Tytuł oryginału: The Storytelling Code: 10 Simple Rules to Shape and Tell a Brilliant Story

Przekład: Magda Witkowska

Redakcja: Anna Żółcińska

Korekta: Maria Żółcińska

Projekt okładki: Michał Duława

Layout i grafiki: Darren Samuel

Zdjęcie Autorki dzięki uprzejmości © Elizabeth McQuern

Skład i łamanie: JOLAKS – Jolanta Szaniawska

Opracowanie e-wydania:

Copyright © 2020 by Rockridge Press, Emeryville, California

No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, scanning or otherwise, except as permitted under Sections 107 or 108 of the 1976 United States Copyright Act, without the prior written permission of the Publisher.

First published by Rockridge Press (May 5, 2020)

Copyright © 2021 by MT Biznes Sp. z o.o.

Copyright © 2021 for the Polish translation by MT Biznes Sp. z o.o.

All rights reserved.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Ograniczenie odpowiedzialności/wyłączenie gwarancji

Ani wydawca, ani autor nie udzielają żadnych oficjalnych zapewnień ani gwarancji co do rzetelności treści zawartej w tej publikacji, w szczególności nie udzielają żadnych gwarancji co do jej przydatności do jakiegokolwiek konkretnego celu. Nie dopuszcza się formułowania bądź rozszerzenia gwarancji w celach sprzedażowych bądź promocyjnych.

Rady i strategie przedstawione w książce mogą nie znajdować zastosowania w pewnych sytuacjach. Publikacja została wprowadzona do sprzedaży przy założeniu, że wydawca nie świadczy usług i nie udziela rad w dziedzinie medycyny, prawa ani w jakiejkolwiek innej szczegółowej dziedzinie wiedzy. W razie konieczności korzystania z fachowej pomocy należy zwrócić się w tej sprawie do kompetentnego profesjonalisty.

Ani wydawca, ani autor nie ponoszą odpowiedzialności odszkodowawczej w tym zakresie.

Fakt odwołania się przez osobę indywidualną, organizację bądź stronę internetową do treści tej publikacji w drodze cytatu bądź w bibliografii nie oznacza, że autor bądź wydawca popierają treści publikowane przez tę osobę, organizację bądź stronę internetową, ani że zgadzają się z formułowanymi przez te podmioty rekomendacjami.

Czytelnik powinien ponadto mieć na względzie, że treści publikowane na stronach internetowych, które zostały wskazane w książce, mogły ulec zmianie lub zostać usunięte w okresie między datą tworzenia a datą lektury tej książki.

Zezwalamy na udostępnianie okładki książki w internecie.

Warszawa 2021

MT Biznes Sp. z o.o.

www.mtbiznes.pl

handlowy@mtbiznes.pl

ISBN 978-83-8087-978-2 (format epub)

ISBN 978-83-8087-979-9 (format mobi)

Dedykuję tę książkę mojemu mężowi,
który niezmiennie zachęca mnie
do pisania, pomaga mi tworzyć przestrzeń, w której jest to możliwe – i wciąż uważa,
że moje historie są zabawne.

Wprowadzenie

Gdy byłam dzieckiem, podczas Święta Dziękczynienia najbardziej lubiłam moment tuż po zakończeniu posiłku, ale jeszcze zanim zaczęło się sprzątanie. Wszyscy byli wtedy najedzeni i szczęśliwi, rozsiadali się wokół stołu i opowiadali historie. Moja ciotka snuła opowieść o trudnym locie, który przeżyła, gdy pracowała jako pielęgniarka w siłach powietrznych, mój ojciec wspominał podróż samochodową pośród śnieżycy, a matka wracała myślami do młodości, którą spędziła na farmie. To był wyjątkowy czas, a ja robiłam, co mogłam, żeby pozostać przy stole. Siedziałam cichutko i chłonęłam każde słowo.

Nieco później, gdy miałam już 25 lat i nudną pracę w Chicago, odkryłam nagle, że też mam dar opowiadania. Cały czas pisałam, choć nie miałam zamiaru ani niczego publikować, ani nikomu przedstawiać mojej pisaniny. Pewnego wieczoru przyjaciółka, która przyjechała w odwiedziny, namówiła mnie na udział w slamie poetyckim. Ze zdumieniem obserwowałam wtedy ludzi, którzy czytali swoje wiersze przed zgromadzoną publicznością. Niesamowicie mnie to zafascynowało!

Każdy mógł wejść na scenę i sięgnąć po mikrofon, ale ja nie miałam odwagi. Wydawało mi się, że moje historie nie są dość interesujące. Postanowiłam tylko słuchać. Kolejni ludzie snuli opowieści o tym, jak to mieszkali w samochodzie w Arizonie, jak zostali wyrzuceni z mieszkania, jak chcieli po raz ostatni spotkać się z mamą. Słuchając tych występów, uświadomiłam sobie, że ja też mogłabym się podzielić ze światem moimi historiami. Musiałam tylko zdobyć się na odwagę i powiedzieć coś od siebie zamiast tylko słuchać. Brakowało mi jednak przekonania, że mam do powiedzenia coś ciekawego. Że moja opowieść w ogóle ma sens. Że ktokolwiek będzie chciał jej słuchać. Co innego opowiadać historie przy kuchennym stole, a co innego – zupełnie obcym ludziom.

Zabrałam się do pracy. Tamtego wieczoru postanowiłam, że dowiem się, jak się opowiada dobre historie. Podjęłam studia teoretyczne, zaczęłam się tym zajmować zawodowo, a potem nawet uczyć tego innych. Ukończyłam studia w zakresie pisarstwa niefabularnego na Northwestern University, byłam też gościem setek różnych programów dotyczących storytellingu. Założyłam również własny Story Club, którego członkowie wymieniają się doświadczeniami i słuchają nawzajem swoich opowieści.

W tej książce przedstawiam dziesięć prostych rad, które sformułowałam na podstawie całej posiadanej przeze mnie wiedzy o opowieści. Polecałabym czytelnikom zapoznać się z jej treścią w całości, a następnie wybrać to, co jest im akurat najbardziej potrzebne. Tamtego wieczoru 15 lat temu, gdy w moim życiu dokonał się przełom, mnie najbardziej przydałaby się Zasada nr 6: „Opowiadać każdy może”. Ktoś inny może jednak zainteresować się w szczególności zasadami konstruowania fabuły na podstawie określonego planu (Zasada nr 2: „Według planu”), a jeszcze ktoś inny zechce się dowiedzieć, jak dopasować treść opowieści do potrzeb konkretnego grona odbiorców (Zasada nr 8: „Z poszanowaniem dla publiczności”). O tym wszystkim – i jeszcze o paru innych rzeczach – piszę w tej książce. Czytając, warto jednak pamiętać, że historie opowiada się nie tylko po to, aby dostarczać ludziom rozrywki. Opowieść to również narzędzie bardzo przydatne w codziennym życiu. Czasami warto przytoczyć jakąś historię, aby wyjaśnić pewną kwestię podczas spotkania biznesowego. Storytelling pomaga też rekrutować wolontariuszy. Ta książka jest dla każdego, kto chce opowiadać historie klientom, szefowi, przyjaciołom lub zupełnie obcym ludziom. Dzięki niej każdy się przekona, że – owszem – potrafi opowiadać. Bo nie ulega wątpliwości, że każdy potrafi opowiadać historie i każdy powinien to robić.