Andrea Portes

Jesień motyli

Tłumaczenie:
Maria Olejniczak

Mojemu synowi Wyattowi,
który jest dla mnie słońcem, księżycem i gwiazdami

Także mojemu mężowi Sandy’emu,
który jest dla mnie górą, oceanem i zorzą

Część I

Rozdział pierwszy

Pewnie nigdy nie myśleliście, że będziecie siedzieć przy jednym stole z freakami. Jest okay. Można się przyzwyczaić. Wierzcie mi.

Chociaż człowiek ma wtedy trochę obowiązków. Więc najpierw musi rozeznać się w sytuacji.

Rzućmy okiem na siedzących przy stole. Od lewej do prawej… Alergiczny Fistaszek, Dziewczyna z Aparatem na Zębach, Fiksat i ja. Pewnie główkujecie, co to za określenia. Słuchajcie. Nie zamierzam tu niczego upiększać. Mam powód, żeby teraz wam tego nie wyjaśniać. Wszystko w swoim czasie. Jezu, nie popędzajcie mnie!

Kto wie, czy nie będziecie musieli zająć się tymi ludźmi, gdy mnie nie będzie. No więc tak: Dziewczyna z Aparatem na Zębach jest łatwa w obsłudze. Alergiczny Fistaszek właściwie też. Trzeba tylko uważać, żeby w zasięgu jego ręki nie było orzeszków ziemnych ani nawet piniowych – powaga. Po zjedzeniu orzeszka napuchnie jak ryba rozdymka i tylko wbicie mu w udo autostrzykawki z adrenaliną uratuje go od śmierci. Nie przesadzam. Chłopak naprawdę może umrzeć. Ale spoko. Bez stresu. Zanim odejdę, pokażę wam, jak to się robi.

W gruncie rzeczy trzeba uważać tylko na Fiksata. Jeżeli nie ustawicie pojemników z solą, pieprzem, ketchupem i musztardą w rzędzie, to znaczy idealnie równo w jednym rzędzie, równolegle do brzegu stołu i na samym środku, to koleś zacznie się miotać, trząść i wrzeszczeć, że wszyscy umrzemy. Luzik. Bierze leki. Swoją drogą czasem zapomina je wziąć i wtedy ni stąd, ni zowąd niewłaściwie stojące pojemniki mogą wywołać koniec świata, więc lepiej od razu postawić je jak trzeba. Po co ryzykować?

Pewnie domyślacie się, że przy takim nagromadzeniu freaków w jednym miejscu komuś się oberwie. Słuszne przypuszczenie. Ale spoko. Zazwyczaj pada na mnie. Właściwie po to tu jestem. I jakby dlatego tu się w ogóle znalazłam. Dawniej byłam normalną nastolatką, która nie znosiła szkoły średniej, zwyczajną uczestniczką środkowej fazy eksperymentu, jakim jest edukacja publiczna. Przebywałam tak jakby w czyśćcu. Gdzie toleruje się wszystkich.

Ale w dziesiątej klasie straciłam rozum i stanęłam w obronie Alergicznego Fistaszka, gdy po raz enty przyczepiono mu na plecach kartkę z napisem: Ptaszek jak fistaszek. Tak naprawdę próbował się stawiać, ale nic z tego nie wyszło, bo mięśniaki z radością w oczach i wypiekami na twarzach wrzucili go do najbliższego pojemnika na śmieci i poturlali po korytarzu na przerwie między czwartą a piątą lekcją.

Słuchajcie, nie wiem, co mnie napadło. Cokolwiek to było, dostałam szału. W pierwszej fazie napadu wrzeszczałam i wyzywałam ich od debili i prymitywów z móżdżkami wielkości ziarnka piasku. W drugiej fazie oni wsadzili mnie do pojemnika na śmieci i poturlali po tym samym korytarzu na przerwie między czwartą a piątą lekcją. Na koniec wylądowałam przy stole z freakami, od teraz na zawsze. Spoko. Powiedzieć wam coś w tajemnicy?

Mnie się tu podoba.

Tu jest moje miejsce.

Tak. Przy stole z freakami. Juhu!

Przynajmniej nie muszę udawać głupiej albo dla picu zachwycać się piłką nożną czy omawiać wad i zalet lakieru do włosów. Tutaj mam święty spokój, mogę przez godzinę gapić się w otchłań. Muszę tylko uważać, żeby na stole nie było orzeszków, żeby przyprawy stały w rzędzie i żeby nic włóknistego nie zaczepiło się o aparat na zębach. Proste, co nie?

Chętnie bym tu została, słowo daję. Tak w ogóle, na zawsze.

Fiksat i Alergiczny Fistaszek właśnie snują wizje, co będzie w przyszłym roku. Co się wydarzy, gdy wrócę ze Wschodniego Wybrzeża – które nazywają Wybrzeżem Snobów – gdzie nauczę się jeść bułkę z homarem i mówić „bahdzo phoszę” i gdzie będę napastowana przez jakiegoś Kennedy’ego. Dziewczyna z Aparatem na Zębach uważa, że powinnam zainwestować w zestaw granatowych blezerów i może nawet wymyślić sobie herb rodowy.

Nie mam serca wyjawić im prawdy. Nie mam serca wyznać, że nie wrócę. Nie mam serca opowiedzieć im o swoim dwupunktowym planie. Ale wam się zwierzę. Pod warunkiem że nie piśniecie słowa. Dobrze? No więc plan jest tak naprawdę całkiem prosty:

1) przeniosę się na Wschodnie Wybrzeże

i…

2) skończę ze sobą.

Rozdział drugi

Chcecie wiedzieć, co się stało?

Okay. Mogę wam opowiedzieć.

Powodem było słowo „powinnaś”.

Tak, przez to jedno słowo wszystko się wydarzyło.

Brzmi od czapy? Tylko na początku. Zrozumiecie, gdy dojdę do końca swojej historii. A ta teraz? To jest właśnie opowieść, którą chcecie usłyszeć.

No więc tak. „Powinnaś”.

Jeśli padają słowa „powinnaś” albo „masz być”, niewątpliwie rozmawiamy z moją mamą.

Jeśli pada wyrażenie „tak to już jest”, mamy do czynienia z moim tatą.

Powiedzenie „tak to już jest” nigdy, przenigdy nie może nikogo usatysfakcjonować.

A już na pewno nie moją mamę.

Chociaż ona nawet tu nie mieszka. Przeprowadziła się do Francji. Zamieszkała pod Paryżem. W lasku Fontainebleau! Zgadza się, rzeczywiście jest wróżką. Czy to nie brzmi jak bajka? Ale poczekajcie, z czasem do tego dojdziemy, bo to bujda na resorach.

Jeżeli myślicie, że tato i ja mieszkamy w Paryżu albo w ogóle we Francji, czy w tym całym Fontainebleau, to czeka was kolejna niespodzianka. Pochodzimy z fantastycznej miejscowości, o której mogliście słyszeć. Jest na topie. Więcej niż trendy. Domyślacie się? No dobra, już mówię.

What Cheer w stanie Iowa.

Tak, dobrze słyszycie. Pieprzone What Cheer w pieprzonym Iowa. Być może przypuszczaliście, że podczas naszej rozmowy odwróciłam się do osoby siedzącej obok i powiedziałam: „What?”, a ona odparła: „Cheer!”. Ale nie. Tak się nazywa miasteczko: What Cheer[1].

Krąży wiele teorii, skąd się wzięła ta nazwa. Jestem niemal pewna, że miasto nazwano tak po to, żeby ludziom mąciło się w głowach, gdy mówię, skąd pochodzę.

Najczęściej powiada się, że w dawnych czasach mieszkańcy – mam przed oczami gromadę mężczyzn w roboczych kombinezonach, ktoś trzyma fajkę, której główkę zrobiono z kaczana kukurydzy, ktoś inny jest przepasany powrozem, oraz dżentelmena w czarnym surducie, dobrotliwego siwego staruszka przypominającego Jerzego Waszyngtona – wszyscy ci ludzie zebrali się w ratuszu, żeby wybrać nazwę dla swojego miasteczka. Nie mogli dojść do porozumienia. Padały wyzwiska i zarzuty. Może nawet ktoś zamachnął się krzesłem.

W końcu powstał taki zgiełk i zamęt, że jedyny szacowny obywatel na sali, zapewne ten podobny do Jerzego Waszyngtona, oświadczył, że nazwa miasta będzie brzmiała tak jak pierwsze słowa wypowiedziane przez człowieka, który stanie teraz w drzwiach.

I wtedy… nie wiadomo skąd przyczłapał jakiś stary włóczęga. Wyobrażam sobie, że zapadła martwa cisza. Kłąb suchego zielska wleciał do środka i potoczył się po podłodze. Może nawet myszy zastygły w napięciu. Staruszek powitał go uprzejmie i poprosił, żeby usiadł. A włóczęga zapytał: „What chair?”[2]. Nikt z obecnych nie usłyszał go wyraźnie. Możliwe, że na przykład zostawili w domu trąbki do ucha. Wydawało im się, że powiedział: „What cheer!”. I to jest pierwszy i najczęstszy powód mojego zakłopotania. What Cheer w stanie Iowa.

Miejscowi chętnie opowiadają tę historię, żeby zabawić przyjezdnych. Robią to z entuzjazmem. Puenta wywołuje uśmiechy, ludzie kręcą głowami i udają, że nigdy wcześniej tego nie słyszeli.

O tak, mogłabym w nieskończoność opowiadać anegdoty o What Cheer, co z pewnością napawałoby dumą moich ziomków. Teraz jednak niech nam wystarczy informacja, że miasteczko liczy sześćset czterdziestu sześciu mieszkańców, a właściwie sześćset czterdziestu pięciu, beze mnie.

Bo ja siedzę teraz w pociągu. Widzicie mnie? To ta dziewczyna z rudymi kręconymi włosami, co ma dziwne usta. Nie śmiejcie się ze mnie – każdy ma jakieś usta, a moje są po prostu szczególne. Nie ze względu na ich wyjątkowość, lecz dlatego, że są tak jakby szerokie. W sensie od ucha do ucha, to po pierwsze. A po drugie, prawie się nie zamykają. Zadaję dużo pytań – może za dużo – masę różnych pytań. Ale przede wszystkim chcę wiedzieć, co jest przyczyną, a co skutkiem: duże usta czy niezamykające się usta? Przecież nie można iść przez życie, mając taką paszczę, i z niej nie korzystać, nie zadawać pytań, które dręczą wszystkich, ale nikt ich nie zadaje. Gdybym się urodziła z wąskimi ustami, jak na przykład Kristen Stewart[3], na pewno byłabym cicha jak myszka i znała swoje miejsce. I na pewno często chodziłabym w beżach. Cała w beżach.

Ale tak się nie stało.

Urodziłam się z tą dziwną paszczą i naturalną koleją rzeczy paszcza mi się nie zamyka. Na dodatek mam spłukanego ojca, ponieważ rodzice się rozwiedli. A zatem na początek wyobraźcie sobie młodą bystrzachę, każcie jej dorastać w miasteczku o nazwie What Cheer i dajcie jej pustą skarbonkę (brak pieniędzy zawdzięczam moim rozwiedzionym rodzicom, wielkie dzięki!) – to ja. Dziewczyna, która musi się ubierać w lumpeksie i która ciągle zadaje pytania.

O takiej mówi się, że jest „dziwaczna”.

Natomiast ja mówię o sobie: „Gdybym nie nosiła ciuchów z lumpeksu, chodziłabym w worku na kartofle”.

Gdybym tylko urodziła się z drobnymi ustami i w bogatej rodzinie, mogłabym ubierać się na beżowo do końca świata, do sądnego dnia, po wsze czasy, czy jak tam mówi się w bogatych domach.

Mogłabym mieć proste jak drut włosy i mogłabym wygadywać jakieś beznadziejne rzeczy w rodzaju: „Gdy robisz sobie pedikiur w domu, po prostu posmaruj stopy grubą warstwą żelu za tysiąc dolarów, zrobionego z unikatowych jaj ptaka dodo!”. Zupełnie jak pewna celebrytka pisząca blog lifestylowy. Zauważyliście, że ta blada blondynka ciągle robi z siebie kompletną idiotkę? Wiecie, o kim mówię. Sami przyznajcie. Mam na jej temat teorię. Nie chodzi o to, że kobieta jest oderwana od rzeczywistości albo dobrze sytuowana, albo po prostu taka niezwykła czy coś w tym rodzaju. Moim zdaniem ona chyba jest zwyczajnie głupia. Otóż to.

Ale ta historia jest nie o niej. Boże, co to by były za nudy.

Nie, ta historia jest o dziewczynie z What Cheer w Iowa.

No i koła poszły w ruch. Dosłownie. To znaczy pociąg ruszył ze stacji piętnaście minut temu, a ja jadę zdobyć świat. Mówiąc o „zdobyciu świata”, mam na myśli to, że „spokojnie usadowię się w grobowcu, który sama sobie postawię, a potem zakończę to wszystko w efektownym stylu”. Na marginesie, wciąż dopracowuję szczegóły. Wolę obadać sytuację, żeby uniknąć pochopnych decyzji.

Faktem jest, że przesiedziałam jakieś osiemdziesiąt procent roku obok Fiksata, Dziewczyny z Aparatem na Zębach i Alergicznego Fistaszka, snując plany. Jaki sposób będzie najlepszy? Kiedy to zrobić? Czy po kryjomu, żeby nikt się nie zorientował, dopóki ktoś przypadkiem mnie nie znajdzie, na przykład między regałami w bibliotece? Czy może widowiskowo, na przykład skacząc z ogromnej wieży zegarowej, która widnieje w powszechnie dostępnej broszurze reklamowej?

Posłuchajcie. Gdy się rozstawaliśmy, Fiksat, Zębata i Fistaszek nie mieli pojęcia, że już mnie nie zobaczą. Kryłam się. Po co ich martwić? Mieli dość własnych problemów, co nie?

Skłamałabym, mówiąc, że nie będę za nimi tęsknić. Będę tęsknić jak cholera. A cały ten plan? Wysłanie mnie na wschód? Po to, żebym nabrała kultury? Żebym się stała poważaną obywatelką? Mam być szczera? To szatański plan.

Wobec tego umówiłam się sama ze sobą, że nie będę o nich myśleć. Po prostu zamknę ich w pudełku i o nich zapomnę. A przynajmniej spróbuję zapomnieć. Nie zamierzam codziennie zalewać się łzami. To niekulturalnie.

Pewnie się zastanawiacie, dlaczego nie zmierzam na zachód. Przecież wszyscy kierują się w tamtą stronę, prawda? Czy nie tam kończy się każdy film, książka, cokolwiek: najwyższy boss wzrusza ramionami albo doznaje olśnienia, albo zabija czarny charakter, a potem wsiada do pociągu, samolotu, autobusu czy na konia i jedzie na zachód, gdzie słońce świeci bez ograniczeń i kołysze cię do snu szum palmowych liści?

Z pewnością zastanawialiście się, co ludzie robią, gdy tam się znajdą.

Sądzę, że po prostu rozglądają się wokoło i mówią: „Hm”.

Na co cała Kalifornia wzrusza jakby ramionami i dalej popija sok pomarańczowy.

No więc, gdybyście zadawali sobie to pytanie, odpowiedź brzmi: nie, nie jadę do Kalifornii. Przecież ta opowieść dopiero się zaczyna. Gdybym na początku wybrała się na zachód, byłoby to niewłaściwe, i już. Poza tym mogę się założyć, że wylądowałabym na ulicy razem z kolesiem o imieniu Spike, moim wspólnikiem w działalności przestępczej.

O nie. W tej historii chodzi o to, co „powinnam”. Na przykład „powinnaś” zachowywać się kulturalnie, jak mówi moja mama. I „powinnam” pozbyć się tych różnych dziwactw, jeśli chcę coś osiągnąć na uniwersytecie należącym do Ligi Bluszczowej[4], na którym niewątpliwie będę studiować. Kalifornia jest równie dobrym miejscem, żeby nabrać kultury, jak cukiernia, żeby się odchudzić.

Stanęło na tym, że tej megaważnej kultury nabiorę w szkole Pembroke[5] na Wschodnim Wybrzeżu. Nigdy nie słyszeliście o tej szkole? To dlatego, że jej istnienie jest właściwie tajemnicą i można się tam dostać pod warunkiem, że o twoich rodzicach piszą w rubryce towarzyskiej albo że twoi prapraprapraprapradziadkowie przypłynęli do Ameryki na statku Mayflower, albo że masz na imię Sasha lub Malia[6]. Jeśli nie spełniasz któregoś z tych kryteriów, nie urodziłaś się pod szczęśliwą gwiazdą. Nawet nie myśl o tej szkole. Bo wpadniesz w depresję.

