Maksymilian Aleksandrowicz Wołoszyn

DROGAMI KAINA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OGIEŃ

MAGIA

PIĘŚĆ

MIECZ

PARA

KOSMOS

SĄD

DROGAMI KAINA

[fragmenty poematu]

Maksymilian Aleksandrowicz Wołoszyn

OGIEŃ

1

Ciało człowieka — jak zwiniona księga,

W której się znaczy każdy dzień żywota.

2

Jak drogowskazy zostawiał za sobą

Osłabłych braci:

Ptaka, zwierzę, rybę,

Drogami ognia krocząc skroś natury.

Bo krew — to pierwszy znak ziemskiego buntu,

A wtóry znak —

Pochodnia pośród wichru.

3

W początkach był Ocean niezmierzony,

Który w swym łożu gorejącym dymił.

W tym to płonącym łonie się zawiązał

Nie rozsupłany życia węzeł: ciało,

Które przenikał ogień, pulsowanie.

Planeta stygła.

Byty płomieniały.

Nasz praszczur, który z ochłodzonych wód

Swój rybi kościec wywlókł ociężale,

Na brzeg niósł w sobie Ocean praczasów,

Z miarowym tchnieniem przypływów, odpływów,

Z pierwotnym ciepłem zasolonych wód —

Tą żywą krew, co pulsowała w żyłach.

4

U brzegów monstrualne się płodziły

Istoty.

Rzeźbiarz wyrafinowany

Ścierał z oblicza ziemi i znów tworzył

Kształty, postacie, formy.

Człowiek zaś

Ginął sprzed oczu w całej ziemskiej trzodzie.

Pełznąc z biegunów tarcze lądolodu

Obiegły życie wrące w głębi dolin.

Natenczas blask rozpalonego ognia

Dał znać zwierzętom o istnieniu ludzi.

5

Dwa ognie są. Jeden — to oswojony

Żar paleniska, kuchni czy komina,

Żar lamp oliwnych i ofiarnych stosów,

Żar starych kuźnic, spławów, wielkich pieców,

Serc wreszcie ogień — ciemny, niewidzialny,

Zrodzony w głębiach od podziemnych law.

A jest też ogień pożóg i podpaleń,

Stepowych ognisk, morskich lamp, koczowisk,

Ogień, co płonął wiedźmom i szamanom,

Żar wodzów, alchemików i proroków,

Płomienie buntu nieugaszonego,

Nieposkromiona prometejska żagiew,

Którą piorunu był zapalił grot.

6

To ogień z bestii wypalił człowieka.

Rodzinę pierwszą krwią zespolił ogień.

Kobieta zaś •— popiołu opiekunka,

Z pradawnej samki przedzierzgnęła się

W siostrę i matkę,

Westalkę, wszetecznicę.

Od chwili, kiedy Agni gniazdo uwił

W popiele paleniska —

Jaskinia zamieniła się w świątynię,

Uczta — w rytuał,

Palenisko — w ołtarz,

Przebieg codziennych czynności — w liturgię.

I ludzkość

Posilała się,

Płodziła

Pod groźnym okiem

Okrutnego bóstwa.

A palenisko wytapiało stop

Ze srebra, ze złotego kruszcu, z brązu:

Ustrój państwowy, religię, rodzinę.

7

Minęły wieki, długie tysiąclecia

Kultury ognia, odkąd pierwszy człowiek

Dach pobudował nad gniazdem Żar-Ptaka

I w takt zaśpiewów płomienistych Rigwed

Pramantha — trzpień w drewnianym wyżłobieniu,

Obracający się na strunach jelit —

Urósł w znak samowoli —

W Prometeja,

A człowiek w sobie dojrzał tylko ogień

W lochu ciasnego ciała zasklepiony.

25 stycznia 1923

Koktebel

MAGIA

1

Na płaskim brzegu Morza Nieznanego

Butelkę pewną podniósł Sindbad Żeglarz,

Zapieczętowaną

Pieczęcią króla Salomona,

A gdy ją otwarł, znalazł się we władzy

Uwięzionego w niej wściekłego Dżina.

Nie sztuka bowiem wyzwolić, rozuzdać

Uśpioną pasję niewiadomych mocy:

Trudniej jest zmusić je do posłuszeństwa.

2

Gdy jeszcze człowiek, zanim się przebudził,

Pożywał snu natury-karmicielki

I przesłaniały tęczowe marzenia

Zjawy dziennego świata; kiedy oracz

Ściskał powieki, by nie zauważyć

Fauna, przez pole przebiegającego;

Na bitej drodze prędzej byś napotkał

Boga niźli człowieka,

Pasterz zaś,

W szmery, w szelesty zasłuchany, słyszał

W podmuchu wiatru jakiś wieszczy głos;

I kiedy siły,

Które w przyszłości rozdzieli świadomość,

Jawiły mu się we własnej osobie —

I wdawał się w konszachty i przewalczał

Te żywe moce, co rozdmuchiwały

Jego ognisko, obracały koło,

Leczyły ciało, wskazywały wodą —

Natenczas świadom był, jak posłuszeństwa

Nauczyć ma ondyny, salamandry,

I sam w swym wnętrzu starał się zwyciężyć

Ich słabość i namiętność.

3

Ale potem,

Kiedy ze snów przedwiecznych świadomości

Ocknął się przy dniu skąpym, kiedy oślepł

Od blasku słonecznego i zatracił

Zdolność jasnowidzenia,

I jak dziecko począł

Naturę badać, ważyć, obmacywać,

Gdy się żywioły przed nim rozszczepiły

Na wagę i na miarę — nie pamiętał,

Że w pozbawionej boskości naturze

Żyją wciąż siły, stanowiące prawa

Nad ludzką wolą, ludzką namiętnością.

4

Jakkolwiek bądź, w tym przemienionym świecie

One istnieją.

I koboldy chciwe

Stal wytapiają, strzegą w ziemi rud,

Gniew salamander płonie w paleniskach,

W żywym promieniu pląsające elfy

Śmigają dziś po drutach,

Prądami mkną dźwięcznymi,

Biesy samumów, pustyń, huraganów

W eksplozjach święcą triumf swój,

Śnią w minach,

Wstrząsają z mocą motorami maszyn,

Ondyny rzeczne, niksy wodospadów

Mozolą się przy kotłach i turbinach.

5

Sam człowiek jednak, nie poznając kształtów

Tak niegdyś znanych, wyobraża sobie,

Że jest jedynym władcą wszechżywiołów,

Nie widząc, jak na rynkach, targowiskach,

Giełdowej gry maskując się pozorem,

Odwieczny wciąż z człowiekiem toczą spór

Duchy żywiołu w ustawicznej waśni.

Sam nawet człowiek, wyzwalając moce

Wieczystej substancjalnej równowagi,

W ich rękach naraz staje się igraszką.

6

Dlatego też każde nowe odkrycie

W naturze — owocuje

Tysiącleciami gwałtów i niewoli

Życie nas uczy jak szczenięta ślepe,

Nos nam wtykając długo i z uporem

We krwawe, pęczniejące gnojowisko,

Póki nienawiść między dwoma wrogi

W szacunek nie obróci się wzajemny,

Równy tej sile,

Którą sam człowiek ruszył ongi z posad.

Każdy bo szczebel wiedzy i poznania

Swój odpowiednik odnajduje w szczeblu

Ofiary, wyrzeczenia:

Bowiem moc

Substancji równoważy się przez miłość.

Magia

To umiejętność przełamania

Siłą duchową oporu natury.

7

Lecz ludzie nierozumni są. Dlatego

Nie w księgach się te prawa zapisuje,

Ale na lufach, głowniach się wykuwa,

Instrumentach zagłady i maszynach.

30 stycznia 1923

Koktebel

Koniec wersji demonstracyjnej.

PIĘŚĆ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MIECZ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PARA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KOSMOS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SĄD

Niedostępny w wersji demonstracyjnej