Alfred de Musset

BARBERYNA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

AKT I

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

AKT II

Scena I

Scena II

Scena III

AKT III

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

Scena VI

Scena VII Barberyna, Rosemberg.

Scena VIII

Scena IX

Scena X

Scena XI

BARBERYNA

Alfred de Musset

Tłum. Tadeusz Żeleński Boy

OSOBY:

BEATRIX ARAGOŃSKA, królowa Węgier.

HRABIA ULRYK, szlachcic czeski.

ASTOLF VON ROSEMBERG, młody baron węgierski.

WŁADYSŁAW, rycerz-awanturnik.

POLACCO, wędrowny kupiec.

BARBERYNA, żona Ulryka.

KALEKAIRI, młoda służebna turecka.

DWORZANIE, etc.

Rzecz dzieje się na Węgrzech.

AKT I

Scena I

Droga przed gospodą. W głębi zamek gotycki, położony wśród gór. Rosemberg, oberżysta.

ROSEMBERG

Jak to! nie ma dla mnie kwatery! nie ma miejsca dla moich koni! szopa! nędzna szopa!

OBERŻYSTA.

Jest mi niezmiernie przykro, proszę pana,

ROSEMBERG.

Do kogo ty mówisz, hę?

OBERŻYSTA.

Daruj mi, mój młody, piękny panie. Gdyby to zależało od mej woli, cały mój biedny dom byłby na Wasze usługi! — ale wiadomo panu, że ta gospoda leży przy drodze do

Alby Królewskiej, dostojnej siedziby naszych monarchów, gdzie od niepamiętnych czasów koronuje się ich i grzebie.

ROSEMBERG.

Wiem o tym, skoro tam jadę!

OBERŻYSTA.

Miłosierne nieba! może na wojnę?

ROSEMBERG.

Zwróć się z tymi pytaniami do moich gierm- ków i postaraj się, aby mi wprzód dano najlepszy pokój w twojej nędznej budzie.

OBERŻYSTA.

Och! Wasza Dostojność, niepodobieństwo!

Mamy na pierwszym piętrze czterech morawskich baronów, na drugim pewną damę z Siedmiogrodu;' na trzecim zaś, w ma- łym pokoiku, czeski hrabia wraz z żoną, cacy kobietką.

ROSEMBERG.

Wyrzuć ich.

OBERŻYSTA.

Och, drogi, łaskawy panie! nie zechce pan sprawić ruiny biedakowi. Od czasu jak mamy wojnę z Turkami, gdyby pan wiedział, co za  figury

przejeżdżają tędy!

ROSEMBERG.

Ech! cóż mi wszyscy?... powiedz im, że się nazywam Astolf von Rosemberg.

OBERŻYSTA.

Być może, Wasza Dostojność, ale to nie racja, aby,,.

ROSEMBERG.

Zuchwały jesteś, widzę. Skoro podniosę szpicrózgę...

OBERŻYSTA.

Nie jest godne szlachcica znęcać się nad poczciwymi ludźmi.

ROSEMBERG grożąc.

Ha, mędrkujesz?... Nauczę cię...

Scena II

Ci sami. Nadbiega służba. Władysław wychodzi z gospody.

WŁADYSŁAW w progu.

Co to, panowie? Co się stało?

OBERŻYSTA.

Biorę pana na świadka, panie rycerzu. Ten młody pan szuka ze mną zwady dlatego, że gospoda jest pełna.

ROSEMBERG.

Szukam z tobą zwady, ciuro! Zwady... z człowiekiem twego kroju?

OBERŻYSTA.

Człowiek, proszę pana, jakiego bądź kroju, ma zawsze jeden krój grzbietu, i skoro mu ktoś skroi...

WŁADYSŁAW podchodząc, do oberżysty.

Nie gniewaj się, nie lękaj się; jakoś to ułożę,

(Do Rosemberga).

Panie, przyjmcie moje pozdrowienie. Jedziecie  na dwór króla Węgier?

(Oberżysta i służba oddalają się).

ROSEMBERG.

Tak, mości rycerzu; to mój pierwszy występ i bardzo mi pilno.

WŁADYSŁAW.

I skarżysz się, widzę, że droga jest tak przepełniona.

ROSEMBERG.

Oczywiście, to niezbyt miłe.

WŁADYSŁAW.

W istocie, ten drobny porachunek z niewiernymi ściąga na dwór mnóstwo ludzi. Mało jest zuchów, którzy by nie chcieli wtrącić swojego słówka; i mnie samego zaświerzbiała ręka. Dlatego tak trudno się docisnąć.

ROSEMBERG.

Och, Boże, nie miałem zamiaru długo bawić w tym kurniku. Ale ton tego hultaja podrażnił mnie.

WŁADYSŁAW.

Jeżeli tak, mości...

ROSEMBERG.

Rosemberg.

WŁADYSŁAW.

Mości Rosemberg, mienią mnie rycerzem Władysławem. Nie mnie przystoi głosić własną chwałę, ale o ile choć trochę znasz kroniki naszej armii, i moje imię powinno ci być znane. Twoje nie jest mi obce. Spotykałem Rosembergów w Badenie.

(Rosemberg kłania się).

Jeżeli tedy jesteś tylko przejazdem...

ROSEMBERG.

Tak, tylko na śniadanie, aby dać wytchnąć koniom.

WŁADYSŁAW.

Byłem przy stole i zajadałem doskonałego fogosza z balatońskiego jeziora, kiedy twój podniesiony głos uderzył moje uszy. Jeśli sąsiedztwo moich żołnierzy oraz towarzystwo starego kapitana nie odstraszają cię, ofiaruję ci z całego serca miejsce przy naszym stole,

ROSEMBERG.

Przyjmuję z ochotą i uważam to sobie za zaszczyt.

WŁADYSŁAW.

Chciej tedy wejść, proszę. Smaczna i gorącą misa jest jak ładna kobieta; nie lubi czekać,

ROSEMBERG.

Rozumiem. Tam do licha! Gdy mowa o ładnej kobiecie...

(Ulryk i Barberyna wchodzą drugimi drzwiami).

Zdaje mi się, że właśnie...

WŁADYSŁAW.

Niezły masz gust, młodzieńcze.

ROSEMBERG.

No, ślepy nie jestem. Czy pan ją zna?

WŁADYSŁAW.

Czy znam? Oczywiście. Żona pewnego czeskiego szlachcica. Chodź, opowiem ci to przy stole.

(Wychodzą).

Scena III

Ulryk, Barberyna wsparta na jego ramieniu.

BARBERYNA.

Trzeba więc rozstać się tutaj!

ULRYK.

Nie na długo: wrócę niebawem.

BARBERYNA.

Pozwolić ci odjechać i osiąść w tym starym zamku, gdzie pędzę życie tak samotne!

ULRYK.

Jadę do twego wuja, droga. Skąd dziś ten smutek?

BARBERYNA.

Ciebie o to trzeba spytać! Wrócisz niebawem?

Jeśli tak, nie będę już smutna. Ale i ty nie jesteś weselszy.

ULRYK.

Kiedy niebo przesłoni się tak dżdżem i mgłami, nie umiem sobie dać rady.

BARBERYNA.

Drogi mój panie, proszę cię o jednę łaskę.

ULRYK.

Co za zima... Co za zima się zapowiada... Co za drogi... Co za czas! Natura kurczy się ze drżeniem, jak gdyby wszystko, co r> yje, miało umrzeć,

BARBERYNA.

Proszę najpierw, byś mnie wysłuchał, a następnie, byś mi wyświadczył łaskę.

ULRYK.

Czego chcesz, duszo moja? Daruj mi; sam dziś nie wiem, co mi jest.

BARBERYNA.

Ani ja nie wiem, co ci jest; i właśnie ta łaska, o którą proszę, to abyś powiedział swojej żonie.

ULRYK.

Och, Boże, nie mam ci nic do powiedzenia, żadnej tajemnicy.

BARBERYNA.

Nie jestem Porcją; nie zakłuję się szpilką, aby dowieść, że jestem odważna. Ale i ty nie jesteś Brutusem i nie masz ochoty zabijać naszego dobrego króla Macieja.

Słuchaj, nie będzie tu wielkich słów ani zakląć, nie uklęknę nawet przed tobą. Masz zgryzotę. Zbliż się do mnie, oto moja ręka — to prosta droga do mego serca, i twoje przyjdzie doń, jeśli je zawołam.

ULRYK.

Tak jak ty szczerze pytasz, tak ja szczerze odpowiem. Ojciec twój nie miał majątku; mój miał, ale strwonił. I otośmy się znaleźli we dwoje, młodzi, z wielkimi tytułami, ale ze skromnym mieniem. Trapię się, że nie mam środków, aby cię uczynić szczęśliwą i bogatą, jak Bóg uczynił cię dobrą i piękną.

Dochody nasze są tak szczupłe! Mimo to nie chcę ich pomnażać uciskając poddanych. Nie będą nigdy płacili za mego życia więcej, niż płacili ojcu. Myślę wstąpić w służby króla i udać się na dwór.

BARBERYNA.

W istocie, dobra myśl. Nigdy prawy rycerz nie spotkał się u króla ze złym przyjęciem; człowieka podobnego tobie świetny los nie może minąć.

ULRYK.

Masz słuszność; ale jeśli pojadę, muszę cię zostawić tutaj; aby opuścić ten dom, gdzie nam tak ciężko wyżyć, trzeba mieć zapewniony byt gdzie indziej. Otóż, nie mogę się zdobyć na to, aby cię zostawić samą.

BARBERYNA.

Czemu?

ULRYK.

Pytasz czemu? A co czynisz w tej chwili? Czy nie wydarłaś mi tajemnicy, którą zamierzałem ukryć? I czego ci było na to trzeba? Jednego uśmiechu.

BARBERYNA.

Jesteś zazdrosny?

ULRYK.

Nie, kochanie, ale ty jesteś piękna. Co poczniesz, kiedy ja odjadę? Czy okoliczni panowie nie zaczną krążyć koło twego schronienia? A ja, który pojadę tak daleko, aby uganiać się za cieniem, czy nie będę się trawił w bezsennych nocach? Ach, Barberyno, co z oczu, to i z serca.

BARBERYNA.

Słuchaj, Bóg mi świadkiem, zadowoliłabym się całe życie tym starym zamkiem i szmatem ziemi, jaki posiadamy, gdybyś ty się tam dobrze czuł ze mną. Wstaję, idę do kredensu, na podwórze, przyrządzam ci posiłek, idę z tobą do kościoła, przeczytam ci co nieco, paszyję trochę i usypiam rada na twoim sercu.

ULRYK.

Aniele ty mój!

BARBERYNA.

Jestem anioł, ale anioł-kobieta; to znaczy, że gdybym miała parę koni, pojechalibyśmy do kościoła z całą paradą. Nic bym nie miała również przeciw temu, aby mój czepeczek lśnił złotą lamą, aby spódniczka była mniej kusa, i aby sąsiedzi wściekali się o to. Wierzaj mi, nic kobiety nie czyni tak lekką, jak tuzin łokci aksamitu wlokących się u jej sukni.

ULRYK.

A więc?

BARBERYNA.

A więc, nie minie cię łaska u króla Macieja ani fortuna na dworze. Radzę ci jechać. Skoro nie mogę ci towarzyszyć, słuchaj: tak jak ci podałam przed chwilą rękę, aby prosić o tajemnicę twego serca, tak podaję ci ją jeszcze raz i przysięgam, że będę ci wierna.

ULRYK.

Oto moja.

BARBERYNA.

Jedynie ten, kto umie kochać, może czuć, jak jest kochany. Każ osiodłać konia, Jedź sam; i za każdym razem,  kiedy będziesz wątpił o mnie, pomyśl, że żona twoja siedzi w progu, spogląda na gościniec i nie wątpi o tobie.

Pójdź, drogi mój, Ludwik czeka na nas.

Scena IV

Władysław, Rosemberg.

ROSEMBERG.

Nie znam nic przyjemniejszego po dobrym śniaidaniu, niż usiąśe.

WŁADYSŁAW.

Masz polecenie do królowej.

ROSEMBERG.

Tak, mam nadzieję, że przyjmie mnie łaskawie. (Siadają).

WŁADYSŁAW.

Nie wątp o powodzeniu, a będziesz je miał.

— W czasie ostatniej wojny, jaką prowadziliśmy przeciw Turkom pod wojewodą siedmiogrodzkim, spotkałem pewnego wieczora w gęstym lesie zabłąkaną młodą dziewczynę,

ROSEMBERG.

Jak się nazywał ten las?

WŁADYSŁAW.

Ot... taki las, na brzegu Morza Kaspijskiego.

ROSEMBERG.

Nie znam, nawet z książek.

WŁADYSŁAW.

Biedną dziewczynę opadło trzech rozbójników na pysznych koniach, okrytych od stóp do głów żelazem.

ROSEMBERG.

To, co mówicie, zaciekawia mnie: słuchani z wytężoną uwagą.

WŁADYSŁAW.

Zsiadłem na ziemię i dobywszy szpady kazałem się im oddalić. Daruj, że nie będę wychwalał sam siebie; domyślasz się, że byłem zmuszony zabić wszystkich trzech. Po krwawej utarczce...

ROSEMBERG.

Odnieśliście jakie rany?

WŁADYSŁAW.

Jeden omal nie przebił mnie włócznią; ale uniknąwszy pchnięcia wymierzyłem mu w głowę cios tak gwałtowny, że padł na miejscu. Podszedłszy co żywo do młodej dziewczyny, poznałem w niej pewną księżniczkę, której nie podobna mi nazwać.

ROSEMBERG.

Rozumiem wasze pobudki i nie poważę się nalegać. Dyskrecja to  pierwszy obowiązek rycerza.

WŁADYSŁAW.

Jakimi względami mnie zaszczyciła, tego nie powiem również. Odprowadziłem ją do domu, naznaczyła mi schadzkę na następny dzień; ale ponieważ król, jej ojciec, przyrzekł ją karamańskiemu paszy, trudno nam bylo widywać się tajemnie. Prócz sześćdziesięciu eunuchów, którzy czuwali nad nią noc i dzień,  powierzono ją od dziecka pieczy olbrzyma imieniem Moloch.

ROSEMBERG.

Chłopiec! przynieś no mi kielich tokaju.

WŁADYSŁAW.

Pojmujesz, co za przedsięwzięcie! Wśliznąć się do niedostępnego zamku na skale smaganej falami i otoczonego taką strażą! Oto, mości Rosemberg, com umyślił.

Słuchaj, proszę, z całą bacznością.

ROSEMBERG.

Panno Najświętsza! głowę mam w ogniu!

WŁADYSŁAW.

Siadłem w łódź i wypłynąłem, na morze.

Tam rzuciłem się w fale; przy pomocy pewnego talizmanu, który miałem od przyjaciela mego, biegłego czarownika, woda wyniosła mnie na brzeg niby topielca. Była to godzina, o której olbrzym Moloch obchodził szańce; ujrzał mnie na piasku i zaniósł do swego łóżka.

ROSEMBERG.

Już zgaduję: to cudowne.

WŁADYSŁAW.

Zaczęto mnie cucić. Co do mnie, z na wpół zamkniętymi oczami czekałem jedynie chwili, w której zostanę sam z olbrzymem. Rzuciłem się nań, chwyciłem go za prawą nogę i cisnąłem w morze.

ROSEMBERG.

Drżę cały... Serce wali mi jak młotem.

WŁADYSŁAW.

Przyznaję, że znalazłem się w położeniu dość groźnym; na odgłos jego upadku nadbiegło sześćdziesięciu eunuchów z szablami w ręku; ale miałem czas wskoczyć z powrotem do łóżka i udać głęboki sen. Nic nie podejrzewając zostawili mnie w izbie pod opieką jednej z dworek. Wówczas dobywając zza pazuchy małą fiolkę oraz sztylet kazałem tej kobiecie iść za mną. (Była to pora, w której eunuchy siedziały przy wieczerzy). Weź ten napój, rzekłem, i wmieszaj zręcznie do wina; inaczej zasztyletuję cię na miejscu.

Usłuchała nie mówiąc słowa niebawem odurzone eunuchy posnęły, a ja stałem się panem zamku. Udałem się prosto do komnat, gdzie były niewiasty. Właśnie kładły się do łóżek, ale ja, nie dybiąc zgoła na nie, zamknąłem je po prostu na dwa spusty i zabrałem z sobą klucze w liczbie stu i dwudziestu.

Wówczas, usunąwszy wszystkie zapory, udałem się do królewny, Ledwie znalazłszy się w progu przykląkłem na jedno kolano: Królowo mego serca, rzekłem tonem najgłębszego uszanowania.... Ale daruj, mości Rosemberg, trzeba mi się zatrzymać, skromność mi to nakazuje,

ROSEMBERG.

Ha! widzę to, nic nie zdoła się wam oprzeć!

O, jakże mi pilno znaleźć się na dworze! Ale, cny rycerzu, gdzież ja znajdę te nieznane napoje, te talizmany?...

WŁADYSŁAW.

To nie łatwo; ale dam ci jeden sekret: a jeżeli masz pieniądze, to najlepszy talizman pod słońcem,

ROSEMBERG.

Bogu dzięki, na tym mi nie zbywaj mój ojciec jest najbogatszym magnatem na Węgrzech.

W wilię wyjazdu wręczył mi sporą sumkę, a ciotka Beata płacząc wsunęła mi też sakiewkę, którą sama wyhaftowała. Konie mam tłuste i dobrze odkarmione, służbę przyzwoicie odzianą i sam też jestem niczego.

WŁADYSŁAW.

Cudownie, nie trzeba więcej.

ROSEMBERG.

Najgorsze to, że nic nie umiem; nic nie jestem w stanie zapamiętać. A kiedy mówię do kobiety, ręce mi się trzęsą.

WŁADYSŁAW.

Wypij że do dna. Aby mieć powodzenie w świecie, mości Rosemberg, zapamiętaj sobie te trzy zasady.

Widzieć, to wiedzieć; chcieć, to móc; śmieć, to mieć.

ROSEMBERG.

Musi mi pan to dać na piśmie. Brzmi wcale śmiało i dźwięcznie; ale wyznaję, że nie wszystko dobrze rozumiem.

WŁADYSŁAW.

Jeśli chcesz się podobać kobietom (a to jest pierwsze, gdy feto chce czegoś dokazać na świecie), zachowuj się wobec nich z najgłębszym szacunkiem. Traktuj je (bez wyjątku) jak bóstwa. Możesz, to prawda, jeśli masz ochotę, mówić głośno w męskim towarzystwie, że masz je za nic, ale tylko ogólnie, nie wytykając żadnej palcem. Kiedy będziesz siedział na kanapce obok przeźroczystej blondynki i ujrzysz, że się miękko wspiera na poduszkach, trzymaj się w oddaleniu, igraj z krajem jej wstążki i natrać, że masz ciężką zgryzotę. Przy brunetce, jeśli jest żywa i wesoła, bądź śmiały, szeptaj jej do ucha, że zaś muśniesz przy tym końcem wąsa policzek, to niewielkie nieszczęście; ale każdej kobiecie — to ogólna zasada! — mów, że w jej sercu spoczywa perła i że wszystkie cierpienia są niczym wobec uścisku koniuszczka jej palców. Niech całe twoje zachowanie będzie podobne dwornym lokajom obleczonym we wspaniałe barwy: słowem, rozróżniaj pilnie dwie strony życia, formę i treść — to grunt. W ten sposób dopełnisz pierwszej zasady: widzieć, to wiedzieć — i będziesz uchodził za tęgiego gracza.

ROSEMBERG.

Mówcie dalej, jeśli łaska; czuję się zgoła odmieniony i błogosławię traf, który mi pozwolił was spotkać.

WŁADYSŁAW.

Skoro raz dowiedziesz kobietom, że drwisz z nich sobie z dwornością i szacunkiem, weź się do mężczyzn.

Nie znaczy, abyś ich miał zaczepiać; przeciwnie, nigdy nie okazuj, że cię cokolwiek obchodzi to, co mówią, ani co robią.

Bądź grzeczny, ale obojętny. Rzadko się pokazuj, będziesz miłe widziany — oto tureckie przysłowie, W ten sposób zyskasz wielką przewagę. Krążąc tak w,milczeniu i z lekceważącą miną, będziesz zwracał uwagę, gdziekolwiek się zjawisz. Niech twój strój, twój orszak odznaczają się 'szalonym zbytkiem; staraj się nieustannie ściągać na siebie oczy. Niech ci nie postanie w głowie wątpić o sobie: wówczas i świat zaczyna od razu wątpić. Choćbyś strzelił największe głupstwo, nie cofaj się przed samym biesem, gdyby cię nawet mieli zamordować.

ROSEMBERG.

Zamordować!

WŁADYSŁAW.

Oczywiście. Słowem, poczynaj sobie ni mniej, ni więcej tak, jakby słońce i gwiazdy były twym len- nem i jak gdyby wróżka Morgana trzymała cię do chrztu.

W ten sposób dopełnisz drugiej zasady: chcieć, to móc — i będziesz uchodził za niebezpiecznego.

ROSEMBERG.

Cóż za zabawa czeka mnie na dworze! Ba, to śliczna rzecz być wielkim panem!

WŁADYSŁAW.

Raz zdobywszy łaski kobiet a podziw mężczyzn, mości Rosemberg, zacznij myśleć o sobie. Skoro podniesiesz ramię, niech pierwszy cios twej szpady zadaje śmierć, jak pierwsze spojrzenie powinno budzić miłość. Życie jest straszliwą pantominą, a gest nie ma nic wspólnego z myślą ani ze słowami. Jeżeli  słowo pozyskało ci miłość, jeżeli myśl nakazała lęk przed tobą, niechaj gest nic o tym nie wie. Bądź wówczas samym sobą. Uderzaj jak piorun! Niechaj świat zniknie ci z oczu; niech iskierka życia, jakąś otrzymał od Boga, odezwie się i stanie się sama bogiem; niech wola twoja stanie się jak oko rysia, jak pysk kuny, jak strzała wojowników.

Zapomnij, gdy przyjdzie działać, że jest na świecie coś prócz ciebie i tego, z kim masz sprawę, W. ten sposób, otarłszy się z wdziękiem o ciżbę, która, cię otacza, skoro już dojdziesz celu i skoro ci się powiedzie, będziesz mógł wsiąknąć w tłum z tą samą swobodą i spodziewać się nowych tryumfów. Wówczas zbierzesz owoce trzeciej zasady; śmieć, to mieć — i będziesz naprawdę wytrawny, potężny i groźny.

ROSEMBERG.

Ha! wielki Boże! gdybym to wcześniej wiedział!

Przywodzicie mi na myśl pewien wieczór, kiedym siedział w królikarni z ciocią Beatą, Czułem właśnie to, co pan powiada; zdawało mi się, że świat znika i że jesteśmy sami pod niebem. Toteż poprosiłem ją, abyśmy wrócili do zamku.

Ciemno było jak w piekle.

WŁADYSŁAW.

Wydajesz mi się jeszcze bardzo młody; wcześnie zaczynasz szukać przygód,

ROSEMBERG.

Nigdy za wcześnie, kiedy człowiek gotuje się na żołnierza. Nie widziałem jeszcze w życiu Turka; myślę, że muszą być podobni do dzikich zwierząt.

WŁADYSŁAW.

Żałuję, że ważne sprawy nie pozwalają mi udać się na dwór; ciekaw byłbym oglądać twoje pierwsze kroki, młodzieńcze. Na razie, jeśli chcesz, mogę ci ofiarować cenny podarek, który ci będzie osobliwą pomocą.

(Dobywa z kieszeni książeczką).

ROSEMBERG.

Ta książeczka... co to takiego?

WŁADYSŁAW.

Cudowne dzieło: zwięzły a wyczerpujący zbiór wszystkich historyj miłosnych, chytrości, walk i środków sposobnych, aby ukształtować młodego człowieka i zapewnić mu powodzenie u dam.

ROSEMBERG.

Jak się nazywa ta cudowna książka?

WŁADYSŁAW.

„Ucieczka serca". To nieoszacowany skarb; a wśród zamieszczonych tam opowieści znajdziesz sporo takich, których ja jestem bohaterem. Ale muszę ci wyznać, że to nie moja własność; książeczka ta należy do jednego z mych przyjaciół i nie mogę ci jej ustąpić za mniej niż dziesięć cekinów.

ROSEMBERG.

Dziesięć cekinów, ależ to drobnostka (daje mu je), zwłaszcza po przednim śniadaniu, które mi pan ofiarował tak uprzejmie.

WŁADYSŁAW.

Och! ryba, nic, tylko ryba!

ROSEMBERG.

Ale jaka wyborna! Czy może pan przypuszczać, abym kiedy zapomniał o tym spotkaniu? To niebo przywiodło mnie ma ten gościniec. Taka nędzna gospoda! wilgotne prześcieradła, łóżko bez opon! Nie zostałbym tu ani godziny, gdybym pana nie spotkał.

WŁADYSŁAW.

Cóż chcesz, trzeba się przyzwyczaić do wszystkiego.

ROSEMBERG.

Och, rozumie się. Ciotka Beata byłaby bardzo niespokojna, gdyby wiedziała, że stanąłem w tak lichej gospodzie. Ale my, żołnierze, nie zważamy na takie błahostki... Bóg z wami, cny rycerzu! Konie gotowe, trzeba się żegnać.

WŁADYSŁAW.

Do zobaczenia, nie zapominaj o mnie. Gdybyś kiedy potrzebował czegoś od wojewody, to mój bliski krewny, będę pamiętał o tobie,

ROSEMBERG.

Nawzajem, nawzajem.

(Wychodzą).

Koniec wersji demonstracyjnej.

AKT II

Scena I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT III

Scena I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena X

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XI

Ciż sami, królowa, Ulryk, Barberyna, dworzanie, etc.

KRÓLOWA do Barberyny.

Tak, hrabino, pragnęliśmy sami odwiedzić was w zamku,

BARBERYNA.

Nasz biedny dom, pani, nie godzien jest przyjmować takiego gościa.

KRÓLOWA.

Uważam sobie za zaszczyt tę gościnę.

(Do Rosemberga).

I cóż, Rosemberg, twój zakład?

ROSEMBERG.

Przegrany, Miłościwa Pani, jak widzisz.

KALEKAIRI cicho do Rosemberga.

Tak, bardzo przegrany.

KRÓLOWA.

Czyś rad z podróży? Jak ci się udał ten zamek?

Nie zapomnisz, mam nadzieję, gościnności, z jaką tu podejmują?

ROSEMBERG.

Nie omieszkam przypomnieć jej sobie, ilekroć zdarzy mi się zrobić głupstwo.

KALEKAIRI cicho do Rosemberga.

To będzie często,

KRÓLOWA.

To przykre, że kosztuje cię ono tak drogo,

BARBERYNA.

Pani, jeżeli Wasza Królewska Mość raczy wyświadczyć mi łaskę, zezwól, proszę, aby ten zakład poszedł w zapomnienie.

ULRYK.

I ja proszę o to. Gdybym był wątpił o sercu żony, mógłbym trzymać się litery zakładu i kazać sobie opłacić mą troskę; ale, sumiennie, ja nic nie wygrałem- Oto cały zysk, którego pragnę.

(Ściska żonę za rękę).

ROSEMBERG.

Na mego patrona, oto godny człowiek!

KALEKAIRI cicho do Rosemberga.

Wyleczył się pan, nieprawdaż?

KRÓLOWA.

Że wy tak myślicie, to rozumiem. Ale my daliśmy nasze królewskie słowo i nie możemy przepomnieć, że stanęliśmy jako świadek sporu. Zatem, Rosemberg, zapłacisz.

ROSEMBERG.

Pani, pieniądze czekają gotowe.

KALEKAIRI cicho do Rosemberga.

Co powie ciocia Beata?

KRÓLOWA.

Ale rozumiesz, hrabio, że o ile nasza sprawiedliwość nakazuje, aby ci wręczono wygraną, władza nasza nie sięga tak daleko, aby cię zmusić do przyjęcia. — Zatem, Rosemberg, odwołasz się w tej mierze do łask hrabiny.

ROSEMBERG.

Z całego serca, pani, i gdybym mógł...

KRÓLOWA.

Jeszcze chwilę! Dowiedzieliśmy się z własnych ust hrabiny o pomyślnym obrocie sprawy; ale ci panowie nie znają jej, słuszne przeto jest, aby usłyszeli wszystko, skoro, jak my, byli świadkami sporu. Oto dwa listy wyjaśniające rzecz całą: Rosemberg, odczytasz je,

BARBERYNA.

Och! Pani!

KRÓLOWA.

Jesteś wspaniałomyślna? Zatem odczytam je sama. Najpierw jeden, do hrabiego: nie jest długi, zawiera tylko jedno słowo: „Przyjeżdżać". Podpis: „Kalekairi". Kto to pisał?

KALEKAIRI.

To ja.

KRÓLOWA.

Powiedziałaś mało a dobrze, rzadki talent.

A teraz panowie, drugi list.

(Czyta).

„Drogi i czcigodny małżonku!

Zjechał nam do zamku młody baron Rosemberg, który oznajmił się jako twój przyjaciel i przez ciebie posłany. Mimo że sekrety tej natury zachowuje zwykle kobieta dla siebie, i słusznie, powiem ci, że mi się oświadczył z miłością. Mam nadzieję, że się przychylisz do mej prośby i nie będziesz się mścił na nim ani czuł doń nienawiści. Jest to młody człowiek z dobrej rodziny, niezgorszy chłopiec. Brakowało mu tylko jednego: nie umiał prząść; postaram się go nauczyć. Jeśli będziesz miał sposobność ujrzeć jego ojca na dworze, powiedz, aby się nie niepokoił o syna. Jest u nas w sali na piętrze, ma kądziel i wrzeciono i przędzie albo będzie prządł. Zdziwisz się, że mu wybrałam to zajęcie; ale ponieważ spostrzegłam, że przy wielu przymiotach, brak mu zastanowienia, pomyślałam, że z korzyścią dlań będzie nauczyć się tego rzemiosła, które mu pozwoli zastanawiać się do syta, a równocześnie da mu środki zapracowania na życie. Wiesz, że drzwi tej komnaty mają bardzo mocne rygle; kazałam mu, aby zaczekał na mnie, i zamknęłam go. Jest w ścianie okienko, przez które będzie mu się podawało żywność. Mam nadzieję, że pobyt w naszym domu wyjdzie mu na korzyść; gdyby zaś w życiu doznał jakiego nieszczęścia, będzie rad, że ma w ręku pewny środek utrzymania.

Pozdrawiam cię, kocham cię i ściskam, Barberyna".

Jeśli śmiejecie się z tego listu, panowie rycerze, niechaj Bóg broni żony wasze od złej przygody. Nie ma nic tak poważnego, jak cześć. Hrabio Ulryku, do jutra chcemy zostać twoim gościem i życzymy sobie, aby ogłoszono, iż podjęliśmy tę podróż umyślnie w otoczeniu całego dworu. Niech wszyscy wiedzą, że dach, pod którym mieszka uczciwa kobieta, jest równie święty, jak kościół, i że królowie opuszczają swoje pałace, aby stanąć w domu poświęconym Bogu.