No więc, jak to możliwe, że dziewczynę z zapadłej dziury, wygadanego dziwoląga w ciuchach z lumpeksu, czyli niżej podpisaną, przyjęto do szkoły Pembroke, a nie odrzucono jej z pogardą, zanim zdążyła wymienić nazwę tej placówki? Otóż teraz będzie ciekawie.

Słyszeliście o teorii pieniądza zwanej „logiką działania zbiorowego”? Chodzi o „stosowaną w naukach politycznych i ekonomii teorię skoncentrowanych korzyści i rozproszonych kosztów, której główna teza brzmi, że skoncentrowane interesy mniejszości są nadreprezentowane, a rozproszone interesy większości są tłamszone, wskutek tak zwanego efektu gapowicza, wzmagającego się wraz ze wzrostem liczebności grupy”.

Oczywiście, że nie słyszeliście.

Nikt o niej nie słyszał.

Oprócz ekonomistów, finansistów i politologów. I tych wszystkich, którym strasznie zależy na pieniądzach i władzy, głównie dlatego, że już je posiadają i chcą mieć pewność, że ich nie stracą. Tymczasem reszta ludzi siedzi i zastanawia się, dlaczego nie ma pracy albo dlaczego musi pracować czterdzieści godzin tygodniowo, a i tak nie ma co włożyć do garnka.

Otóż ta teoria, teoria, której nie da się zrozumieć, jest największym, megaważnym osiągnięciem… tu proszę o oklaski… mojej matki. Na tej planecie, w małym mikrokosmosie posiadaczy pieniędzy i władzy, w zasadzie wszyscy znają tę teorię i znają moją mamę.

A właściwie nie tyle znają, co czczą.

Tak. Moja mama jest otaczana czcią.

Wiem, że to dziwaczne.

Dzięki temu napisała masę książek, zasiadała w niezliczonych zespołach doradczych i pracowała nie dla jednego, lecz dwóch prezydentów. Czyli była w rządzie. Czaicie? Taka z niej fisza. Wielka szycha.

Nie ma czego zazdrościć. Nie jest sympatyczną panią.

Jeśli którąś z was zżera zazdrość, odpuść sobie, dziewczyno, idź uściskać swoją normalną matkę, która może nie wymyśliła słynnej teorii ekonomicznej, ale pamięta o twoich urodzinach czy o Gwiazdce, czy w ogóle o tym, że istniejesz. Wiem, co mówię. Jeśli masz mamę, a ona poszła, powiedzmy, choć JEDEN raz na mecz baseballowy twojej drużyny juniorek albo na szkolny koncert czy jasełka, w których występowałaś jako Maria Panna (MARIA PANNA, Chryste Panie!), to mnie przebiłaś. Masz komfortową sytuację, kochana.

Okazuje się, że taka matka jak moja jest przydatna w Pembroke.

Ponieważ uczęszczanie do tego rodzaju szkoły, jeśli nie jest możliwe z racji pochodzenia, to staje się możliwe po jednym telefonie od właściwej osoby. Jeśli dzwoni do ciebie były prezydent, na taki telefon odpowiadasz. Nawet gdy były prezydent jest, rozumiesz, po prostu znajomym i telefonuje, by zrobić uprzejmość znajomemu. Polecić jego córkę do twojej szkoły.

Tak to wygląda. Tak to się załatwia.

Myśleliście, że przyjmują najlepszych?

Pudło.

O pewnych sprawach macie nic nie wiedzieć. Na przykład za miastem, tuż za What Cheer, jest stacja benzynowa. Mój tato musiał przestać tam tankować. Przynajmniej gdy z nim jechałam. Dlaczego? Bo tam mieszkali ludzie. Cała rodzina. Sprzedawca benzyny, jego żona i troje małych dzieci. Wszyscy mieszkali w budynku stacji. Na piętrze. Widziało się, jak te maluchy stoją w drzwiach, przyglądają się, mrużąc oczy, w samych spodenkach. Najmłodsze jeszcze ma pieluchę. Tato przestał zabierać mnie ze sobą. Bo gdy tam podjeżdżaliśmy, za każdym razem dostawałam amoku, krzyczałam, że musimy tam wrócić i przywieźć dzieciakom czyste ubranie, coś do jedzenia. „To nie fair, tato, to nie faaaiiirrr!”.

Tato próbował opanować sytuację, jakoś mnie uspokoić. „Przestań, skarbie, nic się stało. Jeżeli chcesz, wrócimy tu. Już dobrze, kochanie, już dobrze”. Ale ja czułam, że coś go dręczy. Że w duchu zadaje sobie pytanie, czy jego córeczka nie jest szurnięta. Może skończy się to tym, że prędzej czy później wyląduje w wariatkowie.

A tamte dzieciaki? Mieszkające na stacji benzynowej. Kto zadzwoni w ich sprawie? Kto podniesie słuchawkę i dopilnuje, żeby chodziły do dobrej szkoły? Albo chociaż miały coś do jedzenia? Albo buty na nogach?

Nikt. No właśnie.

W takim razie, sorry, ale idę się zabić.

To był żart. Nie mogę się zabić. Nawet nie wyjechaliśmy jeszcze z Iowa! Jezu, cierpliwości. Co was napadło?!

A więc mamy przed oczami szesnastolatkę bez kasy i bez porządnych ciuchów, która niedługo rozpocznie naukę w snobistycznej szkole na Wschodnim Wybrzeżu.

