Jan Dantyszek

Carmina

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

1

2

VITA IOANNIS DANTISCI

AD DREVICIUM EPIGRAMMA

DE VIRTUTIS ET FORTUNAE DIFFERENTIA SOMNIUM

AD DREVICIUM STRENA

AD IANUM

AD IUVENTUTEM

AD SIGISMUNDUM COMMENDATIO

EPITHALAMIUM SIGISMUNDI ET BARBARAE

AD SIGISMUNDUM DEPRECATIO

IN LAUDEM PAULI CROSNENSIS

AD SIGISMUNDUM CARMEN

AD GRYNEAM

IN EFFIGIEM SUAM

SERVITUS INANIS

HOSPES

HOSPES

DE PECUNIA

IN COPERNICI LIBELLUM EPIGRAMMA

1

2

3

EPITAPHIUM SIGISMUNDI REGIS

AD LECTOREM

LIBELLUS PROLOQUITUR

AD CHRISTUM

AD CHRISTUM NOCTIS ET MATUTINO TEMPORE

AD CHRISTUM HORA DIEI SEXTA

DE RESURRECTIONE

AD LIBELLUM

Carmina

Jan Dantyszek (Dantiscus)

1

Iam sexaginta coeunt et tres simul anni,
Hactenus a superis quod mihi vita datur,
Quam climactericum contingere sentio tempus;
Ultimus hoc multis terminus esse solet.
Intra quod si forte Deus migrare iubebit,
Qui fuerim, paucis ista notata dabunt,
Aula diu tenuit me regia, misit ad orbis
Primores, erat hinc infula dupla mihi.
Corpus habet tandem nunc terra; quiete fruatur
Spiritus aetheria, quae sine fine beat!
Hoc, quisquis transis, mihi quaeso precare, viator,
Ut tibi posteritas inde precetur idem!

2

Terra tegat carnem; sit vermibus illius esca,
In cineres abeat, quod fuit ante cinis!
Ad te, summe Deus, contendit spiritus, illum
Reddo tibi; redeat, venerat unde prius!
Ambitio, spes, cura, labor, luxus, dolor et mens,
Rebus in humanis irrequieta, vale!
Solvor ab his in bis dena trieteride et una
Illecebris, durus quae mihi carcer erant.
Vivimus incerti; postquam procul esse putabis
Et minime reris fata venire solent.
Tu, qui securus vis vivere, mortuus esto
Mundo et in hoc dubio turbine vive Deo!

VITA IOANNIS DANTISCI

Iam tandem tibi, terra, Vale! mihi dicere mens est,
Pertaesus vitae tempore dura meae.
Hactenus hic vixi, per multa volumina rerum
Versatus, requies nec fuit ulla mihi,
Anxietas, aerumna, dolor me saepe rotarunt
Et mihi saepe dies nox et amara fuit.
Et niveis parvum, sed ab atris linquo lapillis
Non parvum cumulum, quem tibi signa dabunt.
Canities louge ante diem mea tempora texit,
Quam nimius labor et sollicitudo dedit.
Hanc non ambitio fecit, non ardor habendi,
Credita sed fidei res aliena meae.
A puero nam sorte mea contentus, habebam
Tunc et in exili condicione satis.
At postquam me litterulis abstraxerat aula,
Servire et iussit regibus illa tribus,
Multis me implicuit per mille negotia curis,
In quibus est vitae pars bona fracta meae.
Quae tum sim passus, per quae discrimina saepe
lactatus, sat sum conscius ipse mihi.
Quot terras et quot pergravimus aequoris undas,
Et Solyma, Hesperia ac utraque testis erit.
Pannonis ora duplex mihi visa fuique Viennae,
Conventus regum cum gravis ille foret.
Caesaris huius avus victor cum bella superbis
Cum Venetis gereret, qui tria regra tenent,
Nuntius in castris fueram, ter missus ad illos,
Et certa pacem condicione dedi.
Quae prope tunc Athesim, docti partiamque Catulli
Sustinui, non est, cur memorare iuvat.
Transeo, quae gelidis sum passus in Alpibus et quae
Saeptus ab armatis non semel agricolis.
Ad Belgas tandem vectus; permiserat hinc me
Annis transactis caesar abire tribus
Cum fessus redii, mora parva dabatur; eundum
Rursus erat, quo rex iussit abire meus.
Primores iterum toties mittebar ad orbis;
Hic fuit officii mens fideique memor.
Cuncta nihil veritus promissa fideliter egi,
In quibus incussit res mihi nulla metum.
Audivit triplici me cinctus papa tiara
Et prope cardinei turba sacrata chori.
Hoc tum Felsinea, quo tempore Carolus orbis
Imperium cepit Quintus, in urbe fui.
Testis erit facili currens rnea carmine silva,
Quam dolor extorsit temporis ille mali.
Ardua tractavi mandata nec utile honesto
Umquam praeposui; res facit ipsa fidem:
Non redii dives, peregrini debitor aeris,
Impendique, fuit quod mihi cumque datum.
Sic per bis senos orator regius annos
Missus in Hispana ter regione fui.
Vidimus et Danum, Gallos regemque Britannum
Et tot Germanos Italiaeque duces,
Saepe mihi fuerat per aperta pericula eundum
Et clam dispositas saepe per insidias,
Per montes, valles, per plana, per invia saxa,
Per rapidos fluvios, per vada, stagna, lacus,
Non solum pacis, sed diri tempore belli,
Per cuneos equitum, per peditumque gloibos,
Seu pestis, sibe aestus erat, seu frigora, venti,
Non intermisi pergere libere iter.
Quid memoro recolens incommoda multa viarum
Per pluvios aut per sole liquante nives.
Tot vel ab hispitibus per diversoria fraudes
Plus avidi, quam sunt, cum fremuere, lupi?
Non sat erant umquam data magna viatica nostra
Atque effluxit et hoc, quod mihi fenus erat.
Nuntius afuerat, puto, nemo diutius umquam,
Scilicet a patria tam regione procul.
Et quod non fuerim fortassis inutilis, ipsa
— Invidia hic absit! — res bene gesta docet.
Inscius atque absens post factus episcopus aulam
Deserui redieras spesque quietis erat.
Meque Deo totum dedidi sacrisque dicavi
Commutans vitae, quod fuit ante, genus.
Et statui iustam nulli certaminis ansam
Praebere et pacis commoditate frui.
Hoc studium mihi semper erat prodesse, nocere
Nulli, dissidii prorsus habere nihil.
Quod nec fama negat, vestigia nostra secuta,
Nec, qui me noscunt, secius esse sciunt.
Principibus magnisque viris, doctisque, probisque
Convixi fugiens, quos mala vita tenet.
Hinc et amicitias nactus, socios et amicos.
Qui me tot scriptis visere saepe solent.
Intes quos procul est magnus Cortesius ille,
Qui mundi reperit regna tot ampla novi.
Ultra aequatorem Capricorni sidus adusque
Imperat estque mei tam procul ille memor.
Non me fastidire solent regesque, ducesque,
Doctorum pariter magna caterva virum.
Praeterea quibus et numquam sum visus, amorem
Testantur missis tam mihl saepe schedis.
Huc veniens igitur mihi cuncta quieta putavi,
Tot curis finem rebar et ipse meis.
At secus evenit; meruerunt crimina nostra.
Crimina, quae summo sunt manifesta Deo.
Pro quibus hic, o terra, tuo castigor in orbe,
Post cineres gravior ne mea poena foret.
Ignis ter nocuit, segeti neque grando pepercit,
Atra lues pecori, nunc inimicus homo.
Me tamen insontem recti mens conscia fulcit,
Sustinet afflictum meque probata fides.
Laus tibi sit, Deus o fortis, sit gloria et omnis
Gratia! Sum meritus tot mala iure pati.
Hic nihil est tuturn, firmum vereque beatum,
Vana caducaque sunt sidera, terra, fretum,
Stemma, genus, sexus, status, artes, forma, voluptas
Deliciaeque nihil, cum venit hora, iuvant.
Quid prodest tibi thesaurus collectus, avare,
Quem tibi cum lacrimis gens miseranda dedit?
Non iuvat hic feritas, vis nulla, potentia nulla;
Ibit ad infernas, pauper ut Irus, aquas.
Mors inopi levis est, sed avaris est gravis, uti
Quod nequeant partis sub Phlegethonte bonis.
Intramus nudi, nudi discedimus et quod
Pulvis erat, parvo tempore pulvis erit.
Nil sequitur, nisi quod bene vel male feceris, inde
Quivis pro meritis praemia digna feret.
Qui tutus vis hinc divesque migrare, paludis
Horrida vel Stygiae monstra timere nihil,
Fac bene, dum vivis, nulli sis causa doloris,
Cuique suum reddas, non aliena petas!
Quodque tibi fieri vis, hoc fac omnibus! Esto
Clemens in miseros supplicibusque fave!
Invideas nulli, famam nullius obumbra,
Non credas, loquitur cum mala lingua malum!
Quod summum est, praecepta Dei non neglege! In illis
Est aeterna salus et sine fine quies.
Haec qui non servat vestigia, tendit ad Orcum,
Quod sumus, heu, miseri, qui nihil hic facimus.
Felix, qui moritur sumpta baptismatis unda,
Inventus nondum criminis esse reus.
Nos annis quanto plus crescimus, impia crescunt
Delicta in nobis et genus omne mali.
lustitiam nulli facimus; quod quisquis amore
Aut odio valet, hoc iure licere putat.
Vis domina imperium nostri sibi vindicat oris
Estque bonis vis haec hostis acerba viris.
Hinc pro veraci mendax placet, hinc solet esse
Pro virtute scelus, pro ratione furor.
“Sic volo, sic iubeo" — percurrii pauperis agros
Atque per afflicti divitis ora ruit.
Immeritis titulos vendit, sacra vendit ineptis
ludiciique nihil dexterioris habet.
Fit nemo quaestor, praetor, fit nemo senator,
Ni numeret; probitas exsulat, alget, eget.
Nullus avaritiae finis; per fasque, nefasque,
Si dederis, quo vis, flectitur illa datis.
Si quis adulatur, si quis delator iniquus
Falsa refert, credit, dummodo dona ferat.
Non meritum curat factumque nec utile quaerit
Servitium, per quod commoda multa tulit.
Praefertur scutum, sic quod defenderat olim,
Armaque pacifico tempore scabra iacent.
lustitiae nusquam locus est; iniuria regnat,
Regnat et impietas perfidiaeque furor.
Dat poenas iustus, raro damnatur iniquus;
Mors datur insonti, vita necem merito.
Ius emitur — plus iuris habet, qui plus dedit — et lex
Flectitur, ut flecti cera liquata solet.
Omnia vertuntur; pietas oppressa sub ipsa
Per paucos homines impietate iacet.
Vera loqui pudor est, placet assentatio mendax;
Integritas vitium, dexteritas scelus est.
Qui simulare nequit, multis imponere, fraudes
Nectere, nunc talis nullius est pretii.
Ille valet, turpi qui novit vivere quaestu,
Omnibus et nummos accumulare modis,
Prodere, furari, furto et conquirere amicos,
Officia et dominos propitios, et opes.
Hi crescunt, magni fiunt et honoribus apti
Creduntur, fidei cum nihil intus habent.
Committunt tamen his nunc oppida, castra, tribunal;
Quae dum percipiunt, non sibi deesse solent.
His impune bonos rabida traducere lingua
Concessum est, fama cum meliore carent.
Quis feret haec virtutis amans et cultor honesti?
Cui talis nostro tempore vita placet?
Non moror hanc igitur, cum falsa calumnia victrix,
Sit virtus vitium, sit sine lege pudor.
Mens hominum perversa regit, vis cuncta gubernat.
Est ventura brevi vindicis ira Dei.
Dissolvi cupio, tibi, terraque, putre cadaver
Linquere; cum Christo, spiritus esse cupit.
Illius fiat, qua fiunt cuncta, voluntas!
In manibus sortes continet ille meas.
Post mortem scribi precor hoc epigramma sepulcro,
Quo me posteritas hicque fuisse sciat;
Hoc tibi, terra, Vale! dico non triste, vocatus
Ad vitam, cuius tempora fine carent.

AD DREVICIUM EPIGRAMMA

Dives Arabs Rubro quas colligit aequore gemmas,
Munera dat domino, debiita dona, suo;
Purpuream Tyrius dat tinctam murice lanam;
Dat ferus e pharetra tela minuta Getes;
Rusticus assiduo quae donat quaerit aratro
Et quae spicifero crescere rure solent.
Ast inopes, venerande pater, dant munera vates,
Quae labor ingenii crebraque cura facit.
Si mihi regna forent, si Croesi gaza beati,
Si mihi divitiae divitis inde Midae,
Donarem pateras auro calicesque nitentes,
Quae vel Erythraeis invenit Indus aquis.
His ego cum careo, tibi do, dignissime praesul,
Quae modo dat numeris pulcher Apollo meis.
Quantum Virtutem Fortuna volubilis almam
Nostro praecedit tempore, condidimus,
Et nuper fueras quae de Virtute locutus,
Spernitur a stolidis quae modo ubique viris.
Sic, ut quisque vir est, loquitur. Tu sedulo claram
Virtutem divo pectore et ore refers
Fortunaeque minas, quondam quis saepius actus,
Nil metuis; tibi plus illa nocere nequit.
Primitias has ergo meas grato accipe vultu
Indeque Danitisci sis memoir, oro, tui!
Carmina divitiae mihi sunt et carmina gemmae.
Credo, satisfaciet, qui dederit, quod habet.

DE VIRTUTIS ET FORTUNAE DIFFERENTIA SOMNIUM

Nox erat: in celso radiabant sidera caelo
Et Phoebe niveis undique fulsit equis.
Solus multa meo iacui meditando cubili,
Discernens vitae gesta peracta meae,
Fortunae anfractus varios et flabra notabam
Nubila, multiplices mutat ut illa vices.
Pensabam varias structuras, quae modo surgunt,
Quae modo et in nihilum paene redacta iacent.
Cuncta revolvebam praesentis temporis acta
Quaeque a praeteritis gesta fuere viris.
Inde soporiferi feriens me culmine rami
Somnus Lethaeis tempora tinxit aquis.
Iam sensi placidam per membra repanda quietem
Et sopor in toto corpore dulcis erat.
Sollicitus campo spatiari rebar aprico,
Dum venit Eoum, cana pruina, gelu.
Illic respexi per odora rosaria et hortos
Miltiiugos vitrei germina multa soli.
Frondibus in densis audivi dulce canentes
Pennigeras vario carmine mille feras.
Scire, ubi eram, nulla potui ratione, videbam
Herbosam praeter nil stupefactus humum.
Processi ulterius, diffundo lumina late,
Invenio nullam, quae pede facta, viam.
Tendo tamen nostros, quo se dat Phoebus, ad Austrum
Gressus; hinc tritum cerno profectus iter.
Prosequor hoc stupidus nullo comitatus Achate,
Confidens hominum non procul esse casas.
Ecce procul structis exurgunt moenia muris,
Visa oculis fuerant non prius illa meis.
Quae vigilando solet quis crebro revolvere mente,
Haec animo reddit nocte benigna quies.
Orbis, quae toties legi, miracula vidi,
Ut vatum scripsit non moritura cohors.
Pyramides aderant, spectacula celsa, vetustae,
Quas meretrix struxit claraque Memphis habet.
Quam posuit vidi Babylona Semiramis urbem,
Quae nati petiit, stupra nefanda, torum.
Pergaeae vidi hinc insignia templa Dianae,
Aris et centum grandia sacra Iovis.
Spectabam Mausoleum, sublime sepulcrum,
Quod struxit caro fida marita viro.
Et Labyrintheos quos Daedalus arte labores
Fecit, perpetuus sub quibus error erat.
Aeraque Phoebei vidi memoranda colossi,
Quo fuerat quondam facta superba Rhodos.
Cernebam multas tandem procul inde ruinas,
Quis subito visis immaduere genae.
Hic Danao misere speculabar ab igne cremata
Pergama, quae in cineres versa fuere leves.
Gentibus invisis ibi Graecia facta gemebat
Subdita maestisonis increpuitque modis.
Post alia fuerant ex parte videnda Gradivi
Moenia sacrorum sub dicione virum.
Ante oculos stabant nova condita multa superbe
Oppida, quae novi non bene cuncta tamen.
Lustrabam cupidus visendi singula certe
Nec volui tremulos vertere retro pedes.
In Casio clarus fuerat iam vertice Titan
Et nitidam terris lampada rite dedit.
Ulterius vado, licuit dum cuncta tueri,
Respexi multos ordine stare viros,
Heroas, proceres et fulgida sceptra tenentes
Hic vidi clausas ante manere fores.
E quorum numero multi sua stemmata secum
Portarunt pictis debite imaginibus.
Hic multi torques, multi cervice catenas
Gestarunt, illas non meruere licet.
Hic vidi Arabio vestes bombyce micantes,
Hic Tyrio tinctas murice saepe togas.
Purpuream chlamydem, petasum, thoraca, machaeram
Hic gessit mollis non cataphractus eques.
Dura prro galea capiti coma torta pependit,
Quae gessit spirans florida serta crocum.
Stabant his mixti pullati et compede vincti,
Luminibus quorum lympha perennis erat.
Magnaque femineae stetit inde caterva cohortis,
Illis non idem vultus in ore fuit.
Pars gemitus fudit, pars limis risit ocellis,
Pullas pars tunicas, serica parsque tulit.
Hinc aderant aliqui, decorat quos infula sancta,
In nostra primi religione patres.
Hos certi comitabantur, qui singula carpunt
Et spernunt doctos, nescia turba, viros.
His ego me iunxi comitem; spernebar ab illis,
Ridebant nostras, numina sancta, deas.
Ex his innumeri, gressu fastuque tumentes,
Ad superos stolidas fronte tulere faces.
Cognovi multos, sed erat mihi notior unus,
Qui me respiciens lumina torva dedit,
Verba per ampullas haec sesquipedalia fudit,
Turgebant multo labra referta Noto:
“Sicine reginae penetralia diva potentis
Fortunae tentas ista subire, miser?
Atratos repetas, nervis et compede vinctos,
Hic tibi non dabitur, vane poeta, locus.
Non tibi concessum est dare plebi iussa tremenda,
Nec nova tu populo nondere iura potes.
Et simulata loqui nescis, versutia tecum
Nulla manet, fraudes mente parare nequis.
Qui vult Fortunae laetos invisere vultus,
Dedecus, omne nefas et scelus omne sciat!
Haec, quae clara vides, palatia, moenia celsa
Subdita sunt nostrae, cunctaque structa deae.
Regna, urbes, terrae, capitolia, castra, theatra,
Templa, Lares, circi, iugera, prata, lacus,
Omnia Fortunae subsunt, Haec cuncta gubernat,
Est inter cunctas prima colenda deas.
Ingenium facit illa, ducum regumque favores,
Nil steriles curat Bellerophontis aquas”.
Ipsaque adhic tumidis vox stridula faucibus haesit;
Panditur educta ianua firma sera.
Nec mora, concurrunt ad aperta palatia cuncti
Et properat primum quisquis habere locum.
Quos inter mixtus fueram simul ire coactus.
Intravi, clausae concrepuere fores.
Ut circumspexi, timidus tremor ivit in artus;
Est similis nusquam regia visa mihi.
Spectavi vario formas ibi marmore comptas,
Quod Paros, Aegyptus quodque Carystos habet.
His asarota novis suberant depicta figuris,
Quae pede vix awsi tangere posse levi.
Suspexi celsa testudine mille per artes
Tecta fabre variis facta magisteriis.
Defertur placidi qui per phantasmata somni,
Non siquidem vigilans cuncta referre potest.
Quae memini, exponam. Veniunt si somnia mane,
Pondus habent; animus fortius illa tenet.
Sic oculos tandem dum verto ad singula nostros
Cernere dumque fuit singula cura mihi,
Fortunam solio vidi residere bifrontem
Aurato, varia quod fuit arte nitens.
In capite ex auro gessit diadema coruscum,
In laeva gessit regia sceptra manu.
Ex umeris Cous tenuis pendebat amictus,
Auro qui fuerat textus ubique labor.
Prima fuit facies, qua me respexit, amica,
Arridens, hilaris, laeta, serena, procax.
Talis erat, qualem profert Tithonia coniunx,
Dum linquit cani basia cara senis.
Aemula sideribus radiabant lumina celsis
Et porphyriacis aequa labella genis.
Efflabant fulvi per eburnea colla capilli,
Spirabant niveis pectora iuncta rosis.
Aureus in dextra cyathus fuit; inde bibebat,
Cui voluit fautrix pocula larga dare.
Gyrabant illam torques et equestria signa
Gestantes, tumido pectore, mente vaga.
His aliqui mixti fuerant, qui vertice rasi
Incedunt, doctis gens inimica viris.
Potabant multi, quamvis ientacula nondum
Cepissent, quos hic non numerare licet.
Spectavi multos qui dumque haurire volebant,
Illorum calicem traxit ab ore dea.
Mensque mihi fuerat, sitieban fessus eundo,
Sorbere ac constans turba negabat iter.
Multos spe vidi frustratos, spes tamen illos
Detinuit, stabant nemoque terga dabat.
Aurea sub pedibus Fortunae dona iacebant,
Hermum, Pactolum pressit et illa Tagum.
Distribuit potis haec munera magna ministris:
Imperium, fasces, stemmata, signa, genus.
Interea dum me placidis inspexit ocellis,
Sperabam vitae commoda multa meae.
Gratus eram sociis, dominis et carus amicis,
His nostrae semper complacuere deae.
Non tamen accessus mihi praestabatur ad illam,
Nam circumstantes impedimenta dabant.
Illius dum non spectabam sedulo vultus,
Avertit laetas perfida facta faces.
In me crudelem coepit diffundere frontem,
Extiterat numquam quae mihi visa prius.
Mutabar subito; dolor intima pectora pressit,
Ex oculis stillans sponte cadebat aqua.
Illius ante pedes tormenta acere videbam,
Aerumnas, curas exsilium, lacrimas.
Huius erat facies eadem, qua dira Megaera
Umbras sub Stygio trerritat amne leves.
Terribiles oculi fuerant, cutis inde genarum
Pendula fronsque minax obtuitusque ferox.
Dum specto socios, dominos, carosque propinquos
Et quibus ante fui carus ubique comes,
Nemo fuit tristi simulacra videre coacto
Tristia; mens facta est paene aliena mihi.
Pallor in ora venit, meditatio crebra cerebro
Intonuit, pressit pectora maesta dolor.
Hinc partes verti stillantia lumina in omnes,
Territus infelix sic novitate loci.
Agnovi quosdam, qui fastidire solebant
Me quondam, tristes imbre notare genas.
Ignoti multi fuerant, titulus tamen illos
Expressit. Memini quos, recitare libet.
Hic Pharii, Persi, Phrygii Macedumque tyranni,
Ausoniae fuerat magnaque turba ducum.
Omnes pullato stabant circumdati amictu
Et gemitus imo pectore saepe dabant.
Inter piratas Caesar stetit ille, triumphos
Qui gessit crebros et tulit ille necem.
Hic Croesum vidi, quem dicta diserta Solonis
Ex structo Cyri corripuere rogo.
Sardonychatus ibi est Samius cruce fixus in alta.
Luminibus misere visus adesse meis.
Spectavi Syphacem vinctum cercice catenis,
Qui quondam manibus regia sceptra tulit.
Huncque penes sorbens rex Ponti toxica stabat,
Qui potuit vario strenuus ore loqui.
Hic Xerxesque fuit, tumido super aequore victus,
Cum victore suo visus adesse mihi.
Thesea, Miltiadem vidi, Cimona, Solonem;
Iustus Aristides, Phocion hicque fuit.
Pompeius Magnus, superatus Caesare, iunctus
His stetit et mortis signa cruenta tulit.
Hicque videbatur Siculuc dare prima tyrannus
Grammata, qui quondam iussa tremenda dedit.
Hic Crassus locuples de divite factus egenus
A cunctis risus, probra scelesta tulit.
Quintus Gemoniis ut tractus Caepio scalis,
Prospexi, patria dictus in urbe pater.
Et Catilina suis iunctus stetit inde Cethegis,
Quds merito finis mors violenta fuit.
Demisso stabant duo, Poeni, fulmina belli
Vultu, quos timuit Martia Roma diu.
Hic Priamusque senex fuit et Priameia proles,
Tractus et adiunctis hic fuit Hector equis.
IIlis mixta stetit pudibunda Polyxena, cuius
Aeacidis roseo sanguine busta madent.
Hac coniuncta tenens hausit Sophoniba venenum,
A caro cepit quod nova nupta viro.
Hic steterat Cleopatra feris dans anguibus artus,
Quae stupri voluit praemia Martis opes.
Hic fuerat Dido mihi visa Sychaeia coniunx,
Ensis adhuc niveo pectore fixus erat.
Impatiens Phyllis, quae finxit se fore spretam,
In collo gessit vincula stricta suo.
Cum laqueo stetit hic, quae quondam vicit amorem
Optans privigni Phaedra petulca torum.
Hicque Clytaemestra, excidium quae saeva marito
Struxit, erat, nati iure necata manu.
Inde fuit geniti lasciva Semiramis igne
Ardescens, cuius cepit ab ense necem.
Respexi ulterius, volui nam visere cunctos,
Stabat in atratis magna caterva togis.
His mixiti fuerant, quorum nunc iugera lugent,
Est quorum multo sanguine tinctus ager.
Dextra Sigismundi domuit quos incluta regis,
Cuius adhoc hodie tela cruenta timent.
Hos quidem Mysos vel Dacos nomine dicunt,
Sunt docti numquam posse tenere fidem.
Hi varios luctus et singultantia verba
Eundebant, victis condicione pares.
Praeterea vidi, quos sic Fortuna fefellit,
Innumeros planctus fundere ab ore graves.
Hinc aliqui fuerant ausi fastigia celsa
Scandere, lubrica quos trusit ad ima dea.
Cum lacrimis multi convicia crebra dederunt,
Verba per ampullas qui modo facta dabant.
Anxius astabam vultum sperando priorem,
Sperabam laetum, quod fuit ante, iubar.
Hibernae veniunt post frigora tempora brumae
Candida cum niveis lilia mixta rosis.
Imbres non semper spargit pluviosus Orion
Nec semper nebulae sidera clara premunt.
Post tenebras lux saepe redit, post nubila clarus
Aether, post tristes saepe serena dies.
Haec fuit in tumidis spes sola retenta procellis,
Haec fovit mentem sola relicta meam.
Dum sic ambiguis versarer sedulo rebus,
Audivi strepitus multaque verba loqui.
Hinc reserabantur postes; circumtulit illa
Vultum, purpereis fulsit ut ante genis.
Respexit, limis ut quondam risit ocellis,
Hinc periit pallor, qui fuit ante mihi.
Ostendens frontis laetum radiantis honorem,
Inde mihi rediit, qui fuit ante vigor,
Dulcia melliflua deprompsit verbula voce;
Dulcior Hyblaeis vox erat illa favis,
Interea expansis aderat Cyllenius alis,
In manibus gessit Cynthia dona suis.
Vertice portabat petasum, talaria plantis
— Inde deum novi — nexa fuere sacris.
Constitit et media divum legatus in aula
Haec dedit ad geminam verba verenda deam:
“Incluta, quae coleris magnum, Fortuna, per orbem
Turicremis capiens mascula tura focis,
Et nunc pro votis mundi moderaris habenas,
Dirigis arbitrio res hominesque tuo,
Ardua dis superis tractanda negotia restant;
Consilium supiunt, est opus arte, tuum
Te sina nulla valet sapientia, te sine nullum
Ingenium, sine te dique deaeque nihil.
Te sine nil valeo, citharae licet ipse repertor
Exstiterim, docto doctus et ore loqui.
Tolle moras igitur, socius comitabor euntem,
Ocius et sanctos visere vade choros!
luppiter exspectat solio te summus eburno,
Adventum cupiunt numina cuncta tuum”.
Aurata dedit haec surgens in cyclade contra
Verbula mellitis pauca locuta sonis:
“Cuncta Panomphaei peragam mandata Tonantis,
A quo, quam profers, gratia tanta data est”.
Panditur interea spatiosi valva theatri,
Pennigero egreditur Fors dea iuncta deo.
Aurigeris sonipes phaleris stetit ante superbus
Atria, qui vario murice stratus erat.
Ascendit regina suis adiuta ministris;
Una fuit, frontes gesserat una duas.
Magna sequebatur famulorum turba, notavi
Quam paulo brevibus versibus ante meis.
Atrati fuerant omnes et compede vincti
Multi, pallorem quisquis in ore tulit.
Hos facie inspexit, quam post sua terga gerebat,
Qua nihil in toto tristius orbe manet.
Qui praecedebant, residentis pectore vultum
Cernebant hilarem, lumina laeta deae.
Inerat hic torques gestans fulvasque catenas
In Tyriis felix compta caterva togis.
Hanc propius reliquis incessit aperta mamillis
Candidulis, multis Thais amata viris.
Hinc Ephyrea suis ivit coniuncta puellis
Lais; quas dederat Graecia, gessit opes.
Ibat in aurata meretrix Cadmeia veste,
Misit amatoribus dulcia signa suis.
Rhodopis hinc, celsas meruit quae dives avaro
Pyramides femori, non procul ivit equo.
Hos comitabantur certi, quos diximus ante,
Inflatis, reptans turba superba, genis,
Qui longo ronchos de rhinocerote sonoros
In me iactabant, his quia mixtus eram.
Audivi sacras ibi crebro carpere Musas
Et testudineam cum crepitante lyram.
“Utile nil sapiunt nisi inania verba poetae” —
Haec quidam, nomen non meminisse licet.
Non tumidis tantum resonaret vocibus, illi
Si facies etiam postera nota foret.
Quae sunt ante, videt, sed quae ventura sequuntur,
Praeterit, exstincta non videt illa face.
Nulli Fors fulsit tam prospera tamque secunda,
Cui non interdum lubrica visa fuit.
Livor, lis, rabies, furor, ira, libido nocendi
Hos inter fuerat, sedulo nulla quies.
Ergo procul subitis pedibus iungebar ab illis
Carpebam primus, quod dea, solus iter.
Ulterius fueram paulisper ut inde profectus
Est mihi facta cohors obvia cana senum.
Pauci cum senibus iuvenes ivere verendis,
Nullus in his fastus nec coma torta fuit.
Hos inter rarus fulgebat miles in armis,
Qui generis gessit stemmata clara sui.
Femineae venit hinc his iuncta caterva cohortis
Casta, verecundus fulsit in ore rubor.
Inde sacerdotum processit turba sacrorum,
In populo quorum vita probata nitet.
Incessit demum facie matrona decenti
Pannosa, in laceris dedecorata togis.
Ore dedit questus, canis dispersa capillis,
Figens caeruleo lumina maesta solo.
Numen erat vultu, vultus quoque numine dignus
Et fuit omnigeno dignus honore coli.
Obstupui, fateor, venerandae frontis amore
Captus, nescivi, quae tamen illa foret.
Huc illuc oculos direxi, offendere notum
Optabam; notus tu mihi solus eras.
Tu mihi solus eras, praesul dignissime, notus
Inter pontifices, gloria magna, sacros.
Non procul ivisti domina, quam vidimus, imo
Quae longos gemitus pectore saepe dabat.
Audax accessi, reverenter et oscula dextrae
Rite dedi, supplex orsus et ista loqui:
“Alme pater”, dixi, memini si singula recte,
“Doctorum tutus portus et aura virum,
Ad te confugio stupidus, tremor occuspat artus,
Edoceas, quae sit contio tanta senum!
Quae dea, qui comites, quid singultantia verba,
Quid lacera haec vestis, quam gemebunda gerit?".
Respiciens hilari tum me, pater inclute, vultu,
Dootiloquis dederas haec mihi verba modis:
“Pectore solve metum, curas depone, timendum
Ulterius non est, hic bene tutus eris.
Hic non Fortunae metuas adversa bifrontis
Flamina, nil tetricas, quas gerit illa, faces!
Non risum timeas, convicia, probra, cacninnos,
Hic nemo nasum rhinocerotis habet.
Haec est, quam cernis, Virtus regina, per orbem
Quae fuerat priscis incluta temporibus,
Quae gessit toties victricia signa, triumphos,
Quae toties claros fecit in orbe viros.
Non amat illecebras aut munera blanda Diones
Haecque voluptatis marcida castra fugit.
Haec fert ingenium, sensus dat sola profundos,
Haec caelo dignos seque suosque facit.
Post cineres meritos haec cunctis reddit honores,
Haec dat perpetuos vivere sola dies.
Haec quos dat fasces, quae dat loca prima merenti,
Non sunt instaibilis sub dicione rotae,
Haec homines facit esse deos per strenua facta,
Hos iungit superis per sua gesta choris.
Omne nefas, scelus omne fugit, non utitur illa
Fraudibus, insidiis, calliditate, dolo.
Simplicitas sed vera placet rectique cupido
Hiicque placet sanctae religionis amor.
Qui vult Virtutis sublimes scandere colles,
Omne nefas fugiat, dedecus omne, scelus.
Desine mirari, lacera quod veste videtur,
Quod gemitus imo pectore saepe trahat.
Causa subest: mundi domina haec fuit incluta quondam,
Pro! gemina impenum Fors modo fronte tenet.
Pro votis haec nunc orbis moderatur habenas
Et cepit nostrae sceptra corusca deae.
Haec colitur cunctis, contemnitur undique Virtus;
Ut paucos comites nunc habet illa, vides.
Iam vadit superis et summo cuncta Tonati
Dicere, sub querulis collacrimando modis.
Nos sequimur comites. Si quos non noscis abunde,
Efficiam, quisquis quod tibi notus erit.
Haec, quae cana gradu procedit turba nodesto,
Philosophis plena est Socraticisque viris.
Cecropios Samiosque patres ire ordine cernis
Longo, quos Latium, Graecia quosque tulit.
Magnus Aristoteles, divus Plato, Zeno, Cleanthes,
Chrysippus, Thales, Pittacus, inde Bias.
Cetera, quamque vides, delecta caterva sophorum
Consequitur nostram semper in orbe deam.
Noscis ter ternas gradientes parte sorores
Ex alia, quae sunt numina magna tibi.
Agminis hinc princeps cithara procedit eburna,
A quo divino saepe furore cales.
Pascua qui cecinit, qui rura et grandia bella,
Subsequitur, primus laurea serta gerit.
Hunc sacri longo comitantur in ordine vates,
Quos noscis; frustra nota referre velim.
Quos vero aurato cernis diademate claros,
Hos inter noster rex modo maior adest.
Multus excellit procero corpore, vultu
Illustri, forti pectore corde, manu.
Rettulit a domitis modo quae victricia Moscis,
Signa gerit, victor notus ad astra potens.
Infidum stravit quo Mysum, cingitur ense;
Ulterius cernis, gestat ut ille minas.
Hunc penes incedit Macedum rex magnus in armis,
Cui quondam totus subditus orbis erat.
Hinc Numa, qui leges et religionis honores
Instituit, primus Martis in urbe pater.
Est Hostilius hic, qui parva tuguria rexit
Providus et patriae post modo rector erat.
Tarquinius venit hinc de mercatore Corintho
Progenitus, cuius commoda Roma tulit.
Tullius et tandem procedit Servius ille,
Qui patriae rexit fulgida sceptra suae.
Vertit in excelsas pulchrae Carthaginis arces
Scipio, Romulidum gloria prima ducum.
Hic est, quem cernis, claro spectabilis ore,
Primus Romano Marcus in eloguio.
Inde venit consul de patris Varro macello
Susceptus, patriae splendor honosque togae.
Haec sit femineae quae casta caterva cohortis,
Scire cupis; paucis, accipe, doctus eris.
Prima pudicitiae specimen Lucretia sanctae
It gestans manibus signa cruenta suis.
Candida Dulichii coniunx procedit Ulixis,
Inter quae mansit tot sine labe procos.
Inde venit leni coniunx Capaneia geessu,
Quae dederat structo pectora fida rogo.
Hinc est, magnanima quae vadit Cloelia fronte,
Transiit haec Tiberis, casta virago, minas.
Ista ratem traxit sic suspicione soluta
Claudia, virginei fulgida stella chori”.
Plura loqui cupiens, praesul dignissime, coeptum
Turbavit, qui post terga tumultus erat.
Namque venit magno residens Fortuna caballo,
Quam comitabatur maxima turba virum.
Huic Virtus, certe visu miserabile, cessit,
Virtutis comites huicque dedere locum.
Quam penitus spretam famuli trusere superbi,
Laetas Fortunae qui tenuere faces.
Probra dabant crebro, convicia crebra, cacchinnos
Ronchisons, quisquis rhinocerota tulit.
Praeteriit stolida Fors sic malefida cohorte,
Deridens sanctam, verba perampla, deam.
Incluta constanti Virtus haec pectore passa
Ediderat querulis ista locuta sonis:
“Ne moveant, comites, quae mecum probra tulistis,
Nam mala nil potis est lingua nocere bonis!
Quae modo Fortunae vidistis dona, caduca
Sunt siquidem, pereunt singula more nivis.
Nil habet aeternum, nil fert dea lubrica firmum,
Instabilis, bona nunc, nunc mala nomen habet,
Est merito bifrons, vultum fert namque gemellum,
Nunc hilaris multis indeque tristis adest.
Nunc adimit fasces, nunc captos reddit honores,
Sic crebro primum dat recipitque locum.
Quis etiam nuper laetis arrisit ocellis,
Hi post viderunt triste supercilium.
Sic variat Fortuna vices: quem tollit in altum,
Deprimit, et quem nunc presserat, inde levat.
Est indignorum fautrix, inimica virisque
Fortibus, Aoniis est inimica deis.
Praemia non aequa moderatur lance nec umquam
Pro meritis dignis praemia digna refert.
Ignavis donat torquea et equestria signa,
Terrarum dominos hos Mariumque facit.
Praeponit stolidos sapientibus hosque decorat,
Felices paucos sed sinit esse diu.
Sit liceat praedo, sacras qui laeserit aedes,
Publicus hinc notus sitque homicida licet,
Sit liceat leno, parasitus, fur vel adulter,
Proditor aut turpis ganeo, mimo levis,
Si fautrix fuerit, nota nulla nocere valebit,
Illustres, claros ingenuosque facit.
Ad vos, o superi, iustas volo ferre querelas:
Quae gens, qui mores, quae modo saecla vigent!
Est vitio verum, placet assentatio fallax,
Lex modo sub pedibus dexteritasque iacet,
Omnia versa quidem, magnis elisa ruinis
Cunctaque Fortunae succubuere manu.
Nunc ego contemnor, quae quondam rite colebar,
Nunc trudor, laceror, spernor, ubique premor
Omnes Fortunae venerantur mobile numen,
Et nostris pauci dant modo tura focis.
Vidistis, qui nunc illius terga sequuntur,
Hi quondam reges exstiterantque duces,
lam varios luctus et largos lumine fletus
Fundunt, his quoniam sedulo spreta fui.
Vos, qui me colitis vestigia nostra sequentes,
Non inconstantis flabra timete deae!
Fortunae adversos superat patientia flatus;
Hos quisquis vincit, qui patienter habet”,
Dixerat. Hinc subito discessit pectore somnus
Et caeli medio Phoebus in axe fuit.
Pectora tollebam viduo lassata cubili
Et scripsi teneris haec mihi visa modis.
A te materies, a te mihi causa dabatur
Et data sunt numeris te duce cuncta meis.
Haec igitur grata legito, pater inclute, fronte,
Somnia non frustra mane venire solent.

Koniec wersji demonstracyjnej.

AD DREVICIUM STRENA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD IANUM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD IUVENTUTEM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD SIGISMUNDUM COMMENDATIO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITHALAMIUM SIGISMUNDI ET BARBARAE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD SIGISMUNDUM DEPRECATIO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IN LAUDEM PAULI CROSNENSIS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD SIGISMUNDUM CARMEN

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD GRYNEAM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IN EFFIGIEM SUAM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SERVITUS INANIS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HOSPES

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HOSPES

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DE PECUNIA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IN COPERNICI LIBELLUM EPIGRAMMA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

1

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

2

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

3

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITAPHIUM SIGISMUNDI REGIS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD LECTOREM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LIBELLUS PROLOQUITUR

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD CHRISTUM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD CHRISTUM NOCTIS ET MATUTINO TEMPORE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD CHRISTUM HORA DIEI SEXTA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DE RESURRECTIONE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AD LIBELLUM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej