Kazimierz Laskowski

AGENT POLICYJNY

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

AGENT POLICYJNY

(z papierów po hektorze Blau)

Laskowski Kazimierz

I

PROLOG.

Pewnego kwietniowego ranka, na ulicach Warszawy, pojawiły się nadzwyczajne dodatki brukowego dziennika, które publiczność rozchwytywała skwapliwie. Około godziny dwunastej handel ulicznej bibuły wzmógł się tak bardzo, że kolporterzy, wyprzedawszy cały zapas, obiegli tłumnie redakcyę "Zwiastuna Rannego" domagając się drugiego nakładu.

W redakcyi niespodziewano się tego wcale. Trzeba było posyłać po maszynistę i puszczać na gwałt rotacyjne maszyny, bo sprzedawcy gazet nie chcieli ustąpić. Publiczność, która jeszcze nie zdążyła zaspokoić swej ciekawości, co chwila zaczepiała ich, żądając dodatków, obiecując płacić podwójną i poczwórną cenę. Ale dodatków nie było. Dopiero około godziny drugiej zaczęły maszyny wyrzucać pierwsze setki, rozchwytywane w lot bez targu, minio podwyższonej ceny.

"Zwiastun Ranny" zrobił doskonały interes. Gruby jego wydawca zacierał ręce.

 — No! opłacił się ten Blau porządnie — monologował. — Nigdy za życia nie można było zarobić na nim rubla, a po śmierci dał zysk lepszy od wszystkich bomb, jakie w ciągu ostatniego roku rzucono w Warszawie! Dawno już kochana publiczka tak się nie rozczytała. Kochani koleżcy pękną dziś z zazdrości.

Istotnie, czytano dodatki chciwie. Na ulicach, po kawiarniach, restauracyach — po biurach, na giełdzie, po dworcach kolejowych, nawet w tramwajach czytano je i rozprawiano hałaśliwie. W policyjnych cyrkułach czytano je w milczeniu, z pewnem namaszczeniem i gromowładną, urzędową powagą, a stróże publicznego bezpieczeństwa, wyższych i niższych stopni, przechadzali się po ulicach w chmurnem jakiemś skupieniu, w nastroju, który możnaby nazwać trwożnym, gdyby do serc tych niezłomnych i doświadczonych mężów, przystęp takiego jak trwoga uczucia, był w ogóle dopuszczalny.

Cóż jednak było w tych dodatkach takiego, co do tego stopnia zelektryzowało publiczną ciekawość?

Czyżby odkryto znów węża, który ssał żydówkę?

O! tym razom chodziło o coś ciekawszego od wszystkich wężów razem, nie wyłączając morskich i od wszystkich żydówek, ssanych i niessanych!

Oto rybacy wyłowili z Wisły, niedaleko Jabłonny, trupa ludzkiego.

Boże! także sensacya! Tyle trupów Wisełka spławna co roku!

Ba! ale ten trup — nie był trupem zwyczajnym.

Ten trup był dziwny. Miał na ciele ściśle przylegającą stalową koszulkę.

Wiosna w tym roku spóźniła się mocno. Ostre przymrozki, a nawet mrozy, trzymały prawie przez cały marzec. Wisła niedawno dopiero ruszyła i ruszyła nagle. Ciepłe kwietniowe słońce topiło wszędzie śnieg i lód, a było tej zimy tyle tego dobrego, że wody bardzo przybrały. Uwolniono z kry fale tłukły się szparko po brzegach i wypłukały z jakiejś jamy trupa, co zamrożony, jak plasterek ananasu w puszce rzymskiego ponczu, spokojnie w zamarzniętej Wisełce oczekiwał wiosny.

Teraz, wzdęty, wypłynął i ciągnięty ciężarem owej koszulki, taczał się po dnie, aż oń rybacy zawadzili siecią.

Z ubrania pozostały już tylko nieokreślonego wyglądu łachmany. Ciało, szczególniej twarz i ręce, obszczypały i objadły raki i ryby. Na nogach pozostały jednak buty z łyżwami i owa koszulka na ciele, ze stalowych wybornej roboty ogniw, misternie spleciona.

Czyje to mogły być zwłoki?

"Zwiastun Ranny" miał szczęście. Jeden z jego reporterów wracał właśnie z wycieczki od krewnych w Pułtuskiem i ze wsi bryczką dojechał do Jabłonny, kiedy rybacy wyciągnęli już trupa i wieść o nim rozchodzić się poczęła. Naturalnie poszedł zobaczyć, a ujrzawszy zwłoki w owym dziwnym pancerzu i w dodatku przybrane tak, jak gdyby nieboszczyk przypuszczał, iż w niebie ślizgawka jeszcze otwarta — zadumał się mocno.

Ale zadumy reporterów nie trwają nigdy długo, chociaż bywają za to głębokie.

Reporter "Zwiastuna Rannego" dumał tem krócej, że właśnie był w peryodzie golizny i jako lew na puszczy szukał, kogoby pożarł.

Trup łyżwiarza w pancerzu nie był wprawdzie zbyt apetyczny i zapewne czuć go już było conajmniej.... mułem, ale nos reporterski, przywykły do odczuwania woni subtelnych, odrazu zwąchał w nim wyjątkowy materyał.

Zebrawszy na prędce wiadomości, pożyczył od naczelnika stacyi dziesięć złotych i palnął do swej redakcyi depeszę, prosząc o zaliczkę i fotografa. Fotograf z zaliczką do Jabłonny przyjechał i — nazajutrz "Zwiastun Ranny" wydał sławny swój dodatek.

Na czele jego czernił się ogromnemi literami wydrukowany tytuł:

ŻELAZNA MASKA CZYLI TAJEMNICZY TRUP W PANCERZU NA FALACH WISŁY!

Poniżej biegły pod sensacyjnymi nagłówkami rozdziały opowiadania o znalezieniu zwłok przez rybaków, a ostatni z nich, zatytułowany "Domysły" — kończył się znowu calowemi literami tłustego druku, zawierającego te słowa:

"Tak więc, reasumując dane i zestawiając je z domysłami, przychodzimy do wniosku, iż tajemniczy ów trup w pancerzu i łyżwach, z twarzą zupełnie niestety zniszczoną, może być tylko trupem znanego szeroko w całej Warszawie, a zaginionego bez śladu w styczniu roku bieżącego Hektora Blau'a......."

Nic dziwnego, że dodatek ten czytała cała Warszawa.

Cała Warszawa znała Hektora Blau'a.......

Wszyscy interesowali się jego tajemniczem zniknięciem dotąd jeszcze, mimo, iż upłynęły prawie trzy miesiące. Krążyły o tem setki domysłów i baśni, jednych dziwaczniejszych od drugich. Teraz — to zajęcie spotęgowało się jeszcze.

Kim był Hektor Blau?

Nie był Sherlockiem Holmesem, jakkolwiek był także — agentem policyjnym.

To nic nie szkodzi. — I ja też nie jestem Conanem Doyle'm, a jednak pamięci i cieniom zgasłego przedwcześnie Hektora Blau'a poświęcani tę garstkę wspomnień.....

Do spisania ich posłużył mi, podobnie jak reporterowi "Zwiastuna Rannego" fortunny traf. Byłem szczęśliwszy od Conana Doyle'a: on czerpał z fantazyi, mnie udało się oprzeć na materyale autentycznym. Oto w tydzień po ukazaniu się dodatku "Zwiastuna Rannego" bawiłem za interesem w Gdańsku. — Wracając z przystani do miasta, wstąpiłem tam kiedyś do oberży, w której zbierają się marynarze i flisacy — właśnie jeden z nich opowiadał, iż płynął łodzią po Wiśle i wiosłem wyłowił jakiś płaszcz z wody.

 — Szmata zgniła zupełnie — mówił — ale chciałem zajrzeć w kieszenie, bo wiosło uderzyło o coś twardego w tym łachu. No i znalazłam — zgadnijcie co? — Ha, myślicie może, pugilares?! No, pomyliliście się jak i ja — książka była, nie pugilares!

To mówiąc pokazywał książeczkę w futerale z jakiegoś dziwnego materyału. Nie widziałem nigdy takiego futerału, zaciekawiony więc poprosiłem o pozwolenie obejrzenia. Futerał był rogowy, zamykany zameczkiem — wewnątrz — gruby notes. Woda prawie zupełnie nie uszkodziła kartek, zapisanych drobnem pismem. Skoro spojrzałem na inicyały, splątane na okładce w misterny srebrny monogram, poczułem wnet ten sam ponętny zapach, który przed tygodniem podrażnił czułe nozdrza reportera "Zwiastuna Rannego" w Jabłonnie.

Bez namysłu zaproponowałem znalazcy kupno i zapłaciwszy bez targu ile żądał, uradowany, nabyty skarb mój uniosłem.

Notes ten nosił na sobie litery H. B. i zawierał......

Ale o tem już w następnych rozdziałach.

II

FAŁSZYWA PIĘĆSETRUBLÓWKA W OKIENKU TOTALIZATORA.

Wspaniały, wyzłocony słońcem, ciepły wrześniowy dzień.

W Warszawie ruch i ożywienie. Alejami Ujazdowskiemi i Marszałkowską suną dorożki na gumach i liczne prywatne ekwipaże w stronę Mokotowskiego, wyścigowego pola. Dziś otwarcie jesiennego sezonu.

W chwili gdy na placu przed trybunami rozległ się głos ostatniego dzwonka, wzywającego do startu konie, stające do pierwszego wyścigu, przed bramę z wieżyczkami od ulicy Kaliksta, na tor wiodącą, zajechał stylowy amerykan, zaprzężony w parę złotych kasztanów. Z ekwipażu wyskoczył szparko młody, wcale przystojny i doskonale ubrany mężczyzna i okazawszy woźnym sezonowy bilet, podążył szybko ku trybunom po żwirowanej alei.

Przez drogę rozwinął program wyścigowy i, zajrzawszy weń, jakby dla sprawdzenia numeru, szedł prosto ku okienkom od kas totalizatora, nie patrząc nawet na tor, gdzie stawały już konie. Nim jednak doszedł — zabrzmiał elektryczny dzwonek, hasło, że konie już ruszyły i przyjmowanie stawek wstrzymane.

Przystanął, zaklął zcicha i poszedł na trybunę.

Było tam jednak tak pełno, iż nim zdołał sobie jakie takie miejsce wywalczyć, gonitwa się już skończyła, konie mijały celownik, witane okrzykami tłumów.

Popatrzył na zwycięzcę i wstał z zajmowanego krzesła, chcąc zmieszać się z falami widzów, odpływającemi teraz z trybuny do wag i przed kasy gry.

W chwili gdy schodził, poczuł, że ktoś dotyka jego ramienia i obrócił się żywo. Przed nim stał dżentelmen w ciemnym, eleganckim ulsterze i cylindrze na głowie. Twarz miał bladawą, zakończoną spiczasto ostrym trójkątem czarnej brody, czarne również, bujne, w górę podczesane wąsy i takież oczy, duże, przenikliwe, osadzone głęboko po obu stronach charakterystycznie zagiętego nosa, pod łukami czarnych, krzaczastych brwi, podniesionych w górę, ku bokom czoła. Cienkie, odstające i jakby błoniaste, a duże konchy uszu, dodawały tej twarzy, dziwnie wyrazistej, jakiegoś niesympatycznego charakteru; w rysach jej spokojnych, ale poprzecinanych całą siecią zmarszczek, przebijała się energiczna przedsiębiorczość i jakiś drzemiący, demoniczny tragizm.

 — Dzień dobry, panie Antoni — rzekł dżentelmen w cylindrze — spóźniłeś się pan na pierwszy wyścig, prawda?

 — Tak, nieco późno dziś wstałem.: graliśmy trochę wczoraj...

 — Jak zwykle, do piątej lub szóstej! Pan się nigdy nie odzwyczaisz od tego!

 — Ah, daj mi pan pokój! Cóż to zresztą przeszkadza panu, panie Minczewski?

 — Człowiek powinien mieć spokojne nerwy, panie Okólski, skoro staje do ważnej roboty! A pan je szarpiesz przy całonocnej grze o marne kilkadziesiąt rubli!

 — Mylisz się pan — wygrałem dziś przeszło dwieście fajgli!

 — Gdyby i trzysta nawet — to co to warte? jutro, albo dziś, przegrasz pan dwa razy tyle i przez zdenerwowanie możesz pan zepsuć interes, na którym, jeżeli pójdzie, możemy zarobić tysiące...

 — No, no! nie żołądkuj się pan, szlachetny bankierze! Nie jestem wcale zdenerwowany — i lepiej nawet, że się spóźniłem. W drugim, trzecim biegu, publiczność się już rozegra, w kasach będzie ruch większy i daleko łatwiej wówczas ulokować próbkę naszego berlińskiego towaru!

 — Może i racya... Czy pan grasz także na swój rachunek?

 — A to dobre! naturalnie! przecież bez gry nie wytrzymałbym tutaj!

 — Panie Okólski — ja panu co powiem: niech pan dzisiaj nie gra — puścić te pięćset i szlus! Pojedziemy potem na obiad, nie czekaiąc końca.

 — Dlaczego?

 — Bezpieczniej będzie... poco się kręcić tutaj? Grać, to pan sobie przyjedziesz innego dnia!

 — Cóż za głupie obawy znowu! niema żadnego niebezpieczeństwa! w takim tłoku i pośpiechu, jaki jest przy kasach! i tutaj pięćsetrublówka nikogo nie zdziwi, bo wiadomo, że wielu ludzi zgrywa się w totka na znaczne sumy! Jabym nawet spróbował w paru kasach puścić!

 — Nie — stanowczo nie chcę. Tę jedną tylko — więcej panu nie dam. Niech to będzie próba.

 — No, dobrze. Ale zostaniemy jeszcze trochę — puszczę ją dopiero w czwartym, lub piątym biegu, a przedtem sam dla siebie zagram! Może się pan dostawisz?

 — Dziękuję panu — nie grywam o drobnostki. W której kasie pan ją puścisz?

 — Tu na dole, pod trybunami — tu największy ruch i najzamożniejsi gracze grają.

 — Dobrze... więc powodzenia! — i potem przyjdź pan tu do mnie, razem wyjedziemy.

 — Przyjdę, przyjdę!

Okólski odwrócił się i zeszedł szybko mieszając się w tłumie.

Minczewski schodził wolniej, kłaniając się znajomym. Miał ich tutaj dosyć. Witano go przyjaznym uśmiechem, podaniem ręki, propozycyą do spółki w grze. Bankier odpowiadał na to spokojnie, z pobłażliwym uśmiechem — przed niektóremi osobami nizko zdejmował lśniący cylinder.

"Cała Warszawa", ta bogata, strojna, błyszcząca Warszawa, przesycona zabawą i emocyami, a wciąż poszukująca nowych, była na placu wyścigowym. Nie brakło i drugiej — tej, co przez pół roku pracuje w dusznych lokalach, walcząc z budżetem codziennej potrzeby i odłożone na wpis szkolny dla dzieci, na komorne, lub procent od pożyczki pieniądze, lokuje dwa razy na rok w kasach totalizatora. Byli urzędnicy różnych instytucyi, dziennikarze, artyści, — byli także różni "dyrektorowie świeżego powietrza", utrzymujący się z nieokreślonych funduszów i było dużo kobiet.

Panie z towarzystwa, ubrane wykwintnie i stylowo, półświatek ubrany dużo strojniej lecz z mniejszem poszanowaniem stylu, wreszcie kobiety-gracze, przychodzące tylko dla totalizatora i ubrane jak Bóg dał.

Cały ten pstry tłum przelewał się wciąż od paddocku do żwirówki, okalającej trybuny, stamtąd do kas totalizatora i obsiadał na kilkanaście minut miejsca siedzące, by wnet odpłynąć znów na plac.

Bankier Minczewski kręcił się wśród niego, nie brał jednak udziału w grze, ani nie zdawał się interesować sportowymi zapasami, które tylu ludzi dokoła elektryzowały. Przechadzał się, przystawał, rozmawiał i zajmował się daleko więcej spotykanymi ludźmi, niż końmi, które do wyścigów stawały. Bystre jego oczy przesuwały się wciąż po tłumie, a ile razy napotkały elegancką i wysmukłą postać Okólskiego, tyle razy przyczepiały się doń, śledziły go pilnie, póki wykwintny ten młodzieniec nie utonął w tłoku.

Właśnie podczas jednej z takich obserwacyi, w czasie, kiedy siodłano konie do piątej gonitwy, zaczepił bankiera młody brunet poufałem wyciągnięciem ręki.

 — Dobry wieczór, panie Minczewski! co się to stało, że i pan na wyścigach?

 — Ah, to pan, panie Blau — odrzekł żywo bankier, a po twarzy przemknął mu prędki, nerwowy tik — przyszedłem przypatrzeć się — właściwie nawet, odetchnąć świeżem powietrzem... taki dzień ładny... Ale, że to i pan tu się znalazł! bo chyba nie służbowe obowiązki powołały tu pana?

 — O, nie. Miałem parę godzin wolnego czasu i tak jak pan zapragnąłem powietrza, świeżego oddechu. Zmęczony jestem — w tych dniach pracowałem dużo.

 — Tem lepiej — musiał pan znów ładnie zarobić! Pan. panie Blau, nie pracuje nigdy napróżno!

 — Przynajmniej bardzo rzadko. Ale na co się to zda? Ot, przyszedłem tu — i licho wzięło to, co zapracowałem!

 — Jakto?

 — Przegrałem, kochany panie! zgrałem się do grosza!

 — Tak prędko? Dopiero cztery wyścigi były...

 — Ja nie lubię się cackać. Grać, to grać! W dwóch biegach wygrałem, w trzecim postawiłem wszystko na "Sirdara" no — i nie przyszedł bestya! Dał się wziąć o pół sążnia!

 — Pan lubi ryzykować...

 — Ha, uczę się od pana, panie Minczewski! Pamięta pan — pan mi raz mówił, że na Nalewkach jest takie przysłowie: qui ne risque, tego w pisk!

 — Ja? — skrzywił się bankier — kiedy ja tak panu mówiłem?

 — Nie? a może to i nie pan! ale mniejsza z tem! pan przecież także lubi ryzykować!

 — Ja jestem bankierem, proszę pana. W naszym zawodzie czasem trzeba...

 — Tak, tak! w pańskim zawadzie trzeba, ja to wiem! i poza zawodem także... no, no! nie marszcz się pan! ja przecież nic nie mówię! chciałem tylko żebyś się pan nie dziwił, że czasem i ja ryzykuję jakieś kopiejki, kiedy pan ryzykuje większe... rzeczy!

 — Panie Blau! pan ma taki język...

 — Nieprzyjemny? widzi pan, to ze złości, żem przegrał. Ale wie pan co? pumpnij mi pan paręset rubli — a conto mego rachunku — odegram się i będę wesół! dobrze?

 — Pan na prawdę.. ?

 — Naprawdę, naprawdę, szanowny panie Minczewski! Nie mogę przecież goły wracać do domu!

Po twarzy Minczewskiego znów przemknął tik i rysy się nieco skurczyły.

 — Ileż pan chce... — cedził, wyjmując pugilares.

 — Ze dwieście, trzysta...

 — Nie wiem czy niani tyle przy sobie — mówił bankier, otwierając portfel. Blau zajrzał doń jednem szybkiem spojrzeniem. Mam sto piędziesiąt rubli tylko — ciągnął Minczewski, wyjmując banknoty.

 — Eh! a tam po drugiej stronie.. ! o! rożek wygląda — pięćsetrublówka, słowo daję!

Minczewski drgnął i cofnął szybko portfel.

 — Zdaje się, panu! niemam więcej — to papiery, w dodatku nie moje — depozyt, ktory dziś wieczór zwracam...

 — Papiery? depozyt? a może to... Putiły, co? albo... Bałtyki? — pytał Blau drwiąco, przymrużając oczy.

Minczewski skrzywił się i błysnął spojrzeniem, w którem zatliła się tajona złość.

 — Panie Blau... szepnął — czy pan nigdy nie przestanie wspominać... tych rzeczy?

 — Mój Boże! żartuję najniewinniej...

 — Ja pana tyle razy prosiłem, żeby pan tych żartów przestał! daję przecie zawsze ile pan tylko chce!

 — Ij! dajesz pan! a teraz? proszę o trzysta, a pan daje sto pięćdziesiąt! najlepszemu przyjacielowi swemu! człowiekowi, który dba o pana więcej, niż pan sam!

 — Słowo daję nie mam więcej w pugilaresie! Tamte papiery naprawdę nie moje!

 — A w portmonetce? nic pan nie masz?

 — Mam trochę złota...

 — Daj pan! wszystko jedno... co braknie do trzystu, to mi pan później doda! spotkamy się przecież!

Minczewski westchnął, potem dobył z pugilaresu sto pięćdziesiąt rubli, następnie zaś wyjął portmonetkę, a z niej dziewięć złotych pięciorublówek.

 — Zostawiam sobie tylko pięć rubli i trochę drobnych — rzekł, podając Blau'owi pieniądze — ale proszę pana jeszcze raz, panie Blau — niech pan zaniecha tych żartów! poco ciągle jedno w kółko powtarzać?

 — Ha! zrób pan co nowego, będziemy mieli świeży temat!

 — Z panem to doprawdy nie można gadać!

 — Można, można, panie Minczewski! pan o tem wiesz najlepiej! Ale co tam! nie będę panu już dziś psuł wątroby! chcę się odegrać teraz. No rozmarszcz się pan! do widzenia!

Zakręcił się i znikł w tłumie. Minczewski patrzył za nim czas jakiś przymrużonemi ze złości oczami.

 — Żebyś ty raz zdechł, kanalio! mruknął i posunął się ku Okólskiemu, przechodzącemu mimo.

Zatrzymał go za rękaw.

 — No? już?

 — Idę teraz stawiać — odparł Okólski.

 — Więc zaraz jedziemy.

 — Aż się bieg skończy! chcę się przecież dowiedzieć, czy ten bilet nam szczęście przyniesie! Stawiam umyślnie na takiego "fuksa", że jeżeli ta szkapa przyjdzie, to zapłacą ze sto rubli!

 — Całe pięćset pan walisz?

 — Nie, tylko dwieście. — Ale jeżeli wygramy to uwierzę, że nareszcie trafiliśmy na właściwą drogę!

 — Co tam wygrana! Główna rzecz, żeby poszło!

 — Pójdzie! zobaczysz pan. Więc spotkamy się na trybunie?

 — Dobrze. Idź pan już!

 — Idę!

Konie wychodziły już na tor. Pole było dość liczne, stawało bowiem dziesięć koni, w tem cztery czołowe bieguny wielkich, znanych stajen. Minczewski wszedł na trybunę i stanął w jednej z pustych lóż. Był trochę niespokojny i ręce mu drżały nerwowo. Dla nabrania równowagi dobył lornetę i zaczął przypatrywać się koniom. Wyścig był dwuwiorstowy, startowano więc z przed trybun i publiczność przypatrywała się bacznie.

 — Patrz pan na tego karego — dżokej w wiśniowej kurtce w czarne pasy, drugi od bandy — mówił Okólski, stając przy nim — na tego gramy!

Bankier opuścił lornetę.

 — No... co..? poszło..?

 — Ależ naturalnie! jak po maśle.

 — Wzięli?

 — I resztę wydali! Ani im do głowy nie przyszło jaki paradny robią interes!

 — I wszystko dobrze?

 — Ależ dobrze! Sto razy mam powtarzać? Me denerwuj się pan!

 — Możeby lepiej zaraz jechać..?

 — Zwaryowałeś pan, czy co? niechże się przekonam jak się bieg skończy! Postawiłem na siódemkę, tego karego co idzie drugi od bandy. Największy gałgan z tej całej stawki — ale stajnia dobra, Sonnenberga. Nie można powiedzieć, żeby absolutnie szans nie miał... W wyścigu, widzisz pan, wszystko zależy od nieprzewidzianych okoliczności. Ten "Floridor" nigdy nic nie zrobił, jest dużo niższej klasy od koni Grabowskiego i Łazarewa — ale jego stajnia na darmoby go nie puszczała, gdyby nie było rachuby na... szansę wypadkowe! Mieli do tego biegu zapisanego innego konia, lepszego i wycofali go, a temu każą gonić... w tem może coś być...

 — Żeby tylko tam w kasie nie było nic! westchnął Minczewski.

 — Przestaniesz pan wzdychać? czego się pan boisz? nie przeszkadzaj mi pan obserwować.

Na tor wyszedł już starter. Konie podchodziły do taśmy, równały się — nagle taśma poszła w górę, stary Connor trzasnął z tyłu z harapa, kontrstarter opuścił chorągiewkę i cała dziesiątka koni runęła w wyciągniętym galopie na zieloną wstęgę toru.

Okólski przyłożył lornetkę do oczu.

 — Wolno jadą — mówił — nikt nie chce prowadzić... wychodzą za narożnik, ciągle jeszcze razem... Sloan się wysunął — i znowu wstrzymuje — bardzo wolny wyścig — co to jest, że nikt nie chce prowadzić — no, teraz dopiero! Sloan na przedzie, "Liliput" go pilnuje tuż — nasz "Floridor" dobrze idzie, trochę daleko — o, poprawia miejsce — są już w dołku — i rżną się dwa pierwsze konie — co? już baty?! I na drugich miejscach walka! Dziwny wyścig! Dochodzą do stajen — Sloan ma dosyć — a "Liliputa" nacierają! Słuchaj Minczewski! Floridor idzie na trzeciem miejscu już — i ma bandę, słowo daję! Ach! coby to było! Patrz, patrz! "Liliput" się skończył — odpada no, teraz prosta! "Galopada" i "Master Jack" wyszły razem, ale idą pod batami — a Richard na naszym jedzie spokojnie — co? wypycha go!! heca! "Floridor " wychodzi!! A to historya! Majątek niesie ta szkapa! Brawo "Floridor!!" brawo Richard!! patrz! — nie mogą go dojść! Brawo, brawo! hep, hep, "Floridor'!! wygrał!!!

