Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji.

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli.

Praca zbiorowa. Lista autorów dostępna na stronie http://e-przewodniki.pl/przewodnik-Polska-Puławy_i_okolice-116.html/

Autorzy oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce.

Do przygotowania niniejszej publikacji wykorzystano:

OpenStreetMap -   użytkownicy OpenStreetMap, CC BY-SA

Treści, zdjęcia i dane zamieszczone na stronie e-przewodniki.pl/

Wydawnictwo HELION S.A.

ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE
tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63
e-mail: bezdroza@bezdroza.pl
WWW: http://bezdroza.pl (księgarnia internetowa, katalog książek)

Drogi Czytelniku!
Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://ebookpoint.pl/user/opinie/?BEP116_E
Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję.

ISBN: ePub 978-83-7853-204-0
ISBN: Mobi 978-83-7853-205-7

Copyright © Bezdroża 2012

Poleć książkę

Oceń książkę

Księgarnia internetowa

Lubię to! » nasza społeczność

Puławy

Puławy przez wieki związane były z jedną z najważniejszych polskich rodzin magnackich: Czartoryskimi (nazywane są zresztą ich „rodzinnym gniazdem"). Z tego rodu wywodziły się ważne postaci dla XVIII i XIX-wiecznej Polski. Sama historia rodziny i jej dóbr puławskich nadawałaby się na kanwę niezgorszego kryminału, a już z pewnością udanego filmu sensacyjnego. Majątek przeżył niemało i niemało widział. Morderstwa, zdrady, okupacje, wielkie miłości i niespełnione nadzieje. Będąc tu, można poznać jedynie cząstkę pasjonującej historii, ale nawet chwila w Puławach przybliży przeszłość w o wiele większym stopniu niż niejeden podręcznik historii.

Ród Czartoryskich

Czartoryscy to jeden z najznamienitszych magnackich rodów książęcych w dawnej Polsce. O jego randze świadczy choćby herb - litewska Pogoń. Skąd wziął się ten symbol? Otóż założycielem rodu był Konstanty Olgierdowicz - książę na Czartorysku (od nazwy tej miejscowości na Wołyniu na Ukrainie pochodzi nazwisko rodu). Konstanty był synem wielkiego księcia litewskiego Olgierda, brata Władysława II Jagiełły i wnuka samego Giedymina. Inaczej mówiąc, ród Czartoryskich mógł się poszczycić królewskimi przodkami. Wnukami Konstantego byli Aleksander, Iwan i Michał Wasylewicze, którzy w 1442 r. otrzymali od kniazia litewskiego Świdrygiełły dobra na Wołyniu, w tym także Klewań, który stał się jedną z siedzib rodowych. Druga znajdowała się w Korzecku, jednak linia korecka wygasła na początku XIX w. Na przełomie XVIII i XIX w. rodową siedzibą stały się Puławy, wniesione przez Marię Zofię z Sieniawskich Denhoffową jako posag do małżeństwa z Augustem Aleksandrem Czartoryskim.

Czarnolas

Czarnolas leży w bliskiej odległości od Puław, ale niezmotoryzowani mogą mieć pewne problemy z dotarciem do tej miejscowości (dwa razy dziennie do Czarnolasu jedzie autobus ze Zwolenia). Chętni mogą pokonać 20-kilometrowy odcinek z Puław taksówką. A warto zobaczyć tę wieś, bo Czarnolas na stałe wpisał się w kulturalną mapę Polski. To przecież miejsce, w którym mieszkał i tworzył „ojciec polskiej poezji" - Jan Kochanowski. Choć jego dwór już nie istnieje, wciąż można odnieść wrażenie, że duch poety krąży gdzieś nieopodal muzeum.

Na dom w Czarnolesie

Panie, to moja praca, a zdarzenie Twoje;

Raczyż błogosławieństwo dać do końca swoje!

Inszy niechaj pałace marmórowe mają

I szczerym złotogłowem ściany obijają,

Ja, Panie, niechaj mieszkam w tym gniaździe ojczystym,

A Ty mię zdrowiem opatrz i sumnieniem czystym,

Pożywieniem ućciwym, ludzką życzliwością,

Obyczajmi znośnymi, nieprzykrą starością.

/Jan Kochanowski/

Nazwa wsi wzięła się zapewne od „czarnego lasu", czyli grądów jodłowych, które niegdyś porastały gęsto tę okolicę. Najwcześniejsze dokumenty wzmiankujące Czarnolas pochodzą z początku XV w. Pod koniec tego stulecia wioskę przejęła rodzina Kochanowskich. Jan Kochanowski osiedlił się tu kilkanaście lat po śmierci rodziców, w 1571 r. Niestety oryginalny budynek, w którym mieszkał poeta, spłonął w 1721 r. W 2. poł. XVIII w. Czarnolas został odkupiony przez ród Jabłonowskich, którzy stali się strażnikami pamięci o wybitnym mieszkańcu tej wsi. Staraniem Józefa Aleksandra Jabłonowskiego odbudowano dworek Kochanowskiego. W XIX w., idąc w ślady działalności Izabeli Czartoryskiej - kolekcjonerki polskich dóbr kultury, właściciele Czarnolasu zaczęli gromadzić pamiątki po poecie. Rosnące zainteresowanie jego osobą i twórczością sprawiło, że coraz głośniej zaczęto mówić o potrzebie utworzenia w tym miejscu muzeum biograficznego poety. Z realizacją tego ambitnego zamierzenia trzeba jednak było poczekać - dopiero w 1961 r. udało się zaadaptować dworek na cele muzealne. Nie jest to na pewno zwykłe muzeum. Kolekcja nie jest może oszałamiająca - do dzisiejszych czasów przetrwało niewiele przedmiotów należących do poety (m.in. drzwi do skarbczyka, fotel z herbem rodowym) - ale uzupełnia ją bogaty zbiór starodruków, rękopisów i fotokopii pierwodruków utworów Kochanowskiego. Poza tym szczególnej aury nadaje temu miejsce otaczający park, w którym rosną kilkusetletnie drzewa. W miejscu, gdzie niegdyś stała podobno słynna lipa, pod którą poeta pisał swe fraszki, znajduje się dziś obelisk z popiersiem jego bratanka, Piotra Kochanowskiego, oraz malutkim sarkofagiem upamiętniającym zmarłą córeczkę, Urszulkę. Przed dworem w 1980 r. stanął pomnik Jana Kochanowskiego, autorstwa Mieczysława Weltera, przedstawiający poetę oczekującego gości przed domem. W ręku postać trzyma różę - symbol poezji. Co roku w czerwcu odbywają się Czarnoleskie Spotkania Sobótkowe, w ramach których rozstrzygany jest konkurs literacki „O dzban czarnoleskiego miodu" (Muzeum im. Jana Kochanowskiego w Czarnolesie, tel.: +48 48 6772005, czynne V-IX wt.-pt. 8.00-18.00, sb.-nd. 10.00-18.00, X-IV wt.-pt. 8.00-16.00, sb.-nd. 9.00-16.00, bilet normalny 9 zł, z przewodnikiem 11 zł, ulgowy 7 zł, z przewodnikiem 9 zł).

Dęblin

Dęblin położony jest w malowniczej dolinie nad ujściem Wieprza do Wisły. Pierwsze wzmianki o osadzie pojawiły się pod koniec XV w. Dogodne usytuowanie obok Puszczy Kozienickiej, a nade wszystko bliskość dwóch dużych rzek i szlaków handlowych sprawiły, że miejscowość szybko się rozwijała. Dbali o nią również właściciele: rodzina Mniszchów, od końca XVI w. zarządzająca Dęblinem. Na początku XIX w. Paulina Mniszchówna poślubiła księcia Jabłonowskiego, wnosząc miasto w posagu do swojego małżeństwa. Kolejny właściciel - książę Antoni Jabłonowski - w wyniku swojego udziału w spisku dekabrystów, którzy 1825 r. wystąpili przeciwko carowi, utracił dobra dęblińskie. Początkowo skazano go na 20 lat katorgi, karę jednak anulowano w zamian za przekazanie majątku carowi jako swoistą rekompensatę. I tak miasto przeszło w ręce rosyjskiego zaborcy. Po upadku powstania listopadowego Rosjanie postanowili wybudować w Dęblinie twierdzę. Miasto utraciło nie tylko polskich właścicieli, ale także i nazwę - od lat 40. XIX w. oficjalnym określeniem był Iwanogród. Czasem używano też nazwy Sioło Iwanowskie, ponieważ decyzją cara miasto oddano w ręce feldmarszałka Iwana Paskiewicza, namiestnika Królestwa Polskiego. Rozbudowa fortyfikacji trwała wiele lat, zostały one wykorzystane na początku I wojny światowej, gdy odbyła się tu jedna z bitew pomiędzy wojskami niemieckimi i austriackimi a rosyjskimi. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Dęblin zachował swój strategiczny charakter. To właśnie stąd w sierpniu 1920 r. wyruszyła kontrofensywa wojsk polskich do bitwy warszawskiej, znanej w historii jako „Cud nad Wisłą". W dwudziestoleciu międzywojennym w Dęblinie zlokalizowano jednostkę wojskową, zakłady zbrojeniowe i Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa. Podczas II wojny światowej o Dęblin toczono bardzo ciężkie walki, w wyniku których miasto doznało dużych zniszczeń. W 1954 r. Dęblin otrzymał prawa miejskie. Miasto kontynuuje swoje przedwojenne tradycje militarne - nadal działa tu szkoła oficerska (Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych) i zakłady zbrojeniowe.