Ta dziewczyna powoli odzyskuje równowagę po łzawym rozstaniu z kolorową ekipą przy stole w stołówce – ekipą, której mimo jej oczywistych wad w ogóle nie chciała zostawić. Ta dziewczyna być może ma przy sobie zdjęcie (a może go nie ma) chłopaka, do którego robiła podchody, żeby towarzyszył jej na szkolnym balu, chłopaka, którego imienia nawet nie śmie wymówić, a jego zdjęcie wyrwała ukradkiem z księgi pamiątkowej przechowywanej w bibliotece.

No dobra, niech wam będzie. Ma na imię Gabriel.

Właściwie Gabe, ale mówię do niego Gabriel. Gdy rozmawiam z nim w wyobraźni. Bo niewątpliwie przypomina anioła zesłanego z nieba. A on lubi, gdy tak go nazywam. W swojej wyobraźni.

Nie opowiedziałam wam o rozstaniu z tatą. Mam wrażenie, że gdy zacznę, znowu będę płakać. Chlipać. Tato powstrzymywał łzy. Starał się być dzielny. Jak kowboj. Chudy kowboj, który patrzy w dal, mrużąc oczy. Chętnie bym wam powiedziała, że to nie ma znaczenia. Że to wszystko nie ma znaczenia.

Ale ma. Ponieważ człowiek nie rozstaje się ze swoim ojcem tylko dlatego, że „powinien”.

Ten, kto wymyślił te zasady, niech się chrzani.

Wiedzieliście, że mama przysłała mi kiedyś bluzę z logo Uniwersytetu Princeton? Jakby wszystko już było postanowione. Najpierw Pembroke, potem Princeton.

Ta szesnastolatka bezwarunkowo nie ma teraz na sobie bluzy z logo Princeton, natomiast idzie do wagonu restauracyjnego z myślą, że musi się napić. Spoko, nie ma strachu. Ona nie pije alkoholu. Bo gdy taka dziewczyna zacznie pić, co tu dużo gadać, będzie o krok od równi pochyłej.

Więc niewykluczone, że skończy w rynsztoku z początkiem września.

A mamy już trzydziesty pierwszy sierpnia.

Rozdział trzeci

Podróż wygląda tak… Jedziemy z jednego miasteczka do drugiego, kilka przystanków, kilka myśli o stacji i już jej nie ma. Czasem dojeżdżamy do większego miasta. Davenport. Rockford. Chicago. Wtedy zaczyna się kotłowanina. Ludzie łapią swoje rzeczy w wariackim pośpiechu, patrzą na i pod siedzenia, do schowków nad głowami, nawet wzdłuż przejść. Muszą się upewnić. Ale tak naprawdę zabierają bzdety, bez których by się obyli. Ważne jest może prawo jazdy i kilka dolców. A bluza, magazyn plotkarski „Us” i chrupki Cheetos? Po co komu? Ludziom wydaje się, że muszą je mieć, ale w gruncie rzeczy są niepotrzebne. Nie warto ich zabierać.

Gdy pociąg wjeżdża na dworzec w Chicago, kelner zdążył już ujawnić swoje zamiary. Chciałby zjeść lunch. W Chicago. Ze mną. Zaproponował pizzę po chicagowsku, z dodatkami zapiekanymi w cieście, ale jestem pewna, że jego propozycja dotyczyła czegoś innego.

Jestem dla niego duuużo za młoda, ale to jakoś nigdy facetów nie powstrzymuje. Gdy tylko urosną ci cycki, nagle każdy Tom, Dick czy Cletus[7] łypie na ciebie łakomie i raz-dwa musisz wymyślać wykręty, żeby jakiś zaśliniony obłąkaniec nie dopadł cię i nie sprowadził na złą drogę.

PS: Mam szesnaście lat. Facet, który pracuje na etacie i któremu robią się pierwsze kurze łapki, nie powinien zapraszać mnie na pizzę.

Oczywiście ani Gabriel, ani ten słodki Alex, kasjer ze spożywczego, nie składają mi takich propozycji. Może nie lubią pizzy. Albo nie lubią mnie.

Sprawa polega na tym… że mam drobny problem, można go nazwać osobistym defektem.

Jestem ciekawska.

Wiem, wiem, ciekawość kota zabiła. Wszyscy tak mówią. Wysilcie się na odrobinę oryginalności.

Znacie ciąg dalszy tego powiedzenia? Dopiero w nim tkwi sedno. „Ale satysfakcja go wskrzesiła”.

Nie wiem, dlaczego mówi się tu o kocie. Do kotki też by pasowało. Od dziś wprowadzam drugą wersję:

„Ciekawość kotkę zabiła, ale satysfakcja ją wskrzesiła”.

Otóż to. Jak wam pasuje, dziewczyny?

Gdy chodziłam do przedszkola, byłam taka ciekawska, że zdaniem wychowawczyni musiałam kiedyś upaść na głowę. Tato zapewnił ją, że nic takiego mi się nie przydarzyło. Ona jednak nie potrafiła sobie wyobrazić, jak można siedzieć na drabinkach na placu zabaw, cały czas gapiąc się na ulicę. Ale wierzcie mi, dużo się tam działo. Dorośli szli to w jedną stronę, to w drugą. Któregoś razu dwie matki nawet biły się przed supermarketem Piggly Wiggly. Zajadle. O koszyk z zajączkiem wielkanocnym.

