Edward Lubowski

CZARNOKWIT

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY.

AKT I.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

AKT II.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

AKT III.

ODSŁONA I.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Odsłona II.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

CZARNOKWIT

Krotochwila w trzech aktach.

Lubowski Edward

OSOBY.

WOJCIECH ZŻYMALSKI właściciel dóbr p. Grzywiński.

ŻONA jego ... panna Figarska.

ZOFIA córka ... p. Szymanowska.

MELANIA kuzynka ... p. Borkowska.

DYSZLEWSKI sąsiad ... p. Żółkowski.

SZCZWAŃSKI sąsiad ... p. Stromfeld.

TADEUSZ jego syn ... p. Prażmowski,

GRUBASIEWICZ rezydent ... p. Ostrowski.

Hr. FATYGAŃSKI ... p. Rapacki.

ZENONEK, syn Dyszlewskiego ... pani Holeman.

KUCHARZ ... p. Chomiński.

MACIEJ. - RZĄDCA. — WALERKA. — ANTONI.

Rzecz dzieje się na wsi, we dworze p. Zżymalskiego.

Sztuka została przedstawiona przy otwarciu sezonu jesiennego roku 1878, to Teatrze Rozmaitości.

AKT I.

Scena I.

Obszerna sala przyzwoicie umeblowana — dwie kanapy biórko na froncie — drzwi z dwóch stron, i z głębi, okno z boku. Przy otwarciu zasłony, siedzi przy biórku p. Wojciech tyłem obrócony do pokornie na stołku siedzącego Dyszlewskiego. Dyszlewski — blady, wychudły, mina pokorna przygnębiona choć nie bez godności — patrzy w ziemię głęboko zamyślony. Zżymalski notując piórem, mruczy pod nosem urywane słowa.

DYSZLEWSKI.

(wzdycha głęboko).

ZŻYMALSKI. 

(obracając się do niego) .

Co mówisz?

DYSZLEWSKI

Ja?... nic, tylko chciałem...

ZŻYMALSKI.

Zaraz kochanie pogadamy, bo już kończę.... (Ucząc) dwadzieścia dwa tysiące ośmset pięćdziesiąt sześć rubli, kopiejek czternaście... dosyć będzie tego na dziś... (wstając i prostując się) . Tom się namordował! aż mi się pot leje z czoła... wyobraź sobie nie mogłem się dorachować dziesięciu tycięcy... sto razy zaczynałem na nowo rachunek, aż też i deficyt pokryty...

DYSZLEWSKI.

Jakto? deficyt?

ZŻYMALSKI.

Deficyt mniemany... Tak trutynującego rachunki, możesz mnie zobaczyć codziennie, niewyjmując świąt i niedziel!...

DYSZLEWSKI

Szczęśliwyś! masz co rachować!

ZŻYMALSKI.

Nie spuszczam się na nikogo, choć mam rządcę, ekonowów, karbowych i tego... (mówi po cichu) iedołęgę Grubasiewicza, który tylko pływa w perfumach i romansuje mi ze wszystkiemi dziewczętami na folwarkach. Energia do stu tysięcy! żelazna wola — oto mój nervus agendi, oto hasło mojego życia. Energia w tej walce o byt, nieugiętość... twardość stali, oto co mnie cechowało od kolebki! Kto nie ma energii ten żyć nie wart, ten powinien ustąpić silniejszym, zejść z pola, bo ten świat nie dla słabych do stu tysięcy!

DYSZLEWSKI.

Miałem i ja energią, nie na wiele mi się przydała, i dziś właśnie przyjechałem... (wzdycha bardzo głośno)

ZŻYMALSKI.

Nie miałeś jej nigdy kochanie — pamiętam w czwartej klasie jakeś się zbeczał, gdy cię wpakowali do kozy, a pamiętasz z jaką zimną krwią ja odsiadywałem ją po kilka godzin... Albo później, gdym po ojcu wziął trzy tylko wioski, czy założyłem ręce? czy powiedziałem sobie: mam już dosyś? Nie — żelazną wolą zrobię z tych wiosek sześć... i zrobiłem...

DYSZLEWSKI.

I ja też...

ZŻYMALSKI

Nie kochanie, ty nie... Tyś się ożenił z miłości z uboga, oto i djabli wzięli chudą, wioszczynę na na stroje twojej jejmości, na dzieci..;

DYSZLEWSKI.

Broń Boże! nieszczęścia tylko... fatalne okoliczności...

ZŻYMALSKI.

Nic ma fatalnych okoliczności dla człowieka z żekznij, wolą, bo taki łamie je i... (patrząc przez okno ) . A do stu tysięcy! bydło wlazło na gazon... (przybliżając się do okna) . Maciej przyjdź mi tu zaraz... a to szelmy!

DYSZLEWSKI.

(na str.)

Miły Boże, kiedyż ja mu opowiem!

ZŻYMALSKI 

(do wchodzącego lokaja) .

Powiedz ekonomowi, żeby pastucha za łeb wytargał w mojem imieniu... rozumiesz?... Czy pan hrabia wstał już?

LOKAJ. 

Już się ubiera.

ZŻYMALSKI. 

Salony wyfroterowane?

LOKAJ.

Już.

ZŻYMALSKI.

Przywieźli od Jossla cukier i kawę?

LOKAJ.

A jakże.

ZŻYMALSKI.

Niech mi tu później kucharz przyjdzie... a pastucha za łeb... pamiętaj, (zwracając się do Dyszlewskiego) . Tak kochanie, oko pańskie konia tuczy... (siadając) więc cóż cię tak wczas sprowadziło do mnie?

DYSZLEWSKI.

Gdybyśmy nie byli starymi kolegami i przyjaciółmi, nic śmiałbym, klnę się uczciwem słowem, nachodzić cię w tak...

ZŻYMALSKI. (zrywając się) .

A do stu tysięcy, czego ten rządca spóźnia się z raportem! Macieju! Janie! jest tam kto. (odwracając się do niego) . Powiadam ci, regularność jest drugim ekonomicznym warunkiem w gospodarstwie, ona wspiera energią, i nadaje jej cel jasny. Tyś kochanie... nigdy podobno nie rządził się tą maksymą (spostrzegając Macieja) Jesteś, dobrze, zawołaj mi tu rządcy. Więc mówże coś miał mówić.

DYSZLEWSKI.

Powtarzam i klnę. się uczciwym słowem....

ZŻYMALSKI.

Nie dawaj nigdy słowa... Machiawel powiedział, że lepiej go nie dotrzymać gdy można...

DYSZLEWSKI 

(spluwając).

Tfu — taką zasadą, się brzydzę, i jeżeli daję słowo, wiem że go dotrzymam, dla tego mój drogi Wojciechu...

ZŻYMALSKI.

Ja nie daję nigdy słowa, i nic nikomu nie przyrzekam, a na co mi się wiązać? Mam co zrobić, zrobię — nie chcę czego zrobić, nie przyrzekani...

DYSZLEWSKI.

Wiem o tem, i dla tego też krótkiem! słowy opowiem, po co tu dziś przyjechałem...

ZŻYMALSKI.

Mówże, bo mnie zaciekawiasz... (spostrzega wchodzącego rządcę.) Nigdy pan nie przyjdziesz akuratnie... Spóźniłeś się pan o półsiódmej minuty... a wszak pan wiesz, że u mnie regularność rzeczą świętą...

RZĄDCA.

Proszę jaśnie pana... dopiero co wróciłem z miasteczka, gdzie mnie pani posłała.

ZŻYMALSKI.

A to po co? umie pani nic nie mówiła.

RZĄDCA.

Do sklepu po...

ZŻYMALSKI.

Acan mnie się zawsze przedtem opowiadać winieneś. Nie cierpię rządu w rządzie... ja tu tylko mogą osobą pańską rozporządzać. Pokaż pan rachunki.

RZĄDCA.

Proszę jaśnie pana.

DYSZLEWSKI 

(na strome).

Miły Boże. Kiedy ja przyjdę do słowa!

ZŻYMALSKI 

(przeglądając podane rachunki) .

Co znaczy ta zaliczka ?

RZĄDCA.

Antek zachorował i żona przyszła prosić...

ZŻYMALSKI.

Nic nie szkodzi — zapomogę dać skoro chory, byle mi nie długo chorował, ale się pan sam drugi raz nie rządź. Nie lubię hojności z mojej kieszeni. Pachciarz wrócił?

RZĄDCA.

Wrócił i zapłacił,

ZŻYMALSKI.

Wypowiedzieć mu kontrakt skoro się spóźnia z ratą o dwa tygodnie... Dziś mu sfolguję na 2 tygodnie, a jutro nie odbiorę za 2 lata. Możesz acan odejść. (Rządca odchodzi) .

(Odwracając się do Dyszlewskiego) . A co? wszystko jak w zegarku. Rozumiesz teraz? Gdyby taką, wszyscy u siebie zaprowadzili administracyę, niepotrzebowaliby siedzieć w kieszeni u lichwiarzy, ani potem szukać służby po świecie. Więc mówiłeś?...

DYSZLEWSKI.

Powiem krótko... Wiesz najlepiej, pod jakiemi uciążliwemi warunkami wziąłem dzierżawę... potem nieurodzaj przez dwa lata, choroba w domu.

ZŻYMALSKI.

Dziwna rzecz, że u ciebie wszystko naraz i nieurodzaj i...

DYSZLEWSKI.

Księgosusz, który mi wytłukł inwentarz.

ZŻYMALSKI.

No — patrzaj: a że u mnie bydło w rygorze tak jak i ludzie, to się i zaraza nie czepi...

DYSZLEWSKI.

Cóżem temu winien? przeznaczenie...

ZŻYMALSKI.

Wstydź się mówić takie słowa... w przeznaczenie wierzą tylko słabi i niedołężni, nigdy ludzie wyżsi... Oto masz przeznaczenie. Żona moja naprzykład ciągle mi klekcze w uszy, że Zosia nie ma przeznaczenia iść za rabiego Fatygańskiego, a tymczasem ja jej dowiodę że je ma, i dla tego jutro odbędą się u mnie solenne zaręczyny, na które cię zapraszam.

DYSZLEWSKI.

Dziękuję kochany sąsiedzie, ale wracać muszę, żona czeka...

ZŻYMALSKI.

Masz tobie z żoną! Pozostań u mnie trochę, przypatrz się czem u mnie jest żona, a oduczysz twoją od różnych fanaberyj...

DYSZLEWSKI.

Zrozum tylko kochany przyjacielu moje położenie.

ZŻYMALSKI 

(niecierpliwie ).

Jeżeli obejmuję swym rozumem położenie całej prowincyi — ba! całego kraju, to przypuścisz, że i liche twoje zapewne... !

DYSZLEWSKI.

Właśnie też... (spostrzegłszy wchodzącą żonę Zżymalskicgo i Zosię). A na miłego Boga — kiedyż ja mu opowiem!

Scena II.

CIŻ, ŻONA i CÓRKA.

ŻONA

(pokornie).

Może ci mężusiu przeszkadzam?

ZŻYMALSKI.

Niezawodnie, konferujemy tu o ważnych sprawach...

ŻONA.

Witam pana Dyszlewskiego, jakże się ma żona, Zenonka już widziałam...

DYSZLEWSKI 

(całując ją w rękę).

Ślicznie dziękuję, żona jak zawsze niedomaga.

ZOSIA.

Ale Zononek dobrze wygląda.

DYSZLEWSKI.

Je ogromnie, trudno mu nastarczyć, był już u pani?

ŻONA.

Był i powiedział nam dzień dobry... mężusiu, przyjdziemy później.

ZŻYMALSKI.

I cóż tam znowu za interesa? pewnie głupstwa o których i mówić nie warto?

ZOSIA.

Przeciwnie kochany ojcze, bardzo ważne sprawy.

ZŻYMALSKI.

Cóż sobie Zosia pozwala sądzić o tem, czy-co ważne lub nie?

DYSZLEWSKI.

Jeżeli państwo pilną macie rozmowę, ja poczekam w ogrodzie.

ŻONA. 

Nie wiem... jakże mężusiu?

ZŻYMALSKI.

A no mówcie — skoro Dyszlewski taki łaskaw i poczeka.

DYSZLEWSKI.

Poczekam, poczekam (kłaniając się kilkakrotnie wychodzi pomrukując:) Z nim trudniej jak z ministrem.

Scena III.

ZŻYMALSKI

(rozsiada się w fotelu, namarszcza srogo

Obie stoją, przed nim trwożne i nieśmiałe — potem GRU-

BASIEWICZ).

Czemże mnie magnifika moja uraczyć myśli?

ŻONA.

Mój kochaneczku, tylko się nie gniewaj!

ZOSIA.

Mój drogi ojczulku!

ZŻYMALSKI.

Odpowiadać wprost na zapytanie. Powinnyście mnie już znać dostatecznie, żeby wiedzieć, że ja za swój czas odpowiedzialny jestem przed swojem sumieniem, przed sobą samym, przed...ŻONA. Nie przychodziłabym cię też męczyć lada czem.

ZŻYMALSKI.

Pieniędzy ci pewnie trzeba? masz tu...

ŻONA.

Tyle razy chciałam z tobą pomówić o naszem dziecku.

ZŻYMALSKI.

O jakiem?

ŻONA

No o Zosi, a jakoś nigdy zebrać się nie mogłam na odwagę, lecz kiedy jutro już ma się odbyć uroczystość zaręczyn, nie mogę łez ukryć... (płacze)

ZOSIA

(wybucha szlochem i rzuca się do kolan ojcu).

ZŻYMALSKI.

(powstając).

Co to? co ma znaczyć ten lament?

ZOSIA.

Ja nie kocham pana Fatygańskiego.

ŻONA. 

Tak, ona go nie kocha.

ZOSIA. 

I nigdy go kochać nie będę.

ZŻYMALSKI. 

A któż ci każe go kochać?

ŻONA.

Możeszże mężu radzić dziecku postępek, któren się sprzeciwia religii?

ZŻYMALSKI.

Dajno pokój z teologia, bo się na niej nie znasz. (zwracając się do Zosi). Dlaczego nie chcesz Fatygańskiego?

ZOSIA.

Bo go nie kocham.

ZŻYMALSKI.

Dla czego go nie kochasz, kiedy ja sobie tego życzę?

ZŻYMALSKI.

Widzisz, mam cię. Nie wiesz, czyli nie masz świadomości swej duszy, ale ja jako psycholog i ojciec, znam ją lepiej od ciebie, i mówię ci: pokochasz!

ZOSIA.

Nigdy!

ŻONA.

Mężusiu zlituj się!

ZŻYMALSKI

Czy wy myślicie, że ja jestem pierwszym lepszym mężem i ojcem? że ja nie umiem zapanować nad uczuciami i sytuacyą? Pan Tadeusz chłopiec porządny, ojca jego inteligencyą szanuję, ale pan Tadeusz gospodaruje z pańska, i będzie miał wszystkiego kilkadziesiąt tysięcy. Czy ja temu winien, że on ma tylko kilkadziesiąt tysięcy? Tymczasem hrabia Fatygański...

ŻONA.

Człek zużyty i fanfaron zadłużony.

ZŻYMALSKI

Zużyty znaczy doświadczony, a co do długów, prawda ma ich trochę, ale ma ogromne obszary na Ukrainie, które ja sam wezmę w administracyą, czyli że za lat 10, Zosia będzie jedna z najbogatszych właścicielek i do tego hrabiną,.

ZOSIA.

Nie dożyję tego.

ZŻYMALSKI.

Zobaczymy, a teraz proszę was nie zabierajcie mi drogiego czasu (wchodzi Grubasiewicz) Dobrze że cię widzę stary przygrzewaczu.., no odejdźcież już sobie!

ŻONA 

(płacząc).

Mężu, maszże ty serce?

ZOSIA.

Ojcze — ja umrę!

GRUBASIEWICZ

(wystrojony śmiesznie, ubranie w kratki, ogromny fular z boku, lat 56, gada głośno i śmieje, się głośno, ruchy rubaszne i zamaszyste, podchodzi zwolna nadsłuchując, nareszcie staje przy krześle Zżymalskiego).

Pozwalasz pan biednym moim paniom zalewać się łzami?

ZŻYMALSKI.

Tylko ty mi się nie wtrącaj.

GRUBASIEWICZ.

Dla czego nie? Zadajmy sobie takie naprzykład pytanie: jeżeli panna Zofia zachoruje?...

ŻONA.

Odproś obiad, namyśl się jeszcze...

ZŻYMALSKI

(z gniewem).

Ja obiad odprosić, namyślać się, ja który nigdy nie zażyłem jeszcze tabaki bez namysłu?

GRUBASIEWICZ.

Domyślani sio czego płacze moja biedna panienka, i mówiłem panu zawsze, że wstydzić by się powinien tak być srogim...

ZŻYMALSKI.

Nie plećże głupstw!

GRUBASIEWICZ.

Mnie pleść głupstwa wolno, ale panu ich robić nie wolno, bo zadajmy sobie takie np. pytanie: co będzie...

ZŻYMALSKI.

Grubasiewicz nie zapominaj w czyim jesteś domu!

GRUBASIEWICZ.

Jakżebym miał o tem zapominać, skorom na ten dom dał wtedy, gdy właśnie panu brakło gotówki przed 20 laty, cały swój kapitalik.

ZŻYMALSKI.

Cóż to? wymawiasz mi?...

GRUBASIEWICZ.

Broń Boże, ale nie jestem pańskim fagasem.....

ŻONA.

Panie Grubasiewicz daj pokój!

GRUBASIEWICZ.

Dla czego mam dać pokój? Ja duszy mojej tak jak wszyscy w tym domu, nie sprzedałem panu Zżymalskiemu...

ZŻYMALSKI.

Płaczciesz sobie tutaj i krzyczcie, tym razem ja wam ustąpię! (wychodzi na prawo).

ŻONA.

(idąc za nim).

Mój mężusiu... (wychodzi).

Scena IV.

ZOSIA. - GRUBASIEWICZ.

GRUBASIEWICZ

(wskazując palcem za odchodzącym).

Żeby nie ja, toby on tu wszystkim głowy poprzestawiał...

(spostrzegając Zosię siedzącą w zadutnie na fotelu). A moja panieneczka! moje dzieciątko, którem wypiastował na rękach... (zbliżając się). No, no, zmieni się na lepsze, już już nie dam krzywdy wyrządzić mojej małej!

ZOSIA.

Tak się panu zdaje.

GRUBASIEWICZ.

Przecież wiem co mówię, a dziś jeszczem kieliszka w gębie nie miał... tylko zadajmy sobie takie naprzykład pytanie: o coście płakały?

ZOSIA.

O to, że mnie ojciec chce wydać za tego Fatygańskiego.

GRUBASIEWICZ.

Za tego zdechlaka? tfy, nie dam, nie dam! Domyślałem ci się ja czegoś, ale żeby aż do tego dojść miało!

ZOSIA.

Umrę na suchoty ze zmartwienia.

GRUBASIEWICZ.

Nie, nie, na suchoty broń Boże! ale zadajmy sobie takie naprzykład pytanie, dla czego go panienka nie chcesz?

ZOSIA.

Bo go nic kocham.

GRUBASIEWICZ.

I nic więcej?

ZOSIA.

Bo... bo... kocham innego.

GRUBASIEWICZ.

(śmiejąc się w glos).

Aha! zarazem się domyślił. No, no, zrobi się. zrobi — alo przestań już panno Zosiu płakać, bo i mnie 'zaraz tak jakoś markotno. (Schyla się nad nią, chcąc ją wziąźć za rękę — Zosia wydaje krzyk),

ZOSIA.

Ah! tak para czuć okropnemi perfumami!

GRUBASIEWICZ.

(obrażony).

Okropne? perfumy mojego chemicznego połączenia? Panno Zosiu, chyba nie masz nosa?

ZOSIA.

(na wpół z płaczem, na wpół ze śmiechem). Jakże nie mam — ale to takie straszne...

GRUBASIEWICZ.

Połączenie?

ZOSIA.

Perfumy; — pójdę już do mamy, może mama co wybłagała... ah! ja nieszczęśliwa! (odchodzi na lewo).

Scena V.

GRUBASIEWICZ 

sam. 

(stoi chwilkę zadumany).

Co ona ma przeciw mojemu chemicznemu połączeniu? (wyjmuje chustkę i wącha ją z rozkoszą). Cudne! Arabskie kadzidła za nic: (wyjmuje flakonik) królowa Magielońska mogłaby się skrapiać niemi całe życie!... Dobre dziecko, ale że się niezna na perfumach to nie, dalibóg nie! To nie tak jak Kasia na Grzymałówce... jakem ją, uszczypnął w brodę, poczerwieniała i zaczęła się chichotać i niby wzdragać: "Dajże pan już pokój bo ucieknę", ale jakem jej wylał za gors moich perfumów, tak formalnie zgłupiała, bo stanęła na miejscu jak słup i przez kwadrans nie odetchnęła wcale... Kasiątko moje, już jaja ugłaskam powoli, trochę teraz jeszcze dzika, nic dziwnego, chowa się sama na folwarku... Ej Grubasiewiczu jakeś ty dobrze zrobił, żeś się nie ożenił! Byłbyś się musiał pilnować codzień jednej potrawy, i to przez całe życie, a tak dziś Kasia, jutro Marysia... i życie płynie mi jak w raju... to jest płynęłoby mi jak w raju, gdyby nie dziedzic tych włości i tego domu... Hm, zadajmy sobie naprzykład takie pytanie, czy mam się z nim pokłócić o Zosię, czy zmilczeć?... Biedne dziecię kocha się!... a kochanie jest czemś co ja rozumieć będę do grobowej deski! Chce umrzeć na suchoty — okropna choroba, niby nic nie boli, a niemożna ani zabawić się ani tracić z przyjaciółmi — dla czegoż to ja, co się więcej razy w życiu kochałem niż jest jabłek na wielkiej jabłoni w naszym sadzie, nigdym jakoś nie pomyślał o suchotach... Nogi mi tylko niedomagają., zwłaszcza w tych dniach gdy się zjechała taka kupa gości. A to temu leć przysposobić pokój, a temu koni przypilnuj, a tej wdówce pędź po mydełko do miasteczka...

Scena VI.

MELANIA I GRUBASIEWICZ.

Melanja 33 lat, przystojna, w mówieniu trochę przeciąga, kokietka. )

MELANIA.

Czy uwierzysz panie Grubasiewicz...

GRUBASIEWICZ

(na str. ) Ta i ona.

MELANIA.

Żem właśnie o panu myślała?

GRUBASIEWICZ

(śmiejąc się rubasznie). He, he, o mnie? e niemoże być... a zresztą, kto wie!

MELANIA.

Myślałam długo, wczoraj i dzisiaj.

GRUBASIEWICZ.

Pani Dobrodziejka żartuje? (na str. ) a może i nie żartuje?

MELANIA.

Nigdy z takich ludzi jak pan, a do tego przyjaciół moich najlepszych krewnych, niemam zwyczaju żartować. Siadaj pan tu przy mnie.

GRUBASIEW1CZ.

Siadać ?

MELANIA.

Przecież mówię wyraźnie?

GRUBASIEWICZ.

Prześlicznie pani Dobrodziejko, i zdaje mi się, że słyszę pienie słowika.

MELANIA.

O! pan poeta!

GRUBASIEWICZ.

He, he, pisało się to tam kiedyś wierszyki...

MELANIA.

Zatem proszę tu przy mnie, i pogadajmy poważnie.

GRUBASIEWICZ

(siadając na końcu dołka niezgrabnie.

(na str. ) Smaczna kobieta jak Boga kocham.

MELANIA.

Mam się pana poradzić...

GRUBASIEWICZ.

Ale, ale, jakże pani Dobrodziejce posłużyło mydełko?

MELANIA.

Doskonale. — Od kilku dni jak tu bawię w tym domu, patrzę bacznie na wszystko, i dostrzegłam smutek Zosi i jej matki.

GRUBASIEWICZ.

Ba!

MELANIA.

Czy i pan dostrzegłeś?

GRUBASIEWICZ.

Płakało to przy mnie jak bóbr.

MELANIA.

A wiesz pan dla czego ?

GRUBASIEWICZ.

Jakżebym nie wiedział, ja com się zrósł z tym domem!

MELANIA.

Zosia nieehce iść za mąż, nieprawdaż?

GRUBASIEWICZ.

Ale owszem.

MELANIA.

Chce?

GRUBASIEWICZ.

Którażby niechciała? tylko że niechce za tego co jej ojciec wybrał.

MELANIA.

Za hrabiego Fatygańskiego?

GRUBASIEWICZ.

Juścić i za to ją chwalę — taki zdechlak proszę pani, a czy on to na męża, ona zaraz po ślubie uciekłaby od niego.

MELANIA.

No — zdechlakiem nie jest, ja go przecie znam od dawna, tylko niestosowną dla niej partyą.

GRUBASIEWICZ.

Juścić żebym ja był na ten przykład panną, niewziąłbym go ani za sto miljonów, a on jeszcze do tego zadłużony po uszy.

MELANIA.

Trzeba tę biedaczkę ratować — pomożesz mi pan?

GRUBASIEWICZ.

A jakże, tylko zadajmy sobie takie naprzykład pytanie: w jaki sposób?

MELANIA.

Jabym może znalazła, gdybyś Ty, panie Grubasiewicz... kochany panie Grubasiewicz...

GRUBASIEWICZ 

(na str. z wykrzykiem). Kochany!

MELANIA.

Chciał dopomódz swoim wpływem na pana Zżymalskiego.

GRUBASIEWICZ. Oj maruda to okrutny!

MELANIA.

No ale gdybyś tak chciał.. (dając mu rękę, pocałowania) miałbyś we mnie przyjaciółkę, któraby ci tego do śmierci nie zapomniała.

GRUBASIEWICZ 

(przechylając się z wysileniem i całując rękę) (bardzo głośno).

Oh.  pani Dobrodziejko — co za pulchniutka raczka!

MELANIA 

(odskakując od niego i zatykając sobie nos. ) Cóż za okropne perfumy!

GRUBASIEWTCZ

(przerażony).

Okropne? Ależ pani Dobrodziejko moje chemiczne połączenie!

MELANIA.

Pfe — pójdź pan do mego pokoju, dam ci prawdziwych angielskich.

GRUBASIEWICZ.

Może i dobre angielskie, ale zadajmy sobie takie naprzykład pytanie, dlaczegoby te złe być miały?

MELANIA.

Brzydko pachną.

GRUBASIEWICZ

(obrażomy. )

A! daruje pani Dobrodziejka, ale to już zależy od nosa.

MELANIA.

Mniejsza z tem, lecz cóż będzie z Zosia., podobno ona kocha kogo innego?

GRUBASIEWICZ.

Moje perfumy kupują, w miasteczku, pani Dobrodziejko.

MELANIA.

Bo w takim razie trzeba podstawić tamtego, sprowadzić go tutaj, prawda?

GRUBASIEWICZ.

Prawda, tylko że on tu zdaje mi się, jest już.

MELANIA.

Jest, a któżto taki?

GRUBASIEWICZ.

Młody Szezwański, jabym jednak radził, poprostu tego zdechlaka kijem wyłomotać i...

MELANIA.

Hrabiego?

GRUBASIEWICZ.

Ano tak — najprostszy sposób.

MELANIA.

Ale fe! (zatykając sobie nos) Panie Grubasiewicz, proszę cię sprobój moich perfum...

GRUBASIEWICZ.

Jako żywo, nigdy! — z temi mnie pochowają, !

MELANIA.

Co ci szkodzi spróbować?

GRUBASIEWICZ.

Spróbować? mogę.

MELANIA.

Słyszę głos pana Zżymalskiego, niechże nas razem nie widzi, chodź pan do mego pokoju na walnij radę (idzie naprzód, na lewo za nią:

GRUBASIEWICZ 

(kory mówi mrukliwie)

Ładna bo ładna, ale lekkomyślna, na niczem się niezna. (wychodzą).

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT II.

Scena I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT III.

ODSŁONA I.

Scena I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Odsłona II.

Scena I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej