Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji.

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli.

Praca zbiorowa. Lista autorów dostępna na stronie http://e-przewodniki.pl/przewodnik-Polska-Wrocław_i_okolice-38.html/

Autorzy oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce.

Do przygotowania niniejszej publikacji wykorzystano:

OpenStreetMap -   użytkownicy OpenStreetMap, CC BY-SA

Treści, zdjęcia i dane zamieszczone na stronie e-przewodniki.pl/

Wydawnictwo HELION S.A.

ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE
tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63
e-mail: bezdroza@bezdroza.pl
WWW: http://bezdroza.pl (księgarnia internetowa, katalog książek)

Drogi Czytelniku!
Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://ebookpoint.pl/user/opinie/?BEP038_E
Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję.

ISBN: ePub 978-83-7853-012-1
ISBN: Mobi 978-83-7853-013-8

Copyright © Bezdroża 2012

Poleć książkę

Oceń książkę

Księgarnia internetowa

Lubię to! » nasza społeczność

Wrocław

Nadodrzańska metropolia - stolica Śląska

Korzystając z położenia kilku wysp w szerokim korycie środkowej Odry, człowiek od czasów prehistorycznych przedostawał się tędy na północną stronę rzeki, w kierunku Nizin Środkowopolskich. W czasach neolitycznych powstawały w tym rejonie pierwsze osady, z których wykształciły się późniejsze miasta. Sprzyjały temu urodzajne gleby w szerokiej do kilkunastu kilometrów pradolinie Odry oraz sama rzeka jako dogodny szlak komunikacyjny. Tak wykształcił się łańcuch powiązanych ze sobą miejscowości: od Brzegu po Brzeg Dolny. Pośrodku zaś leży Wrocław, który już od końca X w. cieszy się rangą najważniejszego ośrodka władzy i gospodarki w dorzeczu górnej i środkowej Odry. Wokół niego rozrastała się kraina nazwana Śląskiem. Obecnie - ze swoim potencjałem ludnościowym (636 tys. mieszkańców), gospodarczym, naukowym i kulturalnym - stanowi jedną z najważniejszych metropolii w Polsce, znów odzyskującą podobne znaczenie w Europie Środkowej.

Trzebnica

Trzebnica

Trzebnica położona jest na północ od Wrocławia. Miasto znajduje się we wschodniej części Wzgórz Trzebnickich, nad rzeczką Lubszą. Zamieszkuje je ponad 12 tys. ludności.

Historia

Człowiek zapuszczał się na te tereny bardzo wcześnie. Świadczą o tym krzemienne narzędzia związane z homo erectus, znalezione w dawnej cegielni u stóp Winnej Góry. Pochodzą one sprzed 500 tys. lat, a więc ze schyłku interglacjału ferdynandowskiego lub początku zlodowacenia Sanu II. Najstarsza osada powstała na wytrzebionych z lasu terenów (stąd jej nazwa) nad Rzeczką (dzisiejszą Sąsiecznicą), szybko zyskując na znaczeniu dzięki krzyżowaniu się tu traktu Wrocław - Poznań i poprzecznej względem niego Niskiej Drogi. Odległość od nadodrzańskiego grodu (23 km) - równa w dawnych czasach jednemu dniowi podróży - skłoniła Henryka I Brodatego do wzmocnienia lokalnego gródka, w którym często popasał. Ulegając swojej małżonce Jadwidze, już za życia znanej z niezwykłej (nawet w średniowieczu) skłonności do ascezy oraz dobroczynności, ufundował w Trzebnicy w 1202 r. klasztor Benedyktynek, w 1218 r. zastąpionych przez cysterki, podporządkowane opactwu lubiąskiemu. Zakonnice już w 1250 r. uzyskały dla dotychczasowej wsi targowej prawa miejskie typu średzkiego. Odtąd, aż do sekularyzacji w 1810 r., klasztor zdominował życie miejscowości, czego nie przerwała nawet reformacja. Wielkie znaczenie miało osiedlenie się tu pod koniec życia księżnej Jadwigi i pochowanie jej na terenie klasztoru w 1243 r., a następnie jej kanonizacja w 1267 r. Trzebnica stała się odtąd ważnym ośrodkiem pielgrzymkowym. Jej i tak ograniczony rozwój był wielokrotnie zakłócany częstymi w tej części Śląska wojnami i zarazami. Dopiero przełom XVII i XVIII w. przyniósł dłuższy okres spokoju i stabilizacji. Ważnym epizodem było przybycie tu z pielgrzymką w 1703 r. Katarzyny z Opalińskich Leszczyńskiej, żony Stanisława, późniejszego króla Polski. W dworku przy ul. Ogrodowej powiła ona 23 czerwca córkę Marię Katarzynę (późniejszą żonę Ludwika XV i królową Francji).

Nieoczekiwanym impulsem dla rozwoju Trzebnicy stała się w 1866 r. epidemia cholery we Wrocławiu, przed którą wielu zamożnych mieszczan uciekało poza miasto. Sporo z nich przybywało do Trzebnicy, którą wkrótce uznano za dogodne miejsce na wywczasy. W 1888 r. otwarto tu uzdrowisko przyrodolecznicze, czynne do II wojny światowej. Było ono łatwo dostępne dzięki czynnej od 1886 r. kolei normalno-, a od 1896 r. - wąskotorowej. Z tego czasu zachowało się osiedle obiektów sanatoryjnych i leczniczych.

Trzebnicę opanowali 26 I 1945 r. żołnierze radzieckiej 13 Armii, a w marcu tegoż roku przybyły tu i w okolice oddziały 2 Armii WP. W mieście stacjonował wraz ze sztabem jej dowódca, gen. Karol Świerczewski. Polacy na początku kwietnia wyruszyli na zachód, by uczestniczyć w forsowaniu Nysy Łużyckiej i w operacji budziszyńskiej. Wkrótce zaczęli przybywać przedstawiciele władz polskich, tak że miasto, w związku z trwającym oblężeniem Wrocławia, stało się pierwszą siedzibą administracji dolnośląskiej. Odbudowa zniszczeń trwała dość długo, wyraźniejszy postęp datuje się na drugą połowę lat 60. XX w., kiedy m.in. w ramach deglomeracji przemysłu polskiego w celu ożywienia małych miasteczek ulokowano tu filie wrocławskich zakładów. Wprawdzie pojawiło się nowe budownictwo, szczególnie typu jednorodzinnego, ale miejscowość nie nabrała - na szczęście - charakteru przemysłowego. Podobne zmiany miały miejsce w latach 70. i po 1995 r. Dziś jest to aktywny kulturalnie lokalny ośrodek, liczący 12,2 tys. mieszkańców, w którym od kilkunastu lat coraz znaczniejszą rolę zaczyna odgrywać kult św. Jadwigi i turystyka religijna.

Oleśnica

Oleśnica

Misto położone nad lewym brzegiem rzeki Oleśnicy na wysokości 150 m n.p.m., znajduje się we wschodniej części Niziny Śląskiej. Zamieszkuje je około 39 tys. ludności.

Historia

Niecałe 20 km na północny wschód od Wrocławia, przy Szlaku Słowiańskim - pradawnym bursztynowym, wiodącym w głąb Polski - powstała w czasach prehistorycznych osada. Wzmiankowano ją w 1189 r. jako targową i książęcą, funkcjonują nieco później jako ośrodek kasztelanii. W 1225 r. dokonano lokacji na prawie średzkim, rozplanowując z dużym rozmachem sieć ulic. Świadczy o tym jeden z największych na Śląsku rynek, z którego wychodzi aż dwanaście ulic. W tym też czasie zaczęto budować mury miejskie. Miasto często zmieniało piastowskich władców, ale nie hamowało to jego rozwoju - w końcu XIII w. zaczęło bić własną monetę, w 1407 r. wykupiło wójtostwo. Po śmierci w 1492 r. ostatniego Piastowicza oleśnickiego, Konrada Białego Młodszego, księstwo otrzymał Henryk Podiebradowicz, syn słynnego króla Czech Jerzego z Podiebradów. Wiek XVI okazał się szczególnie pomyślny, także w zakresie życia intelektualnego, które dzięki reformacji rozkwitło pod rządami Podiebradowiczów. Powstało tu m.in. w 1594 r. słynne gimnazjum ewangelickie, ściągające uczniów z odległych stron. Kres dobrej passy przyniosła wojna trzydziestoletnia; po jej zniszczeniach miasto nigdy w zasadzie nie odzyskało poprzedniej pozycji. W 1647 r. księstwo przejął ród Nimrodów z Wirtembergii (do 1792 r.). Do poprzednich tradycji humanistycznych nawiązywał książę Sylwiusz, protektor m.in. drukarni, w której ukazywały się liczne polskie publikacje. Pruski podbój znów załamał okres pomyślności. Stagnację pomogło przezwyciężyć przeprowadzenie w 1868 r. linii kolejowej, co pozwoliło na rozwój niewielkiego przemysłu. Dalszemu rozwojowi nie sprzyjała jednak ułatwiona w ten sposób komunikacja z bliskim Wrocławiem, odciągając inwestycje i mieszkańców do dynamiczniejszego i znacznie większego miasta.

Leżące na drodze natarcia na Wrocław miasto stało się terenem ciężkich walk i zostało zdobyte 25 I 1945 r. przez radziecki 73 Korpus 52 Armii, który okupił to śmiercią ponad 700 żołnierzy, pochowanych na cmentarzu przy ul. Wojska Polskiego. Wielki rozmiar zniszczeń - 80% zabudowy - spowodował wieloletnie ich usuwanie, przy czym nie obyło się bez architektonicznych „zgrzytów": w obręb historycznej zabudowy centrum wprowadzono klockowate, zbudowane z płyt obiekty. Kłóciło się to z programem kompleksowej rewaloryzacji zespołu miejskiego, mającej stanowić przykład dla innych dolnośląskich miejscowości. Rozwinięto Zakłady Naprawy Taboru Kolejowego - jedne z największych w kraju, znane zakłady obuwnicze „Odra" i kilka pomniejszych. Od 1990 r. dokonuje się ciągły proces rekonstrukcji gospodarki miasta, liczącego 37 tys. mieszkańców i wykazującego znaczną aktywność. Sprzyjającą rozwojowi okolicznością jest położenie miasta przy ruchliwej trasie do Warszawy. Nadal mieści się tu ważny garnizon wojskowy.

Krobielowice

Krobielowice

Historia

Niecałe 20 km na południowy zachód od Wrocławia, na urodzajnych glebach nad brzegami Czarnej Wody - prawobrzeżnego dopływu Bystrzycy - człowiek osiedlił się najpóźniej w VI w. p.n.e. Jednak pierwsza wzmianka o tej wsi pochodzi dopiero z 1321 r. W 1343 r. opat wrocławskich premonstratensów Mikołaj I kupił tutejszy czterokołowy (!) młyn, a w 1417 r. cała wieś stała się własnością zakonu i została przekształcona w grangię (klasztorny folwark). Po sekularyzacji w 1810 r. pruski król Fryderyk Wilhelm III nadał tutejszy majątek feldmarszałkowi Gebhardowi Leberechtowi von Blücher - jednemu z najwybitniejszych pruskich dowódców - za istotny wkład w szereg zwycięstw nad wojskami napoleońskimi. Już jako książę von Wahlstatt (niemiecka nazwa darowanego mu później Legnickiego Pola) zmarł tu w 1819 r. Od tego czasu jego rezydencja stała się kultowym miejscem odwiedzin i celem wypraw wielu turystów.

W ciepłe dni Krobielowice stanowią popularne miejsce wizyt i imprez plenerowych. Sprzyjają temu okoliczne lasy i rozległe założenie parkowe (promenada powstała w 1819 r.) w typie krajobrazowym z ok. 1878 r., przekształcone na pocz. XX w. i w latach 1920-40. Po zaniedbaniach z czasu PGR Krobielowice odzyskują powoli swoją świetność. Przebiega tędy niebieski szlak z Wrocławia-Muchoboru Wielkiego do Sobótki. Malowniczości dodają stawy, w tym z łowiskiem komercyjnym. Pałac cieszy się zainteresowaniem przez cały rok.

Lubiąż

W rejonie prehistorycznego osadnictwa u przeprawy odrzańskiej, sięgającego neolitu, w 1150 r. Bolesław Wysoki - drugi książę Śląska - w odległości ok. 32 km od Wrocławia osadził benedyktynów. Ich obecność miała przyczynić się do przyspieszenia rozwoju tutejszej gospodarki. Najprawdopodobniej zakonnicy ci nie sprawdzili się, bo ok. 1163 r. zastąpili ich cystersi. W efekcie już w 1249 r. miejscowość uzyskała prawa miejskie, utracone jednak na zawsze w 1844 r. Szybko wzbogacone zgromadzenie zyskało na wiele wieków duże znaczenie nie tylko gospodarcze, ale i kulturalne, a nawet - naukowe. O ich możliwościach świadczy zbudowanie potężnego, jednego z największych w Europie Środkowej kompleksu klasztornego. Zaczął on podupadać w pierwszym okresie panowania pruskiego, a zwłaszcza po sekularyzacji w 1810 r. Podczas II wojny światowej w jego podziemiach miały funkcjonować okryte tajemnicą zakłady zbrojeniowe, co nie zostało do dziś wyjaśnione. W części zdewastowanego w 1945 r. klasztoru (Armia Czerwona urządziła w nim lazaret) urządzono składnicę „Domu Książki" i muzealną. Dopiero w 1968 r. ruszyły pierwsze prace renowacyjne, przyspieszone w latach 90. Ratowaniem i zagospodarowaniem całego tego wielkiego zespołu zajmuje się od 1989 r. Fundacja Lubiąż. Obecnie do zwiedzania udostępniona jest wspaniała Sala Książęca, jadalnia opata, refektarz i kościół, http://www.lubiaz.pl