– Weterynarz. – Zaczerwieniła się, nie wiadomo dlaczego, ta nieduża w garniturze. Przecież weterynarz to nie jest wstydliwy zawód!

– Ja właśnie nie mam w domu żadnej, jak to określiła Nora przez telefon, typowej odzieży ochronnej – tłumaczyła się Aśko-Gośko-Kaśka. – Więc wzięłam stary dres. Nie będzie żal, jak się zachlapie tymi farbami do gliny. A poza tym pomyślałam, że to dobra okazja, by przybiec na zajęcia, zamiast jechać samochodem. W końcu to tylko osiem kilometrów ode mnie.

– Przebiegłaś osiem kilometrów? – Tym razem naprawdę mnie zaskoczyła. Wyglądała na taką, która nie jest w stanie wejść na drugie piętro bez zadyszki.

– Codziennie rano biegam przed pracą. Pięć kilometrów. A jak mam czas to siedem… W weekend więcej, w ostatnią sobotę zrobiłam piętnaście. Moja Cloe ma wtedy kółko teatralne i od razu potem basen. Więc mam trochę czasu dla siebie.

Cloe! Co za imię!

– Przez C czy przez K? – zapytałam, chociaż byłam pewna, że znam odpowiedź.

– Przez C – potwierdziła moje przypuszczenia, jednocześnie zbierając się do wyjścia.

Kobiety z przaśnym imieniem często nazywają dzieci w taki nieznośnie pretensjonalny sposób. To się nazywa mechanizm kompensacji. Uczyłam się o tym na podyplomówce.

– No to chyba pójdziemy, tak? – Spojrzałam na nie bezradnie. – Zatrzaśniemy drzwi, i już. W tej pracowni nie ma raczej nic cennego. A ta cała Nora na pewno zaraz wróci. Pewnie po prostu jej wstyd, że przejrzałyśmy nieuczciwe zamiary i czeka, aż wyjdziemy.

Blondynka w garniturze chyba się wahała. W końcu i ona wstała z krzesła i sięgnęła do wieszaka po swój płaszcz. A potem znowu usiadła i zaczęła się bawić guzikiem. Truskawkowa biegaczka też posadziła swoje duże pośladki z powrotem na stołku. Co było robić, poszłam w ich ślady. I znów w milczeniu wodziłyśmy wzrokiem po ścianach.

Nie wiem, jak długo by to trwało, gdyby drzwi, o których istnieniu nie miałyśmy pojęcia, bo wisiały na nich setki haczyków z narzędziami całkowicie zakrywającymi klamkę i zawiasy, nie uchyliły się w końcu. W szparze pojawiło się pięć par oczu. Jak w jakimś filmie animowanym, jedne nad drugimi. Nie patrzyły oskarżycielsko, lecz z wyraźną ciekawością.

– Są tylko trzy! – pisnął jakiś cienki głosik ze szpary. – Nornica mówiła, że trzy to za mało.

– Pójdziemy z torbami, jak nie będzie ich więcej! – pisnął drugi.

– Ciekawe, czy im się spodobało. – Nie byłam pewna, czy to był ten sam głos, co poprzednio, czy może jeszcze inny. – Jakoś tak siedzą, jakby się nudziły.

– Może damy im radio do posłuchania? – zaproponował najmłodszy chyba, sepleniący troszkę dziecięcy głosik. – Jak my się nudzimy, to Nornica włancza radio.

– Włącza – poprawił go chór cienkich głosów z tej samej szpary.

A potem drzwi otworzyły się nieco bardziej i zobaczyłyśmy, kto prowadził tę interesującą rozmowę.

Pięciu rudych chłopców. Chyba chłopców. Najmłodsze dziecko było płci niezidentyfikowanej. Miało co prawda dżinsowe ogrodniczki i krótką czuprynkę, najbardziej ognistą z całej piątki, ale w końcu, jak ktoś ma czterech synów, to pewnie córkę czesze i ubiera tak samo, z rozpędu.

Albo z biedy – przemknęło mi przez głowę. Łatwiej dać dziewczynce spodnie po starszych braciach, niż kupić jej sukienkę za sześćdziesiąt złotych. Ubranka dla dzieci są strasznie drogie. Właściwie im mniejsze dziecko, tym droższe ciuszki. Ostatnio stałam się prawdziwą ekspertką od niemowlęcych ubranek najlepszych firm…

Przywołałam się do porządku i obrzuciłam chłopców wzrokiem. Dwaj z nich byli identyczni. Bliźniaki! Mieli sześć, może siedem lat. Młodsze od nich było tylko dziecko w ogrodniczkach. Chłopiec w koszulce z dziwnym napisem „Dawaj, Julek, dawaj!” wydawał się może o dwa lata starszy od bliźniaków. Nad wszystkimi górował mierzący niemal tyle co drzwi, chudy jak patyk rudzielec w okularach. I to właśnie on odezwał się, popiskując dziwacznie:

– Gdzie jest nasza mama?

Nie chciałam się z niego śmiać, ale nie mogłam się powstrzymać. Piszczał dokładnie tak jak stara szafa w domu mojej babci.

– To mutacja, normalna sprawa w moim wieku – wyjaśnił dryblas, niewzruszony. – Za kilka miesięcy powinno być po wszystkim, chociaż czasami mutacja trwa nawet trzy lata. Czytałem o tym w encyklopedii zdrowia.

– Też tak mówiłam przez pierwsze tygodnie po operacji strun głosowych – roześmiała się ta od biegania i Klotyldy, pulchna, z truskawkowymi włosami. Znów tak głośno i zaraźliwie, że po chwili chichotaliśmy wszyscy, nawet rude dzieci. A przecież w operacji gardła nie ma nic śmiesznego!

– Gdzie jest nasza mama? – Chłopak w okularach opanował się pierwszy i wyskrzypiał jeszcze raz to samo pytanie.

– Nie ma jej tutaj… na razie. – Truskawkowa chyba po raz pierwszy nie wiedziała, co powiedzieć.

Bliźniaki wymieniły porozumiewawcze spojrzenia i rzuciły się na nią z pięściami.

– Porwałyście Nornicę, tak? To twoja sprawka! Oddawaj! Oddaj naszą mamę, i to już!

Nornica? Te dzieci tak mówią na własną matkę? Aż przeszedł mnie dreszcz, gdy zrozumiałam, że ta kobieta pozwala na takie zachowanie. Kto wie, może pewnego dnia wbiją jej nóż w plecy? Dzieci powinny mieć jasno wytyczone granice! Jak można tego nie wiedzieć?

– Gdzie jest nasza mama? – powtarzał okularnik jak mantrę, raz za razem.

Po chwili dołączył do niego młodszy brat, ten w koszulce „Dawaj, Julek, dawaj!”, najmniej rudy i najbardziej piegowaty z całej piątki. Bliźniaki natychmiast podjęły wyzwanie i skandowały razem ze starszymi. Oczywiście najmłodsze dziecko błyskawicznie uznało, że musi robić to, co wszyscy. I oto na środku garażu, zastawionego stołami i krzywymi krzesłami, piątka rudych dzieci tupała miarowo nogami, krzycząc:

– Gdzie jest mama? Oddajcie mamę! Gdzie jest mama? Oddajcie mamę!

Chciałam zatkać sobie uszy i wyjść, byle tego nie słyszeć. Na moment nawet je zatkałam, niestety, niewiele pomogło. Krzesło, na którym siedziałam, trzęsło się od ich tupania.

– Wystarczy! No już, cisza! – Truskawkowa wstała i klasnęła w dłonie. – Najstarsza dwójka, idźcie zrobić braciom kanapki i dajcie im pić. Macie w lodówce coś do jedzenia? No to świetnie. Zajmijcie się kolacją. Bliźniaki w tym czasie pościelą łóżka, zrozumiano?

Dzieci kiwały głowami zupełnie tak, jak tupały, w tym samym rytmie. Jakby robiły to codziennie. Identycznie, równiutko. Powoli głowa w dół i szybko w górę. Sekunda przerwy i znów powoli w dół… Niesamowite!

– A ja? – zapytało dziecko płci nieznanej.

Ciekawe, co truskawkowa wymyśli dla takiego brzdąca?

– A ty narysujesz dla mamy laurkę, zgoda? Mamie jest dziś trochę smutno. Bardzo jej się przyda laurka z kwiatkami.

– A mogę zrobić kwiatki z gliny? – zapytało dziecko.

– Możesz – zgodziła się truskawkowa. – Tylko nie tutaj. Weź glinę ze sobą, do kuchni. Twoi bracia mogą potrzebować pomocy przy robieniu kanapek. A więc lepiej, żebyś tam był. Dobrze? Wszyscy wiedzą, co mają robić?

Dzieci znów pokiwały głowami i gęsiego, w równych odstępach, odeszły za zamaskowane drzwi.

– Nie mamy wyjścia, musimy znaleźć ich matkę – powiedziała szeptem truskawkowa. – Najwyraźniej nie parzy nam herbaty, chłopcy coś by o tym wiedzieli. Od początku to podejrzewałam. Skręciła przy piecu w lewo, do drzwi prowadzących na zewnątrz. I nie wzięła kurtki! Zadzwonię do dyrygenta, że mnie nie będzie na próbie. Wy też szybko zadzwońcie tam, gdzie się wybieracie po zajęciach. Powiedzcie, że się spóźnicie. A potem zrobimy burzę mózgów. Jak się trochę skupimy, na pewno zgadniemy, jak znaleźć Norę. Oglądałam taki program w BBC. Badali w nim, ile potrzeba czasu, żeby znaleźć dowolną osobę w dowolnym miejscu. To bardzo proste i wcale nie trwa tak długo, jak się zdaje. A dzieci nie mogą przecież zostać same na noc.

ROZDZIAŁ 2

NORKA NR 7/9

LENA

Siedziałyśmy w milczeniu chyba z dziesięć minut. Mogłybyśmy dłużej, nawet z dziesięć lat, ale wtedy wróciła Gośka, która za drzwiami rozmawiała przez komórkę z dyrygentem.

– No, to do dzieła. Pomyślmy, gdzie może być Nora. – Klasnęła w dłonie. Odpowiedziała jej, oczywiście, głucha cisza. A ona, oczywiście, nie rezygnowała. – No, dziewczyny, skupcie się. Co o niej wiemy?

– Nic – mruknęłam. – Nawet nie znamy nazwiska. Na szczęście tego łatwo możemy się dowiedzieć.

– Brawo! – Gośka była chyba nieco zdziwiona, że coś powiedziałam i to w dodatku z sensem. Czyżby zakwalifikowała mnie jako bezbarwną i mało inteligentną cichą myszkę? – Dzieci podadzą nam swoje nazwisko. A także numer telefonu do dziadków albo do jakiejś ciotki. Znajdziemy krewnych, którzy się nimi zajmą, nawet jeśli matka nie wróci. Idziemy!

Zapukała do drzwi zamaskowanych dziwnymi narzędziami. Najpierw cicho, potem głośniej. A potem walnęła pięścią. Bez skutku.

Nie zastanawiając się ani chwili, weszła do środka. Faktycznie, nie było na co czekać. Chłopcy mogli gdzieś pójść, mogli próbować szukać matki na własną rękę. Jeszcze tego by brakowało!

Na szczęście nic takiego się nie stało. Spali jak zabici. Dryblas – z głową na stole, mały w ogrodniczkach – w koszyku dla psa pod stołem, bliźniaki – na długiej ławie przy oknie, a chłopiec w koszulce wspierającej Julka – po prostu na podłodze.

– Biedactwa, musieli być wykończeni – powiedziała ta wściekła na cały świat czarnula Marta, jakimś zupełnie innym tonem niż kilka chwil wcześniej, gdy doprowadziła matkę tych biedactw do łez. – Trzeba ich przenieść na łóżka, przykryć. Pomóżcie mi!

Wczołgała się pod stół i wyciągnęła stamtąd chłopczyka w ogrodniczkach. Szepnęła mu coś czule do ucha, odgarnęła włosy wchodzące do oczu.

– Nolnica? Mama? – zapytał mały przez sen, zarzucając jej rączki na szyję i wystawiając okrągłe usteczka do pocałunku.

– Nie jestem twoją… – zaczęła Marta, lecz nagle zmieniła zdanie, przytuliła chłopca do siebie i nadstawiła policzek tak, żeby mógł ją ucałować.

Zrobił to natychmiast, wtulił się w jej sterczący, jędrny, zupełnie niematczyny biust i zaczął miarowo pochrapywać, uśmiechając się przez sen.

Po policzku Marty potoczyła się łza. Przez moment miałam wrażenie, że wiem, co czuje.

Rzuciłam okiem na jej prawą dłoń. Nosiła obrączkę z białego złota, z pięcioma cyrkoniami. No, chyba że to były diamenty.

– Masz dzieci? – Zaryzykowałam. Właściwie wcale nie ryzykowałam tak wiele. Skoro była mężatką i to nie najmłodszą…

– Nie. – Łzy płynęły już z jej obu oczu. – Jeszcze nie…

– Ja też nie. – Uśmiechnęłam się, mając nadzieję, że wygląda to krzepiąco. – Jeszcze nie. Jeszcze nawet kandydata na ojca dla mojego dziecka nie mam. Tak dokładnie, to jeszcze i już nie mam.

Marta otarła łzy, odłożyła malca na kanapę przed telewizorem (chyba ta kanapa nie była jego łóżkiem – mógł się z niej w każdej chwili zsunąć!), wyprostowała plecy i… znów zachowywała się tak jak na początku, w garażu.

– To jakaś wyrodna matka, ta cała Nora – orzekła, rozglądając się dookoła. – Jak mogła zostawić dzieci same w domu?

– Najstarszy jest już prawie dorosły. Ja w tym wieku całymi dniami zajmowałam się rodzeństwem i małą kuzynką. – Gośka nie oceniała jej aż tak surowo. – On dałby sobie radę. No, gdyby nie zasnął.

Znów ten śmiech! Nigdy nie spotkałam kogoś, kto śmiałby się aż tak zaraźliwie. Żadna z nas nie umiała się oprzeć, po chwili wszystkie chichotałyśmy, jak najciszej, żeby nie obudzić chłopców.

Gośka zdjęła buty bliźniakom, a potem zarzuciła sobie jednego na lewe ramię, drugiego na prawe i zniknęła z nimi za zakrętem korytarza. Była naprawdę silna, chociaż wałeczki tłuszczu na jej biodrach i okrągłe ramiona wcale na to nie wskazywały.

– Pójdę zobaczyć, czy samochód Nory stoi przed domem – zaproponowałam, nie chcąc zostać sam na sam z Martą.

Znów miała zgarbione plecy i szkliste oczy. Wciąż trząsł się jej leciutko podbródek, jakby z trudem panowała nad sobą. Siedziała przy najmniejszym z rudzielców, który z całej siły trzymał jej palec swoją drobniutką rączką.

– Jak wrócisz, zastosujemy tę metodę, którą widziałam w BBC. – Różowa fryzura Gośki, a potem ona cała, wyłoniła się zza zakrętu korytarza, już bez bliźniąt zwisających z ramion. – Na pewno szybko ją znajdziemy. Muszę tylko sobie przypomnieć, jak wyglądał pierwszy krok. No, tam w BBC. Robili burzę mózgów, na pewno. Ale co z niej wynikało? Chodziło chyba o miejsce, gdzie ta osoba była najszczęśliwsza. Próbowano je ustalić i od niego zacząć. Możemy zrobić to samo.

– Ciekawe, skąd niby będziemy wiedzieć, gdzie ta Nora jest szczęśliwa, a gdzie nie? – mruknęła Marta za moimi plecami. – Przecież nic o niej nie wiemy. Wymyśl coś odpowiedniejszego w naszej sytuacji.

– Jest koszyk, a nie ma psa. – Wychodząc, usłyszałam głos Gośki. – Widać, że głodują, ale chyba go nie zjedli?! Musimy go poszukać!

Brr, aż przeszedł mnie dreszcz. Szybko wybiegłam przez garaż, zamieniony na pracownię, przed dom Nory. Było niemal całkiem ciemno. Na niebie kłębiły się chmury. Żadnego księżyca, żadnych gwiazd. Tylko mała lampka oświetlała wiszącą nad drzwiami tabliczkę. Spojrzałam na nią i po prostu musiałam się uśmiechnąć. Wyglądało na to, że napis pierwotnie głosił: „Norka u Nory”. Teraz jednak „u Nory” było przekreślone, a nad nim niewprawną – niemal na pewno dziecięcą – ręką dopisano „nr 7/9”. Norka nr 7/9. Dzieci Nory najwyraźniej mają poczucie humoru. To dobrze, może im się przydać. Bo ich matka bez wątpienia przeżywa ciężkie chwile.

Przez tę tabliczkę niemal zapomniałam zajrzeć za dom, gdzie stał samochód, kiedy przyszłam na zajęcia. Nie pamiętałam, jakiej był marki – zauważyłam tylko, że jest bardzo duży, wściekle pomarańczowy, z namalowanym na masce kwiatkiem. Dziwny jakiś taki. Teraz nie było go na podjeździe. Mogłam wracać do Marty, Gośki i rudych śpiących rycerzy, aby oświadczyć im, że właścicielka norki nr 7/9 może być już na drugim końcu miasta.

Zanim jednak nacisnęłam klamkę, usłyszałam za plecami kroki, a potem cichy szept:

– Ta czarna dziewczyna… Ona jeszcze nie poszła?

To była Nora. Miałam ochotę uściskać ją z radości, że się znalazła. Uznałam jednak, że nie wypada, i powiedziałam tylko:

– Dobrze, że już jesteś. Martwiłyśmy się. Marta i Gośka kładą twoich chłopców spać.

Widziałam, że się waha. Wejść czy nie wejść. Nie wytrzymałam:

– To przecież twój dom, nie możesz go porzucić tylko dlatego, że w środku jest ktoś, kto cię zdenerwował.

Nora stała przede mną w świetle tej lampki nad drzwiami do garażu i nerwowo wykręcała sobie palce. Wokół jej nóg biegał pies. „A więc jednak go nie zjedli” – uśmiechnęłam się do siebie, wspominając słowa Gośki. Zresztą, nie byłoby z niego za wiele mięsa. Mały, chudy, kudłaty i brzydki jak noc kundel. Trudno było tego nie zauważyć nawet przy słabej żarówce znad drzwi.

– Nie mogę porzucić domu… i dzieci. Fakt. – Nora kiwała głową. – I nie zamierzam tego zrobić. Ale mogę trochę opóźnić powrót. Skoro chłopcy i tak już śpią… Zdrzemnę się w samochodzie.

– Przecież go tu nie ma? – zdziwiłam się.

I w tej samej chwili zobaczyłam, że pomarańczowe dziwadło stoi zaparkowane po drugiej stronie bramy. Najwyraźniej Nora gdzieś nim jeździła i właśnie wróciła.

– Musiałam trochę się uspokoić – wyjaśniła. – Nic mnie tak nie relaksuje jak jazda samochodem, z Pysią na siedzeniu obok. Nie mogę jechać za daleko, benzyna tyle kosztuje… Ale choćby kawałeczek, kilka chwil za kierownicą.

– Raczej nietypowy ten twój samochód – odważyłam się powiedzieć. – Taki… wesoły. I duży.

– To dostawczak – oświadczyła, jakbym mogła tego jeszcze nie zauważyć. – Mój mąż woził nim glinę i koło garncarskie, gdy prowadził zajęcia poza domem. Dostarczał też swoje prace do klientów. A kiedyś nawet zabrał piec na wakacje, do mojej ciotki na wieś. Właśnie wtedy chłopcy namalowali kwiatki i pluszowe misie w miejscach, w których samochód rdzewiał. To bardzo praktyczne auto, kiedy się ma pracownię. Ja woziłam dzieci fiatem, na raty, bo wszyscy się nie mieściliśmy. Jak jechaliśmy gdzieś całą rodziną, to mąż jechał z Julkiem dostawczakiem, a ja z pozostałą czwórką fiatem. No ale teraz fiata musiałam sprzedać, żeby było za co kupić chleb… Szkoda, był taki śliczny. Jacek kupił mi go dopiero pół roku temu. Nie miałam wyjścia. Zresztą, był za mały. Chciałam zamienić to pomarańczowe straszydło na jakąś osobówkę z sześcioma miejscami, po co mi dostawczak? Gliny nie wożę, prac też nie. Nie mam w ogóle nic do wożenia poza piątką dzieci. Sadzanie ich z tyłu, bez fotelików, bez pasów, na podłodze, jest nielegalne i niebezpieczne. Okazało się jednak, że na zamianę nie mam szans, musiałabym sporo dopłacić, a na to mnie nie stać. Nie wiem, co z tym zrobić. Codziennie mówię sobie, że pomyślę o tym jutro. Jak…

– Jak Scarlett. – Uśmiechnęłam się. A potem dodałam: – Jesteś bardzo dzielna.

Naprawdę tak myślałam. Ciekawe, co ja bym zrobiła, gdyby mąż zostawił mnie z piątką dzieci, bez grosza przy duszy? Gdyby całym moim kapitałem był pomarańczowy dostawczak i zapas gliny, który pewnie wystarczy na dwa lata?

Chyba strzeliłabym sobie w głowę.

Mama nauczyła mnie, że nie mogę być zależna od mężczyzny. I to jedno faktycznie mi się w życiu udaje. Poza tym jednym koszmarnym momentem, kiedy mogłam stracić wszystko przez Pawełka, jestem panią swego losu. Zarabiam na siebie. Mogę przyjąć od mężczyzny perfumy albo kwiaty, ale i sama, jeśli najdzie mnie kaprys, mogę kupić facetowi laptop albo wycieczkę do Egiptu. Nigdy nie miałam takiego kaprysu, lecz gdybym miała, to mogę, stać mnie. I za to jestem naprawdę wdzięczna mamie.

Brr, aż dreszcz mnie przechodzi, gdy pomyślę, że mogłabym się znaleźć w takiej sytuacji jak Nora. On zniknął, ona została bez pracy, bez dyplomu dobrej uczelni – i bez grosza.

Przez chwilę chciałam zaproponować jej pożyczkę, ale to zabrzmiałoby idiotycznie. Dopiero się poznałyśmy, oficjalnie niemal nic o niej nie wiem. To, że znam jedną z jej tajemnic (fotel kierowcy w dostawczaku ma dodatkowe mocowanie z gumy do żucia, żeby nie trzeszczał przeraźliwie w czasie jazdy), nie znaczy, że mogę oferować jej jałmużnę.

Chciałam jednak jakoś ją wesprzeć. Czułam, że powinnam. Powiedziałam więc:

– Podoba mi się tutaj. Chciałabym przychodzić co tydzień, jeśli się zgodzisz. Wcale mi nie przeszkadza, że nie ma programu kursu, i że ty… no, że tak właściwie będziesz się uczyć razem z nami.

Nie zdradziłam jej tylko, że tak naprawdę muszę tu przychodzić w każdy czwartek. Zobowiązałam się do tego na piśmie już kilka dni temu. I niewywiązanie się z tego zobowiązania ściągnęłoby na mnie poważne kłopoty. Człowiek, który mnie o to prosił, bardzo źle znosi odmowę.

Numer tego człowieka wyświetlił się właśnie na ekranie komórki wibrującej w mojej kieszeni.

– Były mąż – mruknęłam lekceważąco, odrzuciłam połączenie i popchnęłam Norę delikatnie w stronę domu. Najwyższy czas, żeby zajęła się dziećmi.

NORA

To był niesamowity wieczór. Te kobiety, dziewczyny właściwie… chyba tylko ta duża, energiczna Gośka, uczesana w różowe kitki, jest starsza ode mnie. Lenka wygląda prawie jak studentka. Na pewno ma nie więcej niż 29, może 30 lat. Zaskoczyło mnie, kiedy powiedziała, że jest rozwódką. Z kolei Marta to… to kobieta bez wieku. Może mieć 33, może mieć 47. Pewnie już na studiach wyglądała tak jak teraz. Taki typ.

No więc te dziewczyny są niesamowite. Zajęły się moimi chłopcami, położyły ich spać. Nakarmiły rybki. A potem Pysię, która wróciła z przejażdżki ze mną mokra i głodna. Pozmywały naczynia. I powiedziały, że będą przychodzić do mnie w każdy czwartek. Bo chcą, i już.

– Wiesz, dzięki temu, że będziesz się uczyć razem z nami, może być jeszcze fajniej. – Gośka klasnęła w dłonie tak głośno, że aż Pysia podskoczyła nerwowo przez sen. – Kurs bez nauczyciela, to jest coś. Razem będziemy kombinować. Na pewno mam w domu jakiś poradnik dla początkujących ceramików po francusku albo hiszpańsku. Przyniosę, będziemy miały od czego zacząć.

– Ja trochę potrafię. – Poczułam się w obowiązku je uspokoić. – No, z kołem nie radzę sobie jeszcze najlepiej, ale parę rzeczy z dziećmi ulepiłam. A jakby co, to mam mnóstwo książek. No i mój najstarszy syn, Julian, na pewno chętnie pomoże. Nieraz pomagał ojcu w pracowni, chce iść do liceum plastycznego. No, chyba że zdecyduje się na twórczą klasę humanistyczną, ciągle się waha…

– Spoko, poradzimy sobie same. On niech lepiej odrabia lekcje z braćmi. – Gośka nie robiła nic innego, tylko się śmiała. Cały czas!

Śmiała się nawet wtedy, gdy parzyła herbatę. Po raz pierwszy w życiu siedziałam w swojej kuchni, przy swoim stole, obsługiwana przez inną kobietę. Ona zaparzyła cały dzbanek, dosypała do niego czubatą łyżkę cukru i jakieś przyprawy z mojej półki. Nie wiem, co to było, smakowało dziwnie, po turecku albo egipsku, słodko, intensywnie i przepysznie. Na pewno nie miałam nic arabskiego na półce z przyprawami! Gośka zrobiła też sałatkę. Nie przypuszczałam, że z resztek, które dzieci zostawiły w lodówce, da się zrobić coś jadalnego. A to było nie tylko jadalne, ale i wspaniałe. Najlepsza sałatka, jaką jadłam w życiu!

Dziwnie się czułam. Od wieków już nikt się o mnie nie troszczył. Zapomniałam, jak to jest. Przecież to ja jestem od karmienia, zmywania, martwienia się o psa, rybki i benzynę w baku…

Potem, kiedy już wyszły, rozkleiłam się na dobre. Siedziałam w kuchni i płakałam. Po raz pierwszy od odejścia Jacka po prostu ryczałam jak bóbr. Pysia przyszła i wskoczyła mi na kolana. A potem lizała mnie po dłoni, zupełnie jakby rozumiała, co się dzieje.

– Twój pan zostawił nas bez grosza przy duszy – mówiłam jej to, co już i tak wiedziała. – Jeśli szybko nie znajdę jakiegoś sposobu, żeby zdobyć pieniądze, będę musiała zabrać Jędrzeja z prywatnej szkoły.

Właśnie jego szkoła martwi mnie teraz najbardziej. Julek poradzi sobie, bez względu na wszystko. Nawet gdyby w ogóle nie chodził do szkoły, gdybym nie mogła już płacić za jego angielski, gdyby przestał należeć do kółka młodych literatów, do klubu wynalazców i do grupy teatralnej, gdyby nie miał farb i płótna. On po prostu jest piekielnie zdolny i ma swoją wielką pasję. A nawet trzy pasje. Za to Jędrzej… Nie przetrwa w klasie z dwudziestoma pięcioma innymi osobami. Odchorowuje każdą zmianę. Po zniknięciu Jacka przez trzy tygodnie nie wychodził z pokoju. Do tej pory nie jada sernika ani wątróbki, ulubionych dań swojego ojca. Na znak protestu. Psycholożka wyjaśniła mi, że to całkiem normalne. I że mogą się pojawić inne oznaki, znacznie bardziej dla niego niebezpieczne. W jego obecnej szkole wszystko rozumieją. Nie chcę myśleć, jak byłoby w naszym rejonowym państwowym molochu z sześcioma trzecimi klasami i nauczycielami, dla których dzieci są tylko numerami w dzienniku. W budynku z odrapanymi ścianami i wiecznie zatkanymi toaletami, od dwudziestu lat czekającymi na remont. W labiryncie korytarzy, z których jeden prowadzi do skrzydła północnego, pełnego nastolatków, regularnie odwiedzanych przez policję z powodu bójek i narkotyków. A jeśli nie wymyślę jakiegoś sposobu, żeby zarabiać pieniądze, regularnie, co miesiąc, pieniądze, które wystarczą na utrzymanie piątki dzieci, psa, rybek i samochodu… Jeśli szybko czegoś nie wykombinuję, szkoła Jędrzeja pójdzie do odstrzału jako pierwsza.

Nie, nie chcę o tym myśleć. Będę jak Scarlett, pomyślę o tym jutro. I na pewno przyjdzie mi do głowy jakieś genialne rozwiązanie. I tak jak Scarlett, nigdy już nie będę głodna. I moi chłopcy też nie. Ach, jak ja lubię tę scenę w książce. I w filmie. Kiedy ona klęczy pod drzewem, na tle czerwonego nieba, z garścią ziemi w dłoni. Ona przynajmniej miała ziemię.

No jasne, ja mam glinę. Wygląda prawie tak samo. Gdybym tylko umiała zrobić z niej coś, za co zapłacą inni ludzie.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Copyright © by Liliana Fabisińska, 2013

Copyright © by Wydawnictwo FILIA, 2018

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żaden z fragmentów tej książki nie może być publikowany w jakiejkolwiek formie bez wcześniejszej pisemnej zgody Wydawcy. Dotyczy to także fotokopii i mikrofilmów oraz rozpowszechniania za pośrednictwem nośników elektronicznych.

Wydanie I, Filia, Poznań 2018

Projekt okładki: Olga Reszelska

Zdjęcie na okładce: © Susan Seubert/Arcangel

Redakcja i korekta: Kinga Zalejarz

Skład i łamanie: Dariusz Nowacki

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej:

„DARKHART”

Dariusz Nowacki

darkhart@wp.pl

eISBN: 978-83-8075-419-5

Wydawnictwo Filia

ul. Kleeberga 2

61-615 Poznań

wydawnictwofilia.pl

kontakt@wydawnictwofilia.pl