Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji.

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli.

Praca zbiorowa. Lista autorów dostępna na stronie http://e-przewodniki.pl/przewodnik-Polska-Sandomierz_i_okolice-137.html/

Autorzy oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce.

Do przygotowania niniejszej publikacji wykorzystano:

OpenStreetMap -   użytkownicy OpenStreetMap, CC BY-SA

Treści, zdjęcia i dane zamieszczone na stronie e-przewodniki.pl/

Wydawnictwo HELION S.A.

ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE
tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63
e-mail: bezdroza@bezdroza.pl
WWW: http://bezdroza.pl (księgarnia internetowa, katalog książek)

Drogi Czytelniku!
Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://ebookpoint.pl/user/opinie/?BEP137_E
Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję.

ISBN: ePub 978-83-7853-236-1
ISBN: Mobi 978-83-7853-237-8

Copyright © Bezdroża 2012

Poleć książkę

Oceń książkę

Księgarnia internetowa

Lubię to! » nasza społeczność

Sandomierz

Istnieją dwie wersje pochodzenia nazwy tego ślicznego miasteczka. Pierwsza, ludowa, mówi, że przepływająca niedaleko rzeka San „domierza" stąd do Wisły. Inne wytłumaczenie wiąże nazwę z sądem, gdyż w języku starosłowiańskim sąd to „sud", a „mir" to pokój. Nazwę można by zatem tłumaczyć jako „czyniący pokój na sądzie", co świadczyłoby o chlubnej idei władców Sandomierza, chcących w imieniu prawa rozwiązywać konflikty - nie mieczem, a drogą pokojową. Bez względu na to, która wersja jest prawdziwa, koniecznie trzeba odwiedzić to miasteczko o wielowiekowej historii. Mieszkańcy Sandomierza są mili i bardzo gościnni, o czym łatwo się przekonać, odwiedzając którąkolwiek z przytulnych kawiarni czy restauracji.

Tarnobrzeg

Co może mieć wspólnego leżący na prawym brzegu Wisły Tarnobrzeg z Tarnowem, Tarnogrodem, Tarnowską Wolą, a nawet Tarnopolem? Wszystkie te miasta należały do jednej rodziny: magnatów Tarnowskich. Tarnobrzeg został ich posiadłością w 1522 r. i pozostał nią aż do 1944 r., będąc kolejno we władaniu 13 dziedziców.

Jak lokowano Tarnobrzeg
Protoplastą rodu Tarnowskich był komes Spycimir, który dzielnie służył u boku Władysława Łokietka podczas jednoczenia przez niego ziem polskich. W dowód wdzięczności otrzymał od władcy Tarnów, który stał się siedzibą rodową dla kolejnych pokoleń Tarnowskich. Gdy w 2. poł. XVI w. zmarł bezpotomnie Jan Krzysztof - ostatni z tej linii Tarnowskich, miasto przejęła rodzina Ostrogskich. W tym samym czasie istniał już zamek w Dzikowie, będący rezydencją innego przedstawiciela rodu, Stanisława Tarnowskiego. Dziedzic postanowił siłą odebrać dobra rodowe z rąk Ostrogskich. Król oburzony tym postępkiem kazał Stanisławowi oddać Tarnów i zapłacić Ostrogskim wysokie zadośćuczynienie. Stanisław uczynił to i szybko odrobił straty w sympatii królewskiej. W 1593 r. otrzymał od Zygmunta III Wazy akt lokacyjny na nowe miasto w okolicy Dzikowa. W ten sposób ulokowano Tarnobrzeg, który stał się dla rodu Tarnowskich „Nowym Tarnowem".

Tarnowscy inwestowali nie tylko we własną rezydencję, ale starali się także wspierać rozwój miasta. W tym celu sprowadzili w XVII w. dominikanów, ufundowali Akademię Miechocińską, zakładali szkoły i fundowali kościoły. Aktywnie włączali się też w życie polityczne kraju, na przykład popierając Stanisława Leszczyńskiego w jego staraniach o tron. W 1734 r. właśnie na zamku w Dzikowie została zawiązana konfederacja w obronie króla. Po pierwszym rozbiorze Polski Tarnobrzeg znalazł się w zaborze austriackim i systematycznie tracił na swoim znaczeniu, choć jeszcze w XIX w. kolejni dziedzice starali się modernizować swoje dobra, korzystając z nowinek technicznych. Sytuacja poprawiła się nieco, gdy Galicja otrzymała autonomię. Pozwoliło to Tarnowskim na prowadzenie działalności, którą nazwalibyśmy „pozytywistyczną": otwarto szpital, szkołę realną, miasto zyskało połączenie telegraficzne i kolejowe. Po I wojnie światowej znalazło się w granicach Centralnego Okręgu Przemysłowego, jednak ambitne zamierzenia pokrzyżował wybuch II wojny światowej. Po wojnie majątek Tarnowskich znacjonalizowano, a sam dziedzic, który lata wojenne spędził jako więzień niemiecki, pozostał na emigracji w Kanadzie. W 1953 r. w Machowie odkryto złoża siarki, co zmieniło oblicze okolicy, przekształcając ją w region przemysłowy. W mieście jak grzyby po deszczu zaczęły wyrastać bloki z wielkiej płyty, które do dziś straszą swoim wyglądem. Współczesne władze miejskie nie dają za wygraną i mocno popierają zmianę wizerunku miasta. Zalano na przykład wyrobisko po kopalni „Machów", a utworzony z ten sposób sztuczny zalew, będący największym w Polsce, ma się stać wkrótce centrum sportowo-turystycznym.

