Helena Szymanowska-Malewska

DZIENNIK 27

Konwersja: Nexto Digital Services

DZIENNIK

za r. 1827 (od 1 XI)

Helena Szymanowska-Malewska

[Czwartek], 1 listopada

Wyjechałam z Warszawy we czwartek, dnia 1 listopada 1827 roku. Pierwsza to moja była podróż. Z Papą na kilka dni przed wyjazdem, z Jasiem i panią Jakubową w dzień wyjazdu. Kochany Jaś płakał żegnając się ze mną i ja także; przed miesiącem dopiero wrócił z zagranicy i nie miałam czasu z nim się nacieszyć. Przed wyjazdem moim oświadczył się Tereni W[ołowskiej?]. Choć mnie dotąd jest obcą, już ją prawie tak jak Jasia kocham.

Płakałam bardzo żegnając się z familią. Do Adeliny obiecałam co kuriera pisywać. Dziadunio z panem Zawadzkim i Teodorem odprowadzili nas do mostu; Karol, Staś, Oleś i Romuald z Miłosny. Mama stamtąd pisała do Warszawy, pożegnała się z nimi i w dalszą puściła się drogę. Trochę Ją krzyż bolał, co stację prawie zatrzymywałyśmy się.

Piątek, 2 [listopada]

Jechałyśmy dzień i noc, nic uwagę zwrócić mogącego nie widziałyśmy prócz Siedlc, małego lecz ładnego miasteczka, gdzieśmy były w kościele. Stanęłyśmy na noc w Terespolu, bo już było późno, a do ósmej tylko przez granicę przepuszczają. O dziesiątej z rana stanęłyśmy w Brześciu, gdzie dla paszportu i podorożnego kilka godzin musiałyśmy się zatrzymać. Stanąwszy tamże, na poczcie widziałyśmy się z Fedorami, którzy równie jak i my do Moskwy jadąc, po drodze konie dla nas zamawiać obiecali.

Przejechawszy granicę, zatrzymałyśmy się w Kobryniu, miasteczku bardziej żydowskim jak ruskim, bo samymi Żydami zamieszkane. Choć już przejechałam granicę dzisiejszej Polski pod Brześciem, aż do Mińska kraj przebyły uważałam za Polską ziemię, bo choć przemoc wydarta ziomkom naszym to, co Jagiełło z dobrej woli oddał Polakom, dlatego jedynie, że sobie miał za szczęście z Polakami się złączyć, jednakże język polski nie zaginął, a za pierwszym hasłem pewnie by mieszkańcy dzisiejszej Rosji okazali, że w ich żyłach polska krew płynie.

Sobota, 3 [listopada]

Zatrzymałyśmy się w Rożannie, miasteczku ks. Franciszka Sapiehy, gdzie jest piękny kościół i pałac z oranżerią. Słonim, miasto Nowosilcowa, nieporządne, przez Żydów zamieszkane. Nieśwież, dawna rezydencja książąt Radziwiłłów, stolica ordynacji Radziwiłłowskiej, niegdyś bogate, dziś szczątki tylko dawnej okazałości. Pięć kościołów, z których fara najpiękniejszy. W niej groby Radziwiłłów. Schodziłyśmy do sklepów i ze świętym uszanowaniem oglądałam ciała tych znakomitych osób, które równie jak i ciała biednych kmiotków w prochy obrócone. Na tym świecie urodzenie, godności, bogactwa, stanowią różnicę między ludźmi, lecz na tamtym, cnoty i miłosierne uczynki jedynymi będą szczeblami, po których będą wstępować do niebieskiej ojczyzny. Między innymi trumnami zwróciła uwagę moją trumna pani Konstancji Czudowskiej, ks. Radziwiłłównej z domu, na której następujący był napis:

„Prócz życia wszystkom winien samej tylko tobie,

Wdzięczność, pamięć, żal w sercu składam przy twym grobie".

Napis ten położył mąż śp. Konstancji Czudowskiej, który bardzo ładny ołtarz na jej pamiątkę wystawił, jako też fundusz na msze św. za jej duszę.

Wtorek, 6 [listopada]

Stanęłyśmy w Mińsku. Mama miała listy do gubernatora i Prusa Prószyńskiego. Odesłała je Mama do tychże osób. P. Prószyński sam przyszedł, a gubernator na wieczór zaprosił. Wkrótce przekonałyśmy się o jego grzeczności. Kupiłyśmy w Słonimie okowity do smarowania krzyża. Przyjechawszy do Mińska posłała Mama Augusta z flaszeczką, w której się trochę okowity znajdowało, żeby więcej dokupić, a że zakazano do Mińska wódkę wprowadzać, bo skarb wziął na siebie monopolium, zatrzymano Augusta, a Żyd z szynku przyleciał nam donieść to smutne zdarzenie. Julinia poszła ze mną do szynku, lecz daremnie starałyśmy się uniewinnić go, daremnie Julinia powiedziała, że on jest służącym pani S[zymanowskiej], p[ierwszej] f[ortepianistki] n[ajjaśniejszego] c[esarza] w[szech] R[osji], wymowa nasza nie zdołała skruszyć żydowskiej chciwości, bo ten, co zatrzyma wódkę przekradającego dostaje dwadzieścia pięć rubli papierowych, to jest połowę strofu. Odeszłyśmy z niczym, zostawiwszy Augusta pod strażą żołnierza, a flaszeczkę z okowitą, pieczęcią skarbową zapieczętowaną. Wróciwszy do domu opowiedziałyśmy Mamie całą awanturę, która napisała do gubernatora. W kwadrans przyszedł uwolniony August.

Wieczór był u nas marszałek Osztorp i przysłał po Mamę karetę, którą Mama najprzód do gubernatora potem do jego pojechała żony, gdzie przepędziła resztę wieczora i wróciła trochę słaba.

Środa, 7 [listopada]

Rano marszałek przysłał swego doktora, który Mamie proszki zapisał i metra muzyki swoich córek, dla dowiedzenia się, co by Mama życzyła sobie grać na koncercie. Pani Osztorp z córką, pani Raytanowa i p. Bernardowa z synem były u nas przed obiadem. P. Osztorp zaprosiła nas wszystkie na wieczór. Gubernatorowa przyjechała sama wziąść Mamę do siebie na obiad. P. Bernard przysłała po nas karetę i byłyśmy u niej ze dwie godziny. Jej syn Aleksander ma zadziwiający talent, w dwunastym roku gra wszystko a  livre ouvert i wszystko doskonale. Skomponował Nocturne, Rondeau brillant i pieśń niemiecką, wszystko bardzo ładne i do zadziwienia trudne. Wróciwszy do domu zastałyśmy karetę marszałkowej z metrem grania, który nam powiedział, że Mama o nas niespokojna, bo wróciwszy do domu nie zastała nas, a Chrzanowska powiedziała, że marszałkowa po nas przysłała. Pojechała Mama do marszałkowej, a tam nas nie zastawszy, była o nas niespokojną. Ubrawszy się jak najprędzej pojechałyśmy z Julinią do p. Osztorp. Panna Ludwika prezentowała nas swoim siostrom: Annie i Leokadii. Starsza bardzo mi się podobała. Wieczór doskonaleśmy przepędziły. Najprzód była muzyka, grała Mama, Celina i wszystkie panny Osztorp. Panna Ludwika ma wielki talent, jej siostry także dobrze grają. Po muzyce tańcowałyśmy dwa walce i jednego mazurka. Najlepiej z paniem tańcowała Anusia Osztorp, a z tancerzy p. Kamiński. Bawiłyśmy się tylko do dziesiątej, bo Mama była zmęczona i spieszyła się do domu.

Czwartek, 8 [listopada]

Marszałkowa zaprosiła nas na dziś na obiad. Przed obiadem wpisała się Mama i my do sztambuchów tych panien i byłyśmy z wizytami u gubernatorowej, u pani Montegrand i u pani Bernard. O drugiej pojechałyśmy na obiad. Siedziałam przy Andzi. Wkrótce po obiedzie wróciłyśmy do domu dla pakowania rzeczy, bo w ten dzień wyjeżdżałyśmy z Mińska. Z żalem opuszczałam miasto, w którym wszyscy byli dla Mamy tak dobrzy i łaskawi. Panie Osztorp i Bernardowa przysłały nam różnych rzeczy na drogę. Panny Osztorp wpisały nam się w sztambuchy.

Koniec wersji demonstracyjnej.