Teraz jednak ciekawość ciągnie mnie przez Union Station, okazały dworzec w Chicago. Wszędzie marmury, sklepienia, filary – jasnożółte, ale nie wpadają w beż. W takim miejscu można sobie wyobrazić zjawiającego się nagle Ala Capone albo bohatera Tożsamości Bourne’a, który biegnie przez hol, ktoś za nim, a ludzie panikują. Choć w rzeczywistości nikt by nie panikował – wszyscy wpatrywaliby się w iPhone’y i tweetowali o „szalonym pościgu na union st8ion”.

Już niedługo scenarzyści znajdą się przez to w trudnej sytuacji.

Sami rozumiecie, jaki sens ma scena pościgu, jeżeli wszyscy tylko aktualizują swój status? Albo nagrywają ją telefonem? Albo piszą o niej tweet? Słowo daję, naszemu gatunkowi zostało jeszcze około dwudziestu lat. Wtedy oceany podniosą się tak wysoko, że zagrożą życiu nas wszystkich, a my będziemy tylko stać i nagrywać, jak znosi nas fala.

Zobaczycie. W swoich iPhone’ach.

No więc ten facet siedzi ze mną w pizzerii Fat Sal’s. Niezwykle romantyczne!

Wygląda trochę jak skrzyżowanie Steve’a Buscemiego z Bradem Pittem. Dziwnie, wiem. Chodzi mi o to… że ma wyłupiaste oczy i zmęczoną twarz, a przy tym jasne włosy i intensywnie niebieskie oczy. W sumie uroczy brzydal, w pewnym sensie.

Chce sprawić wrażenie, że się o mnie troszczy.

– Twój pociąg odjeżdża za dwie godziny, więc musisz być z powrotem na peronie piętnaście po trzeciej.

Fakt, za dwie godziny mam pociąg. Ale gdyby ten facet rzeczywiście się o mnie troszczył, nie zaprosiłby mnie na pizzę w Fat Sal’s, to jasne. Zaproponowałby, żebym została w pociągu, i dał mi jakieś czasopismo do oglądania. Może jeszcze lizaka.

– Pizza jest rewelacyjna, przekonasz się! Jadłaś kiedyś chicagowską pizzę?

Tryska zapałem.

– Nie, przepraszam.

Nie wiem, dlaczego przepraszam za to, że nigdy nie jadłam specjału, którym wszyscy się tu chwalą. Jak ludzie z Seattle, gdy mówią o kawie. Jakby ją wynaleźli. Jakby była największym wynalazkiem w dziejach ludzkości. Dobra, dobra, Seattle, dość tego. Kawa to napój. Spadaj.

Nie wiem również, dlaczego wpakowałam się w tę sytuację, jeśli pominąć wspomniany już miks nudy i ciekawości, który wcześniej doprowadził mnie do zguby, i to, że generalnie wszystko mam gdzieś.

Przyczyniła się do tego również myśl, że wkrótce będę martwa.

Przynajmniej jeszcze użyję życia! Pizza dla wszystkich!

Nagle przychodzi mi do głowy, czy ten facet nie jest przypadkiem niebezpieczny. Może mój beztroski pomysł wcale nie był taki dobry? A jeśli jest poszukiwanym mordercą? Seryjnym mordercą, który robi taki numer. Zwabia swoją ofiarę na pizzę.

Włosy się jeżą. Odwrót.

– Właściwie, proszę pana, muszę już wracać. Nie chcę spóźnić się na pociąg.

– Masz jeszcze dwie godziny…

– Niby tak, ale czasem odlatuję. Słowo honoru. Zdarzyło mi się wpaść na latarnię.

– Naprawdę?

Pochyla się. Mówi szeptem.

– Aha… Palisz trawkę?

No tak, zaczyna się. Znamy to z telewizji, co nie? Dochodzą dragi albo procenty. Trzeba trochę zamącić dziewczynie w głowie, żeby podjęła niewłaściwą decyzję. Tato ostrzegał mnie przed takimi nawijkami. Dzięki Bogu, holender.

– No nie. Jestem katoliczką.

Jakby to miało jakikolwiek związek z czymkolwiek. Tak, proszę pana, jestem jedyną katoliczką, której w ogóle przyszło do głowy zgrzeszyć, bo przecież papież nam tego zabrania! Wszystkie jesteśmy czyste jak łza.

– O.

– Poza tym mam szesnaście lat.

Robi wielkie oczy. A potem minę zbitego psa.

– Szesnaście? Jesteś pewna, że nie… osiemnaście?

Jakie to prymitywne.

– Lepiej już pójdę.

– Co ty… Nawet nie spróbowałaś!

– No nie.

– Okay, w porządku.

Teraz ma wkurzoną minę. Faceci potrafią się zmienić w jednej chwili, gdy widzą, że nic nie upolują – sama widziałam. Nagle kurtyna podnosi się i od razu zdajesz sobie sprawę, z jakim zasrańcem miałaś do czynienia.

– Miło było pana poznać. Przepraszam, że nie udało się panu mnie udusić ani nic takiego.

Patrzy na mnie, zirytowany.

– Nie pochlebiaj sobie. Wcale nie jesteś taka ładna.

– Jeżeli uważa pan, że wcale nie jestem taka ładna, żeby mnie udusić, to przyjmę to jako komplement, wielkie dzięki.

Rozumiecie, o co mi chodzi? Dwie minuty wcześniej ten facet był skarbem narodowym, Tomem Hanksem. A teraz?

Nie można ufać mężczyźnie, któremu tak zależy na zjedzeniu pizzy.

W drodze na peron wchodzę do sklepu z pamiątkami. Na półce w głębi stoi lustro, w które staram się nie patrzeć, bo już wiem, że nie jestem ładna. Sklep jest malutki, sprzedają tu najróżniejsze rzeczy, które można zawieźć rodzicom na potwierdzenie, że się było w Chicago. Szklanki do whisky. Kubki. Magnesy na lodówkę. Też bym coś kupiła. Gdyby rodzice czekali na mnie w domu.

Nie mam rodziców.

Mam rodzica.

Jednego.

Tatę.

Ale on nie chce mieć magnesu na lodówce, który będzie mu przypominał, że wyjechałam do Chicago.

Mój tato prawdopodobnie żałuje teraz, że Chicago jest na mapie świata.

Ja też żałuję teraz, że jestem na tym świecie.

Rozdział czwarty

Macie czasem wrażenie, że powinniście coś zrobić? Że coś dużego i zagadkowego wisi nad waszymi głowami, dynda jak marchewka, ale jest niewidoczne i niepoznawalne, a wy musicie jakoś to rozgryźć, bo jeśli nie, kurczę, będziecie mieć przechlapane?

Albo, co gorsza, jakoś udaje wam się to rozgryźć. Może dochodzicie do wniosku, że powinniście sięgnąć po tę dużą, zagadkową rzecz, ale zwyczajnie nie potraficie tego zrobić. Po prostu tego nie robicie. Tylko gapicie się jak sroka w gnat i mówicie: „Nie dam rady”.

I od tej chwili do końca życia wiecie, kim jesteście.

Nieudacznikiem.

Ten strach chwyta mnie czasem po nocach i nie daje mi zasnąć. Czym jest to coś? Co to takiego? Czy kiedykolwiek zrozumiem, o co chodzi? Czy to coś w ogóle istnieje? Musi istnieć, prawda? W przeciwnym razie jestem do niczego.

Natomiast moja matka jest udacznicą.

Osiągnęła sukces.

Wszyscy ją znają, świrują na jej punkcie, a świrują jeszcze bardziej, gdy okazuje się, że ona jest moją mamą. Co za okropność.

Mój tato nie będzie udacznikiem. Czasem tak bywa. Nie wszyscy stają się sławni, znani z tego czy owego, czy choćby z czymś mętnie kojarzeni.

Tato jakoś się nie załapał. Może nie potrafił iść po trupach do celu, nie miał tego czegoś, co pozwala utorować sobie drogę łokciami i wznieść się na wyżyny.

A może po prostu zmarnował za dużo czasu na to, żeby być tatą. Moim tatą.

Widzicie, gdy moja mama wybierała się na pogawędki z szefami państw i potentatami przemysłowymi, tato uczył mnie jeździć na rowerze. Doskonalił swoje przepisy na dania z wolnowara. I googlował, jak krok po kroku obrębić sukienkę.

Więc może stało się tak przeze mnie.

Jeszcze jedno. Tato wciąż kocha moją mamę. Udaje, że mu przeszło, ale mówi o mamie trzy razy dziennie, o tym, co ona robi, jaką niedawno dostała nagrodę i że powinnam pomyśleć o niej, zadzwonić i pogratulować. Wszystko dzieje się jakoby po to, żebym była na bieżąco, ale tak naprawdę on ma obsesję. Serce mi się kraje. Chcę potrząsnąć nim i powiedzieć: „Daj sobie spokój! Ona jest do niczego! Przejrzyj na oczy!”. Ale on dalej rozwodzi się o jej ostatnim, największym wyczynie. Tato zapewne zdaje sobie sprawę, że nie jest udacznikiem. I może dlatego padło mu trochę na mózg.

Przejawia się to natręctwami. Powtarzaniem czegoś w kółko. Na przykład: „Powinnaś zadzwonić do matki i pogratulować nagrody za coś tam”. Mijają dwie minuty i znowu: „Powinnaś zadzwonić do matki i pogratulować nagrody za coś tam”. Na okrągło. Bez końca.

I obsesyjnymi myślami. W rodzaju lęków. Ciągle. Na punkcie wszystkiego. Mojej mamy. Chemikaliów w pralni. Detektorów dymu. Zagrożenia ze strony nieznajomych. Pasów bezpieczeństwa. Wszystkiego, co może pójść nie tak w naszym małym świecie.

– Cokolwiek robisz, nie zapomnij o kurtce, cukiereczku.

Aha, tato nazywa mnie cukiereczkiem. Bo kiedyś nabrałam chętki na słodycze. Wcale się tym nie szczycę, jasne? Zwyczajnie nie potrafię się pohamować, jak większość ludzi, na widok ciastek albo, no właśnie, cukierków.

Ta przypadłość odzywa się, gdy widzę wszelkiego rodzaju wypieki. Kruche ciasteczka z kawałkami czekolady, muffinki i – Boże, dopomóż – brownies. Nikt się nie oprze brownies. Nawet papież.

W obronie swojego lekko zafiksowanego ojca mogę jednak powiedzieć, że w pewnej sprawie nie przeginał. Matka dołożyła starań, by sprawdził się jego ślepy, pulsujący lęk.

Uciekła z drużbą taty.

Tak, tak, z facetem, który na ślubie wygłasza mowę o tym, jaki wspaniały jest pan młody. Właśnie z nim.

No już. Wyrzuciłam to z siebie. Nie lubię o tym mówić, bo nie lubię o tym później myśleć. To znaczy wolę nie przywiązywać do tego wagi, wsadzić do pudła i schować gdzieś głęboko. Ale co jakiś czas temat wyłazi, pełznie w moją stronę, wije się wokół ramion i uszu i objawia się w całej okazałości.

Twoja mama zdradziła twojego tatę.

Z jego drużbą.

A potem z nim uciekła.

Ten fakt jest jak cios nożem w serce. Tak naprawdę powiedzeniem „pieprzcie się”. Z pewnością zastanawiacie się, jakim trzeba być człowiekiem, żeby coś takiego zrobić. Powiem wam jakim. Zepsutym. Takim, który na Titanicu zabierze dziecku kamizelkę ratunkową.

Tak więc, choć moja matka odniosła sukces i wszyscy uważają, że jest gwiazdą pierwszej jasności, i choć mój tato może trochę się powtarza, jak ten chłopak w filmie Rain Man, po ich rozwodzie zostałam z tatą. Mama mówi, że złamałam jej serce czy jakoś tak, ale to czysty teatr. Ona już tak ma – dużo gada, a potem nie przychodzi na szkolny koncert bożonarodzeniowy.

Tato należy do ludzi, którzy przychodzą na koncert bożonarodzeniowy przed czasem, z bukietem kwiatów w ręce, i o mało nie wejdą na scenę, żeby odegrać dla ciebie wszystkie punkty programu.

Krótko mówiąc, zostałam przy tacie. I krótko mówiąc, żyjemy skromnie. To znaczy jesteśmy bez kasy. Tato pracuje głównie w aptece i nic nie wskazuje na to, że nam się wkrótce polepszy. Ale i tak wolę żyć w biedzie niż z matką.

Wiem, co myślicie. Że na końcu tej opowieści cała rodzina dojdzie do porozumienia i wszyscy będą szczęśliwi. W pewnej chwili muzyka zabrzmi głośniej i nagle nastanie zgoda, mama wróci z Europy, wszyscy padną sobie w ramiona i może nawet pojawi się pies, którego ze śmiechem poczochramy po łbie.

Muszę sprawić wam zawód – nic z tego, ta chwila nigdy nie nadejdzie. Nie o tym jest ta historia. Matka zapisała mnie do Pembroke, i tyle. Gdybym ukończyła tę szkołę z wyróżnieniem, jest pięć procent szans, że będzie obecna na uroczystości wręczania dyplomów. To wszystko. Żadnych przeprosin z głębi serca, żadnych wzruszających wyznań ani jazdy podzwaniającymi saniami w śnieżnobiałą dal przy dźwiękach muzyki klasycznej.

I dobrze.

Ale musicie wiedzieć jedno. Nadal nie zamierzam być nieudacznicą. O, nie. Chcę podejmować wielkie rzeczy i zmagać się z nimi do skutku.

Tylko nie chcę nacisków i zmuszania. Niech to się wreszcie, do cholery, skończy. Mam dość popychania, mówienia, że muszę się bardziej starać, że muszę być lepsza, coś osiągnąć, bo będę zerem, niczym i nikim.

Widziałam kiedyś dzieciaka w piaskownicy. Siedział tam cały dzień i stawiał babki z piasku, a potem je rozwalał i zaczynał od nowa. Szczęśliwy jak skowronek.

Wszystko bym dała, żeby być tym dzieciakiem.

Teraz mogę się zdobyć na uśmiech. Mogę się uśmiechnąć, ponieważ wiem, że to się niedługo skończy. Kiedy pociąg ruszy ze stacji – puff, puff, puff – i będzie przemierzał równiny, jadąc na wschód, uśmiechnę się z zadowoleniem na myśl, że gdy zgaszę światło, to coś – to coś we mnie, co jest moją matką – nigdy więcej mnie nie dopadnie.

[1] What (ang.) – co?, jak?, słucham? Cheer (ang.) – okrzyk radości, owacja; What cheer to potoczne, choć niezbyt popularne amerykańskie pozdrowienie: Wszystko dobrze. (Przypisy pochodzą od tłumaczki).

[2] What chair? (ang.) – tu: Na którym krześle? What cheer! Wszystko dobrze! – Słowa „chair” i „cheer” brzmią podobnie.

[3] Amerykańska aktorka, zagrała m. in. główną rolę w filmie Zmierzch.

[4] Liga Bluszczowa (Ivy League) – osiem najbardziej prestiżowych prywatnych uniwersytetów, położonych we wschodniej części Stanów Zjednoczonych.

[5] Jest to prywatna żeńska szkoła średnia, przygotowująca do wstępu na wyższą uczelnię (prep school).

[6] Tak mają na imię córki prezydenta Baracka Obamy.

[7] Cletus Spuckler, wiejski prostak z serialu Simpsonowie.

Tytuł oryginału: The Fall of Butterflies

Pierwsze wydanie: HarperTeen, an imprint of HarperCollins Publishers, 2016

Opracowanie graficzne okładki: Emotion Media

Redaktor prowadzący: Małgorzata Pogoda

Opracowanie redakcyjne: Sylwia Sandowska-Dobija

Korekta: Jolanta Rososińska

© 2016 by Andrea Portes

© for the Polish edition by HarperCollins Polska sp. z o.o., Warszawa 2016

Wydanie niniejsze zostało opublikowane na licencji HarperCollins Publishers LLC.

Wszystkie prawa zastrzeżone, łącznie z prawem reprodukcji części lub całości dzieł w jakiejkolwiek formie.

Wszystkie postacie w tej książce są fikcyjne. Jakiekolwiek podobieństwo do osób rzeczywistych – żywych lub umarłych – jest całkowicie przypadkowe.

HarperCollins jest zastrzeżonym znakiem należącym do HarperCollins Publishers, LLC.

Nazwa i znak nie mogą być wykorzystane bez zgody właściciela.

Ilustracja na okładce: Trevillion. Wszystkie prawa zastrzeżone.

HarperCollins Polska sp. z o.o.

02-516 Warszawa, ul. Starościńska 1B lokal 24-25

www.harlequin.pl

ISBN 978-83-276-2154-2

Konwersja do formatu EPUB:
Legimi Sp. z o.o.