Stalowa Wola

Stalowa Wola

Stalowa Wola kojarzona jest prawie wyłącznie z Hutą Stalowa Wola bądź klubem piłkarskim. A niesłusznie, bo to miasto - jedno z młodszych w Polsce, trzecie pod względem wielkości w województwie podkarpackim - ma do zaoferowania kilka interesujących zabytków, wspaniałe lasy z wytyczonymi ścieżkami rowerowymi i sporo atrakcji kulturalnych. A jeśli dorzucić, że wychowali się tu Justyna Steczkowska i Maciej Zakościelny, to czy można dłużej się wahać?

Historia

Choć samo miasto otrzymało oficjalnie prawa miejskie dopiero po II wojnie światowej, to historia osadnictwa na tym terenie jest o wiele starsza. Niegdyś istniała tu królewska wieś Pławo, do nieodległego Przyszowa często przyjeżdżał na polowania sam król Kazimierz Wielki. Okoliczne lasy obfitowały w zwierzynę, a władca uwielbiał tego typu rozrywkę, która niestety stała się przyczyną jego śmierci.

Ostatnie polowanie
Kazimierz Wielki znany był z miłości do polowań. Tak, jak budował zamki, tak i nie szczędził pieniędzy na siedziby, skąd mógłby wyskoczyć na wyprawę łowiecką. Późnym latem 1370 r. sześćdziesięcioletni władca bawił w pięknym Sandomierzu. Pogoda była doskonała, kompania była wyborna, a królowi dopisywał humor. Na 8 września przypadało święto Narodzenia NMP, a król miał w zwyczaju polować w ten dzień na jelenia. I tym razem nie odstąpił od swojej małej tradycji, bo jak na swój wiek trzymał się świetnie w siodle i rozpierała go energia. Gdy zobaczył zwierzę, puścił się za nim w pogoń, jednak nagle jego koń potknął się i przewrócił. Jeździec w wyniku upadku zranił się w lewą goleń, doznając złamania podudzia. Pomimo troskliwej opieki w ranę wdało się zakażenie. Powrót do Krakowa była długi i uciążliwy. W 4 dni po przybyciu do stolicy, 5 listopada 1370 r. król zmarł na skutek posocznicy.

Nie mniejszym pasjonatem polowań był Władysław Jagiełło, który również często przebywał na dworze w Przyszowie. Żyło się tu dobrze - ludzie zbierali miód, jagody, grzyby, trudnili się wyrębem drzew i służyli królom, gdy ci przybywali na polowania. W długiej historii tych okolic dramatycznie zapisał się w pamięci rok 1656 r., gdy w widłach Wisły i Sanu rozegrała się bitwa pomiędzy wojskami króla szwedzkiego Karola Gustawa i hetmana Stefana Czarnieckiego. Gdy Polska uległa zaborczym mocarstwom, okoliczne ziemie trafiły do zaboru austriackiego. Prawdziwym przełomem okazał się rok 1937, kiedy to zapadła decyzja o budowie Centralnego Okręgu Przemysłowego. W ramach tego wielkiego planu uprzemysłowienia regionu na terenie wsi Pławo przystąpiono do budowy huty stali, którą nazwano „Zakładami Południowymi". Równolegle z hutą w ekspresowym tempie powstawały elektrownia oraz osiedle pracownicze, które stało się zaczątkiem przyszłego miasta. A ponieważ ówczesny minister spraw wojskowych, gen. Tadeusz Kasprzycki, o planie budowy COP-u powiedział, że jest to „stalowa wola narodu polskiego wybicia się na nowoczesność", to osiedle robotnicze nazwano „Stalową Wolą". Uroczystego otwarcia huty dokonał prezydent Ignacy Mościcki w czerwcu 1939 r. Zakład produkował stal szlachetną, sprzęt zbrojeniowy oraz rolniczy. Dalszemu rozwojowi miasta przeszkodził wybuch II wojny światowej. Stalowa Wola została wyzwolona w czerwcu 1944 r., a niecały rok później otrzymała prawa miejskie. W 1948 r. Zakłady Południowe zmieniły nazwę na „Huta Stalowa Wola". Do dzisiaj - chociaż zmienił się ustrój, a zakład został przekształcony w spółkę akcyjną - huta funkcjonuje pod tą nazwą.

Stal Stalowa Wola
Klub sportowy Stal Stalowa Wola został założony w 1938 r., istnieje więc od samego początku funkcjonowania huty. Ścisły związek z przedsiębiorstwem trwał przez wszystkie lata działalności klubu, bez względu na to, czy były to lata tłuste czy chude. W 1973 r. drużyna piłkarska Stali po kilkuletnich staraniach wywalczyła upragniony awans do II ligi. W 1987 r. „Stalówka" po raz pierwszy w swej historii sforsowała bramę ekstraklasy. Największym sukcesem klubu było utrzymanie się w I lidze przez trzy sezony. W 2001 r. po 28 latach nieprzerwanej gry w I i II lidze klub spadł do III ligi. W sezonie 2007/08 piłkarze Stali Stalowa Wola walczyli w II lidze, udało im się nawet awansować do 1/8 Pucharu Polski.