Na trybunach powstała wrzawa. Skończony outsider "Floridor" minął celownik pierwszy bijąc o dwie długości cztery czołowe konie i jeszcze pięć innych, z których każdy był lepszy od niego.

Ale wyścig był "czysty". Z punktu sportowej techniki nic mu nie było można zarzucić. Klasowe konie za późno zaczęły wlczyć i później zarżnęły się w szalonemi tempie, na trzeciej części dystansu. Nim wyszły na linię prostą, były skończone, a wyczerpanie ich wyzyskał Richard, nim się inni jeźdźcy, jadący tylko o miejsce, spostrzegli.

Trybuny huczały. Na całym wyścigowym placu powstał żywy ruch, wywołany niespodziewanym rezultatem wyścigu. Dużo osób grających "na pewniaka" na faworytów, przegrało. Bardzo nieliczni byli ci, którzy jak Okólski, schwycili drobną szansę prawdopodobieństwa wygranej. To też przed wagami powstał mały tumult, kiedy wracali z toru pokonani faworyci. Publiczność szemrała, słychać było syki i gwizdania. Dżokeje wzruszali ramionami, usiłowali się tłómaczyć. Tu i owdzie z pośród tłumu zwracał się jakiś namiętniejszy gracz do komisyi sędziowskiej z propozycyą unieważnienia gonitwy, podsuwano myśl protestu, którego jednak żaden z. jeźdźców nie założył.

Okólski z Minczewskim dostrzegli zdaleka czerwoną chorągiewkę przy tablicy, na której wywieszono numery zwycięzców i uspokojeni podeszli do totalizatora. Było tu dosyć pusto, bo szczęśliwych, co trafili wygraną, było niewielu.

Nareszcie wywieszono kwotę.

"Floridor" płacił dwieście czternaście rubli za dziesięć!

Cyfra taka rzadko się zdarza w wypłatach totalizator owych. Bywają i większe, ale są to wszystko niespodzianki, zwane w języku graczy "fuksami".

Okólski z tryumfem spojrzał na Minczewskiego i podszedł buńczucznie do okienka, podając zwitek żółtych tykietów.

Kasyer odebrał je, przeliczył i począł płacić.

Minczewski w czasie liczenia pobladł jak ściana i napróżno usiłował zapanować nad nerwami, które nim trzęsły.

Ale zanim wrócił do równowagi Okólski odchodził już od okienka, uśmiechnięty i wesół, z dumnem spojrzeniem chowając w pugilares czterdzieści dwie setki i osiemdziesiąt rubli drobnymi banknotami.

Milcząc doszli teraz do wyjścia, wsiedli do oczekującego ich ekwipażu i pojechali do miasta, nie zauważywszy wcale, że z górnej galeryi trybuny przyglądał im się bacznie, choć niby od niechcenia, pan Hektor Blau.

Wyścigi kończyły się. Gonitwy: szósta i siódma były mniej interesujące, choć grano z niesłabnącą werwą. Większych wypłat już nie było jednak. W ostatnim biegu szedł ogier stajni Łazarewowskiej, ogólny faworyt, na którego rzucili się wszyscy, chcąc jako tako powetować poniesione w piątej gonitwie straty. Koń wygrał łatwo i płacono zań zaledwie ośmnaście rubli z kopiejkami.

Ale wygrało teraz bardzo dużo osób i przed. okienkiem totalizatora był ścisk i gwałt. Stał tam i pan Hektor Blau, przed tą samą kasą, która wypłaciła Okólskiemu taką znaczną kwotę i w szeregu czekał swojej kolei.

Jakiś elegancki jegomość, o semickim nieco wyglądzie, odbierał właśnie przed nim wygraną i zaszło z kasyerem jakieś nieporozumienie.

 — Co mi pan daje takie grube pieniądze! — mówił do kasyera elegant — gdzie ja zmienię pięćset rubli teraz! daj pan setkami chociaż!

 — Nie wystarczy mi na inne wypłaty, nie mogę — oponował kasyer.

 — Co to niewystarczy! Jakto nie wystarczy! Towarzystwo dosyć dziś wzięło!

 — Towarzystwo nie ma obowiązku płacić monetą, jakiej ktoś specyalnie wymaga — niech pan nie zabiera czasu — tyle osób czeka jeszcze!

 — Niech mi pan zmieni tę pięćsetrublówkę, panie kasyerze! — mówił nie ustępując elegant — ona taka jakaś nowa, taka gruba... ciągnął, podnosząc do światła banknot.

Blau spojrzał nań przez ramię.

 — Nie mogę — nie marudź pan! nie znasz pan pięćsetrublówek, czy co? mówił kasyer zniecierpliwiony.

 — Co to jest: nie znasz pan?! ja pieniądze znam — ale ta jakoś, taka dziwna, — trochę jakby za jasna...

 — Zdaje się panu, doskonała, nowiuteńka...

 — Chętnie ją panu zmienię, ja — z tyłu rzekł nagle Blau.

Elegant się obejrzał.

 — Aaa... doprawdy... ja panu będę bardzo wdzięczny... pan... Blau? nieprawdaż?

 — Tak, we własnej osobie, panie Rothgelbgrün! zmienię panu ten banknot, tylko odbiorę wygraną moją — właśnie potrzebna mi pięćsetrublówka.

 — Pan też grał?

 — Trochę... może pan mnie puści i zechce obok zaczekać?

Pan Rothgelbgrün usunął się, pan Blau odebrał z okienka wygraną i podał mu pięć storublówek.

 — Doprawdy, pan jest bardzo uprzejmy — dziękuję serdecznie — taki gruby pieniądz to trudno zmienić...

 — O, nie krępuj się pan — robię sobie wygodę — potrzebuję właśnie pięćsetrublówki, a ta — jest wyborną — takiej szukałem!

 — Jakto — takiej? Czy pan myśli że...

 — Nic nie myślę, kochany panie! szukałem takiej, to jest zupełnie nowej, z pod stempla! do widzenia panu! i ja dziękuję.

Zamienili ukłony.

Hektor Blau wolno skierował się ku bramie, wyszedł, obejrzał się, mrugnął na stojącego przed wyjściem rewirowego i poszedł wolno ulicą Kaliksta. Minąwszy kilka domów wszedł w bramę jednego z nich i stanął. Za chwilę ukazał się rewirowy!

 — No.. ? gdzie pojechali? zapytał szybko Blau.

 — W restoran Stempkowskawo — raportował rewirowy.

 — Dobrze. Możesz pan iść i niech tu zajedzie drynda!

W pięć minut później Hektor Blau jechał jednokonką w kierunku Placu Teatralnego i w notesie swoim zapisywał te krótkie słowa: do obrachunku z M. na wyścigach  — 195 rb. a Cto 300 rb. — M. winien 105 rb. i za "nowego ptaszka" 500 rb. + procent 500 rb. razem 1105 rb. i 25 kop. za dorożkę z wyścigów do Stępka."

III

NOTATNIK POLICYJNEGO AGENTA.

Notatka przytoczona na końcu poprzedniego rozdziału, pochodzi naturalnie z nieocenionej, szczęśliwym trafem w Gdańsku przeze mnie kupionej książeczki, której, dzięki wybornemu futerałowi, nie uszkodziła woda wiślana.

Notatka ta nie jest pierwszą. Poprzedza ją wiele innych, ale wszystkie one są stylizowane tak zwięźle i tajemniczo, że trudno bardzo odrazu dojść ich znaczenia. Ta, którą przytoczyłem, miała jednak komentarz.

Przedewszystkiem litery M. i O. Litery te powtarzają się w całym notatniku dość często w związku z różnemi cyframi. Widać, że sprawa, do której się odnosiły, trwała dość długo, była jedną z ważniejszych w działalności Hektora Blau'a i że odnosił on się do niej z pewnym pietyzmem.

Bo oto właśnie przed owemi cyframi, zapisanemi pod datą 12 września 1901 r. do obrachunku z panami M. i 0., znalazłem kilkanaście wierszy, dopisanych widocznie później, zapewne w domu, a w każdym razie nie w dorożce, pismo jest bowiem zupełnie spokojne i równe.

Oto co zawierają te wiersze:

"Jestem rad z siebie. Przewidywania moje nie omyliły mnie. Zrobiłem dobrze, zostawiając M. na świeżem powietrzu. To wyborny materyał. Pali się wciąż. Niestrudzona głowa. Coraz nowe pomysły. To jest typowy pan. Idzie przebojem. Ogromnie ślizki. Gdybym go tylko popuścił, prysnąłby! I zrobiłby karyerę. Ale go trzymam. Dobrze trzymam. Na mocnej nici. Mógłbym nawet grubo zarobić, przecinając tę nić zupełnie. Nie chcę. Pieniądz, to plewa. Za żadne pieniądze nie kupię tej przyjemności, jaką mam z niego. Targa się, szamocze — a ja trzymam. Ile razy zwinie skrzydła i siedzi niby spokojny, ja popuszczani trochę. Wtedy szarpnie się nagle i poczuje, że moja nić oplatała go jeszcze mocniej. A! co to za rozkosz obserwować taką szarpaninę! Patrzeć jak zaplątuje się sam coraz lepiej!

Nie ściągnę nici, póki tylko się da. Obawiam się tylko, że tamci przyśpieszą tę chwilę. Taki 0. naprzykład. Błazen! zwyczajny alfons, w szlachetniejszym może nieco gatunku. On najprędzej się załapie. Gorączka, ciasna głowa, ani źdźbła bystrości. B. jest sprytny, ale to mały typ. Gr. ciężki, zwyczajny, ordynarny rybak w męnej wodzie. Inni małoznaczący. Jeden M. dzielny człowiek. Wspaniały typ. Ale on niedługo już nie da rady tamtym. Wtedy będę zmuszony nitkę ściągnąć, wziąć ich wszystkich w garść. A szkoda! Taka sposobność obserwacyi i zabawy nie prędko się zdarzy. Dziś ludzie zordynarnieli w wy stępkach. Same grube, pospolite łotrostwa. Cyzelować nie umie nikt. W dodatku taki M. i wszyscy ci jego ludzie byli pożyteczni w drobnych kłopotach. Szkoda!"

Kiedy czytałem powyższe słowa, zdawało mi się, że widzę szczupłą, bladawą i nieco zmęczoną twarz Hektora Blau'a, obserwującą kręcenie się kilku much, zamienię tych między przezroczystemi szybami.

Zdawało mi się, że widzę jego wyraziste, przenikliwe, jak ostrza, oczy, okrążone czerwoną obwódką, śladem spędzonych na hulankach nocy, wpatrujące się z zagadkowym jakimś wyrazem w te kilka -niuch, daremnie usiłujących się wydostać z matni, — doskonale złapanych.

W spojrzeniu tych błyszczących, przenikliwych oczu, była jakaś nadzwyczajna ciekawość i emocya oczekiwania, i zimna zaciętość, i odbłyski srogości, i bezlitosna a przebiegła obojętność na łup czyhającego pająka, i nawet mgły odczuwanej rozkoszy, w chwilach, kiedy muchy rozpaczliwie o twarde i zimne uderzały szyby.

Zdawało mi się nawet wówczas, że mają one na korpusie owadów, ludzkie maleńkie główki o zupełnie wyraźnych twarzach.

Te same twarze widziałem w dwa lata później, w sali pełnej uroczystego nastroju, uszykowane w dwa rzędy w drewnianej, zamkniętej ławie, dookoła której stali ludzie w ubraniach z błyszczącymi guzikami i mieli przy boku broń, a twarze obojętne, surowei srogie...

Materyał, zawarty w zakupionym w Gdańsku notatniku, musiałem uzupełniać relacyami ludzi, którzy znali dobrze za życia Hektora Blau'a i słyszeli od niego niejedno ciekawe odpowiadanie.

Nie mogę wciąż wskazywać tych źródeł, których było tak wiele, dlatego wspominam o nich w ogólności, pragnąc wyjaśnić czytelnikom, na jakiej zasadzie próbuję powiązać te rozproszone epizody w powieściową całość.

Chciałem — o ile słabe siły pozwolą — przekazać potomności sylwetkę człowieka niepospolitego, jakim był zgasły przedwcześnie Hektor Blau.

IV

PAJĄK I MUCHA. W GABINECIE BANKIERA.

Była godzina szósta wieczorem, kiedy ze zbytkownie urządzonej klatki schodowej w jednym z nowych i pięknych domów przy Marszałkowskiej ulicy, wynurzyła, się na załamku pierwszego piętra smukła i gibka postać Hektora Blau'a. W domu tym i na tem piętrze mieszkał bankier Minczewski. Blau stanął przed jego drzwiami, uśmiechnął się i dyskretnie nacisnął guzik elektrycznego dzwonka.

Otworzył dobrze ubrany lokaj.

 — Pan Minczewski w domu? — zapytał Blau.

 — Niewiem.... zaraz zobaczę, proszę pana...

 — Nie fatyguj się kochanku. Pan jest napewno. O tej porze jest zawsze. I przyjmie mnie niezawodnie. Powiedz tylko, że przyszedł ten pan, co to kupuje Putiłowskie i Bałtyckie akcje — to mówiąc Blau wszedł i zawiesiwszy laskę na szaragach, począł spokojnie zdejmować paltot.

 — Pan będzie łaskaw poczekać — rzekł służący, otwierając drzwi do salonu — zaraz zamelduję...

Blau wszedł do ładnie urządzonego saloniku, usiadł i czekał.

Wnet usłyszał w sąsiednim pokoju szybkie kroki i portyera w drzwiach gwałtownie się odchyliła. W progu stał Minczewski z twarzą drgającą nerwowym tikiem, który daremnie usiłował powstrzymać.

 — Pan u mnie? — zapytał cichym głosem.

 — Witam kochanego pana — odrzekł swobodnie Blau, wstając z wyciągniętą do uścisku ręką — dziwi się pan mojej wizycie?

 — Nie przychodził pan nigdy do mego mieszkania dotąd — odrzekł bankier, machinalnie przyjmując podaną dłoń.

 — A dziś przyszedłem. Czy może wizyta moja nie na rękę panu? przeszkadzam może? ma pan kogoś u siebie?

 — Nie to... ale...

 — Nie! ah, więc tylko nerwy pańskie! no — przepraszam. Gdybym był wiedział, nie byłbym przychodził. Ale doprawdy — pilno mi było zobaczyć pana.

 — Cóż się stało takiego?

 — Czy miało się co stać?

 — Niewiem — ja niewiem — powiadasz pan że pilny interes...

 — Ah, pytasz pan o interes!...

 — Cóż takiego?..

 — Może siądziemy? Zmęczyłem się... szedłem bardzo prędko... chciałem pana koniecznie zastać w domu.

 — Siadajmy... proszę... więc o co chodzi?

 — Pan ładnie mieszka! Drogo pan płaci tutaj? — mówił Blau wolno, przyglądając się bankierowi z nieokreślonym uśmiechem.

 — Tysiąc dwieście rubli. Ale mniejsza o to! Więc ten pilny interes?

 — Ooo! Chce się pan mnie pozbyć? może jednak pan naprawdę zajęty w tej chwili? — ja poczekam!

 — Ależ wcale nie! słucham pana!

 — 1 nie przeszkadzam panu — w niczem? naprawdę?

 — Nic a nic! Upewniam...

 — To doskonale. Bo nie lubię być natrętnym. I gdyby pan miał jaki interes — hm! lepiejby było załatwić go najpierw...

Minczewski z bladego robił się zielonkawy. Wstał nagle i podniósł rękę do czoła.

 — O, niechże się pan uspokoi — rzeki Blau znowu — chciałem panu dać czas tylko.

 — Do czego?!

 — Do załatwienia interesów...

Minczewski postąpił kilka kroków ku drzwiom sąsiedniego pokoju. Na czole jego zaperlił się pot.

 — Mów pan — rzekł jakimś zdławionym głosem — czy pan... przychodzisz... tu... żeby... mnie... mnie...

Nie mógł skończyć. Urwał.

Blau wstał zwolna i wbijając spojrzenie swe w szeroko roztwarte, osłupiałe jakieś nagle źrenice bankiera, milcząc i uśmiechając się wciąż, szedł ku niemu.

Stanąwszy tuż, wziął go za klapę żakietu. Minczewski mimowolnie lewą ręką uchwycił rąbek zwieszającej się portyery. Był teraz zielono-siny.

 — Jaki pan jesteś nerwowy! — zaczął Blau, nie przestając się uśmiechać i patrzeć mu w oczy — pan powinieneś się leczyć, to poważna choroba! Pytasz pan poco przyszedłem i niewiem dlaczego boisz się mojej odpowiedzi! Czego się pan lękasz?

Minczewski odwrócił głowę z wysiłkiem, odrywając oczy od błyszczących źrenic Blau'a.

 — No, no! pan gotów zemdleć! Uspokój się pan! może szklankę wody — zadzwonić?

 — Nie, nie! nie trzeba!

 — Usiądź-że pan! pogawędzimy — przyszedłem... hm! — prosić pana o małą drobnostkę!

Minczewski odetchnął z ulgą.

 — Pan jesteś straszny człowiek! — rzekł.

 — Nawet wówczas, kiedy przychodzę prosić o... małą przysługę?

 — Zawsze! bodaj bym pana nie znał! O co idzie?

 — I znów się pan unosisz! a wzruszenia szkodzą panu, prawda? Mój Boże! cóż ja temu jestem winien, że pan masz chore nerwy!

 — Które pan zawsze męczysz! Powiedz-że pan, co mam panu zrobić, czy dać?

 — Zaraz. Zapalmy wpierw papierosa. Minczewski z rezygnacyą podał papierośnicę.

 — O! są cygara! Upmann, prawda? to ja wolę cygaro!

Znów zapalał zwolna.

 — Powiedział pan — rzekł nareszcie, puszczając kłąb dymu — "zrobić czy dać?" Otóż skoro mam już wybierać — wolę to drugie! tem więcej, że po to właściwie przyszedłem.

 — Ileż panu potrzeba?

 — O to niech się pan nigdy nie pyta! Ile mnie potrzeba? Tyle mi pan dać nie może!

 — Więc ile pan chcesz?

 — Hm! mamy tu mały rachuneczek, jeszcze od wczoraj — została u pana reszta z tych trzystu — no i coś jeszcze!

 — Ileż razem?

 — Tysiąc sto pięć rubli i dwadzieścia pięć kopiejek!

 — Tysiąc rubli!?!

 — Tak. Tysiąc sto pięć — i kopiejek dwadzieścia pięć!

 — Daj pan pokój z żartami!

 — Jestem ścisły tylko.

 — Jakto? w czem ścisły?

 — W rachunku.

 — Ależ w jakim?

 — Zaraz objaśnię kochanego pana. Z wczorajszych trzystu rubli zostało się sto pięć do dopłaty — wczoraj wygraliście z panem Okólskim przeszło cztery tysiące. Jużto z pana "fuksiarz" prawdziwy! a dwadzieścia pięć kopiejek za dorożkę z wyścigów do Stępka, gdzie musiałem pojechać, żeby się dowiedzieć ileście wygrali!

 — Wygrał Okólski, nie ja!

 — Ze wspólnej kieszeni była stawka, wspólna więc wygrana!

 — Mylisz się pan! Okólski sam grał! Ja nie grywam nigdy!

 — No, przynajmniej rzadko na wyścigach. Ale wczoraj opłaciło się grać!

Minczewski milczał chmurny.

 — Ha, muszę wierzyć! a szkoda! bo liczyłem, że się u pana zasilę, a tak będę musiał ruszyć pieniądze, które przeznaczyłem na inny cel! Może mi pan to choć ułatwi — przez grzeczność — nie mam zupełnie drobnych, a za pół godziny muszę komuś płacić rachunek — więc może mi pan zmieni tę pięćsetrublówkę?

To mówiąc wyjął szybko banknot i położył przed Minczewskim na stole.

Bankier pochylił się raptownie nad nim i w tej chwili podniósł głowę. Prawa jego ręka podniosła się błyskawicznie i opadła szybko, jakby powstrzymana jakimś wewnętrznym wysiłkiem. Z twarzy znów uciekła mu krew i patrzył na banknot szeroko otwartemi oczami.

Naprzeciw niego Hektor Blau puszczał wonny kłąb dymu, przyglądając mu się i mrużąc powieki.

 — Zmieni pan, prawda? — rzekł — taka drobna przysługa!

Minczewski wstał wahając się, blady i zmieszany.

 — Dobrze... zmienię zaraz... — i chciał wziąć banknot.

 — Nie, nie — przynieś pan pieniądze tu — potem pan weźmie — rzekł szybko Blau.

 — Dlaczego? nie wierzysz mi pan?

 — Panu? zawsze! ale tak będzie lepiej — no! idź pan po pieniądze!

Głos agenta ze słodko uprzejmego stał się nagle szorstki, rozkazujący i twardy. Minczewski patrzył nań osłupiały.

 — Przynieś pan pieniądze! słyszałeś? tysiąc sto pięć rubli i — dwadzieścia pięć kopiejek! Prędko!

Minczewski wyszedł. Po jego wyjściu Blau wyjął z kieszeni pugilares, ze środka nową pięćsetrublówkę i zamienił ją z banknotem leżącym na stole. Ten ostatni schował troskliwie do osobnej przegródki portfelu.

Minczewski wrócił, niosąc kasetkę z pieniędzmi i usiadłszy, począł liczyć z niej pieniądze. Blau rachował pilnie. Gdy bankier skończył, zwinął banknoty i zgarnąwszy złoto, przysunął pięćsetrublówkę ku niemu.

 — Dziękuję — mówił znów słodko — teraz możesz pan sobie wziąć te pięćset... ale, ale! obejrzyj pan dobrze ten banknot — podobno zaczyna ktoś podrabiać pięćsetrublówki. Ja się na tem nie znam, ale przykroby mi było niezmiernie, gdyby pan przeze mnie stracił.

Minczewski machinalnie brał banknot, gdy Blau zaczynał mówić. W miarę jego słów przyglądał się pięćsetrublówce i zdumienie jego nie miało granic... Czyżby się łudził poprzednio? banknot wyglądał doskonale...

Blau uśmiechał się rozkosznie. Chwilę trwało milczenie.

 — Widzę, że badasz pan skrupulatnie ten banknot — rzekł agent w końcu — musisz pan znać się doskonale na wyglądzie i cechach papierowych pieniędzy. No i cóż? dobra ta pięćsetrublówka, czy, broń Boże, fałszywa?

Minczewski milczał. Nie rozumiał już nic. Mózg jego świdrowało pytanie: wie, czy nie wie?

 — No? nie może pan poznać? pomogę panu! — sięgnął do kieszeni — widzi pan, ja też wczoraj trochę wygrałem, no i w totalizatorze dano mi pięćsetrublówkę, którą podejrzywam — o, ta właśnie!

To mówiąc dobył banknot i rozłożywszy go, pokazywał bankierowi w ręce.

Minczewski milczał wciąż. Przerażone jego oczy wbiły się w pokazywany banknot, twarz skręcała mu się zupełnie w gwałtownym, nerwowym skurczu.

 — No, która prawdziwa? — pytał drwiąco Blau.

Milczenie.

 — Nie możesz pan rozpoznać? — ciągnął, biorąc ze stołu drugi banknot — a taki ekspert z pana! te ja panu powiem: ta jest nieco jaśniejsza w kolorze i troszeneczkę grubsza! Nie umiano dobrać papieru! przytem przez lupę widać pewne szczegóły na portrecie cesarza Piotra, niewykończone. Widocznie klisza zdejmowana z prawdziwego banknotu była za mało wyświetlona. Powinieneś pan zmienić fotografa, panie Minczewski! ten Binder jest za mało staranny w takiej delikatnej robocie!

 — Panie Blau...

 — Co, kochany panie Minczewski?

 — Niech mi pan powie nareszcie...

 — Skąd ja to wszystko wiem? o, poco panu ta ciekawość! Przecież ja się pana jeszcze o nic nie pytam!

 — Oddaj mi pan ten banknot!

 — Aa! Poco? Co panu po fałszywej pięćsetrublówce! schowam sobie na pamiątkę!

 — Panie Blau! nie męcz mnie pan... Co pan chce zrobić z nią?!

 — Hm! jaki pan jednak ciekawy!

 — Panie... proszę pana, odpowiedz mi pan!

 — Kiedy jeszcze sam nie wiem co zrobię! Schować chyba? co? mogę ją panu pokazywać od czasu do czasu...

 — Moge liczyć na to?..

 — Wątpisz pan? fe, kochany panie nie wierzyć przyjacielowi...

 — Odwdzięczę się panu...

 — Poco o tem mówić! Ja sam powiedziałem, że od czasu do czasu pokażę ją panu, skoro tak tego pragniesz. Tylko miej pan zawsze wtedy prawdziwą drugą, żebyśmy mogli porównywać sobie. Ja także w wolnych chwilach będę ją oglądał, a że nie mam prawdziwej do porównania — więc wezmę tę oto!

Spokojnie schował oba banknoty do pugilaresu, a ten ostatni w kieszeń.

Minczewski milczał.

 — No — na mnie czas! muszę kochanego pana pożegnać! — mówił Blau, zapinając surdut. — Niech pan poradzi panu Okólskiemu, zacny panie Minczewski, żeby on przeglądał swoje pieniądze, nim je gdzie w kasie zechce ulokować. Mógłby być kłopot-on bardzo nieostrożny. I panu także radzę uważać — od czasu Putiłów i Bałtyków jest wprawdzie duży postęp w technice — ale jeszcze za mało staranności. Do widzenia, kochany panie, niedługo znów dowiem się o pańskie szacowne zdrowie — pańskie nerwy niepokoją mnie! Do widzenia więc, drogi przyjacielu!

Wychodził z pokoju uśmiechnięty, cały w ukłonach.

Lokaj przy podawaniu palta, dostał trzyrublówkę.

Minczewski usłyszawszy łoskot zamykanych drzwi wejściowych, padł jak martwy na otomanę, wciskając głowę w aksamitne poduszki.

Tego samego wieczora otrzymał pan Antoni Okólski bilecik, wzywający go na rendez-vous w pilnej sprawie z bankierem.

Koniec wersji demonstracyjnej.

V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

X

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XIV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej