Ignaz Schuster

DZIEJE STAREGO

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

Tłómacz do Czytelnika.

Część pierwsza.

EPOKA TRZECIA.

Część druga.

ROZDZIAŁ DRUGI.

DODATEK.

DZIEJE STAREGO I NOWEGO TESTAMENTU

Dla szkół katolickich ze 112 obrazkami i z mapami Palestyny i Egiptu

Schuster Ignaz

z niemieckiego przełożył X. F. Kozłowski.

Tłómacz do Czytelnika.

Do przeniesienia niniejszego dziełka z literatury niemieckiej do naszej pobudziło mnie głównie pragnienie przyłożenia się tem do chwały Bożej, a potem nadzieja, że te 112 obrazków w niem zamieszczonych sprawy dziatkom naszym niepospolita radość. Wszakże też tak ozdobnej a przytem taniej Historyi Biblijnej nieposiadamy dla szkól elementarnych: mniemam przeto, iż się nie okaże zbyteczną obok innych będących już u nas w wieloletniem użyciu zwłaszcza, że to dziełko ma niezwykła wartość, wyszło z pióra kapłana bardzo w Niemczech poważanego z pism popularnych katolickich. Jest ono nader Szczęśliwem i praktycznem zestawieniem w całość krótka i jasną najważniejszych zdarzeń opowiedzianych w Piśmie świętem. Z mojej strony użyłem do przepolszczonia go wyrażeń języka Biblii tłómaczenia Wujka, jako rzeczy u nas powszechny powagę mającej.

Gniezno, dnia 25. Lutego 1861.

F. Kozłowski.

Część pierwsza.

Dzieje starego Testamentu.

EPOKA PIERWSZA.

POCZĄTEK DZIEJÓW.

I. Od stworzenia świata aż do powszechnego bałwochwalstwa, czyli od Adama do Abrahama. (Prawie 4000 — 2000 r. przed Chrystusem.)

I. O stworzeniu świata i ustanowieniu Sabatu.

Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. A ziemia była pusta i próżna. Pokryta była głębokiemi wodami. Ciemno było wszędzie. A Duch Boży unaszał się nad wodami, i rzekł Bóg: "Niech się stanie światłość!" Natychmiast stała się światłość, i było jasno. A to był dzień pierwszy.

Dnia drugiego rzekł Bóg: "Niech się stanie utwierdzenie nieba. " I stało się w mgnieniu oka piękne, niebieskie niebo.

Dnia trzeciego rzekł Bóg: "Niech się zbiorą wody, które są pod niebem na jedno miejsce, a niech się ukaże sucha. " I tak się stało. Bóg tę suchą nazwał ziemią, a zebranie wód nazwał morzem. I rzekł Bóg: "Niech zrodzi ziemia trawę, zioła i drzewa urodzajne. " I stało się tak. Ziemia pokryła się na raz piękną zielonością niby na wiosnę, i umaiła się tysiącznemi kwiatami, i drzewami kwitnącemi.

Dnia czwartego rzekł Bóg: "Niech się staną światła na niebie, aby świeciły nad ziemią, i znaczyły dni i lala. " Ledwo to rzekł Bóg, a tak się stało. Na niebie ukazało się światło wielkie, aby świeciło we dnie, a mniejsze, aby świeciło w nocy; przytem gwiazdy niezliczone, dla oświecania nocy.

Dnia piątego rzekł Bóg: "Niech się staną ryby w wodzie, a ptastwo w powietrzu. " A oto ruszała się woda od ryb, a powietrze ruszało się od ptastwa wszelkiego rodzaju.

Dnia szóstego nakoniec rzekł Bóg: "Niech ziemia zrodzi zwierzęta wszelkiego rodzaju. " I natychmiast tak się stało. Na ostatku stworzył Bóg człowieka, aby nad wszystkiem był przełożony.

I wdział Bóg wszystkie rzeczy, które uczynił, i były bardzo dobre.

Dnia siódmego odpoczął, i błogosławił dniowi siódmemu, i poświęcił go.

2. 0 stworzeniu Aniołów, i upadku ich.

Oprócz świata widzialnego, stworzył Bóg także świat niewidzialny, to jest Aniołów w niebie. Wszyscy byli dobrymi i nader szczęśliwymi; ale w tym stanie nie wszyscy zostali. Wielu z nich stało się złymi.

Z przyczyny szczęścia wielkiego stali się pysznymi, i oburzyli się przeciw Bogu. Mówiąc: "Najwyższemu stańmy się podobnymi; nad gwiazdami Boga postawmy sobie tron. " Na to w niebie wszczął się wielki spór. Michał i drudzy Aniołowie dobrzy, walczyli z Aniołami złymi, których głową szatan czyli czart. Źli Aniołowie zostali pokonani, i z nieba do piekła strąceni.

3. O stworzeniu pierwszego człowieka; o Raju, pierwszem Przykazaniu, i stworzeniu Ewy.

Bóg chcąc stworzyć człowieka, rzekł: "Uczyńmy człowieka na wyobrażenie i podobieństwo nasze. A niech będzie przełożony wszystkim zwierzętom i wszystkiej ziemi. " Utworzył potem Bóg ciało człowieka z mułu ziemi, i natchnął w oblicze jego dusze nieśmiertelną. Tak stworzony był pierwszy człowiek. Bóg dał mu imię Adam, to jest człowiek ziemi.

Z szczególniejszej łaski zasadził Bóg dla człowieka bardzo piękny ogród; który zwano Rajem. W nim stało wszelkie drzewo piękne ku widzeniu, i ku jedzeniu smaczne. W pośrodku tego ogrodu stało drzewo osobliwsze, to jest drzewo wiadomości dobrego i złego! A źródło, dzielące się na cztery koryta, użyzniało cały ogród. W tym raju rozkoszy posadził Bóg człowieka, aby go uprawiał dla swej Przyjemności. Mowiąc mu przytem: "Z każdego drzewa rajskiego jedz; ale z drzewa w pośrodku ogrodu nie jedz; bo którego dnia będziesz z niego jadł, śmiercią umrzesz. " Przywiodł potem Bóg wszystkie zwierzęta przed Adama, który miał ztąd radość bardzo wielką, i każdemu dał osobne imię.

Adam był jeszcze samotny na ziemi. Dla tego rzekł Bóg; "Nie dobrze być człowiekowi samemu: uczyńmy mu pomoc jemu podobną. " Przepuścił tedy Bóg twardy sen na Adama: a gdy ten zasnął, wyjął mu żebro, i z tegoż żebra zbudował niewiastę. A gdy się Adam przebudził, przywiodł Bóg niewiastę przed Adama; który się ucieszył, i dał jej imię Ewa, to jest: matka wszech żyjących.

* Oboje żyli w tym ogrodzie przepysznym bardzo szczęśliwi. Nic wcale nie wiedzieli o złem, i przez łaskę szczególniejszą, którą ich Pan Bóg udarował, byli świętymi i sprawiedliwymi. Pan Bóg się z nimi obchodził tak łaskawie, jak ojciec z kochanemi dziećmi. Ani śmiercią nie mieli umierać.

4. O upadku pierwszych ludzi.

Ale wąż był chytrzejszy nad inne zwierzęta, które Pan Bóg stworzył. Czart podstępny użył go do uwiedzenia ludzi. Dnia jednego zbliżyła się Ewa do drzewa zakazanego. I ujrzała na niem węża. Który począwszy mówić, rzekł do niej: "Czemu wam Bóg przykazał, żebyście nie jedli z każdego drzewa rajskiego?" Któremu odpowiedziała Ewa: "Z owocu drzew, które są w raju, pożywamy. Ale z owocu drzewa tego, przykazał Bóg, abyśmy nie jedli, i nie dotykali go na to, byśmy nie pomarli. " Rzekł wąż: "Żadną miarą nie pomrzecie śmiercią, gdy z niego jeść będziecie. Raczej otworzą się oczy wasze, i będziecie jako Bóg, wiedzieć dobre i złe. " Na tę dopiero mowę, przypatrzyła się Ewa pożądliwie drzewu. A im mu się dłużej przypatrywała, tem rozkoszniejszy wydawał jej się owoc. Pałając pożądliwością wzięła z owocu, i jadła; i dała mężowi swemu, który też jadł. Tak tedy dopuszczono się pierwszego grzechu.

I otworzyły się oczy ich; nie tak jednak, jak myśleli. Albowiem z przerażeniem ujrzeli się nadzy, czego w stanie niewinności swojej nie byli spostrzegli. Zawstydzeni pozszywali liście figowe, i poczynili sobie zasłony. A wkrótce potem usłyszawszy głos Boży, skryli się z bojaźni między drzewa rajskie. I zawołał Pan Bóg Adama, mówiąc: "Gdzieżeś?" Który odpowiedział: "Zląkłem się przed tobą, przeto żem iest nagi, i skryłem się. " Któremu Pan Bóg rzekł: "Zkądże wiesz żeś jest nagi? Jeno żeś jadł z drzewa, z któregom ci rozkazał, abyś nie jadł?" I rzekł Adam: "Ewa dała mi z drzewa, i jadłem. " Rzekł tedy Pan Bóg do niewiasty: "Czemuś to uczyniła?" Która odpowiedziała: "Wąż mię zwiódł, i jadłam. "

5. O karze za grzech pierworodny, i obietnicy Odkupiciela.

Pan Bóg rozgniewawszy się, rzekł do węża: "I żeś to uczynił, przeklętyś jest między wszystkiemi zwierzęty na ziemi! Na piersiach twoich czołgać się będziesz, a ziemię jeść będziesz po wszystkie dni żywota twego. Położę nieprzyjaźń między tobą, a między niewiastą, i między potomstwem twem, a potomstwem jej. " Ona zetrze głowę twoję, a ty czychać będziesz na piętę jej. "

Potem rzekł do niewiasty: "Wiele uciążliwości mieć będziesz koło dzieci twoich. Pod mocą będziesz mężową, a on będzie panował nad tobą. "

Do Adama zaś rzekł: "Przeklęta będzie ziemia w dziele twojem! Ciernie i osty rodzić ci będzie. Przy ciężkiej pracy będziesz się owocami jej żywił, i w pocie czoła będziesz pożywał chleba, aż się wrócisz do ziemi, z której żeś wzięty: boś jest proch, i w proch się obrócisz. "

Wyrzekłszy Pan Bóg tę karę, dał Adamowi i żonie jego, szaty ze skórek, wygnał ich z raju, i postawił przed rajem rozkoszy Cherubina z mieczem płomienistym, ku strzeżeniu drogi do drzewa żywota.

6. O Kainie i Ablu

Adam i Ewa mieli kilkoro synów i córek. Starsi z nich byli Kain i Abel. Kain, mocniejszy, był oraczem, Abel pasterzem owiec. Abel był sprawiedliwy, uczynki zaś Kaina były złe. Razu jednego ofiarowali oba Panu dary, na podziękowanie za błogosławieństwo: Abel z pierworodnych trzody swojej; Kain ofiarował Panu dary z owoców ziemi. I wejrzał Pan łaskawie na Abla i na dary jego; ale na Kaina i na dary jego nie wejrzał. I rozgniewał się Kain bardzo i spadł na obliczu swoim.

Pan tedy wezwawszy go, rzekł: "Czemuś się rozgniewał, i czemu spadła twarz twoja? Jeżli dobrze czynić będziesz, tak mi będziesz ukochanym, jak brat twój. A jeżli czynić będziesz żle, natychmiast we drzwiach kara twoja będzie. Powściągnij pożądliwość do grzechu, i panuj nad nią!" Kain nie słuchał Pana, ale zachował zazdrość i złość w sercu swojem. Dnia niektórego pokazał się przychylnym dla swego brata, i rzekł do niego: "Wynidźmy na pole. " Abel potulny szedł z nim, niczego się złego nie domyślając. Gdy byli na polu, powstał Kain na Abla, brata swego, i zabił go. I rzekł Pan do Kaina: "Gdzież jest Abel, brat twój ?" Który zuchwale odpowiedział, mowiąc- "Nie wiem: czylim ja jest stróżem brata mego?" Rzekł tedy Pan do niego: "Coś uczynił? Głos krwi brata twego, woła do mnie z ziemi. Będziesz przeklęty na ziemi, która otworzyła gębę swą, i przyjęła krew brata twego z ręki twojej. Gdy ją orać będziesz, nie ma ci przynieść użytków żadnych. Tułaczem i zbiegiem będziesz na ziemi!"

Kain w bojaźni i rozpaczy wielkiej wołał do Pana: "Większa jest nieprawość moja, niżbym miał odpuszczenia być godzien! Skryję się przed obliczem Twojem, każdy który mię znajdzie, zabije mie. " Pan odpowiadając, rzekł Żadną miarą tak nie będzie; ale ktoby zabił Kaina, siedmiorako będzie karan. " I włożył Pan na Kaina znamię, aby go żaden nie zabijał. A wyszedłszy Kain od oblicza Pańskiego, był tułaczem i zbiegiem na ziemi.

Abel był figurą Pana Jezusa od żydów, braci swych nie winnie zabitego; Kain zaś był figurą żydów rozproszonych po wszystkiej ziemi.

7. O rozmnożeniu i zepsucia pierwszych ludzi.

Potop (około 2400 r. przed Chrystusem).

Adam żył 930 lat. Podobnież potomkowie jego najbliżsi dochodzili wieku bardzo późnego. Najstarszy z po-. tomków Adamowych Matuzal, żył zgoła 969 lat. — Potomkowie Adama dzielili się na synów Boskich, i synów tego świata. Synami Boskimi zwali sie potomkowie Seta bogobojnego, którego dał Pan Bóg Adamowi na miejsce zabitego Abla. Synami tego świata zwali się potomkowie Kaina. Na nieszczęście synowie Boscy pomięszali się z synami tego świata, i równie stali się jak ci złymi. Rzekł tedy Bóg: "Nie długo żyć będą ludzie na świecie; bo ciałem są. Jeszcze 120 lat zostawuje im do poprawy. "

Złość ludzka na ziemi była tym czasem coraz to większa, i wszystkie ludzkie myśli obróciły sie zupełnie ku złemu. Widząc to Bóg, rozgniewawszy się, rzekł: "Wygładzę człowieka z oblicza ziemi. " Ale śród bezbożnych żył Noe, mąż bogobojny i sprawiedliwy. Który znalazł łaskę u Boga, i rzekł Bóg do niego: "Zbuduj sobie korab' z drzewa heblowanego, i pociągniesz go klejem wewnątrz i zewnątrz. Niech będzie 300 łokci długi, 50 szeroki i 30 wysoki. Okno w korabiu u góry wprawisz, a drzwi postawisz z boku, a na dole gmachy, i trzy piętra uczynisz w nim. Oto przywiodę wody potopu na ziemię; i wszystko, co na ziemi jest, zniszczeje. I uczynię przymierze moje z tobą: i wnidziesz do korabia ty, i wszystek dom twój. Ze wszech zwierząt wszelkiego rodzaju po parze wprowadzisz do korabia, weźmiesz też ze wszelkich pokarmów, tobie i onym na żywienie. "

Wykonał Noe wszystko, co Pan rozkazał. Sto lat budował korab' przed oczami wszystkich, wzywając głosem wielkim ludzi do pokuty. Ale oni nie zważali na przestrogi jego; jeno jedli, pili, wesoła sprawiali. Rzekł też Pan do

Noego: "Wnidź z wszystką rodziną twoją do korabia! Bo tylko siedm dni, a po siedmiu dniach spuszczę deszcz na ziemie trwający przez 40 dni i 40 nocy. i wygładzę z ziemi wszelkie stworzenie, którem stworzył. " Noe wszedł do korabia z domem swoim i ze zwierzętami.

A gdy minęło siedm dni, przerwały się wszystkie źródła przepaści wielkiej, i upusty niebieskie otworzyły się. I nadał deszcz na ziemię przez 40 dni i 40 nocy. I wezbrały sie wody, i podniosły korab' wysoko nad ziemię. A korab' pod opieką niebios unaszał się spokojnie i bezpiecznie na wodach. Ludzie ze strachu i rozpaczy, ratując się, powchodzili na domy, drzewa i góry. Ale wszystko nadaremnie. Woda przybierając coraz wyżej, wzniosła się nareszcie o piętnaście łokci nad góry najwyższe.

A tak zostało wygładzone wszystko stworzenie, które było na ziemi, od człowieka aż do bydlęcia, od ptaka aż do ziemiopłazu. Sam Noe został tylko, i co z nim było w korabiu.

Korab' był figurą kościoła katolickiego.

8. O Noego ofierze dziękczynienia i jego Synach.

Przez 150 dni stały wielkie wody na ziemi. Bóg wspomniał na Noego, i spuścił na ziemię wiatr ciepły. Woda też powoli opadała; aż nakoniec korab' osiadł na górach Armeńskich. Nie długo, a ukazały się i wierzchy gór.

Co Noe ujrzawszy, uradował się bardzo; albowiem od zaczęcia potopu już 350 dni było upłynęło. Dla przeświadczenia się, czy już wody opadły, otworzył okno, i wypuścił kruka. Który nie wrócił. Wypuścił potem gołębicę. Ale i ta nieznalazłszy, gdzieby spoczęła jej noga, wróciła się do korabia. Po siódmiu dniach wypuścił Noe znowu gołębicę. Która dopiero przyleciała pod wieczór, niosąc gałązkę oliwy z zielonym liściem w dziobie. Poznał tedy Noe z radością wielką, że wody z ziemi ustąpiły. Dla pewności poczekał drugie siedm dni, i wypuścił znowu gołębicę, która się już więcej do niego nie wróciła.

Rzekł tedy Bóg do Noego: "Wynidź z korabia z domem swoim, i wszystkiemi zwierzętami. " A tak wyszedł Noe z domem swoim, i wszystkiemi zwierzętami. Z wdzięczności najżywszej za to cudowne ocalenie, zbudował Panu z kamieni ołtarz i ofiarował na nim całopalenie ze zwierząt czystych. Ta ofiara podobała się Panu. Który kazał położyć łuk (tęcze) na obłokach, i błogosławił Noemu i synom jego, mowiąc: "Postanowię przymierze z wami i potomstwem waszem. Już więcej nie bedzie potopu pustoszącego ziemię. I dopóki ziemia stać będzie, mają urodzaje i żniwo, lato i zima, dzień i noc wiecznie nie ustawać. Łuk, który położyłem na obłokach, będzie znakiem mojego przymierza. "

Synowie Noego, którzy z korabia wyszli, zwali się Sem, Cham, Jafet. I począł Noe z nimi uprawiać ziemię, i nasadził winnicę. A nie znając jeszcze mocy wina, po raz pierwszy pił za wiele. Upiwszy się, obnażył się w namiocie swoim. Co ujrzawszy Cham, powiedział to braciom swoim na dworze, urągając się z ojca. Ale Sem i Jafet idąc na wstecz, zakryli ojca swego płaszczem. A ocuciwszy się Noe, i dowiedziawszy się co Cham uczynił, rzekł: "Przeklęty Cham! Błogosławiony niech będzie Sera i Jafet!"

9. O Wieży Babel, i powszechnem bałwochwalstwie.

Potomkowie Noego rozrośli się zwolna w liczbę bardzo wielką, i stali się znowu tak złymi, jakimi byli ludzie przed potopem. Nie mogli też dłużej mieszkać pospołu. Nim sie iednak rozeszli, pychą uniesieni mowili do siebie: "Pójdźcie, zbudujemy sobie miasto i wieże, którejby wierzch dosięgał nieba; a uczynimy sławne imię nasze. " Ale Pan Bóg przejrzawszy nierostropny ich zamiar, rzekł: "Zstąpmy, pomięszajmy języki ich, aby nie rozumiał żaden głosu bliźniego swego. " Dotąd jeden tylko był bowiem język na ziemi. Musieli przeto zaniechać budowy miasta, któremu się zostało imię Babel, to jest pomieszanie; i rozproszył ich Pan Bóg po różnych ziemiach. Jedni więc w tę, drudzy w inszą rozeszli się stronę.

Potomkowie Sema zostali w Azyi; od nich to pochodzą Izraelici, lud od Boga wybrany. Potomkowie Chama udali sie po większej części do Afryki, a potomkowie Jafeta wyciągnęli do Europy.

Im sie bardziej rozmnażali ludzie po ziemi, tem sie stawali gorszymi i bezbożniejszymi. Zamiast oddawać pokłon jednemu prawdziwemu Bogu, kłaniali sie bałwanom. Jedni uznawali słońce, księżyc i gwiazdy za bożyszcza swe, drudzy uwielbiali. ludzi i zwierzęta, co większa obrazy ich, które sami wyrabiali z drzewa, kamienia, śrebra i złota. Przytem dopuszczali się jawnie wszelakich nieprawości, np. oszukaństwa, łupiestwa, nieczystości, zabójstwa i t. cl. W mniemaniu iż przez takie niecne postępki, uczynią przysługę bałwanom swoim; i na ten koniec zabijali im na ofiarę ludzi. Osobliwie z radością czynili im całopalenie z dziatek niewinnych, które częstokroć śród meczarń najokropniejszych zwolna umierały.

EPOKA DRUGA.

O WYBRANIU I WIELKOŚCI LUDU IZRAELSKIEGO.

I. O wybraniu ludu Izraelskiego, albo od Abrahama aż do Mojżesza (2000 —1500 r. przed Chrystusem).

10. O powołaniu i posłuszeństwie Patryarchy Abrahama.

W liczbie bezbożnych żył mąż bardzo bogobojny i cnotliwy. Tego zpomiedzy wszystkich Pan Bóg sobie wybrał, ażeby się przezeń i potomków jego utrzymywała prawdziwa wiara, oraz nadzieja w oczekiwanego Odkupiciela. Mąż ten zwał się Abrahamem. Ojciec jego osiadł w końcu z rodziną swoją w Haran, w ziemi Chaldejskiej. A ponieważ już i do tej rodziny zakradło sie bałwochwalstwo, rzekł przeto Pan Bóg do Abrahama: "Wynidź z ziemi twojej, i od rodziny twojej, i z domu ojca twego: a idź do ziemi, którą ci ukażę. A uczynie cie Ojcem wielkiego ludu, i będę cię błogosławił. I w tobie będą błogosławione wszystkie narody ziemi!" Wyszedł tedy Abraham z Sarą, żoną swoją, Lotem, synem brata, z wszystkimi sługami i służebnicami, i dobytkiem swoim. Po długiej podroży, przyszli do Chanaan, ziemi pięknej.

Dla żyzności wielkiej zwano pospolicie ziemie Chananejską, ziemią mekiem i miodem płynącą. Tu ukazał się Pan znowu Abrahalmowi, mowiąc: "Tobie i potomstwu twemu dam ziemie te. " Z wdzięczności serdecznej, zbudował tam Abraham ołtarz Panu.

II. O cichości i sprawiedliwości Abrahama. Melchizedech.

Abraham był bardzo zamożny, miał wiele służebników i służebnic, wielbłądów i osłów, bydła i owiec. Ale i Lot miał też liczne trzody. Nie mogli się przeto oba zmieścić z trzodami swojemi na ziemi, na której mieszkali. Ztąd były swary częste między pasterzami bydła Abrahamowego i Lotowego. Co bolało bardzo cichego Abrahama. Rzekł wiec do Lota: "Niech nie będzie swarów między mną a tobą, między mymi pasterzami a twymi; ponieważ bracia jesteśmy. Oto wszystka ziemia jest przed tobą. Proszę cię, odejdź ode mnie! Jeżli w lewo pójdziesz, ja się udam wprawo, jeźli w prawo obierzesz, ja. w lewo pojdę. " I obrał sobie Lot nad Jordanem krainę piękną, i dostatek wody mającą, i rozeszli się. Lot mieszkał w Sodomie, Abraham w Hebron.

A stało się czasu niektórego, że królowie cudzoziemscy wpadli do ziemi nad Jordanem. Złupili miasta Sodomę i Gomorę, zabrawszy z sobą Lota, ruchomość i majętność jego. Usłyszawszy Abraham o pojmaniu Lota, zebrał 318 sług, i puścił się w pogoń za nimi, napadł na nich w nocy, i ocalił Lota i jego majętność. Wracając, wyjechał Melchisedech, król Salemski, i król Sodomski na przeciw jemu.

Melchisedech wyniołszy za niego i za sługi jego chleb i wino, i ofiarował je Panu; bo był oraz kapłanem Najwyższego. Ten błogosławił Abrahama, mówiąc: "Błogosławiony Abraham Bogu wysokiemu, który stworzył niebo i ziemię, i błogosławiony Bóg wysoki, którego obroną nieprzyjaciele są w rękach twoich. " Rzekł tedy król Sodomski do Abrahama: "Daj mi ludzi, których uwolniłeś z niewoli; inne rzeczy pobierz sobie. " Aliści Abraham niczego niezatrzymał dla siebie.

Melchisedech jest figurą kapłana wiecznego Jezusa Chrystusa; a ofiara jego figurą mszy świętej.

12. O przykazaniu Obrzezania, o wierze i gościnności Abrahama.

Po niejakim czasie rzekł Pan do Abrahama: "Nie bój sie Abrahamie! Jam jest obrońcą twoim, i zapłatą twą zbytnie wielką. " A wywiodłszy go Pan w nocy, mówił do niego: "Wejrzyj na niebo, i zlicz gwiazdy, jeżli możesz. Tak liczne bedzie potomstwo twoje. " Abraham uwierzył Panu, i poczytano mu to i dobre uczynki jego ku sprawiedliwości.

Gdy Abraham 99 rok życia rozpoczął, ukazał mu się Pan, mówiąc: "Jam Bóg wszechmogący, chodź przede Mną, a bądź doskonały! Imie twoje nie będzie więcej zwane Abram, ale będziesz zwany Abrahamem, to jest Ojcem wielu narodów. Uczynię przymierze z tobą: Rozmnożę potomstwo twoje wielce, i będę z tobą i z niem. I ty będziesz strzegł przymierza Mego, i potomstwo twoje po tobie w narodach swoich. " Na znak przymierza Mego z tobą i potomstwem twojem, obrzezany niech bedzie każdy syn w ośm dni po urodzeniu. Dla dokonania przymierza Sara, żona twoja powije ci syna, któremu dasz imie Izaak. " Abraham uwierzył Panu.

Razu pewnego siedział Abraham, w sam upał południowy, we drzwiach namiotu swojego w cieniu drzewa. A gdy podniosł oczy, ujrzał trzech mężów w blizkiej odległości idących ku sobie. Natychmiast wybieżał naprzeciwko nim, i skłoniwszy sie głęboko, rzekł do przedniejszego: "Panie, jeźlim znalazł łaskę w oczach twoich, nie mijaj namiotu mego! A zwracając mowę do wszystkich trzech, rzeki: "Odpocznijcie cokolwiek tu pod drzewem. Przyniosę wody. i umyję nogi wasze, i przyniosę chleba dla posiłku waszego: potem ciągnijcie dalej. " Pospieszył do namiotu, kazał Sarze napiec podpłomyków z mąki światłej; sam wziął cielę najwyborniejsze, spiesznie je każąc uwarzyć. Wziął też masła i mleka i podpłomyki i cielę uwarzone, i postawił przed nimi Pod czas gdy jedli, sam stał wedle nich pod drzewem, i służył im. A gdy się najedli, rzekł przy pożegnaniu do niego przedniejszy między tymi trzema mężami: "Wracając się, za rok przyjdę znowu do ciebie. Wtedy Sara powije ci syna. " Poznał Abraham, że to sam Bóg w postaci podrożnego z dwoma Aniołami wstąpił do niego, i od niego przyjął gościnność.

Obrzezanie było figurą chrztu świętego.

13. O zburzeniu Sodomy i Gomory.

Abraham towarzyszył tym trzem podróżnym kawał drogi ku Sodomie. W tem rzekł Pan: grzechy Sodomy i Gomory, zbytnie się ciężkiemi stały, i wołają do Mnie o pomstę. " Przeląkłszy się bardzo Abraham, stanął na chwilę, bo bliźnich swoich, choć grzesznych, serdecznie kochał; i zbliżywszy się, rzekł do Pana: "Iżali zatracisz sprawiedliwego z niezbożnym? Jeżliż będzie 50 sprawiedliwych w Sodomie, nie przepuścisz miastu dla nich?" I rzekł Pan do niego: "Jeźli znajdę w Sodomie 50 sprawiedliwych, odpuszczę wszystkiemu miastu dla nich. " A odpowiadając Abraham, rzekł: "Iżem rozpoczął, będę mówił do Pana mego, choćem proch i popiół. A jeźliby mniej pięciu było sprawiedliwych, czy dla 45 zatracisz wszystko miasto?" Pan odpowiadając Abrahamowi, rzekł: "Nie zatracę, jeźli tam znajdę choć tylko 45 sprawiedliwych. " Tak tedy Abraham prosił Pana aż do 10 sprawiedliwych. A Pan mu rzekł: "Jeżli tam znajdę 10, nie zatracę dla 10 sprawiedliwych miasta. " Pan poszedł, Abraham wrócił się do namiotu.

Ależ ani dziesięciu sprawiedliwych nieznalazło się w Sodomie. Z tej przyczyny poszli owi dwaj Aniołowie, będący z Panem u Abrahama, do Sodomy do Lota sprawiedliwego, i rzekli do niego: "Wszystkich swoich wyprowadź z miasta tego; albowiem to miejsce zgładzimy. " Wyszedłszy tedy Lot, mówił tej samej nocy z mężami, którzy pojąć mieli w małżeństwo dwie córki jego: "Wstańcie, a wynidźcie z miasta tego, bo zatraci Pan miasto to. " A im się zdało, jako by żartem mowił. Gdy było rano, przymuszali Aniołowie

Lota, mówiąc: "Wstań, weżmij żonę i dwie córki, abyście i wy niezgineli we złości tego miasta. " A gdy się ociągał, ujęli rękę jego, i rękę żony i dwu córek, i wywiedli ich z miasta, mówiąc: "Nie oglądaj się nazad, spiesz się, a zachowaj się. "

Słońce wzeszło, a Lot spiesząc, przyszedł do blizkiego miasta Segory (1). Tego samego czasu kazał Pan spuścić z nieba ogień i siarkę na Sodomę i Gomorę, i spalić w proch i popiół miasta te, wszystką w koło krainę i wszystkich mieszkańców bezbożnych. A obejrzawszy się żona Lota napowrót, obróciła się w słup solt.

Na miejscu, na którem niegdyś stały te bezbożne miasta, stoi teraz morze martwe; to jest morze soli i siarki, które zaraża w koło powietrze, i którego ze strachem unika każde żyjące stworżenie, — znak okropny klątwy niebios, sprowadzonej przez nieprawości ludzkie!

14. O narodzeniu i Ofiarowaniu Izaaka.

Po roku, jako był Pan przepowiedział, powiła Sara rzeczywiście Syna. I Abraham nazwał imię syna swego Izaak, Pako mu Pan przykazał. A którego kochał serdeczną ojcowską miłością.

Pan Bóg chciał tez doświadczyć, czyli to Abraham bardziej jeszcze miłuje niż syna. Gdy przeto chłopczyk podrósł, rzekł razu jednego w nocy Pan Bóg do Abrahama: "Abrahamie! weźmij syna twego jednorodzonego Izaaka, którego miłujesz a idź na górę Moria, i tam mi go ofiarujesz na całopalenie!" Bez oporu wstawszy Abraham tej samej nocy, i narąbawszy drew do całopalenia, włożył je na osła, i wziął ze sobą dwóch sług, i Izaaka syna swego. A dnia trzeciego ujrzawszy to miejsce zdaleka, rzekł do sług swoich: "Poczekajcie tu z osłem; a ja z dziecięciem na górze uczynimy pokłon. " Nabrał drew całopalenia, i włożył na Izaaka syna swego; a sam niósł w rękach ogień i miecz. A gdy obaj szli pod górę pospołu, rzekł Izaak na drodze ojcu swemu: "Ojcze mój!" Abraham odpowiedział: "Czego chcesz synu mój?" "Oto, " rzekł Izaak, "ogień i drwa, a gdziesz ofiara całopalenia?" Abraham rzekł mu: "Bóg opatrzy sobie ofiarę całopalenia, synu mój!"

A gdy przyszli na górę, zbudował Abraham z kamieni ołtarz, ułożył drwa na nim, a związawszy Izaaka syna swego, włożył go na ołtarz na stos drew. Wyciągnął tedy rękę, i porwał miecz, aby ofiarował syna swego. A oto Anioł Pański z nieba zawołał, mówiąc: "Abrahamie, nieściągaj ręki twej na syna, ani czyń mu co złego. Teraz doznałem, że się boisz Boga, kiedyś niesfolgował jedynemu synowi twojemu dla pinie. " Podniósł Abraham na te słowa oczy, i ujrzał za sobą barana, który uwiązł za rogi w cierniu; którego wziąwszy ofiarował całopalenie zamiast syna.

I zawołał Aniół Pański Abrahama powtóre z nieba, mówiąc: "Sam sobie przysiągłem, mówi Pan: ponieważ uczyniłeś tę rzecz, i niesfolgowałeś synowi twojemu jednorodzonemu dla Mnie; błogosławić cię będę, i rozmnożę potomstwo twoje jako gwiazdy niebieskie i jako piasek, który jest na brzegu morskim, i błogosławione będą w potomku twoim wszystkie narody ziemi. "

Izaak był w tem zdarzeniu figurą Pana Jezusa.

15. Izaak pojmuje Rebekę za żonę.

Abraham był już podeszły w leciech: a Pan mu we wszystkiem błogosławił. Postanowił przeto przy końcu dni swoich dać synowi swojemu bogobojną żonę. Rzekł przeto do starszego sługi domu swego Eliezera: "Jedź do Mezopotamii, ojczyzny mojej, a idź tam do rodziny mojej, i ztamtąd weźmij żonę synowi mojemu Izaakowi; a proszę cię, abyś mu nie brał żony z córek Chananejskich, iż bezbożne są. " Sługa uczynił, jak Pan rozkazał: wziął ze wszystkich dóbr pana swego, włożył je na dziesięć wielbłądów; a pojechawszy, udał się do miasta Haran, gdzie mieszkał Nahor, brat Abrahama. Przyjechawszy tam, postawił wielbłądy za miastem przy studni. Było to już pod wieczór, a o tym czasie zwykły były wychodzić niewiasty miasta czerpać wodę. I modlił się w cichości serca: "Panie Boże, proszę, uczyń dziś miłosierdzie z panem moim Abrahamem! Oto córki obywatelów tego miasta wynidą czerpać wodę. A gdy je prosić będę, aby mi do picia dały; a jeźli która panienka na proźbę moją powie: Pij, i owszem — i wielbłądy twoje napoje; zrozumiem przez to, że ta jest, którąś zgotował słudze swemu Izaakowi. "

Jeszcze był w sobie niedokończył tej modlitwy; a oto Rebeka wyszła, dzieweczka bardzo śliczna i piękna. Miała wiadro na ramieniu, i zeszła była do studni, napełniła wiadro i wracała się. I zabieżał jej sługa, mówiąc: "troche wody, abym się napił, daj mi z wiadra twego. Która odpowiedziała: "pij, " i pręciuchno złożyła wiadro na rękę swoję, i dała mu pić. A gdy się napił, przydała: "i owszem i wielbłądom twoim naczerpam wody, aż się wszystkie napiją. " Wylawszy spiesznie wiadro w koryta, bieżała do studni czerpać wody, i naczerpawszy, wszystkim wielbłądom dała. A on milcząc, przypatrował się jej. A gdy się wielbłądy napiły, dobył nausznic złotych i dwóch ciężkich manelli (przepasek na ręce), i dając jej na podziękowanie, rzekł: "czyjaś ty córka? Powiedz mi; jeżli w domu ojca twego jest miejsce ku staniu?" Która odpowiedziała: "jestem córka Batuela, syna Nachora. Plew też i siana dostatek jest u nas i miejsce przestronne do stania. " I nachylił się sługa, i oddawszy Panu pokłon, rzekł: "Błogosławiony Pan Bóg, który prostą drogą przywiódł mię w dóm brata pana mego!" Stanął potem gospodą z wielbłądami; ale pierwej jeść nie chciał, ażby rzecz swoją wypowiedział. Istnie wypowiedziawszy polecenie swoje, rzekł: "a przetoż jeżli czynicie miłosierdzie i prawdę z panem moim, oznajmijcie mi; a jeźli nie, to mi powiedzcie, abym dalej jechał. " Laban, brat Rebeki, i Batuel odpowiedzieli: "Ta rzecz wyszła od Pana. Oto Rebeka, weźmij ją, a jedź. " Co gdy usłyszał sługa, padłszy pokłonił się do ziemi Panu. I dobywszy naczynia srebrnego i złotego i szat, dał je Rebece w darze; braciom także i matce jej dał upominki. A uczyniwszy rzecz, sprawili gody, jedząc i pijąc w radości pospołu. Nazajutrz błogosławili rodzice i bracia Rebekę, która puściła się w drogę, i była żoną Izaaka.

16. O Ezawie i Jakóbie.

Izaak i Rebeka przez dwadzieścia lat byli bezdzietni. Wysłuchał też Pan proźbę Izaaka, i dał mu dwóch synów. Pierworodny zwał się Ezaw, drugi Jakób. Ezaw surowy, i wszystek jak skóra kosmaty, był i obyczai surowych. Jakób przeciwnie wyglądał gładko, był łagodny i cichy. Ezaw oddał się polowaniu i rolnictwu, Jakób zaś obrał spokojne życie pasterskie. Izaak miłował bardziej Ezawa, iż był odważny; i lubił też jadać z łowu jego. Rebeka zaś lubiła bardziej łagodnego i cichego Jakóba. A lubiła go przeto tem bardziej; bo jej Pan Bóg oznajmił, że będzie miał kiedyś pierwszeństwo nad bratem swoim.

Dnia niektórego uwarzył Jakób soczewicę, do którego przyszedłszy Ezaw z pola spracowany, rzekł: "daj mi " z warzywa tego czerwonego, bom się bardzo spracował, i jestem głodny. " Któremu rzekł Jakób: "przedaj mi pierwszeństwo twoje!" Ezaw odpowiedział: "oto umieram z głodu; coż mi pomoże pierszeństwo?" Rzekł Jakób: "Przysiążże mi. " I przysiągł mu Ezaw, jadł i pił: lekce sobie ważąc, że lekkomyślnie sprzedał pierwszeństwo; soczewicę.

Zestarzał się nareszcie Izaak, i zaćmiły się oczy jego, i widzieć nie mógł. I zawołał dnia niektórego Ezawa, starszego syna swego do namiotu, i rzekł mu: "Synu mój, widzisz, żem się zestarzał, a niewiem dnia śmierci mojej. Weźmij broń swoję, sajdak i łuk, a wynidź na pole; a gdy polując, co ugonisz, uczyń mi ztąd potrawę, jako wiesz wolę moję, i przynieś abym jadł, aby błogosławiła tobie dusza moja, nim umrę. " Ezaw usłyszawszy mowę ojca, odszedł zaraz na pole, aby rozkazaniu ojcowskiemu zadosyć uczynił. Co gdy Rebeka usłyszała z obawy, aby Jakób przeciw woli Boga nie utracił pierwszeństwa przed Ezawem, dopuściła się ciężkiego grzechu. Namówiła bowiem Jakóba, ażeby się udał za Ezawa. Zgotowała potem potrawy z dwóch koźląt, jak gdyby były z łowu zwierzyny; oblokła Jakóba w szaty Ezawowe bardzo dobre, i skórki koźlęcie obwinęła mu koło ręku, i gołość szyi jego okryła, i tak go posłała z potrawami do ojca. Izaak zapytawszy go, rzekł: "Któś ty jest, synu mój?" I rzekł Jakób: "Jam jest pierworodny twój Ezaw: uczyniłem, jakoś mi rozkazał. Jedz i błogosław mię!" Izaak rzekł do syna: "przystąp bliżej, żebym się ciebie dotknął, a doznał, jeżliś ty jest syn mój Ezaw, czyli nie. " Jakób przystąpił do ojca, który go pomacawszy, rzekł: " głos wprawdzie, głos Jakobów jest, ale ręce, są ręce Ezawowe. " I nie poznał go, i jadł. A tak błogosławiąc mu, rzekł: "daj Boże z rosy niebieskiej, i z tłustości ziemskiej, obfitość zboża i wina. Niech ci służą narody, i niech ci się kłaniają pokolenia. Ktoby cię przeklinał, niech ten przeklętym będzie; a ktoby cię błogosławił, niech będzie błogosławieństwa pełen!"

Ledwie że wyszedł Jakób, przyszedł Ezaw z uwarzonemi z łowu potrawami, mówiąc: "Wstań, Ojcze mój, a jedz " Z zdumieniem wielkiem odpowiedział Izaak: "ktożeś ty jest?" Który odpowiedział: "jam jest syn twój pierworodny Ezaw. " Uląkł się Izaak, i poznał, że go Jakób podszedł. Ezaw usłyszawszy, co się stało, zaryczał głosem wielkimi mówiąc: "O oszukaniec! Pierworodzeństwo moje przed tem wziął, a teraz powtóre podchwycił błogosławieństwo moje. "Ojcze!" rzekł, "iżaliś nie zostawił i mnie błogosławieństwa?" A gdy łkaniem wielkiem płakał, wzruszony Izaak, rzekł do niego: "wtłustości ziemi, a w rosie niebieskiej będzie błogosławieństwo twoje. Z miecza żyć będziesz, a będziesz służył bratu twemu; ale przyjdzie czas, kiedy zrzucisz jarzmo jego z szyi twojej. "

17. O ucieczce Jakóba i pobycie jego u Labana.

Nienawidził więc Ezaw Jakóba dla błogosławieństwa ojcowskiego, i mówił w sercu swojem: "przyjdąć dni żałoby ojca mego, i zabiję Jakóba, brata mego. " Gdy to powiedziano Rebece, wzruszona niespokojnością, wezwawszy Jakóba, rzekła do niego: "oto teraz Synu mój słuchaj głosu mego, a wstawszy, uciecz do Labana, brata mego do Haran, i pomieszkaj z nim, aż się uspokoi zapalczywość brata twego. " Jakób wstawszy, szedł spiesznie do Labana, wuja swego.

A trafiło się, że Jakóba pod czas drógi na gołem polu zaskoczyła noc. Strudzony wziął z kamieni, które leżały, a podłożywszy pod głowę, zasnął. I ujrzał we śnie drabinę stojącą na ziemi, a wierzch jej dosięgający nieba, i Anioły Boże wstępujące i zstępujące po niej. A Pana wspierającego się u wierzchu na drabinie, i mówiącego jemu: "Jam jest Bóg Abrahama, i Bóg Izaaka: ziemię, na której śpisz, dam tobie i potomstwu twemu. I bedzie potomstwo twe jako proch ziemi; rozszerzysz się na zachód i na wschód, na północ i południe: i będą błogosławione w tobie, i w potomstwie twojem wszystkie pokolenia ziemi. " A gdy się ocknął Jakób ze snu, rzekł: "prawdziwie Pan jest na tem miejscu, a jam niewiedział. I zlęknąwszy się, rzekł: "o jako to miejsce jest straszne. Nic tu nie jest inszego, jedno dom Boży i brama niebieska. " Wstawszy rano, wziął kamień, który był podłożył pod głowę swą, i pełen wdzięczności postawił go na znak, nalawszy oliwy na wierzch, że

Bogu bedzie poświęcony, i nazwał to miejsce Betel, t. j. dom Boży.

Poszedłszy Jakób, ujrzał studnię na polu, z której napawano bydło, a wierzch jej wielkim kamieniem zawierano. Troje też stada owiec leżące ujrzał przy niej. I rzekł do pasterzów: "Bracia, zkądeście?" Którzy odpowiedzieli "Z Haran. " Których pytając, rzekł: "Znacie li Labana, syna Batuela?" I odpowiedzieli "Znamy. A oto Rachel córka jego idzie z stadem swojem. " Którą ujrzawszy Jakób, odwalił kamień, którym się studnia zawierała, i napoiwszy trzodę jej, pozdrowił ją. A podniosłszy głos, płakał z radości, i oznajmił jej, że jest synem Rebeki, siostry jej ojca. Ona pospieszywszy się, powiedziała to ojcu swemu. Który wybieżał przeciw niemu, a obłapiwszy go i pocałowawszy, wiodł Jakóba do domu swego.

A zostawał Jakób u Labana przez lat dwadzieścia, pasąc wiernie stada Labanowi. Który na wszelaki sposób umniejszał mu zapłaty ugodzonej. Ale Pan Bóg błogosławił trzodom jego, i Jakób zbogacił się bardzo, pojął też żonę, i miał sług i służebnic, owiec i kóz, wielbłądów i osłów dostatek wielki.

Drabina niebieska i miejsce, na którem się ukazała Jakóbowi, była figurą pierwszą naszych chrześciańskich kościołów, z których każdy jest domem Bożym i drabiną niebieską. Tam znajdują się Aniołowie, którzy zanoszą nasze modły do Pana Boga, i znoszą nam łaskę Jego.

18 O powrocie Jakóba, i pojednaniu się z Ezawem.

Ujrzawszy Laban majętność Jakóba, tak go znienawidził, że mu nie pokazał twarzy wesołej. A przeto rzekł Pan do Jakóba: "Wróć się do ziemi ojców twoich, a będę z tobą" Jakób natychmiast wstawszy, i zabrawszy majętność wszystką, poszedł.

Po długiej podróży przyszedł szczęśliwie nad rzekę Jordan, nad granice ziemi chananejskiej. Tam przyszedłszy, lękał się Ezawa, brata swojego. Posłał przeto posłów przed sobą, i kazał oznajmić Ezawowi: "Abym znalazł łaskę przed obliczem twoim. " Wrócili się posłowie do Jakóba, mówiąc: "Oto pospiesza Ezaw zabieżeć ci z 400 mężami. " Zląkłszy się Jakób, modlił się do Rana: "Boże, ojców moich, któryś mi rzekł: "Wróć się do ziemi twojej, a będę z tobą. Nie godzien jestem wszystkiego zmiłowania i prawdy Twojej, którąś wypełnił słudze Twemu. O lasce mojej przeszedłem ten Jordan, a teraz ze dwoma wielkiemi stadami się wracani. Wyrwij mię z ręki brata mego Ezawa. "

Gdy Jakób spał, ukazał mu się Anioł onej nocy. A on się modląc, mocował się z nim aż do zarania. I rzekł Anioł do niego: "puść mię. " Który odpowiedział: "nie puszczę cię, aż mi błogosławisz. " Rzekł tedy Anioł: "żadną miarą nie będzie zwane imie twoje Jakób, ale Izrael, t. j. bojownik Boży. " I błogosławił mu.

A gdy słońce weszło, ujrzał Jakób Ezawa jadącego, a z nim 400 mężów. I rozdzielił dzieci swoje i sługi, i stada na różne trzody zosobna. A sam wprzód idąc, pokłonił się aż do ziemi siedmkroć. Ezaw bieżąc przeciw niemu, ściskając szyję jego, i całując go, płakał z radości. A ujrzawszy dzieci, rzekł, "a te tam do kogo należą?" Jakób odpowiedział: "dzieci to są, które mi Bóg darował. " Na skinienie Jakóba przybliżyły się wszystkie, i skłoniły się Ezawowi. Jakób ofiarował mu dwa mniejsze stada; ale Ezaw nie przyjął ich, mówiąc: "mam dosyć, bracie mój, zatrzymaj swoje. " I rzekł Jakób "proszę cię, przymij błogosławieństwo, które mi darował Bóg. " Ezaw przyjął je. Jakób wdzięczny Panu za łaskawą obronę, wrócił się do Chanaan do podeszłego ojca swojego. Który ujrzawszy raz jeszcze syna swojego, umarł, i pogrzebali go synowie jego, w ziemi chananejskiej.

19. O zaprzedaniu Józefa do cudzego kraju.

Jakób miał dwunastu synów. Najlepszym z nich był Józef. A ponieważ był niewinny i posłuszny, miłował go ojciec nad wszystkie syny swe, i sprawił mu piękną suknię wzorzystą. Za co go bracia jego nienawidzili. Pasąc z nim pospołu stada ojca swojego, dopuścili się razu jednego wielkiego grzechu. Józef uląkł się bardzo, i opowiedział to ojcu swojemu, ażeby to się drugi raz nie stało. Za co się bracia tak zagniewali, że z nim łaskawie nic mówić nie chcieli.

Przydało się też, że Józef miał sen osobliwszy. Który powiadał braciom swoim; mówiąc: "słuchajcie snu mego, którym widział! Zdało mi się, żeśmy wiązali snopy na polu. A snop mój, jakoby powstał i stanął; a wasze snopy około stojące kłaniały się snopowi memu. " Na co odpowiedzieli bracia jego: iżali królem naszym będziesz ?" Zazdrościli mu i nienawidzili go bracia tem bardziej. — Widział też i drugi sen. Który powiadając ojcu i braciom swoim, rzekł: "widziałem przez sen, jakoby mi się słońce i księżyc i jedenaście' gwiazd kłaniało. " Złajał go za to ojciec jego, i rzekł: "cóż się rozumie przez ten sen? Iżali ja i matka twoja, i bracia twoi kłaniać ci się będziemy do ziemi?" Ojciec milcząc, rozważał jednak tę rzecz u siebie: być może, mówił sobie w duszy, iż Pan Bóg jego ulubionego Józefa, przeznaczył na coś wielkiego.

Zdarzyło się, że bracia Józefa daleko od ojcowskiego namiotu paśli owce, a Józef został się był przy ojcu. Rzekł więc do niego ojciec: "idź, a obacz, jeźli się wszystko szczęśliwie powodzi braciom twoim i stadom. " Józef zabrał się natychmiast, i poszedł. Bracia ujrzawszy go zdaleka, mówili do siebie: "oto idzie widosen! Pójdźcie, zabijmy go, i wrzućmy do studni starej, i powiemy, zły zwierz go pożarł. Potem się pokaże, co mu pomogą sny jego. " Co usłyszawszy brat najstarszy Ruben, rzekł: "Ach, nie zmażcie rąk waszych krwią jego, ale wrzućcie go raczej do tej studni !" A to mówił, chcąc go wyrwać z ręku ich, i wrócić ojcu swemu. Skoro przyszedł Józef do braci swej, zewlekli go zaraz z owej sukni długiej i wzorzystej. I wpuścili go do studni starej, która na szczęście nie miała wody. Co uczyniwszy, usiedli, aby jedli. Na to nadjechali kupcy podróżni, maiący przy sobie wielbłądy, niosące towary różnego rodzaju do Egiptu. Rzekł tedy Judasz do braci swoich: " cóż nam pomoże, jeźli zabijemy brata naszego? Lepiej że go przedamy a nie zmażemy rąk naszych, wszak ci on bratem naszym jest. " Przyzwolili na mowę jego. A gdy nadjechali kupcy, wyciągnąwszy Józefa ze studni, przedali go za dwadzieścia śrebrników. Józef płakał i błagał, ale nic nie pomogło. Owi podróżni wzięli go z sobą do Egiptu.

Ruben nic o tem, co zaszło, nie wiedział, ponieważ się pod czas jedzenia był oddalił. Wróciwszy się do studni, i nieznalazłszy chłopięcia, rozdarł odzienie swoje, i rzeki: "chłopięcia nie widać, a ja dokąd pójdę?" Drudzy bracia byli na to obojętni. Zabili koźlę, umoczyli we krwi suknię Józefową wzorzystą, i zbroczoną posiali do ojca, kazawszy mu powiedzieć; "tę suknię znaleźliśmy. Oglądaj, jeźli jest suknia syna twego, czy nie?". Ojciec poznawszy ją zaraz, rzekł: jest to suknia syna mego; zwierz okrutny pożarł

Józefa!" I rozdarłszy z boleści szaty, oblókł się w włosienice, płacząc syna swego przez długi czas. Zeszły się też wszystkie dzieci, aby ulżyły żalu ojcowskiego. Aliści Jakób niechciał przypuścić pocieszenia, mówiąc: "płacząc, zstąpię do grobu do syna mego!

Józef był w tem zdarzeniu i w następnych ważniejszych swoich powodzeniach, wyraźną figurą Pana Jezusa.

20. O Józefie w domu Putyfara.

Kupcy przedali Józefa w Egipcie Putyfarowi, dowódzcy straży przybocznej Faraona. Pan Bóg zaś był z Józefem, i błogosławił mu we wszystkiem. I znalazł też łaskę przed panem swoim, który go uczynił przełożonym nad wszystkim swoim domem. I błogosławił Pan Bóg domowi Egipcyanina, i rozmnożył wszystkę majętność jego.

Przydarzyło się, że Józef na ciężką pokusę został wystawiony. Żona Putyfara chciała go bowiem skłonić, aby dla niej przeniewierzył się srodze panu swemu. Na co żadnym sposobem niechcąc zezwolić, rzekł do niej: "oto Pan dał mi w moc wszystko. Jakoż tedy mogę tę złość uczynić, i zgrzeszyć przeciw Bogu memu?" Mimo tę odpowiedź, przykrzyła się Józefowi, kusząc go do grzechu; ale on wzbraniał się jej słuchać. Razu pewnego był Józef sam w domu, i sprawował coś bez pomocników. Taż uchwyciwszy go za kraj szaty, powtórzyła pierwej już wynurzoną zdradę. Józef zostawiwszy w ręce jej płaszcz, uciekł.

Na to zapaliła się srodze gniewem. Zawołała do siebie łudzi domu swego, krzycząc ze złości: "oto wprowadził mój mąż do domu złego człowieka, aby się ze mnie naigrawał. Wszedł do mnie, i chciał mi złe wyrządzić. A usłyszawszy głos mój, zostawił płaszcz, i uciekł precz. " Gdy mąż wrócił do domu, pokazawszy mu płaszcz, powtórzyła mu to samo kłamstwo. To usłyszawszy pan, a nazbyt prędko wierzył słowom żony, rozgniewał się bardzo, i nakazał niewinnego Józefa natychmiast wtrącić do więzienia.

21. O Józefie w więzieniu.

Józef siedział w więzieniu między winowajcami. Ale Pan Bóg i tu był z nim, i sprawił, że go przełożony wiezienia bardzo polubił. I ten poruczył mu dozór nad więżniami wszystkimi. Zdarzyło się, że podczaszy i przełożony nad piekarzami królewskimi, panu swemu Faraonowi przewinili, który rozgniewany, wtrącił ich do więzienia, w którem był i Józef więżniem. Po niejakim czasie mieli obydwaj sen nocy jednej, i byli ztąd bardzo smutni. Do których wszedłszy Józef rano, i ujrzawszy ich smutnych, zapytał ich mówiąc; "czemu smutniejsza jest dziś nad zwyczaj twarz wasza?" Którzy odpowiedzieli: "widzieliśmy sen, a nie masz ktoby go nam wyłożył. " I rzekł do nich Józef: "czyż wykład nie pochodzi od Boga? Powiedźcie mi, coście widzieli. "

Pierwszy podczaszy powiedział przeto sen swój: "Widziałem przed sobą winny szczep, na którym były trzy gałązki. Który znienagła wyrastając w pąkowie, po kwieciu wydał jagody dostawające. I kubek Faraonów trzymałem w ręce mojej; wziąłem tedy jagody, i wycisnąłem w kubek, i podałem go królowi. " Odpowiedział Józef: "ten jest snu wykład: "Trzy gałązki, są jeszcze trzy dni. Po których przywróci cię król na dawne miejsce, i będziesz mu podawał kubek, jakoś przedtem był zwykł czynić. Tylko pamiętaj na mnie, abyś nadmienił królowi, żeby mię wywiódł z tej ciemnicy: bo mnie do tego dołu niewinnie wsadzono.

Widząc przełożony nad piekarzami, iż Józef mądrze sen wyłożył, rzekł: " jam też widział sen: Niosłem trzy kosze mąki na głowie mojej. A w jednym koszu, który był najwyższy, niosłem wszelakie przemysłem piekarskim czynione potrawy; a ptaki przylatywały i jadły z niego. " Odpowiedział Józef: "ten jest wykład snu: Trzy kosze, trzy dni jeszcze są. Po których weźmie król gardło twoje, i każe cię zawiesić, a ptacy będą obierać ciało twoje. "

Dzień trzeci po tem był dzień narodzenia królewskiego. Król wspomniał przy uczcie na przełożonego piwniczych i na starszego nad piekarzami. I przywrócił jednego na miejsce swe, aby mu kubek podawał, a drugiego powiesić kazał na szubienicy. Przełożony piwniczych cieszył się z powodzenia swego. Ale o Józefie, wykładaczu swoim, zapomniał wcale

22. O wyniesieniu Józefa.

Po dwóch latach widział też Faraon sen. Zdało mu się, że stał nad rzeką Nilem. Z której wychodziło siedm krów pięknych i bardzo tłustych, i pasły się nad brzegiem na miejscach mokrych. Drugie też siedm wychodziły z rzeki szpetne i chude, i pożarły one piękne i tłuste krowy. Na co się król obudził. Znowu zasnął, i widział drugi sen: siedm kłosów wychodziło z jednego źdźbła pełnych i cudnych, po nich wyrosło siedm szczupłych kłosów, pożerając pierwsze. Ocuciwszy się Faraon ze snu, skoro rano było, posłał do wszystkich wieszczków i wszystkich mędrców Egiptu, i przyzwanym powiedział sen; a nie było, ktoby go wyłożył.

Dopiero przypomniawszy sobie przełożony nad piwniczymi o Józefie, rzekł: "W więzieniu jest tam młodzieniec Hebrejczyk, który mnie i przełożonemu nad piekarzami sny dobrze wyłożył. " Król rozkazał, aby stanął przed nim.

Stawili przeto Józefa przed królem, któremu tenże rzekł: "miałem sny, a nie masz nikogo, ktoby je wyłożył. Słyszałem, że ty bardzo mądrze wykładasz. " Odpowiedział Józef: "Bóg, nie ja, powie królowi rzeczy szczęśliwe. " Powiedział też Faraon co w dwóch snach widział. Odpowiedział Józef: "Bóg oznajmił królowi, co ma zamiar uczynić. Siedm krów tłustych, i siedm kłosów pełnych, znaczą siedm lat żyznych. Siedm też krów chudych, i siedm kłosów cienkich, znaczą siedm lat nieurodzajnych, które po urodzajnych nastąpią, iż się wyje obfitość przeszła. Głód bowiem popsuje wszystką ziemię. Teraz tedy niech król się obejrzy za mężem mądrym i dowcipnym. Który niech postanowi, aby piątą część urodzaju przez siedm lat żyznych zbierano do gumien, a niech się nagotuje dostatek na siedm lat przyszłego głodu!"

Podobała się ta rada Faraonowi, który rzekł; "iżali możemy znaleść męża takowego, któryby miał pełność Ducha Bożego większą jak ty? Oto ty będziesz nad domem moim i całym Egiptem, a na rozkaz twój wszystek lud posłuszny będzie, samą tylko stolicą królewską przodkować ci będę. " I zdjął pierścień z ręki swej, i dał go na rękę Józefa. Ubrał go też w szatę bisiorową, i włożył łańcuch złoty na szyję jego. I kazał mu wsieść na swój wtóry wóz, a wożny wolał, żeby mu się wszyscy kłaniali, i widzieli, że był przełożonym nad wszystką ziemią Egipską. Odmienił też imię jego, i nazwał go Zbawicielem świata.

23. O podróży braci Józefowych do Egiptu.

I przyszedł urodzaj siedmiu lat, co Józef przepowiedział. Kazał on wszystką obfitość zbóż, po wszystkich miejscach zachować. Zbliżały się też siedm lat niedostatku, i po wszystkim świecie przemógł głód. Lud Egipski, któremu głód dokuczał, wołał do króla, chleba prosząc. Który mu odpowiedział: "idźcie do Józefa, a cokolwiek on wam rzecze, czyńcie!" I otworzył Józef wszystkie gumna, i opatrzył cały Egipt w żywność. Wszystkie ludy przyjeżdżały do Egiptu, aby kupowały zboże.

W ziemi Chananejskiej także był głód. Rzekł też Jakób synom swoim: "jedźcie do Egiptu, a nakupcie nam potrzeb, abyśmy nie pomarli z głodu!" Jechało tedy dziesięciu braci Józefowych. Benjamina zaś zatrzymał ojciec w domu. "By snadź na drodze nie ucierpiał czego złego. "

Bracia Józefa przyjechali szczęśliwie do Egiptu. A stawiwszy się przed nim, pokłonili mu się nisko aż do ziemi. Oni bo go nie poznali; aliści on ich natychmiast poznał, i wspomniał na sny, które kiedyś widział. Stawiając się jakoby ku obcym, mówił głosem surowym: "Zkądżeście przyszli? Śpiegowieście może, przyszliście wypatrować słabsze miejsca tej ziemi!" Ci przestraszeni rzekli: "nie tak jest, Panie, przyszliśmy, abyśmy kupili żywności. My słudzy twoi, spokojniśmy męże, nie myślimy nic złego. Wszystkich nas dwanaście braci z ziemi Chananejskiej. Najmłodszy przy ojcu jest, a drugiego młodszego już nie masz. " Na co odpowiadając, rzekł: "jeśliście spokojni ludzie, niech jeden z was związany siedzi w więzieniu. Drudzy z żywnością wróćcie do ziemi waszej, a przywiedźcie do mnie waszego brata najmłodszego, abym doświadczył, jeżli, coście rzekli, prawda jest. " I mówili jeden do drugiego: "słusznie to cierpimy, bośmy zgrzeszyli przeciw bratu naszemu. Widząc utrapienie duszy jego, gdy nas błagał, a nie wysłuchaliśmy go: dla tego przyszedł na nas ten kłopot. " Ą niewiedzieli, że rozumiał Józef, bo przez tłómacza mówił do nich. On zaś rozumiał wszystko, odwrócił się na bok i płakał. Dla doświadczenia, czy prawdziwy i szczery żal mają, wróciwszy się do nich, kazał Symeona związać. Sługom zaś rozkazał, aby napełnili wory ich pszenicą, a iżby pieniądze każdego tajemnie włożyli do worków ich, dawszy im nadto strawy na drogę. Co gdy się stało, pokładli zboże na osły swoje, i pojechali.

Przyjechawszy do Jakóba, ojca swego, powiedzieli mu wszystko, co im się przydało. To powiedziawszy, gdy zboże wysypowali, nalazł każdy na wierzchu worów zawiązane pieniądze. A gdy się wszyscy polękali, rzekł Jakób: "sprawiliście, że bez dzieci zostanę. Józefa już niemasz, Symeona trzymają w więzieniu, a Benjamina chcecie mi wziąść. Nie pójdzie syn mój z wami do Egiptu. Jeżli by mu się co. przeciwnego przydarzyło, tedy doprowadzicie sędziwość moję z żałością do grobu. "

24. O podróży Benjamina do Egiptu.

Żywność, którą byli przywieźli z Egiptu, spożyła się, a głód wszystką ziemię jeszcze bardzo ściskał. Rzekł tedy Jakób do synów swoich: "wróćcie się, a nakupcie żywności!" Odpowiedział Juda: "Wypowiedział nam on mąż wyraźnie, mówiąc: Nie ujrzyjcie oblicza mego, jeźli brata waszego najmłodszego nie przywiedziecie z sobą. Poszlij dziecię z nami, żebyśmy żyć mogli. Z ręki mojej dochodź go: jeżli go nieprzywiodę i nie wrócę tobie, będę winien grzechu przeciw tobie przez wszystek czas. " Tedy ojciec rzekł do nich: jeżlić tego potrzeba, uczyńcie; co chcecie. Nabierzcie co najlepszych owoców z ziemi naszej, i dajcie je mężowi temu w darze. Pieniędzy weźcie też z sobą raz jeszcze tyle co przed tem, i one, któreście naleźli w workach odnieście, bo się może omyłką do worków waszych dostały. A Bóg wszechmogący, niechaj męża tego uczyni wam łaskawym, żeby odesłał z wami brata waszego, którego trzyma w więzieniu, i tego mojego ulubionego Benjamina. Ja tym czasem będę niestety, jako osierociały bez dziatek. "Bracia Józefa przyjechali z Benjaminem i darami szczęśliwie do Egiptu. Których Józef ujrzawszy i Benjamina z nimi, rozkazał szafarzowi domu swego, mówiąc: "Wprowadź tych mężów w dom, i nagotuj ucztę, bo ze mną będą jeść w południe. "

Szafarz wprowadził ich do domu. Ci zląkłszy się, rzekli jeden do drugiego: "To się dzieje dla pieniędzy, któreśmy naleźli w workach naszych. Chcą na nas potwarz zwalić, i gwałtem nas podbić w niewolą. " Przetoż jeszcze we drzwiach przystąpiwszy do szafarza domowego, uniewinniali się co do tych pieniędzy. Który odpowiedział: "nie bójcie się!" I wywiódł do nich Symeona, a dał też i osłom ich obrok.

A gdy Józef wszedł do domu swego, ofiarowali mu dary, i pokłonili się mu aż do ziemi. On łaskawie ich pozdrowiwszy, pytał ich: "żyjeć ojciec wasz stary, o którymeście mi powiadali? Jestże zdrów?" Którzy odpowiedzieli: "zdrów jest, sługa twój, ojciec nasz, jeszcze żyw. " A ujrzawszy Józef Benjamina, rzekł: "Tenże to jest wasz brat najmłodszy? Niech ci Bóg błogosławi, mój synu!" I wyszedłszy, płakał; bo się wzruszyło było serce jego na widok brata.

Umywszy twarz, wyszedł do nich napowrót, i wstrzymując się, by się nie wydał, kim jest, rzekł: "podajcie potrawy!" Skoro je wniesiono, siedli bracia do stołu według lat swoich, i dziwowali się bardzo. A Benjaminowi dostała się ze wszystkiego pięć razy większa część do jedzenia, niż drugim. Jedli, pili, i byli weseli.

25. O Józefowym śrebrnym puharze.

Józef chcąc doświadczyć, czy się bracia całkiem poprawili, rozkazał po uczcie szafarzowi domu swego, mówiąc: "Napełnij wory ich zbożem, ile objąć mogą: a włóż każdego pieniądze na wierzch woru jego; a na wierzch woru najmłodszego włóż kubek mój śrebrny i pieniądze!" I stało się tak, a nazajutrz puścili się w podróż. Ledwo byli z miasta wyjechali, zawoławszy Józef szafarza, rzekł: "Zabierz się, a goń tych podróżnych, a gdy ich dogonisz, mów: "Czemuście oddali złe za dobre? Kubek, któryście ukradli, jest ten, z którego pan mój pija. Bardzoście złą rzecz uczynili!"

Szafarz domu dogonił ich, i mówił do nich, co mu rozkazano. Ci przestraszeni i zdziwieni odpowiedzieli: "jakto, myśmy mieli ukraść z domu pana twego złoto albo śrebro? U któregokolwiek kubek się znajdzie, niech umrze, a my będziemy niewolnikami twemi. " Który rzekł: "niechaj będzie, według wyroku waszego!" Złożywszy prędko z osłów wory na ziemię, otworzył każdy swój. Te gdy szafarz przeszukał, począwszy od najstarszego aż do najmłodszego, znalazł kubek w worze Benjaminowym. Wszyscy z żalu rozdarłszy szaty, włożyli wory na osły, i wrócili się do miasta.

Pierwszy Juda z bracią wszedł do Józefa, i wszyscy przed nim padli pospołu na ziemię. Którym rzekł: " czemuście tak uczynili?" Któremu odpowiedział Juda: "cóż rzeczemy, albo czem się usprawiedliwimy? Bóg znalazł nieprawość sług twoich, dla tego nam to się przytrafia. Oto ten, u którego się kubek znalazł, i my wszyscy jesteśmy niewolnikami twymi. " Józef odpowiedział: "Boże mię uchowaj, abym tak miał czynić. Który ukradł kubek, ten niech będzie niewolnikiem moim; a wy odjedźcie wolni do ojca waszego!" I przystąpiwszy bliżej Juda, śmiele opowiedział, jakto żałośno było ojcu, posłać z nimi Benjamina, a potem mówił: "jeżli powrócę bez chłopięcia, umrze nasz ojciec, i my doprowadzilibyśmy sędziwość jego z żałością do grobli. Ja właśnie ślubowałem ojcu, że go przywiodę napowrót. Zostanę tedy sługą twoim za to chłopię, a ono niech jedzie z braćmi swoimi. "

36. Józef daje się poznać.

Nie mógł się Józef dłużej wstrzymać. Rozkazał przeto, aby wszyscy obcy precz wyszli. Podniósł tedy głos z wielkim płaczem, który aż zewnątrz słyszano, i rzekł do braci swoich: "jamci jest Józef! — żyw mój ojciec jeszcze?" A oni tak się przestraszyli, że słowa wyrzec nie mogli. Na co rzekł łaskawie: "przystąpcie do mnie! Jam jest Józef, brat wasz, któregoście przedali do Egiptu. Nie bójcie się. Dla ocalenia bowiem waszego posłał mię Pan Bóg przed wami do Egiptu, żebyście mieli żywność i źyć mogli. Nie za waszą radą, ale za Bożą wolą tu jestem posłany, który mnie uczynił przełożonym we wszystkiej ziemi Egipskiej. Spieszcie się i jedźcie do ojca mego, a powiedzcie mu: Syn twój Józef oznajmia ci: Bóg mię uczynił panem wszystkiej ziemi Egipskiej, przyjedź do mnie, nie omieszkaj! Będziesz mieszkał w najpiękniejszej części ziemi, a będziesz przy mnie z wszystkim domem swoim.

I tam cię będę żywił; bo jeszcze będzie pięć lat głodu. Oznajmcież ojcu memu wszystką zacność moję, i wszystko coście widzieli w Egipcie; spieszcie się, a przywieźcie go do mnie!" A obłapiając, padł na szyję Benjamina, i płakał, i Benjamin i płakał na szyi jego. I całował Józef wszystkich swoich braci, i płakał nad każdym; potem dopiero śmieli mówić do niego.

Rozgłoszono na dworze królewskim: "że przyjechali bracia Józefowi!" Uradował się król i wszystek dom jego. Który rzekł do Józefa, aby rozkazał braciom swoim, iżby wzięli ojca i rodzinę i sprzęty, i przywieźli go do Egiptu. Którym dal Józef wozy i strawy na drogę. Każdemu też kazał przynieść dwie szaty odświętne, a Benjaminowi dał trzysta śrebrników, z pięcią szat co najlepszych. Tyle też szat i pieniędzy posłał ojcu swemu, przydawszy do tego osłów dziesięć niosących wszelakie bogactwa Egipskie, i tyleż oślic na drogę z pszenicą i chlebem.

27. O podróży Jakóba do Egiptu.

Przyszedłszy bracia Józefowi do ziemi Chananejskiej, do ojca swego, oznajmili mu mówiąc: "Józef, syn twój żyje, i panuje we wszystkiej ziemi Egipskiej. " Ale Jakób niechciał im dać wiary, aż mu opowiedzieli wszystko, jak się stało, i pokazali królewskie wozy i bogate dary. A było mu jakoby ocknął z twardego snu, duch jego ożył, i rzekł: "Dosyć mi na tem, jeżli jeszcze syn mój Józef żyje, pójdę a oglądam go pierwej, niźli umrę. " Jakób pojechał ze wszystkiem, co miał.

Na granicy ziemi Chananejskiej ofiarował Panu Bogu całopalenie, i Pan Bóg mówił do niego w widzeniu w nocy: "Nie bój się, jedź do Egiptu! Bo tam rozmnożę potomstwo twoje w naród wielki, i ono ztamtąd napowrót tu przyprowadzę, a Józef zamknie oczy twe. " I powstał Jakób, i przyjechał do Egiptu.

Judę posłał przed sobą do Józefa, aby mu oznajmił: że Ojciec jedzie. Józef kazał zaraz zaprządz do wozu swego i wyjechał przeciw ojcu swemu. Ujrzawszy go, wyskoczył z wozu, rzucił się na szyję jego, i płakał głośno z radości.

I rzekł ojciec do Józefa: "już wesoło umrę; gdyżem oglądał oblicze twoje!" potem wprowadził Józef ojca swego do króla, i postawił go przed nim. Król pytał Jakóba, mówiąc: "ile jest lat wieku twego?" Jakób odpowiedział: "dni pielgrzymowania mego jest sto i trzydzieści lat, krótkie a złe, i nie doszły aż do dni ojców moich, w czasie których tu pielgrzymowali!" Jakób pobłogosławiwszy króla, wyszedł. Józef przeznaczył tez ojcu i braciom osiadłość na najlepszem miejscu ziemi Egipskiej, w kraju Gessen, dawszy im wszystkiego dostatek.

28. Jakóba i Józefa ostatnie słowa.

Mieszkał Jakób w Gessen siedmnaście lat. A gdy się przybliżał dzień śmierci jego, przyjechał do niego Józef, wziąwszy ze sobą dwóch swoich synów Manassesa i Efraima. Jakób pocałowawszy ich, błogosławił obudwóch w te słowa: "Anioł, który mie od młodości bronił od wszystkiego złego, niech was błogosławi!" Do Józefa też rzekł: "Oto ja umieram; a bedzie Bóg z wami, i wróci was do ziemi ojców waszych!" Kazał się też zebrać drugim synom i dzieciom ich, dawszy wszystkim ostatnie błogosławieństwo. Judzie dał największe błogosławieństwo, i przepowiedział mu: "Judo, ręka twoja na szyjach nieprzyjacioł twoich. Nie będzie odjęte berło od Judy, aż przyjdzie, który ma być posłany, a on będzie oczekiwaniem narodów!" Na koniec rzekł do wszystkich: "Pogrzebcież mie z ojcami moimi w ziemi Chananejskiej!" I to powiedziawszy, umarł.

Co ujrzawszy Józef, rzucił się na twarz ojca swego, płacząc i całując go. I rozkazał, aby wonnemi maściami namazali ciało ojca jego. Na rozkaz królewski obchodził lud Egipski żałobę po nim przez siedmdziesiąt dni. A gdy wyszedł czas żałoby, jechał Józef ze starszymi domu królewskiego do Chanaan, i pogrzebał ojca swego w Hebron.

Józef żył 110 lat, i widział syny synów swoich aż do trzeciego pokolenia. Gdy się koniec jego zbliżał, rzekł do braci swoich: "po śmierci mojej Bóg was nawiedzi, i przyprowadzi was do ziemi, którą obiecał Abrahamowi, Izaakowi Jakobowi; weźcież tedy kości moje z sobą!" Poczem umarł, pomazali do wonnemi maściami, i włożyli do trumny.

29. O cierpliwości Joba.

Za czasów Patryarchów żył w Arabii mąż, w którym Pan Bóg chciał dać ludziom na wszystkie czasy, jak najpiękniejszy przykład cierpliwości. Imię jego było Job. Miał on siedmiu synów i trzy córki. A majętność jego była, siedm tysięcy owiec, i trzy tysiące wielbłądów, pięćset też jarzm wołów i pięćset oślic, i czeladzi bardzo wiele. Już to dla tych bogactw, a nade wszystko dla swojej nadzwyczaj wielkiej bojaźni Bożej, i swego wielkiego miłosierdzia dla ubogich, był mężem wielkim miedzy wszystkiemi ludami wschodniemi. A niektórego dnia, rzekł Bóg do szatana: "baczyłżeś Joba sługę mego, że mu nie masz na ziemi podobnego?" Któremu szatan odpowiadając, rzekł: "czyż się Job darmo Boga boi? Błogosławiłeś dziełom rąk jego, i dobytek jego rozmnożył się na ziemi. Ale ściągnij trochę rękę twoję, i odbierz mu wszystko, co ma, a zobaczysz, jeźli ci w oczy nie będzie złorzeczył!" I rzekł Pan: "oto wszystko co ma, jest w ręce twojej; tylko na niego nie ściągaj ręki twej!"

A gdy dnia jednego synowie i córki jedli i pili, w doma brata swego pierworodnego, przybieżał poseł do Joba, mówiąc: "Woły orały, a oślice pasiono podle nich. I przypadli Sabejczycy, zabrali wszystko, i czeladź mieczem pozabijali; i uszedłem ja sam, abym ci oznajmił." Gdy on to jeszcze mówił, przyszedł drugi i rzekł: "ogień Boży spadł z nieba, i uderzywszy na owce i sługi, spalił je; i ubiegłem ia sam, abym ci oznajmił." Ale gdy ten jeszcze mówił, przyszedł inny i rzekł: "Chaldejczycy w trzech hufcach, rzucili się na wielbłądy, zabrali je, i pachołki pozabijali mieczem: a tylkom ja sam uciekł, abym ci oznajmił." Jeszcze ten mówił, aż oto wszedł czwarty, mówiąc: "gdy synowie twoi jedli i pili w domu twojego syna pierworodnego, znagła wiatr gwałtowny przypadł od strony puszczy, i zatrząsł czterema węgłami domu, który obaliwszy się, przytłukt dzieci twoje, i pomarły, i wybiegłem ja sam, abym ci oznajmił!" Tedy Job wstał, rozdarł z żalu szaty swoje, przemógł atoli swą żałość, upadł na ziemię, i modląc się mówił: "Pan Bóg dał, Pan Bóg wziął, niech będzie imię Pańskie błogosławione!"

Szatan rzekł znowu do Pana: " wszystko co człowiek ma, da za życie swoje. Ale ściągnij rekę twoją, a dotknij kości jego i ciała; a tedy ujrzysz, że ci w oczy będzie dorzeczył! " Na co rzekł Pan: "oto w ręce twojej jest. a wszelakoż zachowaj życie jego!" Zaraził tedy szatan Joba wrzodem bardzo złym od stopy nogi, aż do wierzchu głowy jego. Job dla ulgi nieznośnego bolu, oskrobywał ropę skorupą , siedząc na gnoju zdaleka od łudzi, iżby ich niezaraził. Żona nawet jego wyszydzała go, zostającego w stanie tak straszliwym, mówiąc do niego: "czy wytrwasz jeszcze w prostocie twojej? Błogosław Bogu, a umrzyj!" Który rzekł do niej: "Mówisz jako jedna z niewiast szalonych! Jeżeliśmy przyjęli dobre z ręki Boga, złego czemubyśmy przyjmować nie mieli?" I nie wymówił ani jednego słowa grzesznego.

Usłyszawszy tedy trzej przyjaciele Joba o złem, które nań przypadło, przyszli do niego, by go nawiedzili. A podniósłszy oczy nie poznali go: tak był zeszpecony straszliwie; i zakrzyknąwszy, płakali; a rozdarłszy szaty swe, sypali proch na głowy swoje. I siedzieli z nim długo na ziemi, a żaden do niego słowa nie mówił; bo widzieli, że boleść miał gwałtowną. A gdy Job otworzył usta swe, skarżąc się na srogość bólów swych, nowej mu oni przyczynili boleści. Wyrzucali mu bowiem, że te cierpienia pewno ponosi za grzechy swoje, ponieważ Pan Bóg, jak po szalonemu myśleli, tylko na bezbożnych srogość boleści i nędze sprowadza. Job broniąc statecznie niewinności swojej, rzekł: "oto niebo moim świadkiem. Dopóki duch we mnie, usta moje nie wymówią nic złego. Chociaż mię Pan Bóg i zabije, nie przestanę pokładać w nim nadziei. Wiem bowiem iż odkupiciel mój żyje; a w dzień ostateczny powstanę z ziemi, oblekę się znowu w skórę moją, i w ciele mojem oglądam Boga mego."

Joba ufność w Pana Boga nie obróciła mu się na szkodę, ale została sowicie już na tym świecie wynagrodzoną. Wkrótce odjął Pan Bóg od niego chorobę, i dał mu napowrót to wszystko podwójnie, co był utracił na doczesnych dobrach. Pobłogosławił go też Pan Bóg siedmiu synami i trzema córkami. A żył potem Job sto czterdzieści lat w szczęściu i radości, i widział syny, i syny synów swoich aż do czwartego pokolenia.

Job, który wszelakie boleści z męzką wycierpiał odwagą, jest czułym obrazem Jezusa Chrystusa, który dla naszego odkupienia z niewymowną cierpliwością jak najsroższe poniósł męki, i na którego przyszłe objawienie się już Job nadzwyczaj się radował.

II. Cudowne wychowanie i prowadzenie ludu Izraelskiego, w czasie od Mojżesza aż do Króla Dawida (1500 — 1055 r. przed Chrystusem).

30. O narodzeniu Mojżesza.

Bóg obiecał Abrahamowi, Izaakowi i Jakóbowi Patryarchom, że się staną ojcami wielkiego narodu. Ta obietnica spełniła się.

Potomkowie Jakóba czyli Izraela, rozmnożyli się w Egipcie po kilku set latach w wielki naród. Tym czasem powstał nowy król nad Egiptem, który rzekł do ludu swego: "oto lud Izraelski, większy i mocniejszy jest od nas. Pódżcie, a przytłumiemy go, by się snadź nierozmnożył nazbyt, a jeźliby przypadła na nas wojna, by się nie przyłączył do nieprzyjaciół naszych." Ustanowił przeto nad Izraelitami przełożonych robót. Ci musieli ich trapić ciężkiemi robotami, używali ich do gliny i cegły, i obciążali ich wszelką pracą około ziemi. A im bardziej ich tłumili, tem więcej się oni mnożyli i rośli. Rozkazał tedy król Faraon wszystkiemu ludowi swemu, mówiąc:"co się kolwiek z męzkiej płci narodzi ludowi Izraelskiemu, to wrzućcie do rzeki!"

A była matka, która powiła syna bardzo nadobnego. Z miłości wielkiej kryła go przez trzy miesiące. Gdy go iuż dłużej taić nie mogła, wzięła koszyk z sitowia, namazała o klejem i smołą, włożyła w niego dzieciątko, i postawiła go między rogoż na brzegu rzeki. A siostra dzieciątka stała zdaleka, i dawała baczenie, co się z niem stanie. Ale Bóg sprawił, że oto zstępowała córka Faraonowa, aby się kąpała w rzece. Która ujrzawszy koszyk między rogóziem, posłała jednę z służebnic swoich, i przyniesiony otworzywszy, widząc w nim dzieciątko płaczące,; rzekła: "Ach to jest jedno z dziatek hebrejskich!" Siostra dziecięcia nabrawszy odwagi, zbliżyła się do córki królewskiej, mówiąc: "chcesz abym poszła, i zawołała ci niewiasty hebrejskiej, któraby wychowała to dziecie?" Która odpowiedziała: "tak, idź!" Poszła dzieweczka pełna radości, i zawołała matki swej. Do której rzekła córka Faraonowa: "weźmij to chłopie, a wychowaj mi go, ja tobie dam zapłatę za to." Matka przyjęła i karmiła dziecię, a gdy podrosło, oddała je córce Faraonowej. Która przybrała je za syna, i nazwała je Mojżesz, to jest: wyjęty z wody.

31. O ucieczce Mojżesza.

Mojżesz został we wszystkich umiejętnościach Egipskich wyćwiczony; był też pełen mądrości i mocy. Doszedłszy męzkiego wieku, ubolewał bardzo patrząc na wielkie utrapienie Izraelitów, braci swoich. Wolał on też z ludem Bożym ponosić to utrapienie, niźli używać rozkoszy i bogactw Egipskich. Ujął się zatem skutecznie za swymi braćmi uciśnionymi w ręku Egipcyan.

Usłyszawszy o tem król, chciał go zabić, a Mojżesz wstawszy, uciekł do ziemi Madijańskiej. W podróży przyszedł do studni, do której właśnie przyszły córki Jetra kapłana z Madian, napoić trzody ojca swego. W tem nadeszli pasterze i odegnali je. I wstał Mojżesz, a obroniwszy dziewki, napoił owce ich. Które gdy to powiedziały ojcu swemu rzekł do nich: "Czemuście puściły tego człowieka? Zawołajcie go, aby jadł z nami!" Mojżesz przyszedł, i mieszkał u Jetra czterdzieści lat.

32. O Krzaku gorejącym.

Mojżesz pasł owce Jetrowe. A gdy zapędził pewnego razu owce w głąb' pustyni, przyszedł do góry Horeb. I ukazał mu się Pan w płomieniu ognistym, wybuchającym z pośrodku krzaku. Mojżesz dziwił się, że krzak nie gorzał, i przystąpił bliżej. A Pan zawołał do idącego na przeciw; "nie przystepuj blizko, zżuj trzewiki z nóg twoich, albowiem miejsce, na którem stoisz, jest ziemia święta. Jam jest Bóg ojców twoich!" Zakrył Mojżesz ze czcią oblicze swoje, bo nieśmiał patrzyć na przeciw Bogu. Któremu rzekł Pan; widziałem utrapienie ludu Mego w Egipcie, i wyzwolę go z rąk Egipcyanów, i wywiodę go z onej ziemi do ziemi dobrej i przestronnej, płynącej mlekiem i miodem. Pójdź, a poślę cię do Faraona, abyś wywiódł lud mój z Egiptu!" Odpowiedział Mojżesz: "ktożem ja jest, abym szedł do Faraona, a wywiodł Izraelitów z Egiptu?" Aliści Pan rzeki:

Ja będę z tobą!"

Rzekł Mojżesz do Pana: "a jeźli mi nie nie uwierzą, i powiedzą: Pan ci się nieukazał!" Rzekł Pan do Mojżesza:

Weźmij laskę twą, porzuć ją na ziemię!" Mojżesz porzucił ją i obróciła się w węża; tak iż uciekał ze strachu. I rzekł Pan: "wyciągnij rękę twą, a ujmij węża!" Wyciągnął i ujął, i obrócił się wąż napowrót w laskę. "Te znaki tedy, rozkazał Pan, czyń w oczach Izraelitów, a uwierzą." Mojżesz odpowiedział: "Panie, nie jestem wymowny, stałem się niesposobnego języka." Rzekł Pan do niego: "Idźże, a ja będę w ustach twoich, i w mowie twojej. Aaron brat twój wymowny jest. Włóż słowa moje w usta jego, a on będzie za cię mówił do ludu!"

Wrócił się więc Mojżesz do Egiptu. Na rozkaz Pański wyszedł mu Aaron naprzeciw. A zeszedłszy się pospołu na górze Horeb, powiedział Mojżesz bratu swemu wszystkie słowa Pańskie. I przyszli pospołu, i zgromadzili wszystek lud Izraelski. Aaron powiedział mu wszystkie słowa, które był rzekł Pan do Mojżesza. Mojżesz zaś czynił znaki laską swoją przed ludem; a lud wierzył i błogosławił Pana.

33. O straszliwych znakach w Egipcie.

Weszli potem Mojżesz i Aaron, i rzekli do Faraona: "to mówi Pan, Bóg Izraelski: "Puść mój lud, aby mi ofiarował na puszczy!" Faraon odpowiedział pysznie: "kto jest Pan, żebym słuchał głosu jego?'Nie znam Pana, i nie puszczę Izraela!" Rozkazał nadto przełożonym robót i wyciągaczom ludu, aby większe, niż dotąd, ciężary na niego kładli.

I rzekł Pan do Mojżesza: "rzeczesz Aaronowi: Weźmij mi laskę, i rzuć ją przed Faraona, a obróci się w węża." Mojżesz i Aaron weszli do Faraona; Aaron rzucił laskę przed Faraona i sługi jego, która się obróciła w węża. Faraon się uląkł, ale zatwardziałe serce jego nie zmieniło się.

Rzekł tedy Pan do Mojżesza: "Idź do Faraona jutro rano z Aaronem, i staniesz na spotkaniu jego przy brzegu rzeki!" Uczynili, co rozkazał Pan; Aaron na rozkazanie Pańskie wziął laskę, i rzucił przed Faraonem i sługami jego w wodę rzeki, a woda obróciła się w krew. Ryby w rzece pozdychały, i woda ześmierdła, i wszystkie strugi, kałuże i jeziora w całym Egipcie obróciły się w krew. A serce Faraonowe zostało zatwardziałe, jak przedtem.

I wyszło siedm dni, wyciągnął Aaron rękę na wody Egipskie. Na ten znak wylazły żaby, i okryły całą ziemię Egipską, i lazły do domów, pieców, na pokarmy i łóżka Faraonowe i sług jego. Na to wezwał Faraon Mojżesza i Aarona, i rzekł im: "Módlcie się do Pana, żeby oddalił żaby ode mnie, a puszcze lud, aby ofiarował Panu!" Mojżesz wołał więc do Pana; i wyzdychały żaby z domów, ze wsi i pól. A widząc Faraon, że mu dano odpoczynek, odwrócił od Pana serce swe.

Na rozkaz Pański uderzył Aaron laską swoją w proch ziemi, który się obrócił w mszyce na ludziach i na bydle po wszystkiej ziemi. A serce Faraona było zatwardziałe, i nie posłuchał ich.

Wszelaki rodzaj much przepuścił tedy Pan na dom Faraona, na sługi jego, i wszystką ziemię. Serce Faraonowe zmiękczyło się. Na proźbę Mojżesza gdy Pan odjął muchy, serce Faraona zatwiardziało znowu, i niepuścił ludu.

Pan zesłał nareszcie ciężki mór i wyzdychało wszystko bydło Egipcyan; z tego zaś, co należało do Izraelitów, nic niezginęlo.

Rzekł potem Bóg do Mojżesza: "weźmij pełne garści popiół", a rozsyp ku niebu!" Uczynił Mojżesz, i powstały wrzody i pryszczele nadęte na ludziach i bydle. Ściągnął potem Mojżesz laskę ku niebu, i spuścił Pan ogień i grad tak wielki, jaki nigdy przedtem nie był widziany we wszystkiej ziemi Egipskiej, i pobił grad wszelkie ziele polne, i połamał po kraju wszelkie drzewa. Tylko w ziemi Gessen, gdzie mieszkali Izraelici, grad nie padał.

Potem przywiódł Pan wiatr parzący, który podniósł szarańczą, ktora wstąpiła na wszystką ziemię, pustosząc wszystko; i nie zostało nic prawie zielonego na drzewie, i na zielu ziemnem we wszystkim Egipcie.

Wyciągnął Mojżesz polem rękę ku niebu, i były ciemności straszliwe po wszystkiej ziemi Egipskiej przez trzy dni, iż jeden wcale drugiego niewidział, ani żaden nie mógł ruszyć z miejsca, na którem był.

34. O Baranku Wielkanocnym i wyjściu z Egiptu.

Po tych straszliwych plagach wezwał Faraon Mojżesza i Aarona, i rzekł im: "idźcie, i ofiarujcie Panu: tylko owce wasze i bydło niech zostanie." Odpowiedział Mojżesz: "wszystkie stada pójdą z nami; nie zostanie z nich ani kopyto." I rzekł Faraon z gniewu do Mojżesza: "Idź precz odemnie, a strzeż się, abyś więcej nie pokazał się przed obliczem moim. Bo któregokolwiek dnia mi się ukażesz, umrzesz." Mojżesz odpowiadając, rzekł: "tak będzie, jakoś rzekł, nie wezwany nie ujrzę więcej oblicza twego. Wiedz, że to mówi Pan: po kilku dniach umrze wszelkie pierworodne śród nocy, i będzie krzyk wielki we wszystkiej ziemi Egipskiej, jaki ani przedtem był, ani potem będzie. A u wszystkich Izraelitów ani nie zamruknie pies; abyście wiedzieli, jak wielkim cudem dzieli Pan Egipcyan i Izraelitów. Potem znijdą wszyscy słudzy twoi, ty i twój wszystek lud, kłaniać nam się będziecie, abyśmy wyszli, i wyjdziemy." i Gdy opuścili Mojżesz i Aaron paląc królewski, rzekł im Pan: "Powiedzcie wszemu ludowi Izraelskiemu: dnia dziesiątego tego miesiąca ku wieczorowi, niech każdy ofiaruje baranka bez zmazy, nie łamiąc żadnej kości jego: niech wezmą ze krwi jego, i położą na podwoje, i na progi domów. I będą jeść pieczone mięso onej nocy, i przaśne chleby. Biodra swe opaszecie, a trzewiki będziecie mieć na nogach, trzymając laski w rękach, a będziecie jeść baranka spieszno; bo to jest Pascha t. j. przejście Pańskie. Zabiję bowiem tej samej nocy przez Anioła mojego wszelkie pierworodne w ziemi Egipskiej; gdy ujrzę krew na domach waszych, tedy minę was, i wyprowadzę was wszystkich z Egiptu." Izraelici uczynili, jak Pan rozkazał.

I stało się: w północy pobił Pan wszystkie pierworodne w ziemi Egipskiej, począwszy od pierworodnego faraonowego aż do pierworodnego najemnika. Wszczął się na to wielki krzyk w całym Egipcie; bo nie było domu, w którymby nie leżał umarły. Faraon wezwawszy Mojżesza Aarona tejże nocy, prosząc ich usilnie: "wynidźcie ze wszystkim waszym ludem i ofiarujcie Panu! Zabierzcie owce i bydło wasze, jakoście żądali, a odchodząc, błogosławcie mi" Egipcyanie nalegali jeszcze bardziej na Izraelitów, aby co rychlej z ziemi ich wyszli; mówiąc: "inaczej wszyscy pomrzemy!" I wyciągnęli Izraelici i Egiptu. Było ich 600, 000 mężów, nie licząc niewiast ni dzieci. Wzięli i zwłoki Józefowe z sobą.

Baranek Wielkanocny był figurą Baranka Bożego bez zmazy, który dla odkupienia nas od śmierci wiecznej ofiarował się na Krzyżu, i w Przenajśw. Sakramencie Ołtarza dawa nam za pokarm Ciało i Krew Swoję.

35.O przejściu Izraelitów przez Morze czerwone.

Pan sam szedł przed Izraelitami, ukazując drogę we dnie w słupie obłoku, a w nocy w słupie ognistym. Przyszli tedy nad morze czerwone, i tam się rozłożyli obozem (2). Faraon żałował, iż puścił Izraelitów. Gonił ich wiec, a wziąwszy wozy, jezdnych i wszystko wojsko swoję, ku wieczorowi znalazł ich w obozie nad morzem. Ujrzawszy Izraelici Egipcyan za sobą, bali się bardzo, i wołali do Pana. Którym Mojżesz rzekł: "nie bójcie się, Pan będzie walczył za was!" Na rozkaz Boga podniósł laskę swoję, i ściągnął rękę na morze. A oto podniósł się słup obłokowy, idący dotąd przed Izraelitami, i stanął miedzy nimi a Egipcyanami. Obrócony przeciw Egipcyanom był bardzo ciemny, iż przez całą noc do Izraelitów nie mogli przystąpić; Izraelitom zaś świecił całą noc. Rozstąpiła się przytem woda, i stała po obu stronach jako mur; a wiatr gorący dno morskie osuszył. Szli więc Izraelici suchą nogą przez pośrodek morza.

Na świtaniu Egipcyanie goniąc za nimi, weszli aż w pośrodek morza. Alić Pan spuścił grzmot, pioruny i błyskawice, które na nich padły, i połamały koła ich wozów. Przestraszeni wołali: " uciekajmy przed Izraelitami; albowiem Pan walczy za nimi przeciwko nam. " I rzekł Pan do Mojżesza: "wyciągnij rękę twą na morze. " A gdy wyciągnął Mojżesz rękę przeciw morzu, zwróciły się wody na pierwsze miejsce, i okryły wozy, jezdnych i wszystko wojsko Faraonowe, tak iż i jednego z nich nie zostało. Wybawił przeto Pan w on dzień dziwnie Izraela z rąk Egipcyan. I bał się lud Pana, uwierzył Mu i Mojżeszowi, słudze Jego.

Przejście przez morze czerwone było figurą Chrztu świętego. Jedynie przez wody morza czerwonego szła droga z niewoli Faraonowej do kraju obiecanego. Tylko też przez wodę Chrztu św., wyrwiemy się z przemocy czarta, i dostaniemy się do nieba.

36. O cudach Bożych na puszczy.

Mojżesz wywiódłszy Izraelitów z morza czerwonego, kazał ruszyć, i przyszli na puszczę, gdzie nic na pokarm nieznajdowali. Szemrali tedy przeciw Mojżeszowi, mówiąc: "obyśmy byli pomarli w ziemi Egipskiej! Tam było nam dobrze, gdyśmy siedzieli nad garnkami mięsa, i jedliśmy chleb do sytości! Wywiodłeś nas na te puszczę, abyśmy się wszyscy głodem pomorzyli!" zamiast ich karać, rzekł Pan łaskawie i dobrotliwie do Mojżesza: "Usłyszałem szemranie Izraelitów; mów im: "w wieczór będziecie jeść mięso, a rano nasycicie się chlebem, i doznacie, żem Ja jest Pan Bóg wasz!" Stało się tedy w wieczór, i wzleciawszy przepiórki okryły obóz, i łatwo można było je łapać. Rano zaś, gdy znikła rosa, była puszcza drobnemi białemi ziarnkami pokryta na podobieństwo śronu. Co ujrzawszy Izraelici, rzekli zadziwieni jeden do drugiego: "Manhu? co znaczy: Cóż to jest ?" Którym rzekł Mojżesz: "jestto ten chleb, ktory wam dał Pan do jedzenia. Niech każdy zbiera z iego ile potrzebuje!" Uczynili to z radością Izraelici, i smakowaly im te ziarnka jako biały chleb z miodem. Tym chlebem, który Manną zwali, żywił Pan Bóg Izraelitów przez czterdzieści lat, aż póki nie przyszli do granic ziemi Chananejskiej.

Po niejakim czasie położył się lud Izraelski obozem na inszem miejscu pustyni, gdzie do picia nie było wody. Szemrał znowu przeciw Mojżeszowi, mówiąc: "czemuś nas wywiódł z Egiptu, abyś pragnieniem pomorzył nas, dzieci i bydło nasze?" Mojżesz odpowiedział: "co się swarzycie ze mną. Czemu nie ufacie Panu?" I wołał Mojżesz do Pana, mówiąc: "coż mam czynić ludowi temu? Jeszcze maluczko, a ukamienuje mnie. " Rzekł więc Pan do niego: "Weżmij laskę w rękę twoję, a idź na gorę Horeb, i uderz w skałę, ą wypłynie z niej woda. " Uczynił tak Mojżesz. W tej chwili wypłynęło mnóstwo wody, iż wszyscy mieli dostatek do picia.

Manna codzień z nieba spadająca, i utrzymująca ciało Izraelitów, była figurą owego prawdziwego Chleba niebieskiego, który każdego dnia we Mszy świętej z nieba zstępuj" na ziemię, i karmi duszę do żywota wiecznego. Woda płynąca ze skały wskazywała tez na te obfite łaski, które na nas od Jezusa Chrystusa, przez ustanowione odeń Sakramenta święte spływają.

37. Pan Bóg daje Dziesięcioro Przykazań na górze Synai

Trzeciego miesiąca po wyjściu z Egiptu, przyszli Izraelici do góry Synai, i rozłożyli się obozem na temże miejscu. Mojżesz wstąpił na górę, i ukazał mu się Pan Bóg, mówiąc do niego:

Oznajmisz Izraelitom: Widzieliście sami, com uczynił Egipcyanom, i jakom was troskliwie strzegł. Jeźli słuchać będziecie głosu Mego, i chować umowę Moję, będziecie Moim wybranym ludem!" Mojżesz przełożył ludowi wszystkie słowa, które Pan mówił, i odpowiedział wszystek lud jednomyślnie: "Wszystko, co Pan rozkazał, uczynimy!" A gdy Mojżesz wstąpił znowu na górę, rzekł mu Pan:

"Idź do ludu, rozkaż mu; a poświeć go dzisiaj i jutro, niech wypiorą szaty swoje, a niech będą gotowi na dzień trzeci. Rozmierz też granice ludowi około góry, aby niewstępowali na górę. A gdy trąba brzmieć pocznie, niech na górę wstąpią !"

A gdy już zaranie zaświtało dnia trzeciego, oto poczęło straszliwie grzmieć i błyskać się. Obłok bardzo czarny okrył całą górę Synai. I występował z niej dym jako z pieca, wszystka góra się trzęsła i jakby w ogniu stała. A głos trąby coraz się bardziej rozlegał; i lud, będący w obozie, bał się bardzo. Mojżesz przyprowadził go do podnóża góry na przeciwko Pana. Który mówił te słowa:

I. "Jam jest Pan, Bóg twój. Nie będziesz miał Bogów cudzych przede mną; nie uczynisz sobie ryciny, ani żadnego podobieństwa, i nie będziesz się im kłaniał.

II. Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno.

III. Pamiętaj, abyś dzień Sobotni (święty) święcił.

IV. Czcij ojca twego i matkę twoją, aby ci się dobrze wiodło, i abyś długo żył na ziemi.

V. Nie będziesz zabijał.

VI. Nie będziesz cudzołożył.

VII. Nie będziesz kradł.

VIII. Nie będziesz mówił przeciw bliźniemu twemu świadectwa fałszywego.

IX. Nie będziesz pragnął żony bliźniego twego.

X. Niebędziesz pożądał domu bliźniego twego, ani roli, ani sługi, ani służebnicy, ani wołu, ani osła, ani żadnej rzeczy, która jego jest.

Bojaźnią zdjęty stał lud zdaleka, wołając z pokłonem: "wszystko co Pan mówił, uczynimy!" Dla utwierdzenia ludu w przedsięwzięciu jego wybudował Mojżesz na górze ołtarz, i uczynił ofiarę na nim. Wziął też krew całopalenia, pokropił nią lud, mówiąc: "To jest krew przymierza, które Bóg zawarł z wami względem Przykazań Swoich. "

38. O cielcu złotym.

Mojżesz wstąpił znowu na górę, i zostawał tam przez 40 dni i 40 nocy na rozmowie z Panem. Rozmówiwszy się Pan z Mojżeszem, dał mu dwie tablice kamienne, na Których dziesięcioro Przykazań Boskich było napisane.

A widząc lud, iż Mojżesz tak długo nie wraca z góry, rzekł do Aarona: "uczyń nam Bogi Egipskie, którzyby szli przed nami; bo niewierny, co się Mojżeszowi stało!" Dla odwrócenia ich od tego bałwochwalskiego przedsięwzięcia rzekł do nich Aaron: "pobierzcie zausznice złote z uszu żon i córek waszych, a przynieście do mnie!" Nad spodziewanie przynieśli zausznice złote do Aarona; które on wziąwszy, uczynił z nich cielca odlanego, i zbudował ołtarz przed nim. I wstawszy rano ofiarowali mu całopalenia, jedli, pili, grali i tańcowali jak poganie.

Wrócił się też Mojżesz z góry, niosąc dwie tablice prawa w rękach swoich. A gdy się przybliżył do obozu, usłyszał wołanie ludu, a ujrzawszy cielca i tańce, rozgniewał się bardzo, i rzucił na ziemię tablice, i stłukł je. I porwawszy cielca, spalił i skruszył go na proch. Zgromił też Aarona za grzech ten wielki, i rzekł do Synów Lewi: "przypaszcie miecze na biodra wasze, i idźcie od bramy do bramy przez pośrodek obozu, i zabijajcie, kogo napotkacie przy ofierze cielca. " Uczynili synowie Lewi według rozkazu Mojżesza, i poległo w on dzień około 23, 000 ludzi.

A gdy nadszedł dzień drugi, wrócił się Mojżesz do Pana na górę, prosząc usilnie o przebaczenie tej winy ludowi. Pan wysłuchał proźbę jego, i rozkazał mu wyciosać dwie tablice nowe na kształt pierwszych, które Mojżesz potłukł. Mojżesz wyciosał dwie tablice, na których Pan na nowo napisał dziesięcioro Przykazań. Gdy Mojżesz wrócił z góry z tablicami w rękach swoich, ujrzeli, że twarz jego jaśnieje, i niby słońce promieni się, i bali się przystąpić blizko do niego.

39. O budowaniu Przybytku świętego. (O skrzyni przymierza).

Izraelici nie mieli dotąd stałego Przybytku świętego, w którymby Panu Bogu oddawali pokłon; ani też osobnych nie mieli kapłanów. Pobożni przodkowie ich składali Panu ofiary raz na tem, drugi raz na inszem miejscu. Później naczelnicy, czyli ojcowie rodzin pojedyńczych, sami sprawowali urząd kapłański. Co odtąd inaczej być miało.

Podczas czterdziestodniowego pobytu Mojżesza na górze, dał mu Pan Bóg przepisy jak najdokładniejsze, dotyczace św. służby Bożej, które miał zaprowadzić na pożytek ludu Izraelskiego. Zbudował on na ten cel Panu przybytek święty, zastosowany do onego ustawicznego tułania się ludu Izraelskiego na puszczy. Był to bowiem namiot święty, mogący się składać i rozkładać Uczynił go desek drzewa kosztownego, na trzydzieści łokci długi, dziesięć wysoki i dziesięć szeroki. Deski okrył złotem, natrzyj je podstawkami srebrnemi, położywszy na nie cztery kosztowne pokrycia. Na pokryciu wewnątrz namiota u góry był Cherubiny, palmy i kwiaty tkarskiej roboty. Przed wejściem do namiotu zawiesił zasłonę bogato robioną. Podobną zasłonę zawiesił tam, gdzie się miejsce do modlitwy oddzielało od samego mieszkania Pańskiego t. j. od Świętego nad Świętemi.

Do mieszkania Pańskiego wstawił skrzynię przymierza, ktorą wewnątrz i zewnątrz powlókł złotem najczystszem, i opatrzył ją na czterech węgłach haczykami złotemi i drążkami pozłacanemi. Do skrzyni włożył dwie tablice prawa zamykające z Panem Bogiem zawarte przymierze, i nazwał ją Skrzynią przymierza. Przed nią spuścił zasłonę ze złota najczystszego, a po obudwóch stronach postawił Cherubinów twarzą obróconych do siebie, osłaniających skrzynie skrzydłami swojemi.

Postawił też w tym Przybytku stół, powlókłszy go złotem: na nim położył chleby z mąki jak najbielszej i niekwaszonej, a obok chlebów postawił kubek z winem. Nadto postawił w tym Przybytku świecznik o siedmiu ramionach, na których znajdujące się lampy napełnił najczystszym olejem; nareszcie postawił w nim ołtarz, na którym palił kadzenie bardzo wonnych rzeczy. (3)

Koło skrzyni przymierza zbudował Mojżesz sień wielką; postawił w niej ołtarz miedziany, służący do całopalenia; oraz urządził w niej umywalnie dla kapłanów. (4)

Gdy tak wszystko skończone było, i Mojżesz według rozkazu Pańskiego namazał olejem Skrzynię przymierza, i wszystkie w niej sprzęty; obłok okrył tenże Przybytek, a chwała Pańska napełniła go. Pan obrał odtąd w nim na miejscu wzniesionem nad skrzynią, mieszkanie swoje; dwoma się otoczywszy Cherubinami. Ile razy Mojżesz zapragnął mówić z Panem, udawał się na to miejsce dla dowiedzenia się woli Boskiej.

Skrzynia przymierza, oraz jej rozmaite do służby Bożej poczynione urządzenia, były wyraźną figurą Kościoła, tudzież złożonych w nim skarbów łaski Boskiej.

40. O urządzeniu służb Bożej.

Na rozkaz Pana urządził Mojżesz rozmaite ofiary. Jedne z nich były krwawe; do czynienia tych ofiar brano bydło bez skazy, owce, kozy i gołębie. Drugie były bezkrwawe, to jest ofiary składające się z pokarmów uczynionych z białej mąki bez kwasu, i z ofiar do picia służących, i z wina się składających. Te dwojakie ofiary były albo ofiary całopalenia, które całkiem na ołtarzu były palone, i to były ofiary czci i chwały P. Boga; albo były ofiary dziekczynienia, prożby i pojednania, podczas których palono na ołtarzu łój, jako cześć najlepszą z zabitych zwierząt, resztę obracano na pokarm kapłanów

Mojżesz zaprowadził potem święta Pańskie. Pan mu bowiem rozkazał: "Mów synom Izraelskim: to są tedy święta Pańskie: Będziecie święcić 1) Paschę czyli Wielkanoc. Zabijecie baranka czystego, z niego mięso ieść będziecie, i przez siedm dni będziecie jeść przaśniki, na pamiątkę wyjścia waszego z ziemi Egipskiej Siedm tygodni potem będziecie święcić 2) Zielone Świątki, święto prawa, które wam dano na górze Synai. Przyniesiecie też pierwociny żniwa waszego i ofiarujecie. Gdy zbierzecie wszystkie owoce, będziecie święcić 3) święto Żniw. Weźmiecie gałęzie drzew, i mieszkać w namiotach niemi pokrytych, iżby wiedzieli potomkowie, że wam kazałem na puszczy mieszkać w namiotach. W tych trzech świętach, ma się wszystka pleć męzka przede mną ukazać. — Najuroczystszy i najświętszy niech wam będzie dzień pojednania czyli dzień Kuczek. W tym dniu pokutę czynić będziecie. Niech Najwyższy Kapłan ofiaruje bydlę za grzechy swoje, a kozła za grzechy ludu. A wziąwszy krew kozła i kadzielnicę, wnijdzie za zasłonę do mieszkania Pańskiego, pokadzi pokrycie skrzyni przymierza, i pokropi ją i miejsce przed nią krwią kozłową na oczyszczenie jej od grzechów synów Izraelskich.

Nareszcie poświęcił Mojżesz na rozkaz Pański Aarona na najwyższego kapłana, synów jego na kapłanów, a resztę osób z pokolenia Lewi poświęcił na sługi Przybytku Pańskiego. Poświeciwszy Aarona i synów jego, obmył go. Ubrał go w rozmaite kapłańskie ubiory, włożył na niego szatę lnianą, bogato złotem i purpurą przerabianą, a której obwód ozdobiony był pięknie wrabianemi małogranatami, i dzwoneczkami złotemi; oblókszy na to suknie z Hiacyntu, i ściągnąwszy go pasem, zawiesił na niego napierśnik, wysadzony dwónastu drogiemi kamieniami, na których wyrznięte były imiona dwónastu pokoleń; wewnątrz tegoż były napisane te słowa: "Nauka i Prawda". Głowę jego nakrył zawojem bardzo bogatym, ozdobionym blachą złotą na czole, na której stało napisane: "Poświęcony Panu!" (5) Wziąwszy wreszcie olejek, wyiął na głowę Aaronowe, namaścił go i poświęcił. Gdy więc synowie jego, i Lewici także poświeceni byli, przystąpił Aaron do ołtarza, uczynił ofiarę; poczem ściągnąwszy ręce swoje, błogosławił lud. A oto ogień z góry od Pana zesłany spalił całopalenie, które było na ołtarzu. Co gdy ujrzały tłuszcze, chwaliły Pana, padając na twarz swoję.

Ta wszystka służba Boża Izraelitów była figurą czyli obrazem. Te liczne ofiary krwawe wskazywały na tę jedną ofiarę krwawą na krzyżu, która sama jedna jest mocną gniew Boży złagodzić. Ofiary zaś bezkrwawe Izraelitów wskazują na ofiarę bezkrwawą we Mszy świętej, która nam owoców ofiary krzyżowej ustawnie udziela i jest oraz ofiarą Dziękczynienia, Prożby i Pojednania. Najwyższy kapłan wyobrażał Chrystusa Pana, jak to On sam Ojcu Swojemu niebieskiemu poniósł ofiarę krwawą na krzyżu, i codziennie ją zanosi przez ręce kapłana w sposób bezkrwawy we Mszy świętej.

41. O wysłaniu na zwiady.

Drugiego roku po wyjściu z ziemi Egipskiej, ruszyli Izraelici od góry Sinai, i ciągnęli dalej. Mojżesz posłał naprzód dwónastu mężów, między nimi Jozuego i Kaleba, ażeby oglądali ziemię Chananejską, jaka jest. Po czterdziestu dniach wrócili się owi mężowie na zwiady wysłani, pokazawszy wszemu ludowi owoce tej ziemi. Przynieśli bowiem ztamtąd grono winne, które dwóch mężów niosło na drągu. Nabrali też malogranatów i fig z onego miejsca; powiadając: "zaiste opływa ta ziemia mlekiem i miodem, ale obywateli ma bardzo mocnych, i miasta wielkie i murowane. Widzieliśmy ludzi wysokiego wzrostu niby olbrzymów, do których przyrównani, zdaliśmy się mali jako szarańcza. " Usłyszawszy to lud, począł wołać, i szemrać przeciw Mojżeszowi i Aaronowi, mówiąc: "obyśmy byli pomarli w Egipcie, i na tej wielkiej puszczy, daj Boże, byśmy poginęli!" Na próżno Jozue i Kaleb, którzy tę oglądali ziemię, mówili do ludu: "ziemia, którąśmy obeszli, bardzo jest dobra. Nie bójcie się mieszkańców tej ziemi; albowiem Pan z nami jest!" Wszystkie tłuszcze na to krzyczały tem głośniej, i zabierały się zabić ich kamieńmi.

Aż w tem pokazała się chwała Pańska wszystkim synom w Izraelskim, obłoku straszliwym, który stanął. nad wierzchem namiotu świętego. I rzekł Pan do Mojżesza: "dokądże będzie Mi uwłaczał ten lud? Pókiż Mi wierzyć nie będą przy tylu cudach, którem czynił przed nimi? Uderzę ich tedy morem i wytracę: a ciebie uczynię książęciem nad ludem mocniejszym, niźli ten jest. " Mojżesz błagając Pana za nimi, rzekł: "odpuść, proszę, grzech ludu tego według wielkości miłosierdzia Twego. " Na co odpowiedział Pan: "odpuściłem, słysząc proźbę twoję. Ale oznajmij Izraelitom: "żyję Ja, jakom rzekł, i jako chcecie, tak wam uczynię. Na tej puszczy będą leżeć trupy wasze. Wszyscy, którzyście szemrali przeciwko Mnie, nie wnidziecie do ziemi obiecanej, oprócz Jozuego i Kaleba. A synów waszych wprowadzę, aby widzieli ziemie, która się wam niepodobała. Będą jednakowoż tułaczami na puszczy przez lat czterdzieści; aż dopóki nie zniszczeją tam trupy ojcowskie. "

W tej chwili wszyscy mężowie, których był posłał Mojżesz na przepatrzenie, a którzy wróciwszy się uwłaczając ziemi, że była zła, a przez to lud ku szemraniu przywiedli, pomarli i pobici zostali przed obliczem Pańskim; a tych liczba była dziesięciu.

42. 0 zbuntowaniu się i o karze za nie.

Stało się, że powstało przeciw Mojżeszowi 250 Lewitów, a na czele ich Kore, Datan i Abiron: podnieceni zazdrością przeciwko Mojżeszowi i Aaronowi rzekli: "wszystek lud jest święty: czemuż się więc wynosicie nad lud Pański?" Co gdy usłyszał Mojżesz z żalu na zaburzenie to upadł na oblicze swoje, i mówił do wszystkiej zbuntowanej rzeszy: "dla tegoż to dozwolił Pan czynić wam służbę w Przybytku swoim świętym, abyście sobie kapłaństwo przywłaszczyli, i szemrali przeciw Niemu? Jutro rano okaże Pan, którzy do Niego należą. Weźcież każdy kadzielnice wasze, i stańcie wespół z Aaronem przed obliczem Pana. " + Nazajutrz stanęło 250 mężów z kadzielnicami przed Panem, ci zaś trzej podżegacze ludu zostali w namiotach swoich. Posłał tedy Mojżesz, aby ich zawołać. Którzy odpowiedzieli: "nie pójdziemy. "

Mojżesz z Aaronem poszedł sam do ich namiotów, i rzekł do ludu: "odstąpcie od namiotów tych ludzi niezbożnych, a niedotykajcie się, co do nich należy, abyście nie byli zagarnieni w grzechy ich. Rozważcie to: jeżli ci zwyczajną śmiercią zginą, będzie znakiem, że mię nie stał Pan. A jeżeli nowy cud Pan uczyni, że otworzywszy ziemia paszczękę swą pożre je, i oni żywo zstąpią do piekła, poznacie, że zbluźnili przeciwko Panu. " Skoro przestał mówić, rozstąpiła się natychmiast ziemia pod nogami tych trzech buntowników i pożarła ich z namiotami i ze wszystką ich majętnością, i zstąpili żywo do piekła. Tegoż samego czasu ogień wyszedłszy od Pana zabił 250 mężów, którzy Mu ofiarowali kadzenie.

Aby podobnym zaburzeniom położyć raz na zawsze koniec, rzekł Pan do Mojżesza: "weźmij od wszystkich książąt po lasce wedle pokolenia ich, i każdego imię napiszesz na lasce jego. Te dwanaście lasek położysz w Przybytku przymierza. Którego z tych obiorę na kapłana, tego laska zakwitnie. " Mojżesz uczynił, co Pan rozkazał. Nazajutrz wróciwszy się Mojżesz do Przybytku przymierza, znalazł, iż zakwitnęła a laska Aaronowa, pączki i owoc wydała. I wyniósł od obecności Pańskiej wszystkie laski wszystkich Izraelitów: ujrzeli, i odebrali każdy laskę swoję. Rzekł Pan też do Mojżesza: "odnieś laskę Aaronowa do Przybytku przymierza, i włóż ją do skrzyni świętej, aby tam była chowana na znak oburzenia się synów Izraelskich. "

43.O wątpieniu Mojżesza i o Wężu miedzianym.

Przy końcu tułactwa ludu Izraelskiego zabrakło wody, i szemrali znowu przeciwko Panu. Który rozkazał Mojżeszowi, aby uderzył laską w skałę, jak to już był pierwej uczynił. Mojżesz usłuchał rozkazu Pańskiego, wziął laskę, która była w skrzyni świętej przed obliczem Pańskiem, i zgromadził Izraelitów przed skałę, stojącą przed nimi. Zwątpił jednak, i rzekł do nich: "iżali wam sprzeciwnym będę mógł z tej skały wywieść wodę?" A gdy podniósł rękę, uderzy! dwa kroć laską w skałę. Dopiero za drugą razą wyszła woda bardzo obficie, tak iż pił lud i bydło do sytości. Nie podobała się wszelakoż Panu wątpliwość, którą Mojżesz miał w słowo Jego, i rzekł do niego: " iżeś mi zupełnie nie uwierzył, nie wprowadzisz tego ludu do ziemi, którą mu dam. "

Wkrótce potem sprzykrzywszy sobie Izraelici to ustawiczne tułactwo na puszczy, poczęli znowu szemrać przeciw Panu Bogu i Mojżeszowi. Przetoż Pan Bóg przepuścił na nich węże jadowite, których ukąszenie jak ogień paliło. Bardzo wielu zostało ukąszonych, i strasznie bolesną śmiercią umarło. To ujrzawszy lud, przyszedł skruszony do Mojżesza, mówiąc: " "zgrzeszyliśmy, żeśmy mówili przeciw Panu i tobie; proś, aby oddalił od nas węże. " Mojżesz, niezmordowaną mając miłość i cierpliwość, skłonił się do ich prośby i modlił się za nimi. I rzekł Pan do Mojżesza: "uczyń węża miedzianego, i wystaw go na znak; który ukąszony spojrzy nań, żyć będzie. " Mojżesz uczynił tak, i wszyscy ukąszeni, którzy nań spojrzeli, byli uzdrowieni.

Wąż miedziany był figurą Odkupiciela na krzyżu zawieszonego, który uzdrowia przez ukąszenie węża piekielnego zadane, rany wszystkich tych, którzy pełni wiary spojrzą na Niego i pomocy odeń wyglądają.

44. 0 Proroctwie Balaama.

I ruszywszy się, stanęli Izrealici obozem na polach Moabitów, niedaleko Jordanu. Między Moabitami żył mąż, którego imię Balaam: ten się na sposób pogański trudnił wieszczbiarstwem, uznawał jednak prawdziwego Boga. Król Moabitów Balak posłał tedy do niego posły, którzy doń rzekli: "oto lud liczny wyszedł z Egiptu, i rozłożył obozy przeciw nam. A tak przyjedź, i przeklnij go!" Ależ w nocy ukazawszy się Pan Balaamowi, rzekł do niego: wstań, a idź z nami, ale tak, abyś coć rozkażę, czynił!" I Balaam jechał z posłami.

Balak wiodł go na trzy różne góry, aby ujrzał obozy Izraelitów, rozumiejąc, że na rozkaz jego, Balaam będzie przeklina! Izraelitom. Pan Bóg zaś włożył słowo w usta onego, aby błogosławił lud Izraelski. Balaam tedy rzekł do króla: "jakże mam go przeklinać, kiedy go Bóg nie przeklina? Jakże mu złorzeczyć, kiedy mu Bóg niezłorzeczy? Ku błogosławieniu wezwan jestem, więc mu błogosławieństwa nie odmówię!" Po trzykroć tedy błogosławił synów. Izraelskich, i przepowiadał: "ujrzę Go, ale nie teraz. Oglądam Go, ale nie zblizka. Wnidzie gwiazda z Jakóba, i powstanie berło Izraela!" Balak tedy rozgniewawszy się, rzekł: "wezwałem cię, abyś przeklinał nieprzyjaciół moich, a tyś ich błogosławił. Jedź, zkąd przyszedłeś. " I Balaam wrócił się na miejsce swoje.

45. Ostatnie przestrogi i śmierć Mojżesza.

Przyszły dni, w których się Mojżesz miał na zawsze pożegnać z ludem swoim. Rzekł więc Pan do niego: "włóż rękę twoję na Jozuego przed wszystkim ludem, aby go odtąd słuchało wszystko zgromadzenie synów Izraelowych!" Uczynił Mojżesz jako był Pan rozkazał, i rzekł do ludu jeszcze te słowa: "oto blizko są dni śmierci mojej; i nie przejdę Jordanu, jako Pan powiedział. Wy go przejdziecie, i posiędziecie tę ziemię dobrą. Strzeżcie się, żebyście nigdy nie zapomnieli o przymierzu, któreście zawarli z Panem Bogiem waszym. Miłujcie Pana Boga ze wszystkiego serca, ze wszystkiej duszy, i ze wszystkich sił waszych. Pamiętajcie na tę drogę całą, po której was Pan Bóg wiódł na puszczy przez lat czterdzieści, was żywił i chował, jakby ojciec syna swojego. Zachowajcie wszystkie słowa Jego w sercu waszem, rozmyślajcie nad niemi z dziećmi waszymi, podczas Boy w domu siedzicie, gdy w drodze jesteście, gdy się kładziecie na spoczynek, i gdy wstajecie. Wypełnijcie przykazania Boskie: wtedy będą błogosławione domy waszę, pola wasze, błogosławiony będzie dobytek waszej ziemi i waszego bydła, błogosławieni sami na wyjściu i na wejściu; Nie usłuchacie głosu Pańskiego: tedy we wszystkich tych rzeczach spadnie przekleństwo na was. Niebo i ziemie wzywam dziś na świadki, że wam błogosławieństwo i przekleństwo, życie i śmierć daję do oboru. Obierzcie więc życie dla was i dla synów waszych!"

Przepowiedział też ludowi: "Pan obudzi wam Proroka, jak ja, tego słuchać macie. " Pobłogosławiwszy wszystkich, wstąpił na górę Nebo. Tu ukazał mu Pan wszystkę ziemię Chananejską, mówiąc: "tać jest ziemia, którąm przysiągł dać Abrahamowi, Izaakowi i Jakóbowi. Widziałeś ją oczami swemi, ale nie przejdziesz do niej. " "Była to rozkoszna chwila, i Mojżesz rozradował się i ucieszył bardzo. Błogosławił Panu za to wielkie szczęście, które ludowi jego użyczył, i zasnął słodko i spokojnie w Panu. I opłakiwali go synowie Izraela przez trzydzieści dni.

Mojżesz był według słów własnych figurą najwyższego Proroka Jezusa Chrystusa. Na podobieństwo Chrystusa Pana oznajmił prawo Boskie, i przez cuda, przepowiednie i żywot św, zatwierdził swoje Boskie poselstwo. Nawet szczegóły Żywota Mojżeszowego mają wielkie podobieństwo do szczegółów życia Jezusa Chrystusa. Jako dziecię uszedł śmierci w powszechnej z rozkazu okrutnego Króla rzezi niemowląt żydowskich; na puszczy ujrzał Pana, który mu się przez znaki ukazał, i który go powołał i posłał; był też cudownie przemieniony; ustanowił także przymierze i krwawe ofiarę i t. d.

46. O wejściu do ziemi obiecanej (około 1450 r. prz. Chr. ).

Po śmierci Mojżesza mówił Pan do Jozuego: "wstań, a przepraw się przez Jordan! Jakom był z Mojżeszem, tak będę z tobą. " Wstawszy tedy lud, ruszył do Jordanu, i kapłani nieśli przed nim skrzynię przymierza. A gdy weszli w Jordan, którego łoże było w on czas wysoko napełnione, stanęły wody ściekające na jednem miejscu, i zebrały się na wysokość góry; a wody, które były niższe, spłynęły do morza Martwego. Wszystek lud więc przechodził przez łoże suche., i rozłożył obozy naprzeciw Jerychowi. Gdzie obchodzili uroczyście Wielkanoc, i jedli owoce tej ziemi. Manna też padać ustala.

Jerycho było miasto warowne, i załogą mocno osadzone. Lud też utracił odwagę do wzięcia go. Ale Pan rzekł

Jozuego: "obchodźcie miasto wszyscy mężowie waleczni raz na dzień. A siodmego dnia siedm kroć obejdziecie miasto; kapłani niech wezmą siedm trąb, a niech idą przed skrzynią przymierza, i niech trąbią w trąby, lud też wszystek niech krzyknie okrzykiem wielkim, a upadną z gruntu mury miejskie. " Jozue uczynił, jak Pan rozkazał, i obchodzili miasto przez siedm dni. A gdy kapłani siódmego dnia za siodmem obejściem trąbili w trąby, rzekł Jozue do wszystkiego Izraela: "krzyczcie, bo wam Pan dał miasto!" Gdy tedy wszystek lud krzyczał, trąbiono w trąby, natychmiast mury upadły, tak iż wzięli Izraelici miasto bez wielkich trudów.

Po wielu zaciętych walkach zdobył Jozue powoli wszystką ziemię, i podzielił ją losem między dwanaście pokoleń, na które się Izraelici dzielili według dwónastu synów Jakóbowych. (6) Tak się tedy spełniła obietnica, którą dał Pan Ojcom Izraelitów.

Ziemia obiecana i trudne onejże zdobycie było figura obie canej szczęśliwości niebieskiej do której z pustyni tego życia doczesnego na zawsze przejść mamy, a którą przy wielu trudach wywalczyć musimy.

47. 0 ustanowieniu Sędziów i o Gedeonie.

Dopóki żyło owo pokolenie, które było na puszczy wzrosło, i patrzało się na cuda Pańskie czynione za Mojżesza i Jozuego, dopóty służyli Izraelici Panu. Nowe pokolenie przeciw zakazowi Boskiemu pozawierawszy małżeństwa z pogańskiemi ludami w koło mieszkającemi, popadło w bałwochwalstwo i wszelakie sprośności. Za karę oddał ich przeto Pan w ręce nieprzyjaciół; co ich, choć wprawdzie na czas tylko krótki, przywiodło do rozmysłu i nawrócenia się do Pana. Przez kilka set lat zmieniali się przetoż Izraelici: raz odpadali od Pana Boga, drugi raz się wracali do Niego. Ile razy od Pana Boga odpadli, tyle razy oddawał ich Pan Bóg w niewolę ludom cudzym. Gdy się w pokorze obrócili do Niego, wzbudzał pośród nich mężów walecznych, zwanych Sędziami, którzy ich wybawiali z ręku nieprzyjaciół, i sądzili ich według prawa Bożego. Takimi mężami walecznymi byli Barak, Jefte iSamson, który był nadzwyczajnie mocny. Najsławniejszym z nich był jednak Gedeon.

Był on synem zwyczajnego Izraelity, i żył w owym czasie, gdy Pan Bóg dla złości dał Izrealitów w ręce Madianitów. Ci nachodzili ich co rok w czasie żniw, i niszczyli wszystko, co się zieleniało. Zdarzyło się, iż gdy przyszło żniwo, wołali Izrealici do Pana prosząc o pomoc przeciw Madianitom. Posłał więc Pan Anioła do Gedeona, który właśnie w domu ojca swego młócił i czyścił zboże w prasie, żeby je ukryć przed Madianitami. Ukazał mu się też Anioł Pański, i rzekł: "Pan z tobą jest, ty z mężów najmocniejszy! Idź w tej mocy twojej, i wybaw Izraela z ręki Madianitów. " Gedeon powiedział: "proszę, mój Panie, przez cóż wybawię Izraela ? oto moja rodzina najpodlejsza jest w Manase, a ja znowu najpośledniejszy w domu ojca mego. " I rzekł mu Pan przez usta Anioła: "Ja będę z tobą, i porazisz Madianitów, jako jednego męża. "

Wkrótce potem ciągnęli Madianici z niezmiernem wojskiem za Jordan, i leżeli obozem w dolinie. Duch Pański wstąpił też w Gedeona, zwołał Izraelitów, i zebrało się koło niego iakie 32, 000 mężów. Ależ Pan rzekł do Gedeona "za wiele mężów masz przy sobie, Madiamtów me dam w ręce ich. Izraelici bowiem mogliby się chełpić i mówić: " naszą mocą ocaliliśmy się. Każ powiedzieć mówić: kto się boi i trwożliwy, niech się wróci!" I wróciło 22, 000 mężów, i tylko 10, 000 zostało Pan rzekł znowu do Gedeona: "ludu jest jeszcze za wiele, prowadź ich wodę. Którzy ją ręką łeptać będą, tych staw osobno; podobnoteż tych, którzy klęcząc, pić będą. " Zostało się tylko trzechset mężów, którzy, aby nie tracić czasu, nie kładli się na ziemię, i wodę łeptali dłonią kiedy drudzy pili godnie, spuściwszy się na kolana. Rzekł tedy Pan: "w tych 300 mężów wybawię was; a. inny wszystek lud, mech się wróci na mieisce swoje!"

Gedeon kazał przeto mnóstwu odejść do domów swoich. I rozdzielił tych 300 mężów na trzy części. O północy, dał im w ręce trąby i próżne flasze, w których środku palące pochodnie były. I rzekł do nich: "co ujrzycie, że ja czynić będę, to i wy czyńcie!" Pocichu zbliżyli się do obozu nieprzyjacielskiego, podczas gdy Madianici w twardym śnie leżeli, i otoczyli ich w około. I wszedł Gedeon i 300 mężów, którzy byli z nim, w część obozu: na trzech miejscach trąbili, potłukli flasze, wywijali pochodniami, wołając: "Miecz Pański i Gedeonów !" Jak jeden, tak wszyscy to samo czynili. A tak strwożył się wszystek obóz nieprzyjaciół, którzy wrzeszcząc i wyjąc — uciekli; a w pomieszaniu obróciwszy miecze sami na siebie, zabijali się. Dowiedziawszy się Izrealici z sąsiednich pokoleń o tera zwycięstwie, podnieśli się niby mąż jeden, zabieżeli Madianitom, tak iż z 135, 000 tylko 15, 000 wróciło ich do ziemi swojej. Izrael miał odtąd pokój na wiele lat.

48.O miłości Rut do świekry swojej.

Za czasów, gdy Sędzowie rządzili Izraelem, powstał głód wielki w ziemi Izraelskiej. I wyszedł mąż niektóry dla głodu z Betleem, aby gościnę znalazł w krainie Moab, z żoną swą i dwoma synami. Mąż ten zwał się Elimelech, a żona jego Noemi. Zamieszkawszy krainę Moabitską przez czas dość długi, umarł Elimelech, a po dziesięciu latach umarli i synowie, którzy pojęli byli żony Moabitki. Zabrała się tedy Noemi, aby wróciła do swej ojczyzny; wziąwszy z sobą żony synów swoich Orfę i Rut, aby jej towarzyszyły.

Będąc już w drodze kawał dość spory, rzekła do nich Noemi: "wróćcie się nazad do ziemi waszej; niechaj uczyni z wami Pan miłosierdzie, jakoście czyniły z moimi synami i ze mną. " Które wzniołszy głos, jęły płakać, i mówić: "pójdziemy z tobą do ludu twojego!" Którym ona odpowiedziała: " wróćcie się córki moje, czemu chcecie iść ze mną. Ubogą jestem, i wasze utrapienie bardziej mię jeszcze cisnąć będzie. " Podniołszy głos jęły tem bardziej płakać. Orfa nakoniec dala się namówić, pocałowała świekrę swoję, i wróciła się. Rut została przy świekrze swej, mówiąc: "gdzie siękolwiek obrócisz, pójdę z tobą; a gdzie będziesz mieszkać, i ja z tobą pospołu mieszkać będę. Lud twój, jest lud mój; a Bóg twój, Bóg mój! Która cię ziemia umarłą przyjmie, na tej i ja umrę. " Noemi nie chciała się dłużej sprzeciwiać, i poszły pospołu do Betleem.

Przyszły tam właśnie, kiedy najprzód jęczmień żęto. I rzekła Rut do świekry swej: "jeżli każesz, pójdę na pole, a będę zbierać kłosy, któreby uszły rąk żeńców. " Której Noemi odpowiedziała: "idź córko moja!" Szła tedy, i zbierała kłosy za żeńcami. Zrządził też Pan Bóg, iż zbierała właśnie kłosy na polu, należącem do pana, imieniem Bo oz, człowieka zamożnego, zostającego w pokrewieństwie z Elimelechero. Który raz śród dnia sam przyszedł na pole, i rzekł do żeńców: "Pan z wami!" Którzy mu odpowiedzieli: niech ci Pan błogosławi!" Ujrzawszy Rut, pytał młodzieńca, który stał nad żeńcami: "czyja to dziewka?" A on odpowiedział: "ta jest Moabitka, która przyszła z Noemi, i prosiła, aby zbierała kłosy pozostałe za żeńcami; a od poranku aż dotąd stoi na polu, i ani na małą chwile wróciła się do domu. "

I rzekł Booz mile do Rut: "słuchaj, córko! Przyłącz się do dziewek moich, a gdzie żąć będą, idź za niemi. Bom ja przykazał parobkom moim, aby ci żaden przykry nie był; a jeźli upragniesz, idź do stągwi, a pij wodę, z której piją i parobcy moi. Która pokłoniwszy się do ziemi, rzekła do niego: "zkądże to mnie, żem nalazła łaskę w oczach twoich, i raczysz mieć wzgląd na niewiastę cudzoziemkę?" Której on odpowiedział:" powiedziano mi wszystko, coś uczyniła świekrze twej po śmierci męża twego. Niechże cię Pan nagrodzi za uczynek twój!" Rzekł też Booz do niej: "gdy godzina jedzenia będzie, przyjdź tu, a jedz z nami, i maczaj skibkę twoję w occie! " A tak siadła obok żeńców, jadła, co jej dano, najadła się, i ostatek wzięła dla świekry swej. Wstawszy potem, zbierała kłosy aż do wieczora. I przykazał Booz parobkom swoim; " z waszych też snopów umyślnie rzucajcie, zostawiajcie na ziemi, aby bez wstydu zbierała. "

A co nazbierała, wieczorem laską wybiła, i nalazła jęczmienia jakoby trzy miary. Przyniosła je świekrze swojej, nadto wyjęła, i dala jej z ostatków pokarmu, które była wzięta dla niej. Nazajutrz i w dni następne wychodziła z dziewkami Booza na żniwo, aż jęczmień i pszenicę do gumien zebrano.

Po niejakim czasie rzekł Booz do Rut: "Córko, wie wszystek lud, który mieszka w mieście mojem, żeś ty jest cnotliwa niewiasta. " I Booz pojął ją za żonę. Pan błogosławił to małżeństwo, z którego się urodził syn, imieniem Ob ed. Ten ci jest ojciec Izajego,. ojca Dawidowego, z którego wedle ciała pochodzi Odkupiciel nasz, Jezus Chrystus.

49. O Samuelu i złych synach Helego.

Za czasów, gdy Arcykapłan Heli sędzią był, żył mąż, którego imię Elkan z żoną swoją Anną; a byli to ludzie bardzo pobożni. Anna nie miała dziatek, i ztąd smuciła się bardzo. Dnia niektórego poszła do Przybytku Pańskiego, który był wystawiony w Siło, modliła się gorąco do Pana, płacząc gorzko, i ślubowała Panu, mówiąc: "Panie zastępów, jeźli wspomnisz na mnie, a dasz słudze twojej syna, ofiaruje Ci go przez wszystkie dni żywota jego!" I stało się, Pan wysłuchał modlitwę jej, i powiła syna, któremu dała imię Samuel, przeto iż go u Pana żądała. Którego,gdy miał trzy lata, przywiedli do Helego, aby w Przybytku świętym, postawionym w Silo, służył Panu. I Samuel służył Panu, rósł, i podobał się Bogu i ludziom.

Heli miał dwóch synów, Ofni i Finees. Obaj byli bardzo źli, wstrzymywali nawet ludzi od czynienia ofiar. Bo gdy kto przyszedł do Siło, aby ofiarować Panu, wpuszczali oni w kocioł widełki o trzech zębach, gdy jeszcze ofiarne mięso się warzyło, i wszystko co widełkami podnieśli, brali dla siebie. Co większa, jeszcze nim łój Panu na ołtarzu palono, przychodzili, i zabierali dla siebie gwałtem mięso surowe. Heli słyszał to wszystko, co czynili synowe, i co za nieprawości dopuszczali się u drzwi Przybytku Pańskiego. Skarcił ich wprawdzie łagodnemi słowami, ale sam będąc iuż bardzo stary, nie mogł, by ich surowo ukarać, przemódz na sobie.

Stało się tedy nocy niektórej, że Heli leżał na miejscu swojem, a Samuel spał w kościele Pańskim, gdzie była skrzynia Boża. I zawołał Pan Bóg Samuela. Który myśląc, że Heli go woła, wstał, bieżał do Helego, i rzekł: "owom ja, boś mie wołał. " Heli odpowiedział: "nie wołałem cię, wróć się, a śpij" Samuel wrócił się, i spał. Zawołał Pan znowu Samuela. Który wstawszy, szedł do Helego, i rzekł: "owom ja, boś mie wołał. " Heli odpowiedział: "nie wołałem cię, synu mój, wróć się, a śpij. " A oto Pan Bóg Samuela zawołał raz trzeci, i gdy tenże znów bieżał do Helego, dorozumiał się tedy Heli, iż to Pan wołał młodzieńca, i rzekł: "idź, a śpij; a jeźli raz jeszcze usłyszysz wołanie, rzeczesz: Mów Panie! bo słucha sługa Twój. " I poszedł Samuel spać na miejscu swojem. A Pan zawołał, jako był pierwej zawołał: "Samuel, Samuel!" Samuel rzekł: "Mów, Panie! bo słucha sługa Twój. " I rzekł Pan do Samuela: "dzień ten niedaleki, w którym ukarzę Helego i synów jego; przeto iż wiedział, że nieprawości czynili, a nie karał ich. " Nazajutrz wezwał Heli Samuela, i rzekł: "co jest za mowa, którą mówił Pan do ciebie? Proszę cię, nie taj przede mną. " Oznajmił mu tedy Samuel wszystkie słowa Pańskie. Heli odpowiedział z upokorzeniem wielkiem: "Panci On jest; niechaj czyni, co dobre jest w oczach Jego. "

Z zrządzenia bożego po kilku latach Izraelici, którzy się znowu Panu stali niewierni, od Filistynów ciężko byli ciśnieni. Wyszli tedy Izraelici przeciwko Filistynom do boju. Filistynowie przyciągnęli, szykując wojsko swoje przeciw Izraelowi. Ledwo do bitwy przyszło, Izraelici porażeni uciekli przed Filistynami do obozu swego, straciwszy w tem spotkaniu do 4000 ludzi. I rzekli starsi z Izraela: "przynieśmy do siebie z Silo Skrzynię przymierza Pańskiego, niech będzie między nami, a wybawi nas z ręki nieprzyjaciół naszych!" Posłali tedy do Silo, i wzięli ztamtąd Skrzynię przymierza, a synowie Helego szli z nią do obozu. Filistynowie zmocniwszy się, zwiedli nową bitwę, i Izraelici srodze porażoni zostali. Porażka była bardzo wielka, i poległo z Izraela 30, 000 mężów, a między nimi obajdwaj synowie Helego, i Skrzynia Boża zabraną została. Usłyszawszy Heli o tem nieszczęściu, spadł z stołka wznak i złamawszy szyję,

Filistynowie wzięli Skrzynię Bożą, i wnieśli do świątyni bożka swojego Dagona. A gdy zrana wstali, oto Dagon leża! twarzą na ziemi przed Skrzynią Pańską. Prócz tego obciążała ręka Pańska Filistynów plagami różnemi: zniszczyły myszy i szarańcza pola ich, a po wsiach i miastach wiele ludzi chorowało i umierało. Filistynowie przerażeni, mówili do siebie: " niech niemieszka u nas Skrzynia Boga Izraelskiego; bo twarda jest ręka Jego na nas. " I włożyli Skrzynię Bożą na wóz, do którego zaprzęgli dwie krowy. Które poszły prosto drogą ku Betsames, i dostała się Skrzynia Boża na powrót do ziemi Izraelskiej.

Na miejscu Helego był Samuel sędzią. Który zgromadziwszy Izraelitów, i wyrzucając im nieprawości ich rzekł: "jeźli się z wszystkiego serca waszego nawrócicie do Pana, wyrwie was z ręku Filistynów. Pościli tedy dnia. onego, i mówili: "zgrzeszyliśmy przeciw Panu. " Zmiłował się też Pan nad nimi, i dozwolił im tak chwalebne zwycięztwo odnieść nad Filistynami, iż się ci przez wiele lat nieśmięli pokazać za granicami Izraela.

50. 0 ustanowieniu Królestwa. Saul ( 1095 r. prz. Chr. ).

I stało się, gdy się zestarzał Samuel, zebrali się starsi Izraela, mówiąc do niego: "postanów nam Króla, aby nas sądził, jako i wszystkie narody takiego mają. " Nie podobała się mowa ta w oczach Samuela, bo pragnął, aby Pan sam królował nad nimi. I rzekł Pan do niego: "słuchaj głosu ludu, ale im oznajmij pierwej prawo Króla, który ma królować nad nimi. " Onego czasu przyszedł też do Samuela mąż z pokolenia Benjamina, imieniem Saul. Był to mąż wyborny i waleczny, i wyższy był o głowę nad wszystek lud. A skoro Samuel ujrzał Saula, rzekł mu Pan: "oto mąż, o którym ci powiadał, ten będzie panował nad ludem moim; tego pomaż na książęcia ludu mojego. " I wziął Samuel bańkę oliwy, wylał na głowę jego i rzekł: "oto cię Pan pomazał na książęcia nad ludem Swoim. " Przedstawił go potem wszystkiemu ludowi, mówiąc: "zaiste widzicie kogo Pan obrał, nie masz mu podobnego między wszystkim ludem. " I zawołał wszystek lud: "niech żyje Król!"

Pan dał łaskę Saulowi, iż pokonał wszystkich nieprzyjaciół Izraela. Dnia niektórego rzekł Samuel do Saula: to mówi Pan zastępów: Rozważyłem cokolwiek uczynili Amalekitowie Izraelitom, jako im się podstępnie zastawili na drodze, gdy wychodzili z Egyptu. Przetoż teraz idź, a pobij Amalekitów, ale niebierz niczego z rzeczy ich. " Saul na to zwołał lud, i poraził Amalekitów. Nie baczył iednak na słowo Pańskie, i zabrał im co lepsze trzody, i dla pychy postawił sobie bramę tryumfalną. Gdy przyszedł Samuel do Saula, rzekł w gniewie do niego: "a cóż to za wrzask trzody, który brzmi w uszach moich?" Saul usprawiedliwiając się, rzekł: "przepuściłem co lepszym owcom i bydłu, aby je ofiarowano Panu Bogu twemu. " Samuel tedy odpowiedział mu: " kiedyż Pan chce całopalenia i ofiar zewnętrznych, a nieraczej aby słuchano głosu Jego? Lepsze bowiem jest posłuszeństwo niżli ofiary. Za to żeś odrzucił mowę Pańską, odrzucił i ciebie Pan, abyś nie był królem nad Izraelem. "

51. 0 Pastuszku Dawidzie.

Samuel kochał serdecznie Saula; bolał przeto, że go Pan odrzucił, aby niekrólował nad Izraelem. Dnia niektórego rzeki Pan do niego: "dopóki opłakiwać będziesz Saula? Napełnij róg twój oliwą, a idź do Betleem, do Izai; bom sobie obrał Króla między synami jego. " Uczynił tedy Samuel, jako mu Pan mówił. I przyszedłszy do Betleem, rzekł: "przyszedłem ofiarować Panu, poświęćcie się. " I wezwał Samuel ha ofiarę Izai i synów jego. Starszy syn, przystojny i wysoki mąż, wszedł pierwszy. Samuel myślał: "iżali ten będzie pomazaniec Pański?" Ależ rzekł Pan do Samuela:" nie patrz na twarz jego, ani na wysokość wzrostu jego, bom go odrzucił. Ja nie sądzę według spojrzenia człowieczego, lecz patrzę na serce. A tak po kolei przywiodł Izai, siedmiu drugich synów swoich przed Samuela. I rzekł Samuel do Izai: "nie obrał Pan żadnego z tych. A jużto wszyscy są synowie twoi?" Który odpowiedział: "jelcze został mały, i pasie owce. " Rzekł na to Samuel: "poszlij, a przywiedź go tu. " A gdy Dawid przyszedł, rzekł Pan: " wstań, pomaż go, boć ten jest. " Wziął więc Samuel róg oliwy, i pomazał go w obec braci jego, a Duch

Pański od onego dnia przyszedł na Dawida, i został się przy nim i na potem.

Od Saula zaś odstąpił Duch Pański, i miotał go duch zły. który go niepokoił wielce. Ujrzawszy to słudzy Saulowi, rzekli do niego: " poszukamy kogo, coby umiał grać na arlie, że gdy cip napadnie zły duch, aby ci lżej było. " A przydając jeden z sług, rzekł: "otom widział młodszego syna Izai w Betleem, umiejącego dobrze grać na arfie, który przytem waleczny i roztropny w mowie. " I przyszedł Dawid do Saula. Który się bardzo w nim rozmiłował, i uczynił go giermkiem. A tak kiedykolwiek duch zły porwał Saula, brał Dawid arfę, grał, i lżej Saulowi bywało.

52. 0 walce Dawida z olbrzymem Goliatem.

Filistynowie zebrawszy się, wyciągnęli znowu z wojskiem przeciw Izraelitom. Którzy stali na górze z tej strony, a Izraelici stali na górze z drugiej strony; dolina zaś w środku była miedzy nimi. I wyszedł olbrzym z obozu Filistyńskiego, imieniem Goliat. Był on nie tylko wyższego wzrostu niż zwyczajni ludzie, ale przytem nadzwyczajnie mocny. Przyłbicę miedzianą miał na głowie, a w pancerz łuszczasty ubierał się, centnar przeszło ważący. I nakolanki miedziane miał na goleniach; a puklerz miedziany okrywał ramiona jego; a oszczepisko oszczepu jego było jako nawój tkacki. I stanąwszy, wołał na hufce Izraelskie: "obierzcie z siebie męża, a niechaj wyjdzie ze mną na pojedynek. Zabije mię, to będziemy waszymi niewolnikami; lecz jeźli ja przemogę, i zabiję go, wy będziecie niewolnikami naszymi, i będziecie nam służyć. " Wróciwszy do swoich do obozu, chwalił się, mówiąc: "jam się dziś urągał z hufców Izraelskich. " A powtarzał to Filistyn ów rano i wieczorem przez czterdzieści dni; usłyszawszy też Saul i Izraelici tacowe mowy, zdumiewali się i lękali bardzo.

Gdy trzej starsi bracia Dawidowi poszli ze Saulem na wojnę, wrócił się Dawid napowrót do domu od Saula, aby pasł trzodę ojca swego w Betleem. Rzekł tedy Izai do niego: "bież do obozu do braci swoich, a dowiedz się, jeźli im się dobrze wiedzie. " Wstał tedy Dawid rano, i poszedł do braci swoich, jako mu przykazał Izai. Gdy on jeszcze rozmawiał z nimi, wyszedł Goliat z obozu Filistynów, i urągał się z Izraelitów. Usłyszawszy to Dawid, zawołał: "cóż to za Filistyn, który śmie urągać hufcom Boga żyjącego?'* A stanąwszy przed Saulem, rzekł mu: "niech przeto nikt odwagi nie traci. Ja sługa twój pójdę, a spotkam się z Filistynem. " I rzekł Saul do Dawida: "nie możesz się mu oprzeć, ani się z nim spotkać, boś ty młodzieńczyk, a ten mąż waleczny od młodości swojej. " Rzekł tedy Dawid do Saula: "pasałem trzodę ojca mego, a przyszedł lew albo niedźwiedź, i porwał barana z pośrodka trzody, goniłem za nimi, biłem je, wydarłem zdobycz z paszczęki ich; a gdy się na ranie rzucili, uduszałem i zabijałem ich. Teraz pójdę, i odejmę hańbę od ludu naszego. Pan, który mnie wyrwał z przemocy lwa i z przemocy niedźwiedzia, ten mię wybawi z ręki Filistyna tego. I rzekł Saul do Dawida: "Idź, a Pan niech z tobą będzie.

Oblókł potem Saul Dawida w zbroję swoją, i włożył hełm miedziany na głowę jego, i ubrał go w pancerz. Dawid nie mógł w tem ubraniu chodzić, bo nie był go zwyczajny. Złożył je przeto, wziął kij, i obrał sobie pięć gładkich kamieni ze strumyka, włożył je w torbę pasterską, wziął procę w rękę, i wyszedł przeciw Filistynowi. A gdy Filistyn wejrzał, i obaczy! Dawida, rzekł pogardliwie: "a bom ja to pies, że ty idziesz do mnie z kijem? Chodź sam do mnie, a dam ciało twoje ptastwu powietrznemu, i zwierzowi ziemskiemu. " I rzekł Dawid do Filistyna: "ty idziesz do mnie z mieczem, oszczepem i puklerzem; a ja idę do ciebie w imię Pana zastępów, Boga hufców Izraelskich, z których żeś urągał. Skoro powstał Filistyn i przybliżał się, pospieszył się Dawid, i bieżał na spotkanie przeciw niemu, Ściągnąwszy rękę swą do torby, wyjął spiesznie kamień, rzucił go z procy, i uderzył Filistyna tak mocno w czoło, że utknął kamień w czole jego, i padł tenże twarzą swą na ziemie. Przybieżał Dawid, stanął nad Filistynem, wziął miecz jego, dobył go z pochwy, i uciął głowę jego. A widząc Filistynowie, że umarł z nich najmocniejszy, uciekli. Izraelici gonili ich, pozabijali wielu, i rzucili się na obóz ich biorąc z niego, co było lepsze.

53 0 miłości Jonaty a nienawiści Saula ku Dawidowi.

Gdy się wracał Saul z Dawidem, który zabił Filistyna, do domu swego, wyszły niewiasty ze wszystkich miast Izraelskich naprzeciw nim z bębnami i gęślami, śpiewając: " poraził Saul tysiąc, a Dawid dziesięć tysięcy. " I rozgniewał się Saul bardzo; krzywem tedy okiem patrzył na Dawida od onego dnia i na potem. Na drugi dzień popadł duch zły Saula, a Dawid grał przed nim na arfie. Saul rzucił oszczep, ktory trzymał w ręku, ku Dawidowi, rozumiejąc, że go nim przybije do ściany. Ale Dawid uchylił sie, i uniknął ciosu. Po czasie niejakim odprawił Saul Dawida od siebie, i uczynił go hetmanem nad tysiącem mężów, i przyobiecał dać mu swą córkę Michol za żonę, jeźli zabije stu Filistynów. Lecz Saul myślał przez to podać Dawida w ręce Filistynom. Ale Dawid pobił z Filistynów dwieście mężów, i był Dawid miłowany od wszego.

A Saul tem więcej jął sie bać Dawida, rozumiejąc, że pragnie tronu jego, i stał się nieprzyjacielem Dawidowi po wszystkie dni. Nienawiścią pałając ku niemu, rozkazał nawet synowi swojemu, imieniem Jonatas, i wszystkim sługom swoim, aby zabili Dawida. Ale Jonatas, ktory Dawida miłował bardzo, i uroczysty związek przyjaźni z nim zawarł, ostrzegł go przed tą zgubą. Rzekł on ieszcze do ojca swego: "niegrzesz Królu przeciw słudze twemu Dawidowi, boć on nie zgrzeszył przeciw tobie, a czyny jego są dla ciebie bardzo pożyteczne. Wystawił umyślnie na niebezpieczeństwo życie swoje, i zabił Filistyna. Czemuż tedy chcesz zabić Dawida, który jest bez winy?" Saul ubłagany słowy Jonaty, przysiągł: "Jak Bóg żyje, że Dawid nie bedzie zabity. " Przywiódł tedy Jonatas Dawida do Saula, i był Dawid przy nim, jak przed tem.

Wszczęła się znowu nowa walka, i wyciągnąwszy Dawid przeciw Filistynom, pokonał ich porażką wielką, i uciekli przed nim. I znowu Saula popadł duch zły, i cisnął raz drugi oszczep na Dawida, ale on się uchylił i uciekł. A gdy czasu niektórego mówił Jonatas o Dawidzie z ojcem swoim, rozgniewał się Saul na Jonate, mówiąc: "wiem, że miłujesz syna Izai na hańbę i na szkodę twoję. Bo przez wszystek czas, póki on żyje, nie umocnisz się na królestwie twojem. A tak poślij, i przywiedź go do mnie: bo jest synem śmierci. " Jonatas odpowiadając, rzekł: "czemuż ma umrzeć, cóż on uczynił?" Porwał tedy Saul oszczep, aby przebił syna swego. Wstał też Jonatas, i unikając niebezpieczeństwa, uciekł. Z tego co się stało, poznał jawnie, że ojciec jego mocno postanowił zabić Dawida. Wyszukał go tedy, gdzie bawił, powiadając mu, że wrócić nie może. Pocałowawszy jeden drugiego, płakali pospołu. I rzekł Jonatas: "idź w pokoju! Cośmy przysięgli oba na imię Pańskie, będzie miedzy nami aż na wieki. "

54. 0 szlachetnej miłości Dawidowej.

Dawid niewidząc się przed Saulem nigdzie bezpiecznym uciekł w góry Judzkie. Niebezpieczeństwo śmierci otaczało go zewsząd, ale się nie uląkł; pocieszał się owszem tak myśląc: "kto mieszka pod opieką Najwyższego, ten jest bezpieczny, i niema, czego by się obawiał. " Ufność jego w opiekę Boską, stała mu się też pomocą. Pan Bóg wybawił go nietylko od wszelkich zasadzek Saula, lecz podał życie tegoż w jego ręce, by doświadczyć cnoty jego. Dawid z tej próby z chwałą wyszedł.

Powiedziano Saulowi, że Dawid ukrywa się w górach. Wstał Saul, zgromadził 3000 mężów, aby go wyszukać. Dowiedziawszy się Dawid, przyszedł pocichu na miejsce, gdzie Saul spał. Dorozumiawszy się, iż wszyscy w obozie śpią, wszedł zcicha z Abisai, sługą swoim do obozu, i znalazł Saula w namiocie śpiącego. Abner, hetman wojska jego, i wszystek lud spali koło Saula. I rzekł Abisai do Dawida: "dziś dał ci Pan nieprzyjaciela twego w ręce twoję; jednym ciosem wbiję go w ziemię, że mu nie będzie potrzeba drugiego. " Dawid na to rzekł: "nie zabijaj go, bo któż ściągnie rękę swą na pomazańca Pańskiego, i będzie bez winy? Weźmij oszczep, który leży przy głowie jego, i kubek do wody, i podaj mi je; a pojdziemy. " To się stało, a nikt się niedorozumiał. Gdy Dawid wrócił na wierzch góry, wołał Abnera, mówiąc: "czemuś nie strzegł króla, pana swego? Patrz, gdzie jest oszczep i kubek królewski?" Saul na to wołanie przebudziwszy się rzekł: "a twójże to głos, synu mój Dawidzie?" Dawid odpowiedział: "mój to głos, Panie, mój Królu! Dla czego pan mój prześladuje swego sługę? Cożem ci uczynił złego?" Saul poznawszy niesprawiedliwość swoję, rzekł: "zgrzeszyłem, wróć się synu mój Dawidzie! Boć już więcej źle ci czynić nie będę. Błogosławionyś ty, synu mój Dawidzie. "

I stało się w one dni, że Filistynowie zebrali wojska swoję przeciw Izraelitom, i przyszło do bitwy na górze Gelboe. Saul wiedział, iż go Pan opuścił: w bojaźni też ciagnął na tę bitwę. I natarli Filistynowie na Saula, i poiło wielu Izraelitów, i Jonatas i dwóch drugich synów Saulowych. Saul, który sam walczył mężnie, ścigany od strzel-ców i od nich został raniony. Filistyni uderzali na niego ze wszystkich strón, chcąc go pojmać, aż on rzucił się sam na swój miecz i przebił się, i umarł.

Dawid został tym sposobem uwolniony od swego głównego nieprzyjaciela. Gdy mu doniesiono o śmierci Saula, powodując się szlachetną miłością, myślał tylko o tegoż dobrych przymiotach. Płakał Dawid nad Saulem i Jonatą synem jego, i z żałości rozdarłszy szaty swoje, płacząc, rzekł: "Góry Gelboe, ani rosa, ani deszcz niech nie padają na was! Jakoż polegli mocarze w bitwie? Saul i Jonatas, miłośni i przyjemni w żywocie swoim, w śmierci też nie są od się rozłączeni. Bracie mój Jonata! Jako matka miłuje jedynego syna swego, tak żem i ja ciebie miłował!"

I

II. O wielkości ludu Izraelskiego, czyli od Dawida do Roboama (1055 — 975 prz. Chr. ).

55. 0 Dawidzie, Królu pobożnym, i troskliwości jego o służbę Bożą.

Po śmierci Saula obrał lud Dawida na Króla. Ten Jerozolimę obrał za swą stolicę; i nie długo, a imię jego było bardzo sławne. Sam był nadzwyczaj waleczny, miał też pod sobą trzydziestu rycerzy, dokazujących czynów wielkich. Z tych pomocą poraził Filistynów, i wiele inszych narodów. Sławniejszem jeszcze stało się panowanie jego dla staranności, jaką miał o dobro poddanych swoich. Ponieważ pałał bojaźnią Bożą, wymierzał też sprawiedliwość wszystkiemu ludowi, i obierał takich tylko na swych radzców, którzy mu pomagali sprawiedliwie i mądrze rządzić ludem jego. Gorliwiej nierównie starał się o cześć Boską.

Tuż przy Jerozolimie wznosiła się piękna góra zwana Syon. Na tej górze kazał Dawid zbudować kosztowny namiot dla Skrzyni przymierza. A gdy namiot był gotowy, uroczyście przeniosł Arkę do niego, jakoby w tryumfie. Niezliczone mnóstwo ludu, książęta Izraelscy w purpurze, kapłani w szatach uroczystych, i przeszło trzy tysiące mężów zbrojnych i Dawid, prowadzili Skrzynie przymierza Pańskiego z weselem. Idący przed nią i za nią grali na arfach cytrach, bębnach, gęślach i cymbałach. Na przodzie przed kapłanami szedł Dawid, grając na arfie.

Dawid śpiewał: "Panie, któż będzie mieszkał w przybytku Twoim? albo kto odpocznie na świętej Twojej górze? Który chodzi bez zmazy, czyni sprawiedliwość. Który mówi prawdę w serca swojem, który nie czyni zdrady językiem swoim. Ani uczynił bliźniemu swemu złego, i zelżywości nie przyjął przeciw bliźnim swoim. Wniwecz obrócony jest w oczach jego złośliwy, a bojących się Pana wysławia. Który przysięga bliźniemu swemu, a nie zdradza. Który pieniędzy swych nie dał na lichwę, i darów na niewinne nie przyjmuje. Kto to czyni, nie będzie poruszon na wieki. " (Psalm 14).

Skoro Lewici niosący Skrzynie Pańską, postąpi" sześć kroków, czynił Dawid ofiarę wołu i barana. Większe jeszcze uczynił ofiary, gdy ją postawiono w namiocie świętym. Do służby bożej podzielił kapłanów na 24 porządków, którzy według losu zmieniając się, sprawowali służbę w namiocie przy Skrzyni Pańskiej. Podobne urządzenia zaprowadził u Lewitów.

Z tych liczby wybrał 4000 śpiewaków, którzy zmieniając się śpiewali pobożne pieśni na chwałę Boską, przy czem na różnych instrumentach grali.

56 Proroctwa Dawida o Odkupicielu.

Dawid pasąc jeszcze trzody, począł już układać pobożne pieśni na cześć Boską, to jest psalmy, a stósował się zawsze we wszelakich rzeczach do woli Bożej. Pan Bóg błogosławił go też, bo nietylko że mu szczęścił w przedsięwzięciach jego, lecz nadto dał mu obietnicę, w tych słowach: "Obudzę ci potomka, którego tron stać będzie na wieki. Ja mu Ojcem, a on mi Synem bedzie. "

Udzielił Pan Bóg mu nadto dar proroctwa. Z przepowiedni, proroctw jego najosobliwsze o Odkupicielu Boskim, Kościele świętym, te są:

Pan rzekł do mnie: Tyś jest Synem, Jam Cię dziś zrodził. Żądaj odemnie, i dam Ci pogany w dziedzictwo Twoje, a osiadłość Twą końce ziemi. " (Ps. 2, 78).

"Wznidzie za dni jego sprawiedliwość, i obfitość pokoju. Przed Nim będą padać Murzynowic; królowie Tarsis i wyspy przyniosą dary; królowie Arabscy i Saba przywiozą upominki. " (Ps. 71, 7 — 10).

"Jam jest robak a nie człowiek; pośmiewisko ludzkie i wzgarda pospólstwa. Wszyscy, którzy mię widzieli, naśmiewali się ze mnie, mówili usty i kiwali głową. Zbór złośników obiegł mię. Przebodli ręcę moje i nogi moje. Policzyli wszystkie kości moje, rozdzielili sobie szaty moje, a o suknię moję los rzucali. " (Ps. 21, 7 — 19).

Panie, nie zostawisz duszy mojej w piekle; ani dasz świętemu twemu oglądać skażenia. " (Ps. 15, 10).

"Podnieścież książęta bramy wasze, i wnidzie Król chwały! (23, 7). Wstąpiłeś na wysokość, pojmałeś pojmane; nabrałeś darów w ludziach. Śpiewajcie Bogu, Psalm śpiewajcie imieniowi Jego. Grajcie Bogu, który wstąpił na niebo nad nieby, na wschód słońca. " (67, 7, 33).

"Rzekł Pan Panu memu: usiądź po prawicy mojej, aż położę nieprzyjacioły twoje podnóżkiem nóg twoich.

Przysiągł Pan, a nie bedzie mu żal: Ty jesteś kapłanem na wieki, według porządku Melchizedecha. " (Ps. 109, 1, 4).

Dawid korzeń rodu Pana Jezusa, który też dla tego często nazywany bywa synem Dawidowym, był oraz figurą Odkupicie co do miasta narodzenia Jego, co do zacisza i niskości, gdzie przepędził młodość swoję; był także figurą zwycięztwa nad nieprzyjacielem ludu Bożego; wreszcie był figurą Jezusową. jako Król i Prorok. *

57. O zbuntowaniu się Absalona i karze.

Na nieszczęście nie zawsze był Dawid ostrożny w strzeżeniu niewinności swojej, i upadł przeto w dwa bardzo ciężkie grzechy. Skłonił bowiem żonę Uriasza do niewierności, a zaś Uriasza postawił umyślnie na czele bitwy, aby zginął. ' Posłał tedy Pan Natana Proroka do Dawida, aby mu te przestępstwa wyrzucił na oczy. Dawid z żalem wyznał winę swoję, mówiąc: "zgrzeszyłem przeciw Panu. " I rzekł Natan do Dawida: " Pan też przeniósł grzech twój; ale syn twój młodszy umrze. " Do tej kary doczesnej, przydał Pan jeszcze i insze kary. Dawid zniósł wszystkie cierpliwie, i prócz tego dobrowolnie nakładał na się surową pokute.

Najsroższą jednak dla Dawida karą był syn jego Absalon. Był to najpiękniejszy mąż we wszystkim Izraelu; od stopy nogi aż do wierzchu głowy, nie było na nim żadnej skazy. Osobliwie miał śliczne długie włosy. Dla okazałości nasprawował sobie Absalon wozów, i jezdnych pięćdziesiąt mężów, którzy przed nim chodzili. A rano wstawszy, stawał przy bramie domu królewskiego: szedł kto, który miał sprawę u królewskiego sądu, przyzwał go do siebie, wypytał go się grzecznie o wszystko, a potem rzekł: "sprawa twoja zdaje mi się być dobrą i sprawiedliwą; ale nie masz nikogo postanowionego od Króla, ktoby cię wysłuchał. Byłbym postanowiony sędzią nad ziemią Izraelską, sądziłbym sprawiedliwie każdego sprawę. " Chciał mu który z tych, z którymi te grzeczne mowy prowadził, z wdzięczności upaść do nóg, to podał mu rękę, a ująwszy, całował go. Tak podstępnie podburzał serca Izraelitów przeciw Królowi, ojcu swojemu, a przyciągał je ku sobie.

Rozumiejąc że posiadł dla siebie serca Izraelitów, rzekł dnia niektórego do Króla, ojca swojego: "pójdę do Hebron, abym tam dopełnił ślubu mojego, którym ślubował Panu. " Król który w tej mowie nieprzeczuwał nic złego, i rzekł doń: "Idź w pokoju. " Absalon wiec posłał szpiegi do wszystkich pokoleń Izraelskich, i kazał im oznajmić: "skoro usłyszycie trąbienie w trąby, mówiąc: "Absalon w Hebron ogłoszony Królem. " Stało się tedy w Izraelu wielkie sprzysieżenie; a lud zaślepiony bieżał ze wszech strón, i zbierał się koło Absalona. Gdy to oznajmiono Dawidowi, rzekł sługom swoim: " wstańcie, uciekajmy, by znać przyszedłszy, nie pojmał nas, i miasta nie pobił mieczem. " A tak wyszedł Dawid, i wszystek dom jego pieszo z Jerozolimy, i przeszedł przez rzeczkę Cedron, a nakrywszy głowę, płakał; boso idąc, wstąpił na górę Oliwną. Gdy wstępował Dawid na wierzch góry, i ztamtąd bieżał dalej, unikając Absalona, wyszedł naprzeciw niemu mąż z domu Saulowego, imieniem Semei, który złorzecząc mu, i ciskając nań kamieniami, rzekł: "wynidź z ziemi tej, mężu krwi. " Abisai rozgniewany na złośliwość człowieka tego, mówił do Króla: "czemu złorzeczy ten człowiek złośliwy Królowi, panu memu? Pójdę, a utnę mu głowę. " I rzekł Król: "dajcie mu pokój, niech złorzeczy; może Pan wejrzy na utrapienie moje, a odda mi dobrem za to złorzeczenie. "

Dawid przeprawił się tedy z ludźmi swoimi przez Jordan, a gdy Absalon tam go doszedł, obejrzawszy swój lud, postanowił nad nim hetmany i setniki, i gotując się do bitwy, rzekł: "wynidę i ja z wami. " A rycerze jego odpowiedzieli: "nie wynidziesz Królu z nami! bo chociaż połowa z nas polegnie, nie wiele na nas zależeć będzie; ty zaś jeden jesteś za dziesięć tysięcy policzony. " Został więc Król, ale przykazał Joabowi i przełożonym nad wojskiem, mówiąc: "zachowajcie mi moje dziecię, Absalona. " Stoczyła się więc bitwa w lesie Efraim, gdzie wojsko Absalona od wojska Dawidowego zostało porażone. Absalon za ledwo uciekł na mule. A gdy wbieżał muł pod gęsty a wielki dąb, uwięzła głowa jego za włosy na dębie; tak gdy wisiał za włosy na dębie między niebem i między ziemią, muł, na którym siedział, przebieżał. Co ktoś obawywszy oznajmił Joafaowi, który wziąwszy trzy oszczepy, utopił je w sercu niewdzięcznem Absalona. Gdy jeszcze drgał wisząc na dębie, przypadło dziesięciu giermków Joabowych i dobili go. Wziąwszy zaś ciało jego wrzucili je w lesie w wielki dół, i nanosili nań kamienia kupę bardzo wielką.

I przybył poseł do Dawida, oznajmując dobrą nowinę o wygranej bitwie. Dawid na to rzekł: "czyż dobrze się dzieje dziesięciu mojemu, Absolonowi?" Który odpowiedział; "jako jemu, tak się stanie wszystkim nieprzyjaciołom Króla mego. " Król zasmuciwszy się, płakał wołając: Synu mój, Ab-salonie, Absalonie, Synu mój! Dałby Bóg, abym ja był umarł zamiast ciebie, Absalonie, mój synu !" Gdy wracał potem do Jerozolimy, wyszedł na przeciw niemu wszystek lud, i wprowadził go w tryumfie do miasta.

Dawid pokazał wielkie podobieństwo do Pana Jezusa już to w smutnej podroży przez Cedron na górę Oliwną, już w szlachetności przeciw swoim prześladowcom i szydercom, już wreszcie we wjeździe tryumfalnym do św. miasta Bożego.

58. Dawida ostatnie przestrogi i śmierć.

Dawid miał lat trzydzieści obejmując tron Izraela, na którym panował przez lat czterdzieści. I przybliżyły się dni jego, aby umarł. Zwoławszy książąt, i przedniejszych mężów Izraela, rzekł do nich: "posłuchajcie mię bracia, i ty ludu mój! Myślałem budować dom Panu, i do budowy przygotowałem wszystko. Ale Bóg rzekł do mnie:" nie będziesz budował domu imieniowi Memu przeto, iż rozlewałeś krew. Aliści Salomon, syn twój, zbuduje dom Mój, i Ja utwierdzę panowanie jego, jeźli zachowa przykazania Moje. " Napominam was teraz: chowajcie przykazania Boże! Ty zaś mój Synu, poznaj Boga, Ojca Twojego, służ Mu z całego serca: bo Pan serca wszystkie przenika, i rozumie wszystkie ludzkie myśli. Gdy Go szukać będziesz, znajdziesz Go, a gdy Go porzucisz, i On cię porzuci na wieki. "

Dał potem Dawid Salomonowi, synowi swojemu, dostatek wielki złota i srebra na naczynia do służby Bożej równie i plan kościoła, oraz przyległych budynków i przedsionków, i rzekł do niego: "to Pan napisał ręką Swoią w serce moje. Buduj dom Pański, a Pan z tobą bedzie. " .

To powiedziawszy rzekł do wszego zgromadzenia: dzieło to wielkie jest, bo nie dla człowieka dom ten budowany bedzie, ale dla Boga. Ja według możności mojej, przygotowałem wszystko, co potrzebne do budowy tego św domu: złoto i srebro na naczynia, miedź, żelazo, drzewo, kamienie i marmuru dostatek wielki. Jeźliby kto z was dobrowolnie coś ofiarował, niechaj dziś napełni rękę swoją, j ofiaruje Panu. " Książęta tedy i lud całem sercem za przykładem Króla ofiarowali na budowę domu Pańskiego; a Dawid weselił się weselem wielkiem, mówiąc: " Błogosławionyś Panie, Boże Izraela, na wieki wieków! Twoje jest wszystko, i co dałeś nam z rąk Twoich, to Ci wracamy. Panie, zachowaj raz na zawsze te wolę dobrą w sercach ich, i niech wytrwają wiernie w służbie Twojej. Salomona też, syna mojego, obdarz dobrem sercem, aby strzegł przykazania Twego. " Zasnął potem Dawid z Ojcami swoimi, i pogrzebion jest w mieście Dawidowem.

59. O prozbie Salomona, i mądrym wyroku jego.

Po śmierci Dawida siadł Salomon na stolicy ojca swojego. Był on pełen miłości Boskiej, i chodził ścieszkami przykazań ojcowskich. I ukazał mu się Pan przez sen w nocy, mówiąc: "proś, czego chcesz, a dam tobie. " Salomon odpowiedział: "Panie, Boże mój! Tyś uczynił Królem sługę Twego, a jam jest młodzian niedoświadczony. A przeto daj słudze Twemu serce rozumne, aby mogł Twój lud sądzić, i rozeznać między złem a dobrem. " Podobała się Panu ta mowa, i rzekł Pan: "ponieważ Prosiłeś o takie rzeczy, a nie żądałeś sobie długiego życia, ani bogactw, ani upadku nieprzyjaciół swoich, aleś prosił sobie o mądrość dla rozeznania sądu; oto uczyniłem ci według mowy twojej, i dałem ci serce mądre i rozumne, tak iż żaden przed tobą nie był podobny tobie, ani po tobie powstanie. Lecz i to, czegoś nie żądał, dałem tobie, to jest bogactwa i sławę. A będziesz strzegł przy. kazań Moich, jako twój ojciec, a Ja przedłużę dni twoję. "

Zdarzyło się potem, iż przyszły dwie niewiasty do Salomona, aby rozsądził spór miedzy niemi; bo był do Króla każdemu przystęp wolny. Z których jedna rzekła: "ja i ta niewiasta mieszkałyśmy w jednym domu. Każda z nas po. wiła dziecię. I umarł syn tej niewiasty w nocy, bo go śpiąc udusiła. A wstawszy pocichu o północy, wzięła mnie śpiącego syna mego, a syna swego, który umarł, położyła na łonie swojem. A gdym wstała rano, znalazłam syna mego umarłego; któremu przypatrując się pilniej w jasny dzień, poznałam, że nie był mój. I odpowiedziała druga niewiasta: "nie jest tak, jako powiadasz; ale syn twój umarł, a mój żyje. " Rzekła też pierwsza: "nie prawdę mówisz, bo syn mój żyje, a syn twój umarł. " I tak się sprzeczały przed

Królem; na co Król rzekł: "przynieściemi miecz. " Gdy przyniesiono miecz, dał rozkaz mówiąc: "rozdzielcie dziecię żywe na dwie części, a dajcie połowicę jednej, a połowicę drugiej. " Na tę mowę przerażona niewiasta, której syn był żywy, rzekła do Króla: "proszę Panie, dajcie jej dziecię żywe, a niezabijajcie go!" Przeciwnie mówiła owa: "niech nie będzie ani mnie ani tobie, ale niech je rozdzielą. " Na to rozsądził Król, i rzekł: dajcie tej dziecię żywe, a nie zabijajcie go; bo ta jest matka jego. I usłyszał wszystek lud Izraelski sąd, który Król wyrzekł; i wszyscy bali się Króla, widząc, że mądrość Boża była w nim.

60. Przypowieści Salomona.

Salomon zostawił nam przykład mądrości swojej, którą go Pan Bóg udarował, w pięknych Przypowieściach swoich. Z najpiękniejszych przytaczamy tu kilka:

Początek mądrości bojaźń Pańska: a umiejętność świetych roztropność. " (Przypow. 9, 10).

"Kto chodzi z mądrymi, mądrym będzie. Przyjaciel głupich, głupim jest. Jeźli cię nęcą grzesznicy, nie przyzwalaj im. Niechodź z nimi, powściągnij nogę twoję od ścieszek ich; albowiem nogi ich bieżą ku złemu. Nie bądź jako ptacy, którym na próżno zarzucają sieć przed oczami. " (Przypow. 1, 10).

"Mądry syn rozwesela ojca, a syn głupi smutkiem jest matce swojej. " (Przypow. 10, 1).

"Idź do mrówki, o leniwcze, a przypatruj się drogom jej, a ucz się mądrości. Która niemając wodza, ani nauczyciela, ani przełożonego, gotuje w lecie pokarm sobie, i zgromadza we żniwa, coby jadła. "(Przypow. 6, 7, 8).

"Strzeż przykazań moich, a będziesz żyw, i zakonu mego, jako źrenice oka twego. " (Przypow. 7, 2).

"Wargi kłamliwe tają w sobie nienawiść: kto mówi potwarz głupi jest. " (Przypow. 10, 18).

"Brzydkością są Panu wargi kłamliwe; a którzy się wiernie obchodzą, podobają mu się. (Przypow. 12, 22),

"Kto gardzi bliźnim swoim, grzeszy; ale kto ma litość nad ubogim, błogosławiony będzie. " (Przypow. 14, 21).

"Sprawiedliwość wywyższa naród; ale grzech czyni ludzi mizernymi. " (Przypow. 14, 34).

"Nic nie masz nowego pod słońcem; i nie może nikt mówić: Oto to jest nowe; już bowiem uprzedziło w wiekach, które były przed nami. " (Ekles. 1, 10).

" Jeźli łaknie nieprzyjaciel twój, nakarm go; jeźli pragnie, daj mu się wody napić: Bo węgle ogniste zgromadzisz na głowę jego, a Pan ci to nagrodzi. " (Przypow. 25, 21, 22).

61. 0 budowie i poświęceniu Kościoła Salomonowego.

W czwartym roku panowania swego zaczął Salomon Panu w Jerozolomie na górze Moria budować dom. Obrał też do tej budowy robotników ze wszego Izraela, i miał ich 10, 000 na górze Libanon do rąbania drzewa cedrowego i jodłowego. Miał 70, 000 tych, co nosili ciężary; a 80, 000tych, którzy w górach wykuwali i ciosali kamienie; oprócz przełożonych, którzy byli nad każdą robotą, a których była liczba 3, 300: ci rozkazywali ludziom i robotnikom. Ta liczba wielka robotników była odpowiednia wielkości i okazałości domu Bożego, który w ogóle byt podobny do namiotu świętego w budowie atoli samej, i urządzeniu jej był nierównie okazalszy. Miał bowiem 60 łokci długości, a 20 łokci szerokości, a 30 łokci wysokości; oprócz pobocznic które zbudował w koło ścian kościoła, i dwóch wielkich przysionków przeznaczonych dla kapłanów i ludu. Wewnętrzne ściany wystawił z desek cedrowych, i kazał wyrznąć na nich Cherubinów, palmy i kwiaty różne tak wydatnie, iż się zdawało, jakoby wychodziły z ściany. I sprawił Salomon wszystkie naczynia w domu Pańskim. 10 stołów i lichtarzy, i 100 dzbanów, kubków, moździerzyków i kadzielnic ze szczerego złota. Zawiasy i drzwi wewnętrznego przybytku Świętego Świętych, i drzwi domu kościelnego ze złota były. A tak budował dom Boży przez siedm lat, i po dokonaniu go, zebrał wszystkich starszych Izraelskich, i książąt pokoleń, i przełożonych domów do Jerozolimy, aby przenieśli Skrzynię Przymierza Pańskiego z Syonu do nowego kościoła Bożego.

Szli przed Skrzynią Pańską wszyscy w weselu i pobożności, dając na ofiarę owiec i bydła bez szacunku i liczby. Lewici grali na cymbałach, arfach i cytrach, a 120 kapłanów trąbiło w trąby. I wszystko zgromadzenie podniosło głos wielki, iż się echo wszędzie odbijało, śpiewając: "Chwalcie Pana: bo dobry jest i miłosierdzie Jego trwa na wieki. " I wnieśli kapłani Skrzynie przymierza Pańskiego na miejsce jej do wyrocznicy kościelnej. W Skrzyni tej nie znajdowało się nic inszego, jeno dwie tablice kamienne, które był do niej włożył Mojżesz na górze Horeb, gdy Pan uczynił przymierze z synami Izraelskimi, wychodzącymi z ziemi Egipskiej. A stało się, gdy wyszli kapłani z świątnicy, obłok napełnił dom Pański. " I padł Salomon na kolana przed ołtarzem całopalenia, a ręcę rozciągnąwszy ku niebu, rzekł: "Panie, Boże Izraelów, nie masz podobnego Tobie Boga na niebie wzgórę, i na ziemi nisko; bo jeźli niebo i nieba niebów Ciebie ogarnąć nie mogą, jakoż daleko więcej ten dom, którym zbudował? Jam go wybudował jednak w nadziei, iż wysłuchujesz prośbę sługi Twego, i ludu Twego osobliwie na tem miejscu. Ktokolwiek modli się na tem miejscu, wysłuchaj go, i bądź mu miłościw. "

I stało się, gdy dokonał Salomon wszystkiej modlitwy i proźby swej, przyszedł ogień z nieba, i spalił całopalenie. A padłszy wszyscy synowie Izraelscy na oblicze swoje, pokłonili się Panu; i weseląc się, wrócili do domów swoich. Salomonowi ukazał się Pan powtóre, mówiąc do niego: "wysłuchałem modlitwę twoję, i proźbę twoję. Poświeciłem dom ten, któryś zbudował, abym tam położył imię Moje na wieki, i będą tam oczy Moje, i serce Moje po wszystkie dni, i zwracać się na lego, który się tam modli. "

Mimo wszystkiej wielkości i okazałości był kościół Salomonow słabym tylko obrazem naszych kościołów, w których Bógczłowiek Jezus Chrystus pod postacią widzialną chleba jest obecny, i z których obfite nam rozdziela skarby łaski swojej.

62. O świetności Salomona i końcu jego.

Oprócz domu Pańskiego, budował też Salomon dom swój trzynaście lat, okazałości jak najspanialszej, i dokonał go. Tron swój wystawił z słoniowej kości wielki, i powlókł go złotem; wstępowało się doń po sześciu stopniach, na których po prawej i lewej stronie dwanaście lewkow złotych stało. Kazał leż zrobić pięćset puklerzów ze złota szczerego, i zawiesić w domu swoim. Lecz i wszystkie naczynia, z których pijał

Król Salomon, były złote, i wszystek sprzęt domu ze szczerego złota; bo za dni onych nie ceniono tyle drogiego metalu, zwłaszcza że okręty królewskie płynęły w dalekie kraje, przynosząc dostatek wielki kruszczu kosztownego, i wiele inszych bardzo drogich rzeczy. Pozakładał wiele nowych miast, miasto Jerozolimę przyozdobił i obmurował tak dalece, iż z małym wyjątkiem przewyższało okazałością wszystkie miasta ówczesnego świata. Królował on od rzeki Eufratu aż do granic Egiptu. Żył w pokoju ze wszystkimi w koło, i każdy Żyd mieszkał bez bojaźni, i szczęśliwy pod swoją winną latoroślą i figowem drzewem swojem. Z blizka i z dala okazywali mu Królowie i narody cześć, i przysyłali mu upominki. Saba Królowa przyjechała z dalekiego kraju nawet, aby się jego świetności dziwiła, i słyszała mądrość jego. Salomon przeszedł niewątpliwie bogactwy, i mądrością wszystkich Królów ziemi.

Jako świetnym był początek i środek królowania Salomona, tak smutnym był koniec Króla tego. Już będąc w podeszłym wieku pojął według ówczesnego zwyczaju wiele żon, które przeciw przykazaniu Boskiemu pobrał z pogańskich narodów: i przez nie odwróciło się też serce jego od Boga. I uczynił, co się nie podobało Panu: dla miłości żon swoich zbudował bowiem bałwanom kościół, i sam im się kłaniał. Przetoż się Pan rozgniewał na niego, i rzekł: "ponieważ toś uczynił, a nie strzegłeś przymierza Mego, i przykazań Moich, którem ci rozkazał, rozerwę Królestwo twoje, a dam je słudze twemu. Dwa pokolenia jednak dam synowi twojemu, dla Dawida, Ojca twego. " Odtąd szerzyło się powszechne zepsucie, i dla srogiego ucisku podnosili przeciw niemu poddani często bunty grożące państwu upadkiem. Śród tych nieszczęść umarł Salomon, królując lat czterdzieści, i pogrzebion jest w mieście Dawida, Ojca swego.

(1) Zobacz na karcie na prawej stronie morza martwego.

(2) Zobacz na karcie jak Izraelici szli do morza czerwonego, i tułali się na pustyni.

(3) Porównaj obraz pierwszy w nowym Testamencie: Zacharyasza w świątyni.

(4) Zobacz figurę czyli podobieństwo na karcie następnej.

(5) Zobacz obraz na Tytule.

(6) Tylko pokolenie kapłańskie Lewi niedostało żadnej części, ponieważ żyło z dziesięciu i ofiar. Za to dostali potomkowie Józefa, według dwóch synów jego, Efraima i Manasesa, dwie części. Obacz kartę.

Koniec wersji demonstracyjnej.

EPOKA TRZECIA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Część druga.

ROZDZIAŁ PIERWSZY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DRUGI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DODATEK.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej