Artur Oppman

CZTERY KOMEDYJKI

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

JAŚ I MAŁGOSIA

OSOBY:

AKT 1-szy.

AKT II-GI.

AKT III-ci.

AKT IV ty.

ŻABI KRÓL

OSOBY:

AKT I-szy.

AKT II-gi.

CZERWONY KAPTUREK

OSOBY:

AKT 1-szy.

AKT II-gi.

RÓŻA Z ZACZAROWANEGO OGRODU

OSOBY:

AKT I-szy.

AKT Il-gi.

AKT III-ci.

AKT IV-ty.

CZTERY KOMEDYJKI

Artur Oppman

JAŚ I MAŁGOSIA

OSOBY:

DRWAL
JEGO ŻONA
CZAROWNICA
JAŚ
MAŁGOSIA

AKT 1-szy.

Izba w domu drwala.
JAŚ i MAŁGOSIA: potem drwal i jego żona.

(Jaś i Małgosia, dzieci tłuste i rumiane, siedzą na ławie).

JAŚ.
Ej! siostrzyczko, nie smuć się.

MAŁGOSIA.
Jeść okropnie mi się chce.

JAŚ.
I jam nie jadł cały dzień. Małgosia.
(pokazując na pieniek, stojący w kącie).
Z głodu ten gryzłabym pień.

JAŚ.
Ojciec z mamą wrócą wnet, może jeść przyniosą co.

MAŁGOSIA.
Poleciałabym het! het, gdzie maliny w lesie są.

JAŚ.
Dziś za późno, jutro w las pobiegniemy z mamą wraz, toż to uczta będzie hej! (śmieje się).

MAŁGOSIA.Śmiej się, bracie, śmiej się, śmiej, a mnie płakać chce się już (płacze).

JAŚ.
Nie płacz, mój buziaczku z róż! lepiej — wiesz co'? ty i ja zatańcujmy...

MAŁGOSIA.,
Ha, ha, ha! tańczyć ci się, Jasiu, chce?

JAŚ.
I zaśpiewać...

MAŁGOSIA.
Bodaj cię!

JAŚ.
Dalej, siostro! — raz! dwa! trzy! toż z nas dzieci gdyby skry!
(tańczą i śpiewają).

(Piosenka).

(Pod koniec tańca i piosenki wchodzi drwal z żoną, stają na progu).

DRWAL.
Dzieci! dzieci! co wam w głowie? (do żony) nawet chleba im nie damy...

JAŚ.
Taniec idzie nam na zdrowie, więc tańczymy i śpiewamy.

MAŁGOSIA.
Ale głodniśmy oboje i czekamy na wieczerzę.

ŻONA DRWALA.
Ach, nic nie mam, dzieci moje.

DRWAL
(do żony).
Już mnie, żono, rozpacz bierze.
(Drwal siada na lawie, żona przy stole, dzieci bawią się w kącie).

ŻONA DRWALA.
Co to będzie? co to będzie?

DRWAL.
Próżno chodzę, biegam wszędzie, znaleźć pracy dziś nie mogę.

ŻONA DRWALA.
Chyba żebrać pójść na drogę.

DRWAL.
Żebrać? Nigdy! umrzeć wolę!

ŻONA DRWALA.
Ale dzieci! Ich mi szkoda! ptak poleci w szczere pole; tam są ziarna, tam jest woda; byle ro bak się pożywi, byle muszka znajdzie jadło!

DRWAL.
Ach! Jacy my nieszczęśliwi!

ŻONA DRWALA.
Wszystko! wszystko już przepadło! (płaczą).

JAŚ.
Nie płacz, tato!

MAŁGOSIA.
Nie płacz, mamo! przecież czuwa Bóg nad nami!

DRWAL.
Moje dzieci ukochane, nawet nędza miła z wami.

JAŚ.
Jutro rano, skoro słońce na pogodnem błyśnie niebie, pobiegniemy na jagody dla was, drodzy, i dla siebie. Toć to jadło wyśmienite! i posili nas niezgorzej.

MAŁGOSIA.
Jaki dobry Bóg Wszechmocny, że owoce w lesie mnoży.

DRWAL.
Dobrze, dzieci! ale teraz czas do spania już się zbliża.
Żona drwala.
Zmówcie pacierz i na piersiach zróbcie znakświętego krzyża.

DRWAL.
Pocałujcie na dobranoc i tatusia i mateczkę ( dzieci całują rodziców ).
Żona drwala.
Niech Pan Jezus miłosierny ma w opiece tę chateczkę!

AKT II-GI.

Izba w chacie drwala.

DRWAL i ŻONA jego śpią, MAŁGOSIA również; JAŚ siedzi na posłaniu. Księżyc świeci w okno.

JAŚ
(cicho).
Siostro! obudź! obudź się!

MAŁGOSIA
(nawpół we śnie).
Ach! jakże mi jeść się chce!

JAŚ.
Wstań, pójdziemy na maliny.

MAŁGOSIA
(budzi się).
Dobrze, bracie mój jedyny, wnet gotowa będę już. (Zarzuca kaftanik). Mama z tatą śpią tuż, tuż, więc wychodźmy pocichutku, ostrożniutko, pomalutku, by nie zbudzić czasem ich

JAŚ.
Byle tylko wilków złych nie napotkać...

MAŁGOSIA.
Albo może czarownicy... czy jest w borze?

JAŚ.
Jest podobno... chatkę ma piernikową...

MAŁGOSIA.
Ha! ha! ha! piernikowa — mówisz — chatka, ach, braciszku! to mi gratka! taki domek znaleźć nam! wnet urwałabym kawałek!

JAŚ.
Czyż się znajdzie taki śmiałek'? Jabym pewnie stchórzył sam!

MAŁGOSIA.
Ale co tam gadać o tem, nie znajdziemy chatki owej.

JAŚ
(wskazuje na tapczan, gdzie pada blask księżyca ).
Jaki wieczór księżycowy, zda się niebo kapie złotem.

MAŁGOSIA
(wskazuje na tapczan).
Śliczny wieczór! o poranku będzie pełno malin w dzbanku, wonnych malin różowiutkich, tak soczystych i słodziutkich; ach! ucieszą się rodzice!

JAŚ.
Wejdziem cicho i na stole postawimy pełną misę.

MAŁGOSIA.
Tobie nic zjeść nie pozwolę: niech rodzice sami dadzą, niech nasz nocny zbiór podzielą.

JAŚ.
Jakże oni radzi będą, jak się biedni rozweselą.

MAŁGOSIA.
Chodźmy, bracie! czas już, czas! (bierze dzbanek). Hej, dzbaneczku, pójdziem w las.

JAŚ
(otwiera drzwi).
Jasna, cicha, cudna noc...

MAŁGOSIA
(zwracając się do śpiących rodziców).
Niech was strzeże Boża moc!

AKT III-ci.

W lesie.

MAŁGOSIA.
Całą noc i cały dzień już błądzimy... nocny cień spada znowu na ten świat; a my jeszcze ciągle w borze! ach! umrzemy z głodu może; szkoda młodych naszych lat: (płacze). Co tam tatuś i mamusia myślą sobie? jak się smucą! pewnie płaczą, że ich dzieci już do domu nie powrócą.

JAŚ.
Nie płacz, siostro! lepiej ze mną klęknij razem w tę noc ciemną i pomódlmy się oboje.
Może ześle Bóg anioła, co do siebie nas przywoła i pod skrzydła weźmie swoje, na swych śladach siejąc kwiaty — zaprowadzi nas do chaty!

MAŁGOSIA.
Tak, braciszku! dobra rada, Boga wezwać nam potrzeba, on nas przecie nie opuści, z wysokiego patrzy nieba: on łzy nasze widzi wszystkie i westchnienia nasze słyszy.

JAŚ.
A więc, siostro... pieśń nabożna niechaj zabrzmi w leśnej ciszy.

(Klękają i śpiewają modlitwę).

(Modlitwa).

(Dzieci po modlitwie wstają, księżyc wypływa na niebo; widać wpobliżu domek piernikowy).

MAŁGOSIA.
Patrz, braciszku! jakiś domek.

JAŚ.
Prawda! chodźmy! chodźmy tam! może przyjmą nas gościnnie i jeść trochę dadzą nam!

(podchodzą oboje do domku).

MAŁGOSIA
(z przestrachem).
Ach! braciszku, wszak to owy słynny domek piernikowy. Czarownica mieszka tul wnet pochwyci pewnie nas! ona serce ma jak głaz, uciekajmy ile tchu!

JAŚ
(przerażony).
Uciekajmy!

CZAROWNICA
(wybiega z domku).
O, nie! nie! już za późno schronić się, już wy teraz w mojej mocy! dam wam spokój dzisiaj w nocy, ale jutro, gdyście tłuści, zaraz się wam krwi upuści; a gdy chudzi, dam okrasę, jadło smaczne, aż upasę. Potem pieczeń zrobię z was i zjem! ha! ha! ha! ha! ha! będę miała dania dwa... do komórki! spać już czas!

JAŚ.
Pani! zmiłuj! zmiłuj się!

MAŁGOSIA.
Puść nas, pani! błagam cię! ojciec z mamą na nas czeka; droga ciemna i daleka... puść! i drogę pokaż nam.

CZAROWNICA.
Cicho! bębny! ja wam dam! cicho! niema zmiłowania, (do siebie). Wyśmienite będą dania!

(Zmiana: komórka w domku czarownicy, po prawej wielki piec).

(Jaś i Małgosia, potem czarownica).

JAŚ
Co to będzie, siostro droga?

MAŁGOSIA.
Wszystko, bracie, w ręku Boga!

JAŚ.
Zaraz przyjdzie czarownica, ach! to wiedźma strasznolica! jakie kudły, jakie oczy!

MAŁGOSIA.
Kiedy mówi, pianę toczy, jak prawdziwy wściekły pies.

JAŚ.
Już mi w oczach zbrakło łez. Och, Małgosiu! ja się boję!

CZAROWNICA
(za oknem).
Jakże zdrowie, dziatki moje? (wchodzi). Wyśmienicie! widać to! (szczypie w policzek Małgosią). O! policzki jakie są! tłuste, pulchne, idzie ślinka, (do siebie) pyszny kąsek ta dziewczynka! a i chłopiec też niczego! Oj! ty! ty! ty! nic dobrego! nie chciał jeść jegomość nic! (złośliwie): widzisz, chłopcze, jakiś fryc! źle ci było od poranku łykać ciastka bezustanku i owoce, i pierniki, same pyszne smakołyki?!

JAŚ.
Ach, żałuję, żem to jadł, lecz mię wkońcu zmusił głód. Gdybym lepiej strasznie schudł! i jak kreda gdybym zbladł!

CZAROWNICA.
Już się stało! ha! ha! ha! będą świetne dania dwa!

MAŁGOSIA.
Pani! jeszcze błagam cię mego brata puść i mnie. Pomyśl tylko, jak tam matka płacze strasznie... pusta chatka, już w niej piosnka nie zadźwięczy. Ojciec teraz może klęczy pod obrazem i ze łzami z mamą modli się za nami. Raz bądź dobrą, pani droga! my za ciebie będziem Boga błagać zawsze!

CZAROWNICA.
Dosyć, dosyć! próżno płakać, próżno prosić! ja was muszę, muszę zjeść! (złośliwie) toćto przecie dla was cześć, że was pożre czarownica. Na łopatę kładź się mi! za kwandranse dwa lub trzy będzie pieczeń już gotowa!

MAŁGOSIA.
To rzecz dla mnie całkiem nowa, nie wiem, jak się kłaść...

CZAROWNICA.
Więc ja pokażę ci... (kładzie się). Tak! raz... dwa...

Małgosia
(wpychając ją do pieca).
Trzy! potworze! wiedźmo ty! już cię palą ognia skry! widzisz! bardzo ci przyjemnie? czy jeść pieczeń będziesz ze mnie?

(Słychać s pieca krzyk czarownicy).

JAŚ.
Wiwat, siostro! to zuch z ciebie, ocaliłaś mnie i siebie.

MAŁGOSIA.
Teraz czeka nas robota! wszystko świeci się od złota; lecz nic z tego nie ruszymy. Tylko ciastek nazbieramy i do domu pobiegniemy.

JAŚ.
Do tatusia i do mamy!

Koniec wersji demonstracyjnej.

AKT IV ty.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŻABI KRÓL

OSOBY:

AKT I-szy.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT II-gi.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZERWONY KAPTUREK

OSOBY:

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT 1-szy.

Scena I-sza,

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena 2-ga.

MATKA
(sama, patrząc przez okno).
Drogie dziecko! leśną dróżką chyżo stąpa małą nóżką, odwróciła się pieszczotka (woła). Bądź mi zdrowa, buzio z róż! (do siebie). Niech jej złego nic nie spotka, niech ją strzeże anioł stróż.

Scena 3-cia.

Las.

CZERWONY KAPTUREK. WILK.

Czerwony Kapturek idzie pomału, trzymając koszyczek w ręku, z za drzew wychodzi Wilk.

WILK.
A! dzień dobry, mój motylku!

CZERW. KAPTUREK
(ogląda się).
Bóg ci zapłać, panie wilku.

WILK.
Gdzie tak śpieszysz, kwiatku miły?

CZERW. KAPTUREK.
Do babuni.

WILK.
Aj, co siły w tej maleńkiej! czyż nie nuży twoich rączek kosz ten duży? cóż to dźwigasz, powiedz, proszę?

CZERW. KAPTUREK.
Wino, placek i kokoszę nadziewaną, zrumienioną, pan te rzeczy lubi pono?

WILK 
(oblizuje się).
Aż mi z pyska idzie ślinka na wspomnienie twego winka!

CZERW KAPTUREK.
A drób smacznie upieczony.

WILK 
(z zachwytem).
To mój specjał ulubiony, jednak skarbów tych nie ruszę (do siebie). Naprzód ciebie schru-
pać muszę.

CZERW KAPTUREK.
O! ja myślę! nie dla pana moja kurka nadziewana, to dla babci podarunek, by jej siły wzmocnił trunek (po chwili). Biedna babcia! tydzień z łóżka już nie wstaje.

WILK.
A gdzie mieszka?

CZERW. KAPTUREK.
Gdzie się kończy główna dróżka, a zaczyna boczna ścieżka, tam jej domek stoi biały, w drzew zieleni skryty cały.

WILK
(do siebie).
Takie dziewczę zdrowe, świeże, to mi kąsek na wieczerzę! pożarłbym ją na surowo wraz z czapeczką purpurową! oj! mam chrapkę, tylko bieda, że się tego zrobić nie da. Drwale drzewo rąbią w lesie, nuż ich licho tu przyniesie! trzeba czekać (po chwili). Wiem, co zrobię! na śniadanie. połknę sobie starą babcię, a wnuczątko na kolację... (do Czerwonego Kapturka). Patrz, dziewczątko, jak tu ładnie! ptaszków tyle dźwięczne piosnki śpiewa mile. Makolągwy, szczygły. kosy na przeróżne nucą głosy, siądź, posłuchaj z pół godzinki.

CZERW. KAPTUREK.
Nie mam czasu ani krzynki.

WILK
(namawiające).
Eh, nie żałuj sobie chwili, spojrzyj tylko! co motyli! a kwiateczku cóż? nie śliczne? kolorowe, balsamiczne; leśnych ziółek zapach silny toć to balsam nieomylny, on babunię twą uleczy.

CZERW. KAPTUREK
(wypuszcza z ręki koszyczek i ogląda się).
Ach! co kwiatów w samej rzeczy! białe, modre i czerwone (zrywając, mówi): Splotę babci z nich koronę.

WILK
(do siebie).
Rwij, głuptasku, ja tymczasem, jakby strzała, pomknę lasem. Oj, oj, z głodu aż mnie piecze! (po  chwili). Ja babunię twą uleczę!

Czerwony Kapturek siada i zaczyna układać kwiaty.

(Zasłona spada).

AKT II-gi.

Scena I-sza.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena 2-ga.

Wchodzi Czerwony Kapturek.

CZERW. KAPTUREK
(zbliża się).
Jakże długo szłam w tę stronę, wciąż zbaczały psotne nogi (zdziwiona). Drzwi naścieżaj otworzone, w pokoiku nieład srogi! babciu! babciu! patrz! wizyta! swoją wnuczkę masz tu małą! (po chwili).
Co to znaczy? strach mnie chwyta! czy się babci co nie stało? no, czas ruszyć się od proga (podchodzi do łóżka). Jak się miewasz, babciu droga'? (cofa się). Co za uszy wielkie! co to?

WILK
By cię słuchać, moję złoto!

CZERW. KAPTUREK.
Z twoich oczu krew wytryska.

WILK.
Źle cię widzę, podejdź zbliska.

CZERW. KAPTUREK.
Ręce czarne masz, jak z ziemi.

WILK.
Niechże cię uścisnę niemi.

CZERW. KAPTUREK
(z krzykiem).
Czemu masz tak straszne zęby?

WILK.
Bym cię pogniótł na otręby.

Wyskakuje z łóżka, chwyta Czerwonego Kapturka i ciągnie do alkierza; po chwili wraca i kładzie się znowu do łóżka; słychać chrapanie wilka.

Scena 3-cia.

WCHODZI STRZELEC.

STRZELEC
(wchodzi).
Kto tu chrapie, że aż grzmi? hej! dalejże! jest tam kto? a! w alkierzu babcia śpi, na gawędkę zbudzę ją. Pani kumo! wstawajże, przyszedł kum odwiedzić cię (spostrzega wilka). Chryste Panie! wilk! skądże wilk się dostał tu'? legł jak długi na posłanie i rżnie śpika.. Dam ja mu! o! nie ujdzie ci na sucho! strzelę bestji prosto w ucho! ale gdzie to babka stara? pewnie zjadła ją poczwara! trzeba przeciąć brzuch spasiony, nuż ratunek niespóźniony. Mam ja tutaj ostry nóż" wnet po wszystkiem będzie juź! (kraje wilka, odwrócony tyłem do publiczności). Coś czerwieni się jak mak, to chrześniaczka moja! tak! ach, biedactwo! pójdź że, dziecię! znowu jesteś na tym świecie (prowadzi Czerwonego Kapturka na scenę). Cóż tu było?

CZERW. KAPTUREK.
Wilk się wkradł, zjadł babunię i mnie zjadł Jak tam ciemno w brzuchu jego! Brrr...

STRZELEC.
Ach! to żarłok! dość już tego! ukarzemy wreszcie jego.

CZERW. KAPTUREK.
Lecz wprzód wyjmij babcię mą.

STRZELEC.
To się zrobi. No raz, dwa: jest już, dziecię, babka twa!
(Wyprowadza babkę, chwiejącą się).

BABKA.
Och! och! mdło — do apteki!

STRZELEC.
Ja w mej torbie mam tu leki, niech powącha kuma ino!
(Przytyka butelkę do nosa babki).

BABKA.
Miły zapach... co to? wino! jakoś w oczach mi się ćmi (pije). Dobre! zaraz lepiej mi!

STRZELEC.
A wilkowi, nim się zbudzi, urządzimy ładną sztuczkę, niech nie zjada więcej ludzi, niech raz bestja ma nauczkę: nakładziemy w brzuch rozpruty ciężkich głazów bez rachunku, toż wilczysko będzie struty po niestrawnym tym ładunku! wlec, jak żółw, się odtąd będzie, nieszkodliwy i dziecinie. Tak to zbójom bywa wszędzie, nigdy kara ich nie minie!

BABKA.
Ale nim się kum zabierze do tej pracy koło wilka, oto mamy ciasto świeże, oto piwka flaszek kilka, jest pularda, są. ciasteczka; proszę przyjąć poczęstunek, wypij, kumciu!

STRZELEC.
A kumeczka?

BABKA.
Bardzo dobry jest ten trunek! (do Czerwonego Kapturka). Jedz, Kapturku mój Czerwony, dziel się z gościem po połowie, wiwat strzelec doświadczony!

CZERW. KAPTUREK.
Jego zdrowie!

BABKA.
Jego zdrowie!

CZERW. KAPTUREK.
To przeze mnie, babciu miła, ta przygoda się zrobiła. Mama prosto iść kazała, a jam mamy nie słuchała, rwałam kwiatki w gęstym borze, lecz nauczka mi pomoże, i do śmierci swojej samej będę zawsze słuchać mamy!

(Zasłona spada).

RÓŻA Z ZACZAROWANEGO OGRODU

OSOBY:

AKT I-szy.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT Il-gi.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT III-ci.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT IV-ty.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej