Charles-Louis Philippe

BIEDNA MARYNIA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

CZĘŚĆ PIERWSZA

CZĘŚĆ II

CZĘŚĆ III

CZĘŚĆ IV

BIEDNA MARYNIA

Charles-Louis Philippe

CZĘŚĆ PIERWSZA

1

Czyż nie ma nieładnych kwiatów, które wydają woń przyjemniejszą niż zapach płatków różanych? Niebogate są w barwy, kształt mają smutnie nastroszony i kielichy ich schylają się, schylają, niby przed śmiercią, ku wielkiej zmęczonej ziemi, na której można się, jak przed śmiercią, ułożyć w boleści! Ale zapach ich ulatuje, niby siatka miłosna unosi się, rośnie, wstrzymuje się i pozostaje w sercu czystych ludzi. Wierzę w to, bowiem każda kobieta ma kwiatek, który jest do niej podobny. Widywałem kobiety o delikatnych różanych policzkach, o ustach uśmiechających się szczęśliwie, o oczach tak pięknych, iż cierpiałem, gdy nie chciały spoglądać na mnie — te kobiety przypominały mi róże. Widywałem też młode dziewczęta, które w cienistych domkach wiodły miłe życie, szyjąc suknie lub robiąc kapelusze; ich jasne lub smutne twarzyczki częstokroć pełne były wzruszenia — te mi przypominały fiołki. Lecz nigdy nie widziałem kwiatów jak Marynia. A jednak, Panie Boże, stworzyłeś je zapewne, przecie Marynia nie mogła już być tak zupełnie sama na świecie.

Nie wiadomo, ile lat miała. Zapewne już trzydzieści! Ręce jej drżały i czuło się, jak szczęście ucieka z jej duszy. Tak, w trzydziestu bowiem latach porzucają nas na zawsze marzenia o przyszłości, gasną gesty zachwytu, ręce drżeć poczynają i dusza płacze widząc przed sobą życie ponure i pustkowne niby wielką wyschniętą równinę.

A biedne ciało, ciało Maryni! Okryte smutnym opadającym okryciem. Brzydkie kobiety winny odziewać się przynajmniej w piękne materie: ich blask, rzucony na ciało, na lica, przydaje im trochę piękności. Widziałem zawsze Marynię odzianą w starą mantylę i w starą spódnicę. Od deszczu, wiatru, słońca, od wszelkiej aury, łagodnie i melancholijnie omywającej wszystko, okrycia te sczerniały, zrudziały, wyszarzały. Deszcz przepaja tkaniny, rozkładają się one i umierają, wiatr dmie w materie, aż staną się obwisłe boleśnie, a słońce wysysa kolory nadając wszystkiemu barwę spalonych liści. Ubogie kobiety nie dbają o siebie myśląc, że nic nie zdoła okrasić ich brzydoty, i suknie mają brzydko zwisające — jak na wróblim strachu.

Boże, mój Boże! Chodzą tak bezkształtne, bez konturów, jak ciosy kamienne, i nie wie się już, czy mają miękkie, ciepłe włosy, czy mają oczy pieszczące serca jak kwiaty, czy ręce ich, które spoczywają na głowach ludzi, są jasne i czyste jak górskie źródła!

Marynia była ułomna. Małym dzieckiem znałem ją jako niedużą, drżącą od konwulsji istotkę. Nogi jej stąpały tak nierówno, że głowa i ciało trzęsły się przy każdym kroku. Niestety! Wysokie kamienie leżą na ścieżkach nieszczęśliwych ludzi; Marynia często natykała się na brukowce i, prawie padając, pochylała się boleśnie, łamiąc się jak trawa. Aby się wesprzeć nieco, gdyż słabe nogi nie służyły jej dostatecznie, nosiła zawsze parasol w zaciśniętej dłoni. Trudno jej było, biedaczce! Chodziła niby ptak ociężały po ziemi, gdzie tyle jest ptaków lotnych. Trudziła oczy śledzeniem drogi, uważaniem na kroki. Na środku ulicy biegają koty, bawią się dzieci. Bała się środka ulicy. Tylko wzdłuż długich murów, spokojnych, obronnych, widziałem, jak często przechodzi miasteczkiem Marynia; ciało jej wstrząsa się; trzyma swój żółty parasol, oczami przywarła do ziemi.

Kwiaty nie są tak piękne jak oczy Maryni, gdyż brak im blasku i światłości, bławatki nie są tak czyste, pali je bowiem gorący wiatr miłości. A kiedy Marynia cierpiała ciałem i sercem, oczy jej jeszcze były modlitewne i niewinne. Wszystko, co istnieje na świecie, wznosi się ku człowiekowi, przed oczy jego, które podziwiają, i pozostawia w duszy odblask tryskający źrenicami. Bowiem oczy nie są zmysłem ciała, oczy są łagodnym ucieleśnieniem duszy. Prawda, znamy wiele spojrzeń, ale przede wszystkim pamiętamy oczy, które odbłysły nam zrozumieniem. Kiedy Marynia była dzieckiem, bardzo proste jej oczy odbijały świat, świat szczęśliwości A dziś przygasłe oczy Maryni oddychają smutkiem. Czasami takie jest niebo bladoniebieskie w październiku, niebo zranione wspominaniem lata.

Wargi Maryni! Są wargi szerokie i ciemnoczerwone kobiet — wielkich miłośnie, są giętkie i różowe wargi szczęśliwych, ładnych, białych istotek, są wargi bezbarwne biednych samotnych dziewczynek. Wargi przedziwnie się kształtują. Są wargi grube zmysłowych kobiet, faliste wargi kobiet pięknych, mądrych. i subtelnych, istnieją wąskie wargi, które ku koniuszkom zwężają się, zwężają w linię czarną i opadającą jak u żmii, są to wargi kobiet zamiłowanych w obmowie. Wargi Maryni były lekko różowe niby poziomki; malutkie, grubawe łączyły się tak prostą i naiwną linią. Składały się w wyraz pełen miłości i dobroci. Ale te przykre dawne konwulsje wykrzywiły je i dwie niesymetryczne linie łączyły je z nosem. Muszę wyznać, iż smutek Maryni sprawiał, iż wargi te były opuszczone ku dołowi i bardzo zmęczone.

Miała jeszcze poza tym schowane pod czepkiem ciemnoblond włosy. Miękkość ich i ciepło stanowiłyby pewny urok pięknej, białej kobiety.

Wszystko to, o czym mówię, a co przywodzi na myśl miłą twarzyczkę, tonęło w biednym, żółtym tonie cery, gubiło się między wygiętymi liniami twarzy. A zresztą, czyż myśli się o oczach, o ustach, o włosach kobiet, których słabe ciało kołysze się idąc jak nieszczęśliwe ciało kaczek, które nie są ani zwinnymi ptakami ziemi, ani harmonijnymi ptakami wód, ani zaczarowanymi ptakami powietrza!

2

Serce Maryni, gdy miała lat szesnaście, było podobne do ptaka. Albo z gałązki jakiej patrzy na niebo, tak sine, tak wielkie, że zdaje się mieścić wszystkie marzenia. Albo ulatuje w wilgotne przestworza, gdzie kąpią się nieogarnione radości. Czasami zbliża się do kwiatów, pięknych jak stworzenia ludzkie, aby się zmieszać ze światem pełnym miłości i pieśni. Nigdy nie przestaje być szczęśliwym. Wieczorem chowa się w gniazdku pełnym puchu i zasypiając myśli o bezgranicznej, dziecinnej a czystej przyszłości.

Pracowała wtedy u krawcowej, pani Felicji, wdowy, która zaznała każdej prawie biedy ludzkiego życia. Pracownia jej, położona przy kościele, miała coś z jego cienia i spokoju. Wdowy są to ubogie, czarno ubrane kobiety, nieśmiałe, pracowite, w miasteczkach zazwyczaj trzymają one małe sklepiki i lubią młode dziewczęta jak swoje dzieci. U pani Felicji pracowały cztery robotnice: moja cioteczna — Antosia, która się zawsze uśmiecha przy rozmowie, moja malutka przyjaciółka Ludwinia, której jasna twarzyczka pod gęstymi włosami przypomina mi jasne źródła pod ciemnymi liśćmi, Berta o grubych ustach i granatowych, błyszczących oczach, a wreszcie Marynia.

Życie im spływało na szyciu różnych materiałów i rozmowie. Wiejskie sukienki prostymi kolorami swymi, błękitnym, różowym, liliowym, białym, czasem brązowym, jak cień wywołują uczucia łagodnie jednostajne, jak spokojne istnienie. Te, które je noszą, są niby polne kwiaty, te, które je szyją, umieją marzyć o rzeczach skromnych, jak gdyby ich serce zmieniło się w polny kwiat.

Rozmowy ich zawsze miały przedmiot jednakowy: malutkie zdarzenia, które przynosi dzień powszedni może po to jedynie, aby było o czym mówić: wesele, na którym panna młoda miała piękną, wczoraj wykończoną suknię, albo umarli staruszkowie, których się zazwyczaj widywało co dzień; wówczas robi się smutno: trzeba ich wymazać z pamięci. Nigdy prawie nie mówiono o miłości. Pani Felicja, jako wdowa, nie lubiła miłości. Ale ponieważ nie mówiło się o niej, tym bardziej myślały o miłości cztery młode dziewczyny.

Miłość, gdy jest młoda, mieszka grzecznie w piersi i jest niby delikatny napój nadający pewnym rzeczom rysy przedziwnej piękności. Barwi je nam o wieczorze, kiedy słońce gaśnie rozrzucając różowe cienie po całych niebiosach, fioletowe cienie po ścianach i murach i złote, drżące i błyszczące — w oknach. Wtedy to myślą o miłości; błyszczą oczęta dziewcząt i miłość brzęczy tedy w przestworzach słodszym brzęczeniem niż zamierający dźwięk kryształu. Barwi o poranku, kiedy lśniące powietrze i świeży błękit odprowadzają dziewczęta aż do magazynów, śmieje się do dzieci, sfruwa przez oroszone ulice, a ziemia zdaje się rozkoszną ziemią nową, która przed chwilą zrodziła Boże Dzieciątko. Materie sukien mają czasami wdzięczne tony i blaski, które przypominają szczęście; z nich to więc miłość się wznosi, aby marzyć o radości i zadumie, i rozlewa się jak piosenka czysta i naiwna napełniająca serca nieskończonym zadowoleniem.

A przede wszystkim wówczas z piersi się miłość wyrywa, gdy pod oknami przechodzą kochani chłopcy. Wszystkie cztery opuszczały oczy, gdyż nie przystoi dziewczętom oczkować do chłopaków, ale kiedy już minęli okna, wzrok ich lgnął do tych silnych ciał i powietrze, którym dyszały, drżało im w piersiach. Wiem dobrze, iż Berta myślała wówczas już o śmiertelnych uściskach, ale tamte czuły jedynie, jak rozwijają się ich ekstazy. Niebo zniżało się aż do głów, aż się powietrze pełniło delikatnym błękitem koloru miłości! Zauważały wówczas w listowiu drzew nie dostrzeżone nigdy dotąd piękno i dusza topniała przy śpiewie ptasząt, chciało się rzucić robotę i usiąść gdziekolwiek, tam, gdzie wzrok ginie na rozległym horyzoncie, a marzenia rodzą się, wędrują i plączą, nikłe, łagodne w usypiającym życiu niby stado białych owiec, rozpełzające się pod wieczór po łące.

Która ma w domu brata, widuje często jego przyjaciół; przychodzą do domu, siadają, śmieją się, gadają z bratem czy z siostrą, gestykulują, aż ciała im się prężą od tych ruchów, a chociaż słowa te i gesty wydają im się czasem nazbyt brutalne, czują, że mężczyzna jest istotą pyszną i dobrą. Która chodzi na tańce, miesza się z nimi w wesołych pląsach, żyje przez chwilę pomiędzy chłopcami, uczy się znać ich — a pewnie mają chłopcy ci jakowyś lubczyk, skoro poznając, jednak kochają ich jeszcze dziewczyny. Lecz która nie ma brata i która na tańce nie chodzi, jeszcze bardziej poddaje się urokowi mężczyzny, gdyż widzi go tylko w marzeniu, a wiadomo przecież, że nasze marzenia to dzieci, które potrafią upleść piękne wianki z ubogich nawet kwiatuszków. Marynia była właśnie taką.

W pracowni nie śmiała marzyć z całej duszy: rysy jej mogłyby się przejąć miłością, oczy mogły rozbłysnąć jak na wykwintne święto; zaraz jej przyjaciółki zrozumiałyby, co się w niej dzieje. A przecie miłym wstydem płonąc bardzo czyste dusze starają się ukryć uczucia. Zazwyczaj więc Marynia stulała dwa białe skrzydła serca, które drżało leciutko.

Dopiero niedziela cała należała do Maryni. Z rana wszystkie dzwony dzwonią pod niebiosy. Dlaczego tak jaśnieją w tym słońcu błękity? Na pewno i słońce, i niebo chcą uczcić uroczystą sumę. Tylko bardzo zamożni młodzieńcy przychodzą na sumę. Widuje się ich niedzielami, a że mają świeże ubranie, więc zdaje się, że dusze też mają świeże. Marynia wkładała najbielszy czepek i najładniejszą suknię i napełniało ją to taką radością, że wszystko zdawało się jej szczęśliwym. Przechodzili robotnicy niosąc ciężary jak codziennie, ale dziś zdawali się jej przyjemniejsi. Marynia nie przepadała za mszą świętą, ale zapas radości nie wyczerpywał się w ciągu nudnej godziny i wychodziła z kościoła wciąż zachwycona.

W niedzielę wieczór jest zawsze spokojny. Niebo rzuca spokojny cień na domy i cień ten spokojem rozlewa się w sercach. Kobiety przechadzają się, ich maleństwa w wózeczkach wznoszą w górę krągłe swoje oczki. Staruszkowie w jaskrawych niebieskich bluzach idą sobie zgarbieni, powoli, z rękami w kieszeniach. Młodzież zdąża na kawę czy na tańce. Widać chłopów skrępowanych ubiorem: niezgrabne ich ramiona i ręce zakończone olbrzymimi dłońmi, kowale są czarni i wielcy, stelmach robi z siebie eleganta, dumni stolarze i szewcy ledwie dźwigający ciężkie buty na nogach.

Gdy zamknęła drzwi malutkiego domku, otaczał Marynię spokój wielki i czynił ją samotną. Siedząc przy oknie patrzyła na przechodniów; nie mogła chodzić, tym bardziej więc czuła słodką poezję przechadzki. Nie był to ruch ciała, raczej podróż serca, które chce się ozdobić pięknymi widokami na cały tydzień. Chcąc podróżować sercem, Marynia otwierała słodką książkę. Książki Biblioteki Młodzieży Chrześcijańskiej są ładne i niewinne. Pachną one drobnymi duszyczkami liści, kwiatów i dziewcząt, które się wznoszą do Boga. Czytamy w nich historie, gdzie miłość jest czysta, wszyscy są dobrzy; są także i źli, ale jakże są znienawidzeni! Szczególniej to opowiadanie o dziewczynie, która nazywała] się Franusia, i o młodym chłopcu Piotrusiu. Franusia jest siostrą mleczną dziedziczki, a Piotruś ogrodnikiem w dworskim ogrodzie. Kochają się czule, lecz Piotruś nie śmie wyznać swej miłości. Widzą wciąż siebie i są dla siebie stworzeni, on jest bowiem skromny i pracowity, a ona dobra i ładna. Dziedziczka wymusza wyznanie Piotrusia i Piotruś żeni się z Franusią, i wszystko dobrze się kończy. Marynia kochała ich tak bardzo, że sądziła, iż książka kończy się za wcześnie; chciałaby wiedzieć, co się działo z nimi aż do samej śmierci.

Podnosiła oczy. To, co widziała za oknem na ulicy, stanowiło jakby część tej książki. Oto chłopcy podobni do Piotrusia chodzą tak miło i niezgrabnie: spracowane ich ręce dziś są nieśmiałe, jak gdyby niosły z lękiem klejnot bardzo kruchy. Mężczyźni mają duże i masywne ciała, w których mieszka dusza prostacka nieco, prawda, ale czuła, naiwna, lękliwa. Wierzyła w to tak co niedziela — w skromnym pokoju, w swoim domku, podczas gdy oni szli na kawę lub na tańce, i wierzyła, że tańczy się również dla miłej przyczyny: ciała, nawykłe do pracy, nawet w niedzielę muszą zażyć ruchu. I wtedy nawet chłopi, ze swymi wielkimi dłońmi, zdawali się myśleć coś o miłości, kowale mieli wygląd mocny a dobry ciężko pracujących robotników, stelmach i stolarz swym kształtnym ciałem nasuwali jej myśl jakby o pocałunku, szewce podnosząc ciężkie stopy, stawali się mili i zmęczeni — a wszyscy byli podobni do ilustracyj w książce o Piotrze i Franusi.

A potem wzruszała się jak narzeczona myśląc, że — być może — jeden z tych przechodniów po to mijał okno, aby ją zobaczyć. Nigdy nie można wiedzieć, czy się nie jest kochaną! Ach, mo de jest taki chłopiec, który przez całą niedzielę, włócząc się ulicami miasta, myśli o chwili, kiedy stanie przed oknem Maryni. Trudno go rozpoznać, to prawda: często nawet nie śmie spojrzeć! Dusza go gna w stronę domu, ale łagodna nieśmiałość wstrzymuje wzrok, gdyż oczy nasze nie zawsze mogą podążyć za duszą. Ach, który jesteś ty, co mię kochasz?! Serce moje otwarte jest niby izdebka: pełno w nim cienia padającego od obfitości marzeń, są w nim ciepłe i spokojne sprzęty i miłość w nim jest moja, miłość, która się wzdłuż sprzętów układa i drży, i przemówić nie śmie.

Więcej nie chciała myśleć o żadnym z nich: bo może to właśnie nie był Zakochany. Więc mógł się znajdować w każdej gromadce, tak idealnie pięknej w swym gwarze, w śmiechu, w ruchu; każdego mężczyznę, nawet gdy miał twarz nieładną, otaczało coś jakby aureola, czyniąca go delikatnym, wykwintnym, godnym serca Maryni.

Gdy noc zapadała, powietrze stawało się przejrzystsze i drżało leciutko na prawie różowej ulicy. Moje kochane nierzeczywiste powietrze, w którym żyły marzenia Maryni! Każdy ruch w nim stawał się podobny do lotu. Matowy i suchy dźwięk kroków łagodnie odbijał się o ściany. Przechodzących w cieniu otaczał jakby sen szczęśliwy. Marynia czuła, jak istota jej rozrastała się niezmiernie, jak pełna była radości gnającej ją ku Nadziei. Czas — to nic: tydzień przeleci, potem inne chybkie tygodnie, a potem ktoś nieznany, ale piękny przyjdzie z szerokim uśmiechem, szerokimi ramionami, szerokimi pieszczotami.

I oto kończy się niedziela. Marynia podobna jest do dziecka, które wyciąga ręce po błyszczący przedmiot, i zdaje się, że każda rzecz błyszczy.

3

Z tych rojeń urodził się obraz Nieznanego Rycerza, cudny, poważny, radosny! Rycerzu Nieznany, Rycerzu Nieznany, nie wiem, jakie były twoje oczy i twarz twoja, i twoje ciało, i twój strój! Strój zapewne bladoróżowy jak szata wróżek- Wiem tylko, że włosy miałeś jasne, gdyż kolor jasny, nierzeczywisty jak nasze marzenia, tak często w snach widujemy.

Mieszkałeś sam w małym domku na krańcu miasta, gdzieś nie widywał nikogo: czułość twa zapełniała świat cały. Miasto to, milczące w środku wszechświata, było miejscem spotkania wszystkich wzruszeń. Powietrze w nim było ciemnoniebieskie, spokojne, barwy wieczoru, gdyż wieczorem, gdy Życie zasypia, Miłość czuwa i bardziej wibruje. Marynia miała dla ciebie wielką czułość w sercu. Gdy spoglądała na ciebie, Nieznany Rycerzu, powietrze poczynało drżeć naokoło niej, nieskończenie słodkie fale piętrzyły się w sercu, prawie stawało się bólem to morze radości. A ty, wszak prawda, zarówno zapominałeś o całym świecie patrząc na Marynię? Gdy cię pieściła, czułeś miłe ciepło w całym ciele, na twarzy, na rękach, aż oczy jej poczynały błyszczeć, serce drżało, a ciało było szczęśliwe aż do omdlenia.

Czasem byłeś dorosłym i kochałeś ją jak dziecko. Sadzałeś ją na kolanach i opowiadałeś jej długie historyjki, a ona słuchała ich z głęboką ufnością; nazywałeś ją: „Dziecinko!", i całowałeś ją, a ona na ramieniu twym, niedaleko serca, wynalazła miejsce, gdzie dobrze było przytulić głowę. Na spacerze twoje mocne ramię otaczało ją w pasie, wspierała się na nim i ciało jej zdawało się w twym ręku czymś drogocennym i kruchym.

Innym razem, Rycerzu Nieznany, byłeś malutki i kochałeś ją jak siostrę. Wasze zachwycone duszyczki miłością otaczały wszystko; jedna mocna, a druga nieco giętka i niedbała. Rozmawialiście jednakowo, podobną mieliście pracę. Ludzie nieznajomi mówili: „To brat i siostra." Gdy ją obejmowałeś ramionami, ona obejmowała cię także — i nie wiadomo było, który jest kochanek, a która kochanka. Czasem gniewała się na ciebie łagodnie, abyś się uśmiechnął, a także dlatego, że po gniewach słodsze stają się pocałunki.

Czym byłeś? Mogłeś być bogatym, nic nie robiącym młodzieńcem, mogłeś być szewcem, stolarzem. Nie byłeś nigdy kowalem — kowale są to wielcy, czarni ludzie, mający ciężką pracę, którzy wieczorami mogą tylko wypoczywać i palić fajkę. A gdyby jednak który kowal pokochał Marynię, och, wtedy, Rycerzu Nieznany, musiałbyś być kowalem bardzo mocnym i bardzo dobrym, żona szczyciłaby się twoją siłą i w samotności wspominałaby twą wielką dobroć.

Marzenia dziewcząt stają się jeszcze bardziej czułe, gdy zwracają się do dnia ślubu, gdyż po to przecie dzieciństwo przemija, aby przyszedł ten piękny dzień, w którym ramiona męża otworzą się i zamkną rozkosznie.

U nas wesela są nader przyjemne. Orszak idzie naprzód do ratusza, z ratusza zaś do kościoła. Panna młoda podaje ramię swemu ojcu, a za nią idą wszyscy zaproszeni, parami, długim orszakiem, a na samym końcu pan młody pod rękę ze swoją matką. Dwóch grajków przygrywa; jeden na piszczałce, drugi na klarnecie. To jest po prostu szczęście: piszczałka brzmi giętko i pierzchliwie i milknie czasami, aby i klarnet mógł dodać parę swoich nut, jąkających się, ale ładnych i prawie zupełnie poważnych. Czyż nie przypomina to serca panny młodej kołysanego na sercu pana młodego? W wioskach nie słyszysz muzyki, tylko w dzień wesela, i coś bezcennego zawiera się w niej, gdy towarzyszy Miłości, przenika zarazem do duszy i wzrusza ją, i miesza zgoła. Piękna muzyka! Dzieci biegną za grajkami, a dorośli na progach domostwa nakłaniają uszy, biedne nieuczone uszy.

Cztery pracownice pani Felicji odkładały roboty, aby się przyjrzeć, jak panna młoda idzie z ratusza do kościoła. Jest to moment uroczysty, kiedy, mimo iż małżeństwo nie całkiem jeszcze zawarto, wkoło małżonków drży jakiś urok urzeczywistniających się przeznaczeń. Czas ucieka z każdym krokiem, a przyszłość przybliża się niby coś pięknego, co wabi ku sobie. Więc panna młoda jest bardzo wzruszona, ale i bardzo szczęśliwa. Oto idzie! Biała w swej białej sukni, białym welonie, w białych pantofelkach — duszę ma równie białą! Śliczna panna młoda! Śliczna panna młoda! Na czole ma delikatny kwiat pomarańczowy, który przywodzi na myśl wiele miłych rzeczy. Wiesz dobrze o tym, śliczna panno młoda, opuszczasz wzrok swój pod zasłoną, prostujesz się, aby nie pognieść swego stroju, i czujesz się nieco dumna, ale zupełnie łagodna. Ale za chwilę, przy wyjściu z kościoła, gdy podasz rękę małżonkowi, twe ciało pochyli się, nie będziesz myślała już o stroju, i wkrótce suknia twoja i twój welon zgniotą się delikatnie.

Marynia z namiętnością lubiła patrzeć na wesela, tak jakby patrzyła na szczęśliwy obraz swego przyszłego życia, ale bez zazdrości, wiedziała bowiem, że gdy to będzie jej wesele, to będzie o wiele, o wiele ładniejsze.

Kiedy Marynia będzie brała ślub w białej sukni, będzie to dzień szczęśliwy, kiedy na ziemi i na niebie wszystko błękitne i białe, koloru Miłości i Ślubowania, cienie błękitne i słońce białe — spłynie na spokojną ulicę i uczyni ją jakby pełną niewinności. Cień ozdobi jedna stronę ulicy, a druga rozbłyśnie w słońcu na cześć przechodzącej Maryni. Maryni przechodzącej lekko, smukłej, zaróżowionej i jasnej, przygaszonej pięknym welonem. Jej giętki krok dotyka ledwie ziemi i tak leciutko porusza jej suknią, której tren zagina się nieco, a każdy powiada: „Jaka ona ładna, jak dobrze jej w tej sukni!" A ona słyszy te wszystkie szepty, wszystkie głosy podobne do ćwierkania ptactwa w dzień pogodny. Na ratuszu pan burmistrz pomyśli czytając Księgę Praw: „Gdy skończę czytanie, to muszę ją pocałować", a w zakrystii ksiądz proboszcz powie panu młodemu: „Bardzo jesteście szczęśliwi, że macie tak dobrą i ładną żonę." Wieczorem wesele będzie szło przez miasto, a przed weselem będzie szła muzyka, a grajków będzie czterech. Szerokie ich granie powiedzie marzenia w górę, ponad świat, tam gdzie najwięcej jest zachwytu, a westchnienia instrumentów przenikają do serca i budzą w nim wielkie namiętności. Granie to skróci czas przed Nocą, Nocą nadziei, której drżące ręce zdejmą suknie małżonków i uczynią ich czystymi i nagimi dla wielkiego Szczęścia.

Tak zapominając o swym ciężkim ciele, skrzywionej smutnej twarzyczce, o nogach niezgrabnych, budowała Marynia życie w obrazach duszy, drogiej duszyczki, która wznosiła się jak dym wysoko, wysoko, aż do samego lazuru, i myślała, że niesie wonie ziemi z sobą, gdy niosła tylko własne swoje wonie. Bóg nie jest dobry. Istnieją cudne wznoszące się wonności: Kadzidło, Miłość, Nadzieja, ale Bóg przyjmuje tylko kadzidła z pięknych kadzielnic, miłość pięknych kobiet, nadzieję silnych ludzi. Ach, mój Boże, spraw, aby kadzidła brzydkich kadzielnic przeniknęły je wspania

łością wonnych kwiatów, aby miłość rozjaśniła oczy kobiet i uczyniła czystymi i pięknymi wargi i lica ich, aby stały się piękniejsze od najpiękniejszych, i spraw, aby każdy człowiek stał się silnym wówczas, gdy wierzy w coś i silną ma nadzieję.

Koniec wersji demonstracyjnej.

CZĘŚĆ II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZĘŚĆ III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZĘŚĆ IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej