Leonid Andrejew

CHRZEŚCIJANIE

Konwersja: Nexto Digital Services

CHRZEŚCIJANIE

Leonid Andrejew

Za oknami padał mokry listopadowy śnieg, ale w gmachu sądu było ciepło, gwarnie i wesoło dla tych, co przyzwyczaili się codziennie służbowo odwiedzać ten duży gmach, spotykać znajome twarze, otwierać wciąż ten sam kałamarz i maczać w nim to samo pióro. Przed oczami, jak w teatrze, odgrywały się dramaty — właśnie tak się zwały „dramaty sądowe" — i przyjemnie było oglądać publiczność i słuchać ożywionego gwaru na korytarzach oraz grać samemu. Wesoło było też w bufecie; tam zapalono już elektryczność i dużo smacznych przekąsek stało na ladzie. Pito, rozmawiano, jedzono. Jeżeli zdarzały się twarze pochmurne, to i to było w porządku: tak wypada w życiu, zwłaszcza tam, gdzie dzień po dniu rozgrywają się „sądowe dramaty". W tamtym oto pokoju kiedyś zastrzelił się oskarżony; tu stoi żołnierz z karabinem; gdzieś dzwonią kajdany. Wesoło, ciepło, przytulnie.

W drugim wydziale kryminalnym jest dużo publiczności — toczy się poważna rozprawa. Wszyscy są na swoich miejscach: przysięgli, obrońcy, sędziowie; na razie tylko reporter przygotował papier, wąskie karteluszki, i rozgląda się ciekawie. Przewodniczący, omiękły grubas o siwych wąsach, szybko, automatycznie odczytuje listę świadków:

— Jefimow! Imię? Imię ojca?

— Jefim Pietrowicz Jefimow.

— Zgadzacie się składać zeznania pod przysięgą?

— Zgadzam się.

— Proszę odejść na stronę. Karasiew!

— Andrej Jegorycz... Zgadzam się.

— Proszę odejść na... Blumental!

Spora grupka świadków, coś około dwudziestu, szybko przenosi się z lewej strony na prawą. Na pytania przewodniczącego jedni odpowiadają głośno i szybko, z gotowością, i sami domyślnie odchodzą na bok; niektórych pytania zaskakują, milczą speszeni i oglądają się, nie wiedząc, czy wymienione nazwisko dotyczy ich, czy też może znajduje się tu ktoś inny o takim samym nazwisku? Świadkowie dowodowi spodziewali się pytań wyczerpujących i odpowiadali tak samo wyczerpująco, bez pośpiechu, przemyślanie; na stronę odchodzili dopiero po rozkazie przewodniczącego i nie przyłączali się do reszty.

Podsądny, młody jegomość w wysokim kołnierzyku, oskarżony o defraudację i malwersację, skwapliwie podkręcał wąsiki i patrzył w dół coś kombinując; przy wymienianiu niektórych nazwisk odwracał się, pogardliwie oglądał wywołanego i znowu ze wzmożoną skwapliwością kręcił wąsy i myślał. Obrońca, również młody człowiek, ziewał w dłoń i sprężyście się przeciągał z przyjemnością spoglądając w okno, za którym sennie opadały duże, mokre płaty. Dobrze się dziś wyspał i dopiero przed chwilą zjadł na śniadanie w bufecie gorący boczek z groszkiem.

Pozostawało zaledwie sześciu nie wywołanych, gdy przewodniczący z rozpędu natrafił na niespodziankę:

— Zgadzacie się przysięgać? Proszę odejść...

— Nie.

Niby człowiek, który w ciemnościach wpadł na drzewo i mocno uderzył się czołem, przewodniczący na moment zgubił wątek pytań i zatrzymał się. W grupce świadków usiłował znaleźć tę, co odpowiedziała tak zdecydowanie i ostro — głos był kobiecy — ale wszystkie kobiety wyglądały jednakowo i patrzyły nań z jednakowym szacunkiem i gotowością. Zajrzał do spisu.

— Pelagia Wasiliewna Karaułowa? Zgadzacie się złożyć przysięgę? — powtórzył pytanie i wyczekująco spoglądał na kobiety.

— Nie.

Teraz dopiero ją zobaczył. Kobieta w średnim wieku. Dość przystojna, czarnowłosa, stoi w tyle za innymi. Pomimo kapelusza i modnej sukni z bufiastymi rękawami oraz dużej bezsensownej wypustki na piersi nie wygląda ani na osobę zamożną ani na inteligentkę. W uszach ma cygańskie kolczyki w kształcie wielkich, dętych kółek; w rękach, skrzyżowanych na brzuchu, trzyma niewielką torebkę. Odpowiadając porusza tylko ustami; cała twarz, kolczyki w uszach i ręce z torebką pozostają nieruchome.

— Czy świadek jest prawosławną? — Prawosławną.

— Dlaczego nie chce składać przysięgi?

Świadek patrzy mu w oczy i milczy. Stojący przed nią świadkowie rozstąpili się i teraz cała jest widoczna wraz ze swoją torebką i cienkimi, żółtawymi rękami.

— Może świadek należy do jakiejś sekty, która nie uznaje przysięgi? Proszę się nie bać. Mówcie! Nic was za to nie spotka. Sąd weźmie pod uwagę wasze wyjaśnienia.

— Nie.

— Nie sekciarka?

— Nie.

— A więc, proszę świadka: być może, świadek obawia się, że w swych zeznaniach może napotkać na coś niemiłego, niewygodnego dla świadka osobiście — rozumiecie? Więc na takie pytania, zgodnie z prawem, wolno świadkowi nie odpowiadać. No co, teraz zgoda?

— Nie.

Głos młody, młodszy od twarzy, brzmi zdecydowanie i jasno; zapewne brzmiałby dobrze w śpiewie. Wzruszywszy ramionami, przewodniczący przywołuje wzrokiem członka sądu z lewej strony i zamienia z. nim szeptem parę słów. Tamten odpowiada również szeptem:

— Tu jest coś nienormalnego. Może ona jest w ciąży?

— A cóż to ma do rzeczy? Zresztą wcale nie widać... Świadek Karaułowa, sąd pragnie wiedzieć, na jakiej podstawie odmawiacie złożenia przysięgi? Nie możemy ni z tego, ni z owego uwolnić świadka od przysięgi. Proszę odpowiadać. Czy świadek dobrze słyszał?

Tak samo nie wykonując żadnych ruchów kobieta coś krótko odpowiada, lecz tak cicho, że niepodobna zrozumieć.

— Sąd nic nie słyszy, proszę głośniej! Świadek chrząka i bardzo głośno oświadcza:

— Jestem prostytutką...

Obrońca, cichutko wystukujący nogą do rytmu jakimś swoim myślom, nagle zatrzymuje się i uważnie spogląda na świadka.

„Należałoby zapalić światło..." — myśli i jakby zgadując jego życzenie woźny sądowy naciska z początku jeden guzik, potem drugi. Publiczność, przysięgli i świadkowie podnoszą głowy i patrzą na zapalające się żarówki. Tylko sędziowie, przyzwyczajeni do efektów nagłego oświetlenia, pozostają obojętni. Teraz jest całkiem przyjemnie: jasno i śnieg za oknami ściemniał. Przytulnie. Jeden z przysięgłych, starzec, ogląda Karaułowa i mówi do sąsiada:

— Z torebką...

Tamten milcząco kiwa głową.

Koniec wersji demonstracyjnej.