Sofokles

EDYP W KOLONIE

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ZAMIAST WSTĘPU.

OSOBY DRAMATU.

EDYP W KOLONIE

Tragedya Sofoklesa

Sofokles

ZAMIAST WSTĘPU.

Wygnany szedłeś w dalekie ostępy

Z twarzą, na której znak klęski widnieje,

Z duszą nieszczęściem starganą na strzępy,

Na trud nie bacząc, na głód i zawieje.

I szedłeś naprzód znękany, lecz dumny,

Choć dawne grozy cię gnały, jak jędze,

Szukając w dali i grobu i trumny,

Aby w nich złożyć twe nędze.

Lecz cię owiła jak skrzydłem anioła

Wierna twa dziewka, Antygona biała,

Ona, gdy przeszłość klątwami ci woła,

W kir twej żałoby łzy serca dzierzgała,

Ona, gdyś klęską żywota zmęczony

I twą tułaczką, ustawał pod znojem,

Miłośnie ciebie wspierała ramiony,

Kwintem ci była, powojem.

I wnet znalazłeś jałmużnicę drugą,

Która do męża, co bojem się łamie,

Z ostatnią raźnie przystąpi usługą,

Mroźnej litości wydłuży swe ramię,

By ulgę przynieść i zetrzeć pot z czoła

I precz cię wywieść z upaleń i znoju,

Nad niepamięci strumienie i sioła,

W senne królestwo pokoju.

W Atenach przyszło dokonać ci miary

Dni i nieszczęścia. Wieszcz Aten przy zgonie

Zaklął swą pieśnią wsze ziemi swej czary,

Cienie swych gajów i kwiatów swych wonie

I śpiew słowików, co cię ukołysze

Na wieczną ciszę.

Więc jakby hołdem podzwonnym rozbrzmiały

Aten ci chwały.

Żegnając ciebie, wieszcz zegnał się z niemi,

Bo czuł, ze nad nim tez chyli się słońce,

Że z wszystkiem, co tu pokochał na ziemi,

Rozstać się przyjdzie wnet w śmierci rozłące.

To też gdy wielbi te cuda i życie,

Jakaś mu żałość blask Aten przysłania,

Znać, ze już drgały w miłosnym zachwycie

Łzy pożegnania.

I w swym ojczystym roztworzył Kolonie

Grób dla Edypa... Tak uczcił on siły,

Które od duchów, co ziemia pochłonie,

Życiem i męstwem powioną z mogiły.

Wierzył w moc grobów.

Ja wespół z nim wierzę,

Bo gdy mym krajem targają dziś burze,

Gdy co dnia biją weń krzywdy, grabieże,

Wiem, że pod ziemią śpią skarbów mych stróże,

A śnią i baczą, by serce nie bilo.

Więc choć mi dusza dziś krwawi się żalem,

Krzepię ja męstwo nad ojców mogiłą,

Nad zmarłych moich świętem Jeruzalem

I w śmierć ja wierzę, co z głębi podziemi

Życiem, miłością się plemi.

OSOBY DRAMATU.

EDYP.

ANTYGONA.

KOLONEJCZYK.

CHÓR STARCÓW ATEŃSKICH.

ISMENA.

TEZEUSZ.

KREON.

POLYNEIKES.

POSŁANIEC.

EDYP.

Ciemnego starca dziecię, Antygono,

Do jakiej ziemi przyszliśmy i grodu?

Któż dziś błędnego Edypa uraczy

Drobną dauiną? O mało on prosi,

A gdy chce mało, mniej jeszcze otrzyma;

Lecz to mi sterczy, bo dawne cierpienia

I czas przydługi, duch wreszcie wrodzony,

Jako się godzić z losem mnie poucza.

Ale, o dziecię, jeżeli siedzibę

Widzisz ty jaką mi miejscu nieświętem,

Lub w bożych gajach, to przystań, daj spocząć,

Aby się zwiedzieć, gdzieśmy się znaleźli.

Obcym trza pytać się ludzi tutejszych,

A co usłyszym, wykonać bez zwłoki.

ANTYGONA.

O biedny ojcze Edypie, opodal

Wieże na miasto wskazywać się zdają,

Świętem zaś chyba to miejsce, bo buja

Bluszczu, oliwek i winnic zielenią

I brzmi wszechpieniem słowików skrzydlatych.

Skłoń więc tu członki na szorstkim tym głazie,

Na starca długą masz drogę za sobą.

EDYP.

Posadź mnie tedy i pilnuj ciemnego.

ANTYGONA.

Czas długi sprawił, iż zbędne zlecenia.

EDYP.

Czy więc rzec możesz, gdzie los nas zapędził?

ANTYGONA.

Wiem, że do Aten; czem ostęp ten, nie wiem.

EDYP.

Tamto, co jeden nam mówił wędrowiec.

ANTYGONA.

Czem więc to miejsce, pójść może się zwiedzieć?

EDYP.

Tak, dziecię, jeśli ten okręg nie pusty.

ANTYGONA.

O, ta mieszkają ludzie! nie potrzeba

Dalszych wywodów, bo widzę tuż męża.

EDYP.

Czyż idzie ku nam i spiesznie tu zdąża?

ANTYGONA.

Już on przed nami, mów przeto do niego,

O czem na razie byś pragnął się zwiedzieć.

EDYP.

O druhu, od tej ja słysząc, co za mnie,

Jak i za siebie patrzy, żeś tu w porę

Przybył, by nasze rozjaśnić wątpienia....

KOLONEJCZYK.

Nim spytasz więcej, opuść tę siedzibę,

Bo się nie godzi na miejsce to stąpić!

EDYP.

Czem jest to miejsce, czyż boga dziedziną?

KOLONEJCZYK.

Tknąć go i zająć nie wolno, bo dzierżą

Straszne je ziemi i ciemności córy.

EDYP.

Jakaż ich nazwa, bym wezwał je zbożnie?

KOLONEJCZYK.

Eumenid mianem wszechwidnych tutejszy

Lud zwykł je wzywać; inni zwą inaczej.

EDYP.

Niechby przybysza przyjęły życzliwie!

Bo nie ustąpię ja z tego już miejsca.

KOLONEJCZYK.

Cóż więc to znaczy?

EDYP.

Spełnienie mych losów.

KOLONEJCZYK.

Lecz i ja nie śmiem, bez wiedzy mych ziomków

Stąd cię oddalić, nim rady zasięgnę.

EDYP.

A więc, na bogi, nie poskąp przybyszu

Słów mnie nędznemu, o które cię błagam.

KOLONEJCZYK.

Mów, bo nie doznasz odemnie odmowy.

EDYP.

Czemże ten ostęp, po którym stąpamy?

KOLONEJCZYK.

Co ja wiem o nim, wraz wszystko usłyszysz.

Ten okręg świętym jest na wskroś, a dzierży

Cny go Posejdon i bóg ognionośny

Tytan Prometheus, a miejsce gdzieś wstąpił

Zwie się tej ziemi miedzinstopym progiem,

Aten podporą; pobliskie polany

Chętnie się szczycą, że jezdny Kolonos

Jest ich praojcem i odeń to miano

Za wspólne swoję przyjęli nazwisko.

Takiem to miejsce przybyszu, nie pieśnią,

Lecz raczej czczone hołdami pobożnych.

EDYP.

Więc tu mieszkają w tym okręgu ludzie?

KOLONEJCZYK.

Owszem, po bogu tym nazwę dzierżący.

EDYP.

Czy mają władzcę, czy władza u tłumu?

KOLONEJCZYK.

Królowi miasta ten ostęp podlega.

EDYP.

Któż ten, co słowem i siłą przewodzi?

KOLONEJCZYK.

Zwie się Tezeusz, z Aigensa się rodzi.

EDYP.

Mógłbyż kto od was pójść z wieścią do niego?

KOLONEJCZYK.

By tu stanąwszy co wyrzekł lub sprawił?

EDYP.

Zyskałby drobną przysługą on wiele.

KOLONEJCZYK

A cóż za zyski dać może mąż ślepy?

EDYP.

Wszechwidzącemi będą słowa moje.

KOLONEJCZYK.

Bacz, druhu, byś się nie potknął, bo zdajesz

Mi się szlachetnym, choć los cię pogrążył.

Zostań gdzieś przystał, aż podani wiadomość

O tem mieszkańcom co okręg ten dzierżą,

Nie zaś do miasta; bo tamci rozstrzygną,

Czy ci pozostać, czy odejść należy.

EDYP.

O córko, czyż więc już odszedł ten obcy?

ANTYGONA.

Poszedł, więc możesz, o ojcze, w spokoju

Wszystko powiedzieć; ja sama przy tobie.

EDYP.

Że wasz przybytek, groźnookie dziewy,

Za pierwszą w kraju siedzibę mi służył,

Niech mnie, ni Feba, nie sięgną stąd gniewy,

Tego, co kiedy klęsk nawał mi wróżył,

Orzekł, że kiedyś po czasów szeregu

W kresowej ziemi, na bogiń cnych tronie,

Znajdę przytułek i dokonam biegu

I głowę moją zgnębioną tom skłonię,

Na zysk tym, co mi otwarli ogniska,

A tym na klątwę, co gnali mnie z domu;

Poręczą mi to przyrody zjawiska,

Gdy ziemia zadrży wśród błysku i gromu.

Więc ja wiem teraz, że tą oto drogą

Ptak od was siany iść prosto przeznaczył

I wiódł w te gaje; inaczej bo w progu

Nie byłbym tutaj was pierwszych zobaczył

Ja czczy was, którym niemiła ciecz wina

I na te twarde nie siadłbym kamienie.

Nuże więc, pomnąc wróżby Apollina

Dajcie mi dziewy kres i wyzwolenie.

Jeślim wam dość już nieszczęsny, ja, który

Najwyższe męki wśród śmiertelnych znoszę;

Nnże, o słodkie wieczystej mgły córy,

I grodzie wielkiej Pallady, was proszę,

Z miast wy najbardziej czcigodne Ateny.

Spójrzcie na marę znękaną od bólu!

To się zostało po Edypie królu.

ANTYGONA.

Cicho, bo jacyś zbliżają się starcy

Aby wyśledzić, mój ojcze, gdzieś spoczął.

EDYP.

Zmilknę, a ty mnie opodal od drogi

Ukryj wśród gaju. bym wprzódy posłyszał.

Co mówić będą; ostrożna to rada,

Że ktoś przed czynem stan rzeczy wybada.

CHÓR.

Patrz, kto to był, gdzie jest, gdzie zbiegł

Nad wszystkich ten bezczelny człek.

Bacz, oglądaj, śledź bez tchu!

Chyba on nie zrodzon tu,

Lecz stary był to włóczęga,

Inaczej on nie śmiałby wraz

Wtargnąć w dziewic święty las,

Których niezłomna potęga,

Których imię wspomnieć lęk,

Lęk podnieść ku nim czoła.

Więc tłumiąc wszelki głos i jęk,

Duch w ciszy do nich wola.

Lecz teraz sluch, że jakiś zuch

Śmiał w okręg święty wkroczyć,

Przejrzawszy już go wszerz i wzdłuż

Nie mogę człeka zoczyć.

EDYP.

Otóż ja tutaj i widzę po glosie

Co wy mówicie.

CHÓR.

O biada i biada!

Groza go widzieć i słyszeć go groza.

EDYP.

Sie patrzcie, błagam, jakby na zbrodniarza

CHÓR.

Zeusie obrońco, kim byłby ten starzec?

EDYP.

Chyba nikt nie pozazdrości

Losu mojego, o stróże tej włości.

Obcem ja okiem się wlokę po świecie,

A za podporę to dziecię.

CHÓR.

O straszny wzrok! Czyś ciemny w świat

Ty wszedł, dziś pełen klęsk i lat?

Nam ciebie strzedz, byś nowych win

Nie spełnił przez występny czyn!

Idziesz, bacz, by cię nie zwiódł

Obłędny kruk w zielony jar,

Gdzie wody płyn i słodki miód

Do jednych zbiega czar.

Więc baczność o przybyszu daj,

Spiesz, choć znużony drogą.

Czy słyszysz? upuść święty gaj

Nietknięty świecka nogą.

Milcz! gdy wyjdziesz z tej ostoi

Tam gdzie mowa wszem przystoi,

Zwierz się duszy mojej.

EDYP.

Córko, co czynie?

ANTYGONA.

To, co czynią oni.

Słuchać, co trzeba, ustąpić!

EDYP.

Wesprzyj mnie ręką

ANTYGONA.

Już się stało.

EDYP.

O ludzie, byłem ja krzywdy nie doznał,

Żem ufny wam się oddalił.

CHÓR.

Przenigdy, starcze; z tej oto siedziby

Nikt cię wbrew woli nie wyprze.

EDYP.

Czyż dalej?

CHÓR.

Naprzód.

EDYP.

Czy jeszcze?

CHÓR.

Wiedz naprzód, o dziewczę, ty widzisz.

ANTYGONA.

Idź więc, idź ciemnym krokiem dokąd wiodę.

CHÓR.

Obcy w obcym goszcząc kraju

Czyń co czyni gród!

Czcij, co tutaj we czci mają,

Gardź czem gardzi lud.

EDYP.

A więc, dziewczę, prowadź tam,

Kędy stąpić można.

Tam się wraz w rozmowę wdam,

Bo walczyli z prawem zdrożna.

CHÓR.

Oto głaz, a po za nim nie zegnij kolana.

EDYP.

Czy tu?

CHÓR.

Dość już, jak słyszałeś.

EDYP.

Czy siąść?

CHÓR.

W bok dawszy się nieco,

Przysiądz na głazie.

ANTYGONA.

Ojcze, to moja rzecz, więc ty w spokoju...

EDYP.

O biada mi!

ANTYGONA.

Dostrój krok do mego kroku,

Wesprzyj ciało twe sędziwe

Na miłosnym moim boku.

EDYP.

O nieszczęsna nędzo moja!

CHÓR.

Ty biedny, skoroś wreszcie siadł,

Tę nam odpowiedź daj,

Któż wiedzie cię znojnego w świat,

Gdzie dom twój, gdzie twój kraj?

EDYP.

O druhy!

Bezdomny ja, przenigdy...

CHÓR.

Przed czem zarzekasz się starcze?

EDYP.

Nie pytaj nigdy i nie śledź kim jestem.

Nie badaj dalej nad miarę.

CHÓR.

Cóż to?

EDYP.

Ród mój jest strasznym!

CHÓR.

Mów.

EDYP.

Dziewko, o biada, co rzeknąć?

CHÓR.

Mów nam, przybyszu, z jakiego posiewu

Jesteś po ojcu...

EDYP.

O biada, coż się to stanie, o dziecię?

ANTYGONA.

Mów, skoroś zabrnął tak bardzo daleko.

EDYP.

Więc rzeknę, bo nic ma już wyjścia.

CHÓR.

Zwlekacie długo, wyznaj to odrazu.

EDYP.

Czyż wiecie o kimś, co Lajosa synem?

CHÓR.

O! o!

EDYP.

O Labdakidów rodzinie?

CHÓR.

O Zeusie!

EDYP.

I o nieszczęsnym Edypie?

CHÓR.

Ty byłbyś tym człekiem?

EDYP.

Przed tem, co rzeknę, niech lęk was nie zdejmie.

CHÓR.

O ty nieszczęsny! o sromie! o biada!

EDYP.

Coż się, o dziecie, teraz stanie z nami?

CHÓR.

Ustąpcie precz, opuśćcie kraj!

EDYP.

A co przyrzekłeś, gdzież się to podzieje?

CHÓR

Nie dosięgną tego kary,

Kto za krzywdę krzywdę iści,

Za fałsz fałszu da wymiary

Płacąc szkodą miast korzyści.

Ty więc precz stąd jednym tchem

Ujdź z tych siedzib, z moich ziem,

Byś snać nowych klęsk i szkód

Nie ściągnął na ten gród!

ANTYGONA.

O zbożni ludzie, starzec niewidomy

Z gniewną się spotkał odprawą,

Że jak słyszycie kiedyś nieświadomy

Przełamał prawo.

Lecz mnie nieszczęsnej snać nic odepchniecie,

Mnie, co za ojcem was błagam i proszę,

Proszę i oczy do oczu, podnoszę,

Jak gdyby z waszej krwi dziecię.

Użalcie się więc tej rodzica nędzy,

Bo w waszej teraz my mocy,

Jakoby w bożej, udzielcie co prędzej

Wbrew groźbom waszym pomocy.

Klnę się na wszystko, co tobie jest drogiem,

Dzieckiem czy żoną, chudobą czy bogiem!

Kiedy moc wyższa zniewoli człowieka,

Próżno on przed nią ucieka.

CHÓR.

Edypa córo, wiedz, że my po równo

Twojej i jego litujem się nędzy,

Lecz drżąc przed bogów dłonią nie zdołamy

Powiedzieć więcej nad to, cośmy rzekli.

EDYP.

Cóż więc i z chwały i z pięknej oceny,

Idącej w niwecz, za korzyść zostanie,

I z głośnej wieści, że zbożne Ateny

Gotują same skrzywdzonym przystanie,

Same znękanym dostarczą schronienia,

Gdy mnie nic z tego? Złość przecież wygnała

Mnie z tej siedziby, mojego imienia

Tylko się trwożąc, nie czynów ni ciała.

Bom zniósł ja raczej, niżli spełnił czyny,

Gdyby o matkę i ojca kto spytał,

Skąd strach ten idzie. To powód jedyny

Trwogi; a któżby za złego poczytał

Mnie z przyrodzenia, gdym zelżon wymierzył

Pomstę; toć, gdybym z rozmysłem uderzył,

Nie zasłużyłbym na złego nazwisko!

Dziś ja bezwiedny zabrnąłem tak nisko,

A tamci z wiedzą gubili mordercę.

A więc was proszę, co z owych rozłogów

Precz mnie gnaliście, o litość i serce.

Czcząc bogów, potem tychże samych bogów

Nie ważcie lekko i wiedzcie, że oni

Zbożnego człeka wciąż mają na oku,

Równie bezbożnych, że nic nic uchroni

Tego, co winnym, od niebios wyroku.

Więc bacz ty na to, byś czynem zbrodniczym

Nie zciemnił Aten tej chwały wiekowej.

Jam stanął ufny przed twojem obliczem,

Zbaw mnie i ustrzeż, a biednej mej głowy

Nie lżyj, choć wzrok ci odraza zamyka.

Bom zbożnie przyszedł i święcie i wiele

Dobra ci niosę, a kiedy władyka

Przyjdzie co stoi w tym kraju na czele,

To wszystko wyznam przed jego obliczem.

Lecz wy tymczasem nie skrzywdźcie mnie w niczem.

CHÓR.

Uczczę ja, starcze, upomnienia twoje,

Bo nie błahemi bynajmniej się zdają

Twoje wywody. Li o to ja stoję,

Byś ich udzielił rządcom tego kraju.

EDYP.

A gdzież przebywa król, co ziemią włada?

CHÓR.

W mieście po ojcach mieszka; szedł po niego

Ten sam przechodzień, co mnie tu sprowadził.

EDYP.

O niechby przybył na szczęście dla miasta

I dla mnie; któż bo nie myśli o sobie?

ANTYGONA.

Na Zeusa, cóż mam rzec, ojcze, co mniemać?

EDYP.

Cóż to, ma córo, Antygono?

ANTYGONA.

Widzę

Niewiasto ku nam dążącą; na źrebcu

Jedzie Etnejskim, a czepiec tessalski

I słońcochronny osłania jej lica.

Cóż powiem?

Onaż? nie onaż? czy myśl moja błądzi?

Mówię, to przeczę i nie wiem, co mówić?

O ja nieszczęsna!

To nie kto inny; jasnemi bo oczy

Pieści mnie zbliska i jasno objawia,

Że to Ismeny siostrzane oblicze.

EDYP.

Jak mówisz dziecię?

ANTYGONA.

Że widzę twą córę

A siostrę moją; wnet poznasz ją z głosu.

ISMENA.

Ojca i siostry o miana dwoiste

I najmilejsze! Znalazłam was ledwie

I z bólu ledwie na was patrzeć mogę.

EDYP.

Dziewczę, przybyłaś?

ISMENA.

Strasznem cię oglądać.

EDYP.

Dotknij mnie dłonią.

ISMENA.

Dotykam was obu.

EDYP.

Więc przyszłaś do nas!

ISMENA.

Nie łatwem to było.

EDYP.

Krewny posiewie!

ISMENA.

O nędzo okropna!

EDYP.

Czy nas obojga?

ISMENA.

I moja, nieszczęsnej.

EDYP.

Pocóż tu przyszłaś?

ISMENA.

Troszcząc się o ciebie.

EDYP.

Czy i z tęsknoty?

ISMENA.

I by wieści przynieść,

Z jednym, co wierny, puściłam się sługa.

EDYP.

A gdzież młodzieńcy bratni, by usłużyć?

ISMENA.

Tym daj ty pokój! Źle z nimi się dzieje.

EDYP.

Więc na Egiptu spierając się wzorze,

Im ci podobni myślą, życiem całem!

Bo tam mężczyźni czas trawią w komorze

I siedzą przędąc, a kobiet udziałem

Około życia się krzątać zapasów.

I z was ci, którym pracować przystało,

Jak dziewki strzegą swej izby i wczasów,

Wy zaś w ich miejscu nędz moich nawalą

Tu się paracie. Bo jedna z nich skoro

Z dziecka na krzepką wyrosła dziewoję,

Nieszczęsna, była w tułaczce podporą

Mojej starości; przez gęstwin wyboje

Szła boso, błądząc wśród głodu i sromu,

Na dżdże nie bacząc, na słońca spiekoty,

Nie pomnąc w nędzy ni wczasów ni domu,

By ojcu strawy dodać i ochoty.

A ty, o dziecię, zsyłałaś mi wróżby

Wprzódy rozliczne, wbrew Kadmejów wiedzy,

O mej osobie, i wiernej mi służby

Nie poskąpiłaś, z ojczystej gdy miedzy

Precz mnie wygnano; dziś z jaką nowiną

Przyszłaś, Ismeno, cóż drogi przyczyną?

Że nowe trwogi wraz ugodzą we mnie,

Strach mi, bo chyba nic przyszłaś daremnie.

ISMENA.

Jakie ja zniosłam, mój ojcze, obrazy,

Szukając twego schronienia, nic dowie

Nikt z was się dzisiaj, bo nie chcę dwa razy,

Co zniosłam w życiu, przecierpieć znów w słowie,

Lecz zło, co miota twoimi synami,

Chcąc wam obwieścić, stanęłam przed wami.

Bo ci z początku pragnęli w zawody,

By Kreon rządził, by miasta nie skalać,

Bacząc na stare rodziny przekleństwo.

Co dom nieszczęsny twój zdawna gnębiło.

Lecz wnet bóg jakiś i duch ich zbrodniczy

Tchnął w trój przewrotnych chuć jakąś złowrogą,

By rządy posiąść i władzę tyrana.

A więc z nich młodszy i wiekiem pośledni

Starszego brata Polinejka zbawia

Tronu i z ziemi wypędza ojczystej.

Ten zaś, jak u nas wieść głosi rozliczna,

W Argosu głębie zstępując wygnańcem,

Nowe tu węzły zadzierzga i hufce,

W myśl, że wnet Argos Kadmejską równinę

Z chwalą posiędzie, lub pójdzie w niebiosy.

To nie są, ojcze, co rzekłam, czcze słowa,

Lecz groźne czyny; nic w mojej zaś mocy

Wiedzieć, skąd doznasz od bogów pomocy.

EDYP.

Więc już dufałaś, że jakiejś ja pieczy

Doznani od bogów, aż znajdę zbawienie?

ISMENA.

Tak, bo na wróżbach wspierałam się nowych.

EDYP.

Jakich? cóż znowu wróżono, o dziewczę?

ISMENA.

Lud twój tęsknotą za tobą zapłonie,

Byś był mu szczęściem czy w życiu czy w zgonie.

EDYP.

Jakieżby szczęście mógł przynieść człek tuki?

ISMENA.

Mówią, że w tobie ich potęga leży.

EDYP.

Gdy jestem niczem, mialżebym coś znaczyć?

ISMENA.

Teraz cię bogi skrzepią, wprzód gubili.

EDYP.

Skrzepie mi starca, co padnie za miodu!

ISMENA.

Przed tobą Kreon z tym stanie zamyśleni,

Wnet, za maluczką i niedługą chwilę.

EDYP.

Cóż on chce począć, córo, wręcz mi powiedz!

ISMENA.

Chcą podle ziemi Kadmejskiej cię stawić,

By mieć cię w ręku, a w kraj swój nie przyjąć.

EDYP.

A cóż im z tego, że u drzwi pogrzebią?

ISMENA.

Grób twój, bez części, przekleństwem im grozi.

EDYP.

To i bez boga człowiek by zrozumiał.

ISMENA.

Więc gwoli temu, w pobliżu swej ziemi

Chcą cię sadowić, by dzierżyć cię w ręku.

A czyż posypią tebańskim mnie prochem?

ISMENA.

Na to rodzinna krew, ojcze, nie zwoli.

EDYP.

Więc nigdy mego nic posiądą ciała!

ISMENA.

Klątwą to będzie kiedyś dla Kadmejów.

EDYP.

Z mocy jakiego, o dziecię, zrządzenia?

ISMENA.

Z twych gniewów mocy, gdy tkną twej mogiły.

EDYP.

Od kogo masz to, o dziecię, coś rzekła?

ISMENA.

Od ludzi, którzy z Delf chramu wrócili.

EDYP.

Więc Febus o mnie w ten sposób miał wieścić?

ISMENA.

Ci, co wrócili ku Tebom, tak głoszą.

EDYP.

A czyż z mych synów usłyszał to który?

ISMENA.

Obaj porównie i dobrze to wiedzą.

A usłyszawszy, przenoszą wyrodni

Tyranię ponad tęsknotę za ojcem?

ISMENA.

Wstręt mi to mówić, a jednak to mówię.

EDYP.

Niechby im z bogów dopustu nie zgasło

Zarzewie waśni, niech w mojej osobie

Cel będzie walki zaciętej i hasło,

Której się imią broń wznosząc ku sobie!

Bo tak ni tamten, co siedzi na tronie,

Nie ostałby się, ni ten, co precz z domu

Pierzchł, by nie wrócił. Gdzie były ich dłonie,

Gdzie pomoc, gdy mnie wygnano wśród sromu?

Przez nich bezdomnej doznałem niewoli.

Rzekłby kto może, że tu mi jak wiano

Przyznało miasto, folgując mej woli,

Że mnie bez krzywdy w obczyznę posłano.

O nie! bo kiedym się gniewem zapalił

W najpierwszych chwilach, gdym pragnął już zgonu,

Choćby i głazem kto w skronie me walił,

Nikt mi nie świadczył litości zakonu.

A kiedy z czasem mój ból się uśmierzył

I widnem było, że to, co wymierzył

Gniew mój wezbrany, me winy przerasta,

Wtedy mnie gwałtem wyżęło precz z miasta,

Z kraju po czasie, a ci, co powinni

Ojca własnego zratować co prędzej,

Słówka nie rzekli i stali bezczynni.

Więc z ich ja sprawy dziś tułam się w nędzy!

Z tych zaś dziewoi, o ile im mocy

Starczy, mam żywot dzisiaj zapewniony,

Wierną podporę i spokój wśród nocy.

Tamci woleli miast ojca mieć trony,

Piastować berła i władać nad ludem.

Więc ja się nigdy z nimi nie sprzymierzę,

A rząd w Kudmei, ten będzie im trudem

I znojem; wiem to, bo wróżbom ja wierzę,

Które ta niesie i wierzę ja w rady,

Których Feb niegdyś udzielić mi niczyi.

Przeto niech Kreon tu przyjdzie na zwiady

I ktoby inny wśród Teban coś znaczył:

Bo jeśli wy mnie wesprzecie w zawody

Z wzniosłemi dziewy, co chronią, te grody,

Wielkiego zbawcę przyjmiecie w swe progi

A wrogom groźbę i zapowiedź trwogi.

CHÓR.

Edypie! godnyś ty naszej litości,

Ty i twe dzieci; że wieścisz nam oto,

Iż staniesz jako wybawca tej włości,

Wnet my ci radą usłużym z ochotą.

EDYP.

O druhu, służ mi ufając mym słowom.

Przebłagaj teraz ofiarą boginie,

W których ostępy tu wszedłeś najpierwej.

Jakim obrzędem? Pouczcie mnie ludzie!

CHÓR.

Oto ze źródła, co bije bez przerwy,

Zaczerpnij płynu, obmywszy twe ręce.

EDYP.

Cóż, gdy kryniczną posiądę już wodę?

CHÓR.

Są czary, wyrób zręcznego człowieka;

Uwieńcz ich krawędź i ucha dwoiste.

EDYP.

Zielenią, wełną czy innym sposobem?

CHÓR.

Z jagnięcia uszczknij zwartego kłąb runa.

EDYP.

Dobrze, a potem cóż przyjdzie wykonać?

CHÓR.

Na wschód zwrócony złóż płynu ofiarę.

EDYP.

Czy lać z czar owych, o których wspomniałeś?

CHÓR.

Trzykroć z nich ulej, a z trzeciej aż do dna.

EDYP.

Czem tę wypełnić? poucz mnie i o tem.

CHÓR.

Wodą i miodem, a wina nie przydaj.

EDYP.

A kiedy wsiąknie to w ziemię cienistą?

CHÓR.

Po trzykroć ułóż dziewięć rózg oliwnych,

Obiema dłońmi i takie zmów modły!

EDYP.

Niech je usłyszę; największej to wagi.

CHÓR.

Że je Eumenid życzliwych zwą mianem,

Niechby przyjęły życzliwie twe prośby;

Tak sam ty błagaj lub ktoś miasto ciebie,

Szepcąc modlitwę, nie wznosząc zbyt głosu.

Poczem się cofnij z odwróconą twarzą,

A ja wraz śmiało przystanę do ciebie,

Inaczej bym się o ciebie zbyt trwożył.

EDYP.

Czyście słyszały, o dzieci, tych ludzi?

ANTYGONA.

Tak, słyszałyśmy; więc zleć nam co trzeba.

EDYP.

Ja iść nie mogę, bo klęski dwoiste,

Brak sił i wzroku wstrzymują od drogi.

Z was więc niech jedna to zdziała pospiesznie,

Bo mniemam, jedna dusza za tysiące

Starczy, jeżeli to zbożnie wykona!

Lecz czyńcie spiesznie, a mnie tu samego

Nie zostawujcie; bo wątłe me ciało,

Bez wsparcia, wodza, iśćby nie zdołało.

ISMENA.

Ja to wykonam, lecz wiedziećbym chciała,

Jak miejsce znajdę, kędy iść wypada.

CHÓR.

Idź w bok od gaju, a gdyby ci czego

Zbrakło, zaradzi ci człowiek na miejscu.

ISMENA.

Więc pójdę; ty strzeż ojca, Antygono,

Bo kto rodzicom pomocy użyczy,

Ten pomnieć będzie trudów bez goryczy.

CHÓR.

Groza z przeszłości ukryciu

Rzecz dawną budzić do życia,

Ja jednak chciałbym się zwiedzieć...

EDYP.

O czem?

O twych klęsk bezdennej głębi,

Bolu co cię gnębi.

EDYP.

Na gościnności zaklinam zakony,

Nie zrywaj sromów osłony.

CHÓR.

O tem, co z wieścią rozniosło się wszędzie

Prawdziwe daj rai orędzie.

EDYP.

O biada!

CHÓR.

Ustąp, cię błagam.

O grozo!

CHÓR.

Słuchaj, ja także usłucham twej prośby.

Zniosłem ja straszne, o straszne ja czyny,

Lecz bogi wiedzą, nie mojej to winy,

Nie mojej woli to dzieło.

CHÓR.

Jak to?

EDYP.

Miasto zwikłało mnie, com nieświadomy,

W małżeńskie sromy.

Więc to prawda, co głos wieścił,

Żeś matki łoże zbezcześcił?

EDYP.

Prawda, śmierć dla mnie to słyszeć, o drogi!

Ze mnie te córy-niebogi!

CHÓR.

Jak mówisz?

EDYP.

Dzieci, czy szałów tych dwoje.

CHÓR.

O Zeusie!

EDYP.

Z matki się wspólnej zrodziło boleści.

CHÓR.

Więc to twe córy?

EDYP.

I siostry rodzica.

CHÓR.

O!

EDYP.

O niezliczonych klęsk straszne zawroty!

CHÓR.

Zniosłeś?

EDYP.

To straszne, co zniosłem.

CHÓR.

Spełniłeś?

EDYP.

Ja nie spełniłem.

CHÓR.

Więc jakoż?

EDYP.

Uczcili mnie wianem,

Jakiego nigdy przyjmować od grodu

Bodaj nie było mi danem.

CHÓR.

O tak, nieszczęsny! I mord ty spełniłeś?

EDYP.

Cóż znowu, o co mnie pytasz?

CHÓR

Własnego ojca....

EDYP.

Biada, to drugie pchnięcie, blizna w bliźnie.

CHÓR.

Zabiłeś!

EDYP.

Tak, lecz mogę nieco —

CHÓR.

Cóż to takiego?

EDYP.

Się uniewinnić.

CHÓR.

Czem?

Wnet ci powiem.

Tych, co wygubić mnie chcieli, zabiłem,

Prawem to czysty, bezwiednie spełniłem.

CHÓR.

Lecz otóż książę, Aigeusa potomek,

Tezeusz idzie, wezwany przez ciebie.

TEZEUSZ.

Że mi już dawniej i często o krwawych

Twych oczu bliznach wspominali ludzie,

Wnet w tobie syna poznałem Lajosa,

A teraz idąc, zwiedziawszy się więcej,

Jasno mi staje prawda przed oczyma.

Bo i twe szaty i głowa nieszczęsna

Mówią, kim jesteś; więc pełen litości

Chcę ci się spytać, Edypie, dlaczego

I z jaką prośbą stanąłeś przed nami

Ty i ta biedna towarzyszka twoja?

Mów, boby strasznym chyba czyn być musiał,

Przed którym jabym się cofnął, o starcze,

Ja, który pomnę, żem również wśród obcych

Się chował, potem w rozlicznych potrzebach

Wśród obcych moje narażałem życie,

Tak że obcemu, jakim ty dziś stajesz,

Nie odmówiłbym ja nigdy pomocy.

Toć ja śmiertelny; a z jutra nie zgadnie

Nikt, czy ranie więcej, czy tobie przypadnie.

EDYP.

O Tezeuszu, twa ludzkość przemową

Krótką sprawiła, iż powiem niewiele.

Bo kim ja jestem i z kogo zrodzony

I z jakiej ziemi, to wszystko orzekłeś.

Więc nie zostaje, jak zwięźle wyjawić,

O co ja proszę i na tem słów koniec.

TEZEUSZ.

A więc to wyjaw, bym ja się dowiedział.

EDYP.

Staję ja tutaj, by nędzne me ciało

Oddać ci w darze; nie piękny dla oczu,

Lecz zysk zeń większy niż z kształtów powabu.

TEZEUSZ.

Jakież to zyski przynosić nam mniemasz?

EDYP.

Z czasem się o tem przekonasz, nie teraz.

TEZEUSZ.

Kiedyż ujawni się twoja danina?

EDYP.

Kiedy ja skonam, a ty mnie pogrzebiesz.

TEZEUSZ.

Ostatniej żądasz posługi, a życic

Czyś to przepomniał i za nic masz sobie?

EDYP.

Tamto mi będzie dla tego rękojmią.

TEZEUSZ.

Ależ o drobną prosisz mnie usługę!

EDYP.

O nie! nie drobne stąd będą rozterki.

TEZEUSZ.

Mniemasz, że krewni twoi mnie zaczepią?

EDYP.

Zmuszać mnie będą, bym do nich powrócił.

TEZEUSZ.

Toć wbrew ich woli nie pięknie się tułać.

EDYP.

Toć, gdym ja w domu chciał zostać, nie dali.

TEZEUSZ.

Niemądry! w klęsce gniew zysku nie daje.

EDYP.

Strofuj, poznawszy rzecz, wstrzymaj się teraz.

TEZEUSZ.

Więc mów, bo nie chcę radzić bez poznania.

EDYP.

Grom, o Tezeju, bił we mnie po gromie.

TEZEUSZ.

Czy klęska rodu odwieczna ci w myśli?

EDYP.

O nie, bo o tem głośno wśród Hellenów.

TEZEUSZ.

Cóż więc za brzemię nadludzkie cię gniecie?

EDYP.

Takim stan rzeczy: wygnały mnie z kroju

Płody me własne, a wrócić nie wolno

Nigdy do domu jako ojcobójcy.

TEZEUSZ.

Pocóżby słali, byś mieszkał z osobna?

EDYP.

Snać głos ich bogów do tego nakłania.

TEZEUSZ.

Jakiej się klęski po wyroczniach boją?

EDYP.

Tej, że ta ziemia ich kiedyś pogromi.

TEZEUSZ.

A cóż wywoła spory między nami?

EDYP.

Aigeusa synu cny, wszak tylko bogom

Ni śmierć ni starość nie padła w udziele,

Inne bo sprawy lat siły przemogą,

Minie moc ziemi i minie moc w ciele,

Wiara zamiera, niewierność wyrasta,

Ani duch jeden wśród ludzi nie żywie

W mężu dla rnęża, ni w mieście dla miasta,

Jedni wraz, inni po czasów upływie

Zgodę w swar zmienią, by zgodzić się potem.

Tak też i Teby, choć tubie dziś wierzą,

Z tysiącznych nocy i dzionków obrotem,

Nie wierne zgodnym dzisiejszym przymierzom,

Z błahej przyczyny je mieczem roztrącą;

Gdzie trap mój senny i skryty dla ludzi,

Zastygły, krew ich wypije gorącą,

Jeśli Zeus Zeusem i Febus nie łudzi.

Lecz ja ci jawię niechętnie wróżb ciemnię;

Więc dosyć tego, ty zasię mi wiary

Ustrzeż, a nigdy nie rzekniesz, byś we mnie

Płonnego ziomka w te przyjął obszary,

Jeżeli tylko nie zwodzą mnie bogi.

CHÓR.

O książę, dawno już mąż ten obwieszcza,

Że takie laski wyświadczy tej ziemi.

TEZEUSZ.

Któż więc takiego człowieka chęć dobrą

Śmiałby odtrącić, gdy dom jemu przecie

Nasz sprzyjaźniony wciąż stoi otworem?

Do tego przyszedł pod bogów opieką

Mnie i tej ziemi dań płacąc niemałą.

Więc to szanując, nie wzgardzę ofiarą

Jego, lecz owszem dam w kraju zamieszkać.

Chce tu pozostać, straż zlecę ja tobie,

Albo też woli pójść ze mną do grodu.

Co tobie miłem, Edypie, pozwolę

Wybrać samemu, przywtórzę twej myśli.

EDYP.

Zeusie, błogosław takiemu ludowi!

TEZEUSZ.

Cóż więc zamierzasz, czy ze mną iść społem?

EDYP.

Gdyby przystało. Lecz oto ten ostęp...

TEZEUSZ.

Co ty w nim zdziałasz? nie stawięć oporu.

EDYP.

W którym tych, co mnie wygnali, pokonam.

TEZEUSZ.

Wielką spółżycia byłoby to splatą.

EDYP.

Jeśli ty twoich przyrzeczeń dochowasz.

TEZEUSZ.

O mnie się nie trwóż, ja ciebie nie zdradzę.

EDYP.

Przysięgą ciebie, jak złego, nie zwiążę.

TEZEUSZ.

Nie więcej z tegobyś zyskał, niż z słowa.

EDYP.

Więc jakoż poczniesz?

TEZEUSZ

Cóż trwoży cię głównie?

EDYP.

Nadejdą męże.

TEZEUSZ.

Tych będzie to troską.

EDYP.

Bacz gdy odchodzisz...

TEZEUSZ.

Nie ucz ranie co baczyć.

EDYP.

Trwożny człek musi...

TEZEUSZ.

Me serce nie trwożne.

EDYP.

Nie znasz ich groźby.

TEZEUSZ.

Ale wiem ja dobrze,

Że nikt wbrew woli mej stąd cię nie porwie.

Wiele gróźb, wiele słów płonnych wśród gniewu

Zabrzmi, a kiedy duch rządy nad sobą

Znowu odzyszcze, zamilkną pogróżki.

Więc, choć na silne porwali się słowu

O twem porwaniu, zda im się to morze

Ku nam przyduże i trudne dla wiosła.

Ufaj, nie kładąc mej woli na szalę,

Jeżeliś przybył tu z Feba natchnienia,

Bo wiem, że nawet gdy stąd się oddalę,

Moc cię mojego osłoni imienia.

CHÓR.

W ziemi, co z rumaków słynie,

Do przedniegoś zaszedł skłonu

Lśniących skał Kolonu.

Słowik w liścia tu gęstwinie

Nuci swój żałosny śpiew,

W ciemne bluszcze się zanurzy,

W świętych gajów bujny krzew,

Kędy słońca wichru burzy

Nie sięgają groty.

Dionys tam rączemi zwroty

Mknie wśród niewiast korowodu,

Co niańczyły mu za miodu.

Przez niebieskie dżdże zwilżony

Narcyz ciągle tu się wdzięczy

I od wieków w kraśne dzwony

Wielkich bogiń skronie wieńczy,

Szafran łyska złotem w dal.

Nie schnie źródło, sen nie zmoże

Kefiscsu błędnych fal,

Łan on żyźni o wszej porze

I nad wielkiem ziemi łonem

Sączy jego ciecz obfita;

Kocha ziemię tę z Muz gronem

Złotopęta Afrodyta.

Ni w Azyjskiej gdzieś krainie,

Ani Dorów wśród dzierżawy,

Nie zasłyszysz o roślinie

Która sama, bez uprawy,

Rośnie, wrogom grozę wlewa.

Lecz tę ziemię splotły wieńcem

Sinej oliwki synowróże drzewa.

A czy kto stary, czyli też młodzieńcem,

Nie podniesie na nie dłoni.

Bo Zeus obrońca ich strzeże z wysoka

I Atena sinooka

Wraz z nim je ochroni.

Ziemię mą w przedniej ja pieśni i innej

Uczczę i ciebie, o wielki ty boże,

Ty, któremu grad ten winny,

Że koń mu służy i morze.

Synu Kronosa, władco Posejdonie,

Tyś to przysporzył tej chwały,

Że na tych drogach rozbujałe konie

Najpierw wędzidła zaznały.

A lodzie mkną tu wśród głębi mórz srogich

Zręczną kierowane dłonią

I, prąc fale, wraz stunogich

Rój Nereid gonią.

ANTYGONA.

Ty ziemio, hołdem wielbiona rozlicznym!

Czas teraz stwierdzić te świetne pochwały.

EDYP.

Cóż tam nowego, o dziecię?

ANTYGONA.

Nadchodzi

Ojcze tu Kreon a nie brak mu pocztu.

EDYP.

O dobry starcze, niech od was mi tutaj

Kres wyzwolenia zaświta nareszcie.

CHÓR.

Ufaj, bo choć mnie już lata zgarbiły,

Nie zbraknie jeszcze krainie tej siły.

KREON.

Męże, szlachetni mieszkańcy tej ziemi!

Widzę, iż nowy jakiś lęk i trwoga

Wraz z mem przybyciem zaległy wam oczy.

Lecz się nie trwóżcie, ani mi złorzeczcie,

Bom tu nie przyszedł, by złego coś spełnić,

Ja starzec, świadom, żem wkroczył do miasta

Co tak potężnem jak żadne w Helladzie.

Posłano przecie mnie starca, bym męża

Tego namówił i zwrócił ku Tebom;

A nie słał jeden, lecz wszyscy zlecili;

Bo mnie już z rodu najbardziej przystało

Boleć nad tego człowieka niedolą.

Więc ty, Edypie, nieszczęsny posłuchaj

I wróć do domu; lud cały Kadmejów

Woła po prawie, ja chyba najbardziej,

Bo przecie, jeślim nie całkiem przewrotny,

Szczególnie z twojem współczuję nieszczęściem,

Kiedy cię widzę wśród biedy u obcych,

W ciągłej tułaczce nędznego, na łasce

Tej jednej dziewki; nie byłbym ja mniemał

Że ktoś w podobną paść może sromotę,

Jako ta biedna przy tobie popadła,

Ona, co raczy ciebie i twe życie

Żebraczą strawą, tak młoda, bezmężna,

Której miast szczęścia gwałt zada drab jaki.

Czyż nie okropną wytknąłem ja hańbę

Dla ciebie, dla mnie, dla domu całego?

Lecz skryć nie można, co w oczy wręcz wpada

A wice Edypie, na bogi ojczyste,

Folguj mi, skryj to i zechciej do ziemi

Wrócić i domu, pożegnaj to miasto

Czule jak trzeba; lecz nie skąp czci winnej

Tej, co ci matką, ziemicy rodzinnej.

EDYP.

O ty zuchwalcze, co z rzeczy wszelakiej

Chytrze wysnuwasz słuszności wymysły,

Pocóż mnie kusisz i znów chcesz omolać

W sidła, od których bym cierpiał okrutnie?

Bo przedtem, kiedym pod klęską domową

Chorzał i byłbym wygnaniem się cieszył,

Nie chciałeś wonczas folgować mej chęci;

A kiedy gniew mój już był się nasycił,

Kiedy i w domu pozostać wolałem,

Wtedyś mnie wygnał, wyrzucił, nie bacząc

Wiele na żadne pokrewieństwa węzły.

A teraz znowu, gdy widzisz, ze sprzyja

Mnie i to miasto i lud ten, zamierzasz

Wyżąć stąd, słodząc twe cierpkie namowy.

Czyż cieszy miłość świndczona wbrew woli ?

Gdyby kto tobie na prośby usilne

Nie dał niczego, nie zechciał cię wesprzeć,

A zaś, gdy miałbyś wszystkiego do syta,

Chęcią usłużną ci świadczył napróżno,

Czyżby nie marną toć było uciechą?

Takie to łaski i ty mi dziś niesiesz,

Piękne dla uszu a w rzeczy zdradliwe.

I wręcz ci powiem, przewrotność twą jawiąc,

Przychodzisz po mnie, nic, bym mieszkał z tobą,

Lecz by pod ręką mnie trzymać, a miasto

Twoje zasłonić od gromu z tej ziemi.

To nie twym działem, lecz działem twym będzie,

Że mój duch mściciel w twym kraju osiędzie,

A działem synów, iż ziemi mej tyle

Zajmą, co starczy, by legli w mogile.

Czyż ja nie lepiej o Teby się troskam?

Lepiej od ciebie, bo świecą mi słowa

Feba i Zeusa, co ojcem tamtemu.

Ty zaś z podstępną przyszedłeś tu gęba,

Pełną wybiegów, lecz raczej z mów twoich

Szkody odniesiesz, niż jakie korzyści.

Lecz nie przekonam ja ciebie, więc bywaj!

A nas tu zostaw, bo przecież niedoli

W tem nie zaznamy, co z naszej jest woli.

KREON.

Czy ty więc sądzisz, że z twego uporu

Większa mnie szkoda wyniknie, niż tobie?

EDYP.

Mnie będzie dobrze, jeśli ty nie zdołasz

Ni mnie ni tamtych w pobliżu przekonać.

KREON.

Nieszczęsny, ani z latami rozumu

Ci nie przybyło, lecz hańbisz twą starość.

EDYP.

Tęgiś ty w słowie; nie ten sprawiedliwy,

Kto piękne słówka o wszej rzeczy składa.

KREON.

Czem innem wiele, czem innem rzec trafnie.

EDYP.

Jakbyś ty krótko, a mówił do rzeczy!

KREON.

Nie w porę temu, kto tobie podobnym.

EDYP.

Bywaj stąd, rzeknę w tych również imieniu,

Nie pilnuj, kędy mi mieszkać wypada.

KREON.

Ci niech poświadczą, gdy zmogę cię kiedyś,

Jakie ty słowa na krewnych twych miotasz

EDYP.

Któż zmódz mnie zdoła wbrew druhów tych woli?

KREON.

Ty i bez tego popadniesz w strapienie.

EDYP

Cóż to ma znaczyć, iż tak mi wygrażasz?

KREON.

Z dziatek tych dwojga już jedną porwałem,

I siałem precz stąd, wnet drugą uwiodę.

EDYP.

Biada mi!

KREON.

Wnet ty zabiadasz żałośniej!

EDYT.

Córkę mą dzierżysz?

KREON

Wnet ujmę i drugą.

EDYP.

Cóż więc poczniecie, o drodzy? zdradzicie?

Czyż nie wygnacie zuchwalca z tej ziemi?

CHÓR.

Ujdź stąd przybyszu co prędzej, bo działasz

Teraz wbrew prawu i przedtem źleś działał.

KREON.

Nuże pachołki, zabierzcie ją gwałtem,

Jeśli nie pójdzie uległa za wami.

ASTYGONA.

Biada mnie nędznej! gdzie uciec? któż z bogów

Wesprze lub z ludzi?

CHÓR.

Coż znowu poczynasz?

KREON.

Jego sic nie tknę, tej imam się mojej.

EDYP.

Kniazie tej ziemi!

CHÓR.

Żle działasz przybyszu!

KREON

Słusznie.

CHÓR.

Skąd słusznie?

KREON.

Tych biorę, co moi.

EDYP

O miasto, ty!

CHÓR.

Cóż czynisz człeku? Ręce precz!

I gwałtem jej nie wlecz!

KREON.

Więc broń ją!

CHÓR.

Walczyć mi trudno przeciw twym zamysłom.

KREON.

Bo Teby wyzwiesz, gdy we mnie ugodzisz.

EDYP.

Czym tak nie mówił?

CHÓR

Wypuśćże ty z ręki

Dziewkę tę zaraz!

KREON.

Nie rządź, gdzieś bez siły.

CHÓR.

Puść, to mój rozkaz.

KREON

Mój zaś: ruszaj w drogę!

CHÓR.

Hej! kto żyw niech stanie tu,

Bo w miasta próg, gwałt wnosi wróg.

Pomocy nam! bez tchu!

ANTYGONA.

Wloką mnie biedną, o Indzie, o ludzie!

EDYP.

Gdzież ty, o dziecię?

ANTYGONA.

Uwodzą mnie gwałtem.

EDYP.

Wyciągnij ręce ty ku mnie.

ANTYGONA.

Nie mogę.

KREON.

Nuże więc, prędzej!

EDYP.

Ja biedny, nieszczęsny!

KREON.

Więc ty już nigdy na dawnych podporach

Kroczyć nie będziesz. Lecz, że chcesz przewagi

Nad krajem twoim, krewnymi, przez których

Ja tu posiany, choć jestem ich władcą,

Więc przeważ! Z czasem, wiem ja to, rozpoznasz,

Że ani teraz nie dobrze poczynasz,

Ni dawniej, kiedyś się krewnym opierał,

Idąc za gniewem, co wiecznie cię nęka.

CHÓR.

Stój tu, przybyszu.

KREON.

Precz z ręką odemnie.

CHÓR.

Ja cię nie puszczę, gdyś porwał tych dwoje.

KREON.

Może ci przyjdzie mnie haracz obfitszy

Spłacić; bo sięgnę mą dłonią po więcej.

CHÓR.

Na cóż się targniesz?

KREON.

Uwiodę precz tego.

CHÓR.

Strasznyś ty w mowie.

KREON.

Czyn pójdzie za słowem.

CHÓR.

Jeśli tej ziemi kniaż ci nie przeszkodzi.

EDYP.

Czelny krzykaczu! Więc porwać mnie myślisz?

KREON.

Milczeć rai teraz!

EDYP.

Niechby te boginie

Dały w glos przekląć choć tego nędzarza,

Co oko, które mi śnieci jedynie

Po dawnych oczach, wydarłszy, znieważa,

Niechajby tobie i krewniakom twoim

Niebiański Helios, co wszędy wzrok wraża,

Takie dal życie, jakiem my się znoim.

KREON.

Czyż to widzicie, mieszkańcy tej ziemi?

EDYP.

Widzą nas obu — i ta myśl im w głowie,

Iż skrzywdzon czynem chce pomścić się w słowie.

KREON.

Nie stłumię gniewu, lecz porwę z tej ziemie,

Choć sam tu jestem a lat dźwigam brzemię!

EDYP.

O ja nieszczęsny!

CHÓR.

Skąd woli masz, skąd tyle sil,

Byś o tym czynie śnił?

KREON.

Spełnię go.

CHÓR.

Wtedy nie czciłbym już grodu.

KREON.

W cnej sprawie mały wszak zmoże potężnych.

EDYP.

Czy słyszeliście?

CHÓR.

Tego nie dokona,

Klnę się na Zeusa.

KREON.

Nie ty, Zeus wie o tem.

CHÓR.

Czyż to nie gwałtem?

KREON.

Gwałt, co znosić trzeba.

CHÓR.

Hej, niechaj lud i kniazie wraz

Pospieszą tu, bo czas, już czas,

A złość tych przeszła kres.

TEZEUSZ.

Krzyk coż znaczy, cóż się dzieje, jakaż trwoga was przeraża,

Cóż przerwało mą. ofiaro bogu morza u ołtarza,

Który włada nad Kolonem, mówcie, niech wiem prawdę całą,

Czemu gwoli biegłem chyżej, niźli kroczyć mi przystało.

EDYP.

O drogi — bom cię ja poznał po glosie —

Strasznie mnie skrzywdził dopiero ten człowiek.

TEZEUSZ.

Czemże i któż on, natychmiast mi powiedz.

EDYP.

Kreon, którego oglądasz, mi porwał

Mego potomstwa tę dwójkę jedyną.

TEZEUSZ.

Co mówisz?

EDYP.

Teraz już krzywdy znasz moje.

TEZEUSZ.

Czegóż nie skoczy kto zaraz z pachołków

Do tych ołtarzy i lud cały skłoni,

By, czy kto pieszy, czy jezdny, ofiary

Niechając, cwałem się puścił, gdzie społem

Dwoiste szlaki zbiegają się z sobą,

Żeby snać dziewki nie znikły, a ze mnie

Gość mój nie szydził, żem uległ przemocy.

Spiesz, jako mówię, co prędzej! A tego

Gdybym tu w gniewie, którego on godny,

Przybył, z rąk moich nie puściłbym cało.

Teraz zaś prawa, które wniósł tu z sobą,

Te, a nie inne do niego przymierzę.

Więc ty nie wyjdziesz z tej ziemi, dopóki

żywcem tej dwójki nie sławisz przedemną.

Roś tak niegodnie wobec mnie postąpił,

Tych, co cię rodzą i wobec twej ziemi,

Ty, co wstępując w kraj, co praw przestrzega,

I nic bez prawa nic pocznie nie bacząc;

Ziemi zakonów, wtargnąwszy tu gwałtem,

Co chcesz, uwodzisz i silą zajmujesz

Chybaś ty mniemał, że gród ten bezludny

Spodlony, chybaś mnie za nic ty ważył.

A przecież Toby nie byłyć złym mistrzem,

Bo żywić mężów nie zwykły nieprawych,

Ani by ciebie chwaliły, to słysząc,

Żeś mnie i bogów ograbił i gwałtem

Uwiódł stąd biednych, żebrzących schronienia.

O! ja nic byłbym, wstępując w twą ziemię,

Choćbym i wszelkie miał prawo za sobą,

Bez wiedzy księcia, kimkolwiek on, z kraju

Brał ni porywał niczego, wciąż pomny,

Jak gość wśród obcych się sprawiać powinien.

Ty zaś ojczyźnie, co tego niegodna,

Hańbę przynosisz, a lat twoich pełnia

Wątli twe ciało i wątli twój rozum.

Dawno już rzekłem i teraz ci powiem,

By kto natychmiast przywiódł te dziewoje,

Jeśli nie zechcesz być więźniem w tej ziemi

Wbrew twojej woli, a rozkaz mój ninie

Z duszy zarówno jak z języka płynie.

CHÓR.

Widzisz, gdzieś zaszedł, przybyszu, że z ojców

Zdajesz się prawym, a działasz przewrotnie.

KREON.

Nie żebym mniemał, iż w grodzie twym mężów

Lub rady zbraknie, o synu Aigensa,

Rzecz tę spełniłem, lecz raczej to bacząc,

Że ludziom twoim nie stanie miłości,

By wbrew mej woli żywili mych krewnych.

Wiedział ja, że ci się wzdrygną przed mężem,

Co ojcobójca, nieczysty, skalany

Synowskim z matka związkiem kazirodczym,

Wiedziałem dalej, że słynie tu rada

Areopagu, co nigdy nie zwoli

Takim włóczęgom w tem mieście przebywać.

Temu ufając, ująłem tę zdobycz.

A nic ująłbym, gdyby on klątw strasznych

Na mnie i na mą nie rzucił rodzinę.

Tego doznawszy, rzecz pomścić tę chciałem.

Bo gniew jedynie ze śmiercią zamiera,

A zmarłych już się ból żaden nie ima!

Więc piczniesz wobec mych czynów jak zechcesz,

Bo choć ja w prawie, samotność mnie czyni

Słabym. A jednak, gdy staniesz przekorem,

Choć wątły jestem, spotkasz się z oporem

EDYP.

Bezczelny człeku, czyż mnie ty starego,

Czy siebie przez tu zohydzać ty mniemasz ?

Ty, co mord na mnie, małżeństwa i klęski

Z ust ziejesz twoich, rzeczy, które biedny

Zniosłem bez woli. Bo z tchnienia to bogów

Padło snać, gniewnych na ród mój oddawna;

A we mnie samym nie znajdziesz ty winy

Żadnej, dla której miałbym się dopuścić

Takich na siebie i swoich postępków.

Bo poucz: jeśli rodzica wyrocznie

Doszły, że zginie z rąk własnych swych

Jakżebyś mogł mi wyrzucać to słusznie,

Mnie, który wtedy nie byłem w zarodku

Ojcu ni matki, nie byłem na świecie?

A jeśli potem na klęskę zrodzony

Ojca wśród zwady zabiłem, nieświadom,

Jaki czyn spełniam i na kim go spełniam,

Jukżebyś gromił len czyn poniewolny?

Matki zaś ślubów bez wstydu, ty podły.

Tknąć tu mnie zmuszasz, choć ona twą, siostrą.

Więc zaraz, powiem, bo nie lżą mi milczeć,

Skoroś poruszył te sprawę sromotną.

O tak, zrodziła, zrodziła mnie, biada,

Mnie bezwiednego bezwiedna, a potem

Na hańbę swoją płodziła mi dzieci.

Lecz to wiem jedno, że z woli ty własnej

Mnie lżysz i tamtą, a jam ją wbrew woli

Pojął i sprawę wbrew woli wspominam.

Ale zaprawdę, ni w związkach tych nawet

Złym się nie wydam, ni w ojca morderstwie,

Które mi ciągle w twarz miotasz z obelgą.

Bo jedno, o co się spytam, odrzeknij!

Gdyby kto ciebie, coś mężem tak prawym,

Nagle chciał zgładzić, badałbyś ty wówczas

Czy zbój nic ojcem, czy wręcz byś tu pomścił?

Mniemam, że życie ieżeli ci miłem,

Mściłbyś winnego, nie śledząc za prawem.

Ja więc popadłem w te klęski z dopustu

Bogów, a mniemam, że nawet duch ojca,

By żyw był jeszcze, nic przeczyłby temu.

Ty zaś nieprawy, a sądzisz, iż wszystko,

Co cnem lub niemem wręcz wyrzec przystoi,

Takie tym wobec mi rzucasz zniewagi.

I pięknie sławisz Tezeusa nazwisko

I jako pięknie Ateny się rządzą,

Lecz wśrod tych pochwał nie pomnisz ty o tem,

Że jeśli który kraj bogów czcić umie,

Ten przed innymi celuje w tej mierze;

Boś na starego się targnął tułacza

A dziewki gwałtem porwałeś z przed oczu.

Przeto do bogiń tych wołam w żałobie,

Niech ma modlitwa ich tronu dosięże,

Niech ześlą pomoc, byś poznał na sobie,

Jacy to dzierżą w tym grodzie straż męże.

CHÓR.

Zacnym, o książę, ten człowiek, a klęski

Jego okropne i godne pomszczenia.

TEZEUSZ.

Dość słów! bo przecież złoczyńcy się spieszą,

A my skrzywdzeni stoimy bezczynnie.

KREON.

Cóż więc ty każesz mnie czynić słabemu?

TEZEUSZ.

Masz drogę wskazać i powieść za sobą,

Abyś mi, jeśliś tu w miejscu przytrzymał

Dzieci Ie, sam mi pokazał, gdzie one!

Jeśli zaś zbiry je gnają, trud zbytni

Bo inni gonią, a nigdy przed nimi

Tamci nie umkną, by bogom słać dzięki.

Wiedź więc a poznaj, jak sidląc się sidlisz,

Jak los, gdyś łowił, samego cię złowił.

Ten, kto się zdradą bogaci, wnet straci,

A nic pomogą ci inni, bo widnem

To mi zbyt dobrze, iż na te zamachy

Się nie porwałeś samotny, bezbronny,

Lecz żeś w działaniu zaufał wspólnikom.

Więc baczyć muszę i strzedz, by to miasto

Jednego męża nie zlękło się mowy.

Czyś to rozważył, czy myślisz, ie na wiatr

Teraz sio mówi i wtedy, gdyś działał?

KREON.

Co powiesz tutaj, przyganić nie mogę,

W domu sam poznani, co czynić należy.

TEZEUSZ.

Groż, lecz się wynoś! ty zasię, Edypie,

Pozostań tutaj, ufając mym słowom,

Że póki żyję, nie zrażę się niczem,

Aż dzieci stawię przed twojem obliczem.

EDYP.

Bądź błogosławion Tezeju za dzielność

I za twą prawą nad nami opiekę.

CHÓR.

O, gdybym ja też w szyku stał,

Gdzie mąż się z mężem zmierzy,

Gdy Ares zmiesza walki szal

A stal o stal uderzy.

Niech u pytyjskich stanę wrót

Lub pośród skalnych żarów,

Gdzie cne boginie między lud

Nie skąpią wzniosłych darów,

A bogów słudzy z Emnolpidów, by śluby strzedz przed zdradą,

Pątnikowi na języku klucz złocisty kładą.

Bo Tczej tam, podniósłszy broń

U kresu już gonitwy,

I dwojga sióstr niezłomną dłoń

Pociągnie w zamęt bitwy.

A może z łęgu Oji w bok,

Tak gdzie się ku nim skłoni

Śnieżystych skał zachodni stok,

Mkną. w tłoku wozów, koni,

I mkną w zawody naprzód, precz,

Lecz darmo pęd ich trudzi,

Bo straszny Tezcidów miecz

I męstwo naszych ludzi.

Tu uzdami błysną w dal, to puściwszy koniom

Cugli jedźcy, wroga w cwał bez, wędzidła gonią.

Ci Atenie, co im chroni

Konie, biją czołem

I czczą syna Reji społem,

Pana ziem i toni.

Już idą w bój, już niecą bój

A duch coś roi mój,

Że dziewom tym już dosyć męki

I klęsk co zniosły z bratniej ręki,

Że miara się przebrałą.

Zeus to zdziała, dziś to zdziała,

A świetny bój ja wróżę;

Nieciłbym jako ptak wysoko

Wzbił się błyskiem, zawisł w chmurze,

Na was zmierzył oko!

Zeusie, bogów królu, daj

Ludziem, co ten dzierżą, kraj.

O wszechwidny ty, hart męski,

Aby poszli w bój zwycięski.

I twej Pallado zaufam przyczynie,

Ciebie, łowczy Apollinie.

Błagam i błagam siostrzycę rodzoną,

Co goni chyże, pstroeiste jelenie,

Służcie tej ziemi dwoistą obroną,

Dajcie zbawienie.

Błędny przybyszu, druhowi nie powiesz,

Żeni wróżył fałsze. Bo widzę już dziewy,

Jak ta nadchodzą wśród poczta obrońców.

EDYP.

Gdzie, gdzie? co mówisz?

ANTYGONA.

O ojcze, nasz ojcze,

Oby bóg jaki dzielnego ci męża

Widzieć pozwolił, co nas tu dostawił.

EDYP.

Czyż tu jesteście? o dzieci?

ANTYGONA.

Zbawiła

Dłoń nas Tezeja i jego drużyny.

EDYP.

Bliżej do ojca, o dziatki, zezwólcie,

Bym tknął się ciała, wbrew wszelkiej nadziei.

ANTGONA.

Owszem, bo wtórzy świadczeniu tęsknota.

EDYP.

Gdzie wy? o gdzie wy?

ANTYGONA.

Przy tobie my razem.

EDYP.

O najmilejsze!

ANTYGONA.

Ojcu wszystko miłem.

EDYP.

Moje podpory.

ANTYGONA.

Marnego lak marne.

EDYP.

Mam co mi drogiem; wskroś nędznym i w zgonie

Snać już nie będę, gdy przy mnie stoicie,

Wesprzyjcie tedy po każdej umie stronie.

Tulcie się do mnie, co dałem wam życie,

I kres połóżcie samotnej tułaczce,

A jak najkrócej powiedzcie, co zaszło,

Bo wam młodziutkim wystarczy słów kilka.

ANTYGONA.

To nasz wybawca, tego ci trza słuchać,

Czyjem to dzieło; ia więcej nic rzeknij.

EDYP.

Nie dziw się, książę, ie może aż zgrzeszę

Prawiąc o dzieci zjawieniu się długo.

Wiem ja, gdy z tego, co zaszło, się cieszę.

Że to nikogo, lecz twoja, zasługą.

Tyś bo je zbawił, nikt inny prócz ciebie!

Więc błagam bogów, niech laska ich spłynie

Na ciebie, kraj twój; na waszej-bo glebie

Zbożność i ludzkość znalazłem jedynie

We czci, a kłamstwo odrazę tu budzi.

Z wdzięczności słowną ci oddam zapłatą,

Co mam, mam przez cię, nie innego z łudzi,

Więc daj mi rękę i zezwól mi na to,

Bym skroń ukochał, jeżeli przystoi.

Lecz coż ja mówie, ja zrodzon na męki,

Tknąć miałbym ciebie, ja w duszy co mojej

Tyle mam kałów? Nie dotknę twej ręki,

Nie scierpię tego. Kto zaznał już ciosów,

Ten jeden zniesie ból ze mną nadmierny.

Bądż stąd pozdrowion, o przyszłość mych losów

Troszcz się, jak dotąd, i prawu bądź wierny.

TEZEUSZ.

A nim się dziwił, żeś mowę przedłużył,

Zjawieniem dzieci twoich ucieszony,

Ani żeś z nimi wprzód mówił, nie ze miia,

Bo to mnie w niczem obrazić nie może!

Przecież nie w słowach szukamy wawrzynów,

By życie świetnie, lecz raczej wśród czynów.

Masz dowód: com ci zaprzysiągł, o starcze,

W tem cię nie zwiodłem. Bom stawił tu dziewy

Twoje przy życiu i groźbą nietknięte;

A jak bój przebiegł, na cóż się przechwalać

Próźno, gdy od nich sani dowiesz się o tem,

Lecz rozważ w myśli pogłoskę, co doszła

Mnie, gdym tu kroczył; na słowa rzecz drobna,

Lecz minio tego uwagi twej godna.

A lekko ważyć nie trza żadnej sprawy

EDYP.

Cóż znowu? Synu Aigensa, wręcz, powiedz,

O niczem nie wiem, co tobie wiadomem.

TEZEUSZ.

Mąż jakiś, mówią, co niejest twym ziomkiem,

Lecz krewnym twoim, rzucił się i siedzi

Na Posejdona ołtarzu, przy którym

Niosłem ofiary, nim tutaj przybyłem.

EDTYP.

Skąd on pochodzi? cóż chce tam wysiedzieć?

TEZEUSZ.

Wiem tylko tyle, chce z tobą, jak mówią,

Bez uprzykrzania słów kilka zamienić.

EDYP.

O czem? To miejsce słów błahych nie wróży.

TEZEUSZ.

Mówią, ie chciałby rozmówić się z tobą

Raz tu przybywszy, i odejść w spokoju.

EDYP.

Kim więc ten człowiek, co naszedł to miejsce?

TEZEUSZ.

Zważ, czy ty nie masz, krewnego w Argonie,

Który od ciebie to chciałby uzyskać.

EDYP.

O drogi, dość już!

TEZEUSZ.

Cóż z tobą się, dzieje?

EDYP.

Nie proś umie.

TEZEUSZ.

O co? wypowiedz, otwarcie!

EDYP

Wiem ze słów córek, kim jest ten proszący.

TEZEUSZ.

Więc któż on taki, iżbym go miał zganić?

EDYP

Syn mój, o książę, przemierzły, którego

Słuchając strasznych doznałbym ja bólów.

TEZEUSZ.

Cóż znowu, słuchać nie możesz, nie czyniąc,

Czego byś nie chciał? cóż szkodzi dać ucha?

CHÓR.

Nad glos ten żaden wstrętniejszym dla oica;

Nie zmuszaj książe, bym w leni ci ustąpił.

TEZEUSZ.

Lecz, jeśli miejsce to każe, bacz dobrze,

Czy też na boga wzgląd masz należyty?

ANTYGONA.

Ojcze, choć młodej, usłuchaj, co radzę,

Zezwól, by książę uczynił zadosyć

Swej woli jako i boga powadze;

Niech brat tu stanic,. śmiem o to cię prosić.

On przecie, ufaj, twej myśli nie spaczy

Gwałtem, jeżeli co złego ci powie;

Wysłuchać, cóż ci zaszkodzi? Toć znaczy

Pomysł przewrotny odrazu się w mowie.

Tyżes go spłodził, więc chociaż i zdrada

Przezeń ci przyszla i bezbożne czyny,

Zemsta mu, ojcze, płacić nie wypada.

Więc przebacz! Mają i inni złe syny

I pluną gniewem, lecz gniewy rozchmurzy

Rada przyjaciół i zjaśni im lica.

Nie bacz więc na to, co dziś cię tak burzy,

Lecz coś wycierpiał przez matkę, rodzica,

A gdy to zważysz, ujawni się tobie,

W jakie to klęski człowieka gniew stoczy.

Bo znamię dźwigasz na własnej osobie,

Ty, coś postradał i światło i oczy.

A więc nam ustąp! Nie pięknem odmawiać

Słusznym żądaniom i źle ten postąpi,

Kto laski doznał, a drugim jej skąpi.

EDYP.

O dzieci! wstrętną odemnie powolność

Wyście wymogły. Niech będzie jak chcecie.

Lecz, książę, proszy, skoro on się zjawi,

Niech nikt się panem nademną nie stawi.

TEZEUSZ.

Raz to, nic więcej, wystarczy mi słyszeć.

Przechwałki wstrętne! Lecz wiedz, ze bez trwogi

Żyć będziesz, póki źyć dadzą mi bogi.

CHÓR.

Kto o pełnym śni żywocie,

Nic syt wieku zwykłej miary,

O tym sadzę, że w głupocie

Zgubne goni mary.

Bo dni długie troską ściele

Życie, morząc myśl w człowieku;

Rzadko znajdzie już wesele,

Kto przestąpi pełnię wieku.

Aż mu ulgę da u kresu

Bezmiłosna a wszechpewna

I bezpłąsa i bezśpiewna

Smierć zesłana od Hadesu.

Najprzedniejszą rzeczą nie żyć,

Druga zasię w tamte strony,

Skąd przybyłeś raz zrodzony,

Chyżym krokiem zmierzyć.

Bo gdy przeniknie wiek młodzieńczy,

Co wśród lekkich rojeń płynie,

Czemże życie nie udręczy

Jakiż znój je minie?

Mordu, swarów, złości zazna,

Wreszcie starość mu przypadnie,

Co zło wszelkie niesie na dnie,

Ta bezsilna, bezprzyjazna.

Tem on nędzny, to nas gnębi.

Jak północnej wedle skały

Toń spieniona wciąż się kłębi,

Tak i nad nim klątw nawały

Falolomne wciąż się piętrzą

I klęsk wirem wciąż go dręczą.

Te z zachodu słońca runą,

Inne z wschodu Helios śle,

Te z południa, inne suną

Z Rypejskich skał, co toną w mgle.

ANTYGONA.

Lecz otóż ku nam ten obcy zapewne

Zbliża się, ojcze, zupełnie samotny,

A idąc, ciągle obfite łzy roni.

EDYP.

Któż taki?

ANTYGONA.

On to, co dawno nam w myśli,

Zjawia się tutaj Polynejkes wreszcie.

POLYNEIKES.

O cóż mi czynić? Czy wprzód się użalę

Nad moim losem, o dzieci, czy ojca

Widząc opłaczę? bom w obcej go ziemi

Wraz z wami znalazł, biednego wygnańca,

W przebraniu takiem, którego pleśń wstrętna

Na wskroś do starca starością przyległa,

Wgryza się w ciało, a włosy bezładne

Na ciemnej głowie rozwiane od wichru.

Zapewne według wyglądu pokrewną

Odżywia strawą swój żywot znędzniały,

A ja przeklęty zbyt późno to widzę

I klnę, iż niema gorszego wśród ludzi,

Żem cię nie żywił; słysz o tem z ust moich.

Lecz Litość dzierży razem z Zeusem trony

Nad wszemi sprawy, a niechby przy tobie

Ojcze stanęła! Dla błędów przeszłości

Są bowiem leki, wzmożenia już nic ma.

Co milczysz?

Rzeknij, o ojcze, nie zwracaj ty twarzy,

Czyż nie odpowiesz, lecz z wzgardą odeślesz

Precz mnie stąd, niemy, ni gniewu nie jawiąc.

O męża tego wy dzieci, cne siostry.

Choć wy spróbujcie rodzica poruszyć

Te niedostępne, niewzruszone usta,

By mnie w pogardzie, mnie bogów pielgrzyma

Tak nie odesłał, nic wyrzekłszy słowa.

ANTYGONA.

Mów, o nieszczęsny, dlaczegoż to przybył?

Bo często przecie obfitsze wyrazy

Budzące radość, czy wstręt, czy współczucie,

Nawet z niemownych wywołały mowę.

POLYNEIKES.

Więc powiem — radzisz ty bowiem mi słusznie —

Wezwawszy tego wprzód boga pomocy,

Którego ołtarz mi książę tej ziemi

Opuścić kazał, bym rzekł co należy,

Sam słów wysłucha! i odszedł w spokoju.

Chciałbym więc, ludzie, to od was uzyskać

I od sióstr moich i laski twej ojcze.

A pocum przyszedł, wręcz tubie wypowiem.

Z ziemi ojczystej wygnano runie, ojcze,

Bo chciałem na twym wszechwładnym siąść tronie

Jako ten, który miał prawa starszeństwa.

Lecz młodszy z wieku, Eteokl, mnie wyparł,

Precz za to z kraju, ni słowem przemógłszy

Ani też dłoni przewagą lub czynu,

Lecz zwiódłszy miasto. Sprawczynią mej klęski

Mniemam ciążącą na tobie Erynię,

Bo i wróżbiarze podobnie mówili.

Gdy więc w doryckie zaszedłem ja Argos,

Adrasta wziąłem na teścia i druhów

Wnet pozyskałem, co w ziemi Apijskiej

Zwą się pierwszymi i słyną z odwagi,

By siedmiowłócznią na Teby wyprawę

Z nimi podjąwszy, paść w walce ze szczętem,

Lub z ziemi wyżąć tych, co to sprawili.

Dość lego! Pocóż tu dzisiaj przybywam?

Do ciebie, ojcze, zanoszę błaganie

Za mnie samego i za druhów moich,

Co teraz z siedmiu hufcami i siedmiu

Włóczniami równię tebańską obiegli.

Więc Amfiaraos dzielny, co celuje

W oszczepnych rzutach, a świadom dróg ptaków,

Drugi Etolczyk z Ojneusa zrodzony

Tydeusz; trzeci Eteokl z Argosu;

A Hippomedon wysłany przez ojca

Talaja czwarty; zaś piąty Kapaneus

Głosi, iż zrówna Teb gnidy ze ziemią,

Parthenopaios z Arkadyi jest szóstym,

Nazwany od tej, co długo dziewicą

Była, syn prawy dzielnej Atalanty.

Ja zaś, co twoim, a jeśli nie twoim,

Lecz klątwy płodem, twym jednak się zowię,

Windę na Teby Argosu szyk mężny.

My więc z zaklęciem na córki, na życie

Społem cię teraz błagamy, prosimy,

Byś z gniewu na mnie sfolgował, gdy ruszani

Z pomstą i kaźnią za krzywdy na brata,

Co wygnał, co mnie ograbił z ojczyzny.

Bo jeśli wróżby pewnego coś głoszą,

To ten zwycięży, przy którym ty staniesz.

A więc na wody, na bogi rodowe

Błagam cię, ustąp, wysłuchaj nas, skoro

Żebrzem wygnańcy, jak i ty wygnańcom;

W nędzy u innych chodzimy po prośbie,

Jakby dotknięci tymsamym dopustem.

Tamten zaś w domu królując, o biada.

Szydząc z nas społem dogadza swej chuci.

Jego, jeżeli myśl do mnie nakłonisz,

Jednym zamachem ja skruszę niebawem,

Tak iż do twego dostawię cię domu

I sam tam stanę, wyparłszy go gwałtem,

Skoro ty wesprzesz; tak śmiałbym się chwalić,

Bez ciebie nic mnie nie zdoła ocalić!

CHÓR.

Przez wzgląd na tego, co słał go, Edypie,

Przemów do niego i puść go z powrotem.

EDYP.

Wiedzcie więc, którzy tą ziemią władniecie,

Gdyby nie Tezej go nasłał a prosił,

Bym doń przemówił, to za nic na świecie

Jednego słowa nie byłbym wygłosił.

Dziś on przedemną, lecz pójdzie zgnębiony

Słowem, co ciucha mu nie rozpogodzi.

Bo, gdyś przewrotny miał berła i trony,

Które brat dzierży, co w Tebach przewodzi,

Tyś ojcu sprawił, że z domu wyżęty

Wlókł się bez dachu, przyodziali w łachmany;

A dziś tu płaczesz, gdy w nędzy odmęty

Los cię pogrążył, gdyś ze mną zrównany!

Nie płakać nad tem, ja znosić to muszę,

Pomny przez życie, że ty mój morderca,

Boś ty mnie o te przyprawił katusze,

Ty mnie wygnałeś; więc obce dziś serca,

Gnany przez ciebie, o kęs proszę chleba.

A gdybym nie był wychował tych dziatek,

Przez ciebie jużbym nie oglądał niebu!

W nich mam ja karmę, w nich życia zadatek,

Męże to, nie zaś niewiasty w współtrudzie,

A wy nie moim lecz innym posiewem!

Więc gdy na Teby wyruszą ci ludzie,

Bóg na cię spojrzy ze zgrozą i gniewem

Większym niż dzisiaj. Nie zburzysz ty zatem

Murów tej twierdzy, lecz przedtem się kałem

Krwi twej umażesz i legniesz wraz. z bratem!

Takie ja klątwy już wprzódy miotałem,

A dziś je wzywam na pomoc, niech wskażą,

Jaką cześć dzieci rodzicom, są winne;

A ci wyrodni niech lekko nie ważą,

Że ojciec ciemnym. Dziew czyny bo inne.

Więc biada twojej sadybie i tronom,

Jeżeli Dyka odwieczna użycza

Opieki Zeusa prastarym zakonom.

Idź tedy wzgardzon z przed ojca oblicza,

Łotrze, bierz klątwy, którem ja ci rzucił,

Byś nigdy ziemią ojczystą nie władał

I do Argosu już nizin nie wrócił,

Byś z ręki bratniej sam życie postradał,

I temu, co cię w świat wygnał, śmierć zadał.

Tak klnę i wzywani Tartara, niech w ciemnie

Straszne cię strąci daleko odemnie!

Zemsty boginie, Aresa poruszę,

Co straszną zawiść w tych braci tchnął dusze.

Z tem słowem idź stąd i obwieść z kolei

Zarówno wszystkim mieszkańcom Kadmeji

Jak i drużynie, co tobie oddana,

Że Edyp takie swym synom śle wiana.

CHÓR.

O Polyneiku, twe dawne przeprawy

Mnie nie cieszyły, i dziś uchodź spiesznie.

POLYNEIKES.

Klnę drodze, biadam nad mojem nieszczęściem,

Nad losem druhów; więc po to nam było

Z Argos wyruszać, o biada, o biada!

Po to, że ani wyjawić drużynie

Tego bym nie śmiał, ni z drogi ich zwrócić,

Lecz tak w milczeniu z tym zmagać się losem.

Lecz was, o moje rodzone, was przecie,

Coście słyszały te groźby z ust ojca,

Na bogów błagam, nie bądźcie mi srogie,

Skoro te klątwy rodzica się spełnią

I snać wrócicie do domu; bez hańby

Złóżcie mnie w grobie przystojnym zwyczajem,

A do tej chwały, co z pieczy nad ojcem

Płynie, przydacie nie mniejszą i inną,

Oddając bratu usługę powinną.

ANTYGONA.

W czemś mnie usłuchaj, błagam, Polyneiku!

POLYNEIKES.

W czemże? Wypowiedz, droga Antygono!

ANTYGONA.

Nawróć co prędzej do Argos twe hufce

I nie gub siebie samego i miasta.

POLYNEIKES.

Rzecz niemożebna. Bo jakżebym potem

Tych wojsk by! wodzem, raz jeden stchórzywszy?

ANTYGONA.

Cóż znów się gniewasz, o bracie, cóż zyskasz

Jeżeli twoją powalisz ojczyznę?

POLYNEIKES.

Szpetnem wygnanie i szpetnem starszemu,

Ze brat go w takie podał pośmiewisko.

ANTYGONA.

Więc widzisz, jako uiszczasz te wróżby,

Tego, co obu wzajemną śmierć głosił?

POLYNEIKES.

To jego wolą; nam nie trza ustąpić.

ANTYGONA.

O ja nieszczęsna! Któż pójść się ośmieli

Za tobą, słysząc, co człowiek ten wróżył?

POLYNEIKES.

Nie wspomnę o tem, co szpetne; wódz dzielny

Winien to mówić, co krzepi, nie zgnębia.

ANTYGONA.

Więc to stanowczem u ciebie, o bracie?

POLYNEIKES.

Ty mnie nie wstrzymuj; na mojej-bo głowie

Będzie ta droga, choć ciężka i twarda

Z powodu ojca i jego przekleństwa.

Wam zaś Zeus spłaci mych zleceń spełnienie,

A więc już w drogę, żegnajcie, już żywym

Mnie nie ujrzycie.

ANTYGONA.

O biada nieszczęsnej!

POLYNEIKES.

Nie płacz nademną!

ANTYGONA.

Któżby nie zapłakał,

Gdy do pewnego podążasz Hadesu.

POLYNEIKES.

Umrę gdy trzeba.

ANTYGONA.

O nie! Słuchaj raczej.

POLYNEIKES.

Nie kuś do złego.

ANTYFONA.

O ja nieszczęśliwa,

Gdy ciebie zbraknie.

POLYNEIKES.

To los mi wymierzy

Tak lub inaczej. A bogów ja błagam,

Iżby was strzegli przed ciosów nawalą,

Boście niegodne, by zło was spotkało.

CHÓR.

Więc nowe znów pogromy

Ciężarne klęską wróży w głos

Ten przybysz niewidomy.

O niechby ją odwrócił los,

Bo niechybnym li głos boży,

Tym czas władnie, a z obrotem

Dni to ziści, to odłoży.

O Zeusie! nieba jękły grzmotem!

EDYP.

Dzieci me, dzieci, jeśli kto w pobliżu,

Niech mi sprowadzi dzielnego Tezeja.

ANTYGONA.

Ojcze, cóż w myśli, że tak go przyzywasz?

EDYP.

Wnet piorun Zeusa zawiedzie skrzydlaty

Mnie do Hadesu. Więc ślijcie co prędzej!

CHÓR.

O wielki grom i straszny padł

Z potężnej Zeusa dłoni,

I zdjął mnie strach i za tem w ślad

Włos jeży się na skroni.

Bo piorun bije po piorunie,

Złowrogie to odgłosy,

I klęska wnet stąd na nas runie,

O Zeusie, o niebiosy!

EDYP.

O dzieci, zbliża się z bogów wyroku

Kres mego życia, już nie ma ratunku.

ANTYGONA.

Skąd wiesz i na czem opierasz te słowa?

EDYP.

Wiem ja to dobrze; więc niechaj w tej chwili

Ktoś mi sprowadzi władykę tej ziemi!

CHÓR.

O bacz, o patrz! Znów zawył grom

I zieją błyskawice.

O panie! łaski! chroń mój dom,

Ojczystą chroń ziemicę.

Niech z klątwy, którą tknięty mąż,

W dzięk ja nie zaznani bólu,

Ja błagam cię, na pomoc zdąż,

O Zeusie wielki, królu!

EDYP.

Czyż on już idzie? czy jeszcze przy życiu

Znajdzie mnie dziatki i panem rozumu?

ANTYGONA.

Z czegóż ty jemu zamierzasz się zwierzyć?

EDYP.

Chciałbym w nagrodę za dobra świadczone

Uiścić spłatę, jak biorąc przyrzekłem.

CHÓR.

Więc zjaw się tu, o zjaw się już,

Jeżeliś dotąd w jarze,

I Posejdona pana mórz

Ofiarą czcisz ołtarze.

Bo przybysz ten chce ciebie, gród

Za pomoc daną w nędzy

I za miłosny spłacić trud,

Więc, książę, spiesz co prędzej!

TEZEUSZ.

Cóż zgiełk ten znaczy, tu wszczęty pospołem

Przez was, ziomkowie, i tego przybysza?

Czyżby grom Zeusa lub burzy zawieja

Was poruszyła? bo gdy bóg się sroży

Tak strasznie, łatwo się człowiek zatrwoży.

EDYP.

Witaj mi, książę, bóg jakiś twe kroki

Tutaj skierował i wiódł cię na szczęście.

TEZEUSZ.

Synu Lajosa, coż tedy się stało?

EDYP.

Dzień się mój chyli, a com ci ślubował

I miastu, tego nie zniecham przed zgonem.

TEZEUSZ.

Na jakim zgonu polegasz ty znaku?

EDYP.

Sami bogowie z orędziem mi stają,

A znak ich żaden nie chybił przyszłości.

TEZEUSZ.

A cóż ci, starcze, zjawiło tę przyszłość?

EDYP.

Grzmot wielokrotny i ciągły i gromy

Z niezłomnej dłoni miotane na ziemię.

TEZEUSZ.

Wierzęć. Bo widzę, że wieszczysz ty często,

A wieszczysz prawdę; mów tedy, co począć?

EDYP.

Synu Aigeusa, wnet ja ci odsłonię,

Co twemu miastu przypadnie na wieki,

Niebawem sani cię zawiodę w ustronie,

Sam bez przewodu, gdzie zaniknę powieki.

Ty zaś nikomu nie zwierz, kędy leży,

Nie wskaż nikomu, gdzie grób ten ukryty,

By przed sąsiadem za tysiąc puklerzy

I za zaciężnych ci starczył dziryty.

A co rzec nie lża, ni jawić tu w mowie,

To, gdy tam staniesz, mc słowo wyświeci,

Bo nikt się o tem z tych ludzi nie dowie,

Ani też córy, choć kocham ja dzieci.

Sam to zachowaj, a kiedy nadbieży

Kres twego życia, starszemu znów rodem

Zjaw to, ten zasię następcy to zwierzy.

Tak rządzić będziesz bezpiecznie tym grodem,

Przed smoczą siejbą; gdzie wieku wśród rady,

Tam, choć rząd dobry, wnet przyjdzie do zdrady.

Bo bóg mści pewnie, lecz nie wraz po czynie,

Gdy człek na bóstwa nie bacząc wre szalem.

Niech więc, Tezeju, ta szkoda cię minie.

Choć wiesz to dobrze, przypomnieć ci chciałem.

Lecz już, bo naglą znakami mnie bogi,

Idźmy na miejsce, już dosyć tej zwłoki!

Za mną, o dziatki, ja wskażę dziś drogi,

Jak wyście dotąd wodziły me kroki.

Idźcie i dzisiaj odstąpcie od boku,

Niech sam odnajdę grób święty wśród pola,

Gdzie złożę ciało z przeznaczeń wyroku.

Tu więc, tak tutaj, tu pędzi mnie wola

Hermesa wodza i Pani podziemnej,

Światło nieświetlne, ty byłeś i mojem

Niegdyś; dziś rzucasz ostatnie promienie

Na moję ciało. Bo idę ze znojem,

By kres żywota w Hadesu już cienie

Dzisiaj zanurzyć. Więc szczęścia, o książę,

Twej ziemi, druhom, wypraszani i tobie,

A z waszem szczęściem niech pamięć się zwiąże

O tym, co umarł i tutaj legł w gronie.

CHÓR.

Jeżeli ciebie, Panią niewidzialną

I cieniów władco, Hadesie, Hadesie

Uczcić się godzi modlitwą błagalną,

Duch mój tę prośbę zaniesie:

Aby ten człowiek bez cierpień i trwogi

W przybytek Styxu i umarłych błonie,

Co wszystko chłonie,

Dokona! drogi.Że tyle cierpień bez winy weń godzi,

Niech mu to bóstwo nagrodzi!

Podziemne dziewy, was wzywam i zwierza,

Co u wszechchłonnych podwoi

Ostre kły z jamy wyszczerza,

Jak stróż niezłomny ostoi

— Bo tak obwieszcza glos ludu —

Niech ustąpi jemu z drogi,

By ten przybysz wszedł bez trudu

W zmarłych progi.

Ziemi, Tartara córo, twej opieki

Wzywani, ty senna przez wieki.

POSŁANIEC.

Obywatele, rzecz niósłbym w dwa słowa

Ująć i streścić, ze Edyp nie żyje;

Lecz jak to zaszło, w tem trudno być zwięzłym

I objąć krótko wydarzeń bieg cały.

CHÓR.

Umarł nieszczęsny?

POSŁANIEC.

Wiedz, że co dopiero

Mąż ten dokonał swojego żywota.

CHÓR.

Lecz jak? Czy z boga dopustu bez męki?

POSŁANIEC.

Ot właśnie temu dziwować się przyjdzie.

Gdy stąd wyruszał, widziałeś na oczy,

Że nikt mu z miłych nie służył ramieniem,

Lecz sani on wszystkim przodował w pochodzie,

A kiedy doszedł ponad próg spadzisty,

Gilzie stopnie w ziemię spuszczono miedziane,

Stanął na jednej ze ścieżyn rozbieżnych

Obok czeluści, gdzie Tezej przymierze

Z Piritousem zawarli na zawsze.

Tam tedy między torykijskim głazem,

Spróchniałą gruszą i grobem z kamienia

Siadłszy w pośrodku, zdjął szaty zbrukane,

Potem zawołał na córy i zlecił,

By na ofiarę skąd wody przyniosły.

Te zaś, poszedłszy do widnych ostępów

Zielnej Demetry i ojca zlecenia

Szybko sprawiwszy, obmyły go płynem,

Przywdziały w szaty jako jest przystojnem.

Gdy więc sprawiono już wszystko, jak zechciał,

I tego, czego pożądał, nie zbrakło,

Grzmotem podziemnym Zeus zagrzmiał, a dziewki

Wnet osłupiały i ojcu na łono

Padłszy płakały, wciąż szarpiąc swe piersi

I głośne jęki wydając bez przerwy.

Gdy on posłyszy te ciężkie westchnienia,

Złożył nad niemi swe dłonie i wyrzekł:

Dzieci, rodzica waszego już niema,

Bo wszystko moje zginęło i znoić

Dalej nie będzie was troska o ojca,

Zbyt ciężka, wiem to. Lecz jedno, jedyne

Słowo wam wasze nagrodzi zachody:

Miłości bowiem nikt takiej jak moja

Dla was nie żywił; a bez tej miłości

Przyjdzie wam dalsze snuć życie sieroce.

Słowom tym oni w wzajemnym uścisku

Wtórzyli łkaniem. A kiedy już przyszedł

Na jęki koniec i płacze zamilkły,

Nastała cisza, aż nagle głos jakiś

Dal się nam słyszeć, że stracił nas ogarnął

Taki, iż włos się nastroszył na głowie.

Bo bóstwo woła kilkakroć na niego:

Edypie, o ty Edypie! Cóż zwlekasz?

Cóż nie idziemy? Ociągasz się długo!

Gdy więc on spostrzegł, że bóg go przyzywa,

Rzekł, aby Tezej się zbliży! do niego,

Co gdy się stało, wyrzecze: O drogi,

Daj moim dziewkom poręczną prawicę,

Wy dziatki jemu, i ślubuj przedemną,

Że ich nie zdradzisz z rozmysłem, że zawsze

Świadczyć im będziesz, co uznasz za dobre.

Ten zaś, jak człowiek szlachetny, bez zwłoki

Ślubem się związał, że tak będzie działał.

Co gdy uczynił, natychmiast Edypos

W ślepe wziął dłonie swe dziatki i mówi:

O dzieci moję, nabrawszy odwagi,

Trza wam ustąpić stąd, a nie oglądać

Co się nie godzi, nie słuchać mówiących.

Więc precz już idźcie; niech świadkiem zostanie

Tezeusz, aby co zajdzie sam widział

— My tedy takim posłuszni zleceniom

Wraz z dziewicami wśród leż i wzdychania

Poszliśmy społem. A precz ustąpiwszy,

Gdyśmy po chwili zwrócili się, męża

Nie dojrzeliśmy już nigdzie na oczy,

A za to księcia, jak wzrok swój przysłaniał

Dłonią przy głowie, jak gdyby mu groza

Się objawiła zbyt straszna dla oczu.

A krótko potem widzimy, jak w jednej

Uczci! modlitwie on ziemię swym hołdem

I Olimp społem, dom bogów w niebiosach.

Jakim on zgonem zakończył, nikt z ludzi

Rzec by nie umiał tego, krom Tezeja,

Bo go ni boga pokonał ognisty

Grom, ani burza od morza zerwana,

Któraby nad nim zawrzała w tej chwili,

Lecz już to bogów posłaniec, lub głębie

Ciemne, rozwarłszy się pod nim życzliwie.

Bo mąż ni jęcząc ni morem znękany

Zeszedł ze świata, lecz godzien podziwu.

A jeśli myślisz, że szal mówi ze mnie,

Nie będę dalej rozprawiał daremnie.

CHÓR.

A gdzież sa dzieci i inni z drużyny?

POSŁANIEC.

Dzieci snać blisko, bo jęki wyraźnie,

Że wnet nadejdą, zwiastować się zdają.

ANTYGONA.

O biała! dziś nad ojca krwią

Co klątwą, klęską zionie,

Niech zabrzmi żal, zapłaczę Izą!

Bośmy już dawniej cierpiały bez miary,

A teraz zniosły, widziały przy zgonie,

Co niepodobnem do wiary.

CHÓR.

Cóż bo się stało?

ANTYGONA.

Domyśleć się łatwo.

CHÓR.

Czyż umarł?

ANTYGONA.

Jakby kto umrzeć zamarzył.

Ares go nie zmógł, ni morze zdławiło,

Lecz w głąb runął gdzieś podziemną

Tajemną siłą.

A nam w oczach groźnie, ciemno,

Bo gdzież tułaczkom po lądzie i morzu,

Życia lub strawy przysporzą?

ISMENA.

Nic wiem, niech Hades krwi żądną swą ręką

Precz mnie uniesie, bo życie mi męką.

CHÓR.

Najlepsze dziatki, nie burzcie się zbytnie

Na boga święte wyroki.

Nie próżno tutaj zawiodły was kroki.

ANTYGONA.

Żal i za ziem tęsknie goni,

Bo był miłym trud niemiły,

Gdym dzierżyła jego w dłoni,

Dziś cię czarne mgły owiły,

Lecz i zdala, z twej otchłani,

Bądź miłosciw dla mnie, dla niej.

CHÓR.

Więc skończył?

ANTYGONA.

Czego chciał, dokonał.

CHÓR.

Cóż to?

ANTYGONA.

Jak zechciał, w obczyźnie

Zmarł i w pomrocznym legł grobie,

Tęsknotę budząc i plącze,

I nie wiem, czembym w tej ciężkiej żałobie

Takie stłumiła rozpacze.

W obczyźnie zmarłeś — o biada — z twej woli,

Żeś zmarł samotny, to boli.

ISMENA.

O nieszczęsna, jakaż nędza, jakaż klęska nas przygniecie,

Kiedy ojciec nas zostawił, nas sieroty w świecie?

CHÓR.

Skoro skończył on chwalebnie, zaniechajcie skargi, jęku,

Przecież żaden ze śmiertelnych klęsk nie ujdzie ani lęku.

ANTYGONA.

Wróćmy się, o droga, wstecz.

ISMENA.

Cóż chcesz począć siostro znów?

ANTYGONA.

Chęć mnie zdjęła.

ISMENA.

Jakaż to?

ANTYGONA.

By podziemny widzieć dom.

ISMENA.

O siostro, czyj?

ANTYGONA.

Nieszczęsna ja, gdzie ojciec mój.

A czyż wolno dążyć tam?

Nie widzisz, jaki w rzeczy trud?

ANTYGONA.

Coż złego dojrzysz w tem?

ISMENA.

I jeszcze to....

ANTYGONA.

Cóż znowu, mów!

ISMENA.

Bez grobu legł, a świadka brak.

ANTYGONA.

O wiedz mnie tam i zabij wraz!

ISMENA.

Gdzież mi się podziać, mnie samej i jednej

Takiej bezsilnej i biednej!

CHÓR.

Nie drzyjcie, drogie!

ANTYGONA.

Lecz gdzież mi ujść?

CHÓR.

Już uszło wprzód....

ANTYGONA.

Co?

CHÓR.

Twe życie zguby, klęsk.

ANTYGONA.

Mam myśl....

CHÓR.

Co w myśli ci?

ANTYGONA.

By uciec stąd, do domu precz

Lecz nie wiem jak....

CHÓR.

O tem nie marz!

ANTYGONA.

Nieszczęście gnębi nas.

CHÓR.

Dręczyło także wprzód.

ANTYGONA.

To ciężkie, to nadmierne znów.

CHÓR.

Odmęty klęsk przypadły wam.

ANTYGONA.

O Zeusie, gdzież się ja podzieje?

Czyż bóg da jeszcze nadzieję?

TEZEUSZ.

Już płaczu dość, o dzieci me!

Dla niego zgon — to klęski kres,

Więc nie trza waszych łez!

ANTYGONA.

Synu Aigeusa, padamy przed tobą.

TEZEUSZ.

A cóż na myśli wam?

ANTYGONA.

My chcemy widzieć ojca grób

I stanąć przed nim same.

TEZEUSZ.

Nie godzi się.

ANTYGONA.

Cóż rzekłeś książę, Aten królu!

TEZEUSZ.

O dzieci, prośbą ja zaklęty,

By nikt tam kroków nie wymierzył,

Nikt się nie modlił, gdzie on święty

Grób swój odzierżył.

I rzekł, ze gdybym tego strzegł,

Kraj drogi mój oszczędzi znój,

A słowo doszło aż w boga okręgi,

Przed tron Zensowej przysięgi!

ANTYGONA.

Że chciał on tak, w tem dla nas znak,

By prośby te porzucić,

Lecz daj nam ujść, ku Tebom puść,

By braci mord odwrócić.

TEZEUSZ.

O! idźcie w świat, ja spełnię rad,

Co da wam zysk, ochłodę.

Lecz wierny ślub mój sięgnie w grób,

Zmarłego nie zawiodę.

CHÓR.

Więc łez już dość i dość już jęku,

Bo los wasz w pewnem ręku.

Koniec wersji demonstracyjnej.